JAARVERSLAG 2023

Overeenkomstig het koninklijk besluit van 14 novem-
ber 2007 betreffende de verplichtingen van emitten-
ten van financiële instrumenten die zijn toegelaten
tot de verhandeling op een gereglementeerde markt,
moet Aannemingsmaatschappij CFE haar jaarlijks
financieel verslag ter beschikking stellen van haar
aandeelhouders. Dit verslag bevat:
•
het gecombineerde statutaire en geconsoli
-
deerde jaarverslag van de Raad van Bestuur,
opgesteld overeenkomstig artikel 3:32, §1, laatste
lid van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen ('
WVV'),
• een verkorte versie van de statutaire jaarreke
-
ning, opgesteld overeenkomstig artikel 3:17 WVV,
en
•
de integrale versie van de geconsolideerde jaar
-
rekening.
De volledige statutaire jaarrekening, het jaarverslag
van de Raad van Bestuur en het verslag van de com-
missaris zijn neergelegd bij de Nationale Bank van
België overeenkomstig de artikelen 3:10 en 3:12 WVV.
De commissaris heeft een oordeel zonder voorbe
-
houd gegeven over de statutaire en geconsolideerde
jaarrekening.
Overeenkomstig artikel 12, §2, 3° van het koninklijk
besluit van 14 november 2007 verklaren Trorema
BV, vertegenwoordigd door Raymund Trost, CEO en
voorzitter van het Executief Comité, en MSQ BV, verte
-
genwoordigd door Fabien De Jonge, CFO, dat bij hun
weten:
a)
de jaarrekeningen, die zijn opgesteld overeen
-
komstig de toepasselijke standaarden voor
jaarrekeningen, een getrouw beeld geven van
het vermogen, van de financiële toestand en
van de resultaten van CFE en in de consolidatie
opgenomen ondernemingen;
b)
het jaarverslag een getrouw overzicht geeft van
de ontwikkeling, de resultaten en de positie van
CFE en van de in de consolidatie opgenomen
ondernemingen, alsmede een beschrijving
van de voornaamste risico’s en onzekerheden
waarmee zij geconfronteerd worden.
Het jaarverslag, de integrale versie van de statutaire
en geconsolideerde jaarrekening en het verslag van
de commissaris over de jaarrekening zijn beschikbaar
op de website (www.cfe.be) of kunnen gratis worden
verkregen op eenvoudig verzoek aan het volgende
adres: Edmond Van Nieuwenhuyselaan 30 - 1160 Brus
-
sel (België) - Tel. +32 2 661 18 15 -info@cfe.be.
Jaarverslag 2023
Jaarverslag 2023 - CFE
2
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Inhoud
Bericht van de Voorzitter en de CEO 5
Onze ambities en realisaties 9
Financiële kerncijfers 10
Vastgoedontwikkeling 11
Multitechnieken 13
Bouw & Renovatie 16
Investeringen 19
People 20
Duurzaamheid 21
IT, digitaal & innovatie 23
Jaarverslag van de Raad van Bestuur 24
I. Statutaire jaarrekening 26
II. Geconsolideerde jaarrekening 29
III. Verklaring van deugdelijk bestuur 46
IV. Remuneratieverslag 60
Niet-financiële verklaring 65
Beknopte beschrijving van de activiteiten van de groep 68
ESG-beleid 72
Belangrijkste ESG-risico’s 75
Resultaten van dit beleid 82
Niet-financiële kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) 91
Europese taxonomie 101
Financiële staten
I. Geconsolideerde financiële staten 111
II. Toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening 115
III. Statutaire financiële staten 192
Algemene informatie 194
Jaarverslag 2023 - CFE
3
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Belangrijke informatie
voor de aandeelhouders
Financiële kalender
• 2 mei 2024: gewone en buitengewone algemene aandeelhou-
dersvergadering
•
22 mei 2024: tussentijdse verklaring van 31 maart 2024
• 29 augustus 2024: halfjaarresultaten 2024
• 22 november 2024: tussentijdse verklaring van 30 september
2024
Voorgesteld dividend
Aan de gewone algemene vergadering van 2 mei 2024 zal worden
voorgesteld om de winstdeling voor het boekjaar 2023 goed te keu-
ren, namelijk een brutobedrag van 0,40 euro per aandeel CFE, het
equivalent van 0,28 euro netto per aandeel (na aftrek van de roeren-
de voorheffing van 30%).
Dit dividend zal betaalbaar zijn vanaf 23 mei 2024, met overschrijving
aan de aandeelhouders op naam of met creditering op de bankre-
kening van de eigenaar van gedematerialiseerde aandelen. De fi-
nanciële dienst wordt verzorgd door Bank Degroof Petercam (System
Paying Agent).
Beleggersrelaties
Bijkomende informatie is beschikbaar op onze website (www.cfe.be),
waaronder:
• de jaarverslagen en halfjaarverslagen en de driemaandelijkse
persberichten
• de andere persberichten
• de presentaties voor de analisten en investeerders
• een online inschrijving om beleggersinformatie te ontvangen
(aankondigingen van publicaties, persberichten, ...)
Profiel van de Groep CFE
CFE is een multidisciplinaire Groep die globale oplossingen ontwikkelt voor complexe maatschappelijke
uitdagingen in de snelgroeiende markten van duurzame gebouwen, slimme industrieën en de infrastructuur
voor energie en mobiliteit van morgen. Om dit te bereiken bundelt de Groep de krachten van haar vier
segmenten: Vastgoedontwikkeling, Multitechnieken (o.a. gebouwbeheer, industriële automatisering en
energie- en mobiliteitsinfrastructuur), Bouw & Renovatie en Duurzame Investeringen.
CFE wil een leidende rol spelen op deze sleutelmarkten door het status quo in vraag te stellen en alles
te veranderen wat niet duurzaam is voor de toekomstige generaties. Daarom heeft de Groep innovatie,
duurzaamheid en veiligheid centraal gesteld in haar activiteiten. Haar missie is om mensen, competenties,
materialen en technologie samen te brengen in een gemeenschap voor positieve verandering. Deze
missie heeft de Groep in staat gesteld een voortrekkersrol op zich te nemen in het gebruik van duurzame
bouwmaterialen, grootschalige renovatie, geavanceerd energiebeheer en andere domeinen met een hoge
maatschappelijke waarde. CFE is door Sustainalytics erkend als een van de beste ESG-bedrijven in de sector.
De strategie van CFE wordt afgekort onder het acroniem ‘SPARC’ dat als kompas dient voor de entiteiten van
de Groep. Het leidt de ‘Shift’ naar innovatie en duurzaamheid, de wens om te ‘Performen’ en operationele
uitmuntendheid te bereiken, haar groei te versnellen (‘Accelerate’) door een geïntegreerde aanpak, het
creëren van waarde en het rendement (‘Return’) voor alle belanghebbenden, en het creëren van een echte
‘Community’ van mensen die geloven in een positieve verandering zowel binnen als buiten de organisatie.
Jaarverslag 2023 - CFE
4
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

In dit gesprek blikken Raymund Trost en Luc
Bertrand, respectievelijk CEO en Voorzitter van de
Raad van Bestuur van CFE, terug op het voorbije
jaar en kijken ze vooruit naar wat de Groep te
wachten staat.
CFE is goed
gepositioneerd
in de net-zero
transitie
Bericht van de Voorzitter en de CEO
Raymund Trost, CEO van de Groep CFE
en Luc Bertrand, voorzitter van de Raad
van Bestuur
Veiligheid: Go for Zero
Raymund Trost: “Laten we beginnen met veiligheid.
We starten elke belangrijke vergadering met ons
veiligheidsdashboard om het top of mind te houden,
dus laten we hier hetzelfde doen.
Vorig jaar hebben we onze ernst- en
frequentiegraad van ongevallen verder verbeterd.
Dit is de verdienste van iedereen. Ik ben alle collega's
erg dankbaar die meer aandacht besteden aan
de veiligheid van hun teamleden en zichzelf.
Tegelijkertijd zijn we ervan overtuigd dat we nog
beter kunnen en moeten doen. We hebben een
veiligheidscultuuronderzoek uitgevoerd waaruit
Jaarverslag 2023 - CFE
5
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Annual Report 2022 - CFE

blijkt dat ongevallen nog te vaak worden gezien als
een onvermijdelijk onderdeel van het werk. Dit gaan
we veranderen.
'Go for Zero
' wordt ons nieuw veiligheidsmotto, en
we zullen de hele organisatie mobiliseren voor dit
ambitieuze doel. Ik wil dat CFE toonaangevend wordt
op het gebied van veiligheid.”
Top ESG-onderneming (opnieuw) en
Top Employer
Luc Bertrand: “In de loop der jaren hebben we een
sterke strategie voor de Groep ontwikkeld op basis
van de ESG-normen en dat levert resultaten op: in
2023 is de taxonomie-afgestemde business ge
-
stegen van 13,6% naar 20,0%, en de Groep ligt goed
op koers voor haar 2030 reductiedoelstellingen voor
CO
2
en afval. De benoeming tot Top ESG-onder-
neming was naar mijn mening welverdiend. Dit is
precies waar het bij CFE om draait: veranderen wat
veranderd moet worden, holistisch kijken naar wat
het betekent om een goed bedrijf te runnen."
Raymund Trost: "Het ontvangen van het Top
ESG-label was inderdaad een grote erkenning voor
ons werk. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat
mensen, planeet en winst hand in hand kunnen
en moeten gaan om waarde op lange termijn te
creëren. Mensen zijn de sleutel tot het succes van
CFE. Daarom was ik minstens even trots toen we
ook de certificering Top Employer ontvingen. Het is
een echte erkenning van onze HR-praktijken die tot
wereldklasse behoren. Sterke punten in het rapport
waren onze focus op leren en ontwikkelen - vorig
jaar volgden onze mensen meer dan 15.000 oplei
-
dingen in de CFE Academy - en de manier waarop
we de hele organisatie betrekken bij ons doel en
onze strategie. Deze certificering bevestigt dat CFE
een fijne gemeenschap is waar mensen zich kunnen
ontplooien en kunnen bijdragen aan een positieve
verandering. Dat is een geweldige basis die ik de
komende jaren graag verder wil versterken."
Strong projects in all core markets
Raymund Trost: “Om een positieve verandering
teweeg te brengen, wil ik al onze mensen bedanken
voor hun harde werk het afgelopen jaar - ze zijn de
uitdaging echt aangegaan. We hebben met succes
sterke projecten opgeleverd die de status quo op
de proef stelden op alle drie onze kernmarkten,
namelijk duurzame gebouwen, slimme industrie en
infrastructuur voor de mobiliteit en de energie van
morgen. Drie markten die zich recht in de kern van
de net zero-transitie bevinden.
We zijn bijzonder trots op het vlaggenschip duurzame
gebouwen dat we in 2023 hebben opgeleverd en dat
het beste combineert van wat we binnen de Groep
te bieden hebben: knowhow op het gebied van vast
-
goedontwikkeling, biogebaseerde materialen, circu-
laire en renovatietechnieken, onze VMANAGER smart
building-technologie en ons aanbod op het gebied
van gebouwenonderhoud."
Duurzame gebouwen
Raymund Trost: "Ik ben er trots op dat CFE de daad
bij het woord voegt en verschillende van haar be-
drijven hun eigen nieuwe hoofdkantoor laat bouwen
met biogebaseerde materialen en de modernste
energiecriteria. Zo is er Wood Hub, de thuisbasis van
CFE en verschillende van haar Business Units, die
"In de loop der jaren hebben we voor
CFE een solide strategie ontwikkeld
met een ambitieuze ESG-routekaart,
gediversifieerde inkomstenstromen
en leiderschapsposities in drie
kernmarkten.”
Luc Bertrand
Jaarverslag 2023 - CFE
6
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

een record vestigt op het gebied van duurzaamheid
en energie-efficiëntie, maar ook op het vlak van het
welzijn van de mensen die er gebruik van maken.
Dan zijn er ook nog de Luxemburgse teams die vorig
jaar hun intrek namen in het Wooden-gebouw, een
van de grootste houten kantoorgebouwen van het
land, Van Laere dat zijn eigen op hout gebaseerde
hoofdkantoor bouwde in de buurt van Antwerpen,
en VMA dat van zijn nieuwe hoofdkantoor een mo
-
delvoorbeeld heeft gemaakt van alles wat mogelijk
is op het gebied van energie-efficiëntie met het
VMANAGER-platform. Ik ben ervan overtuigd dat CFE
de markt inspireert dat dit de toekomst is van duur
-
zaam leven en werken.
Ook op de
renovatiemarkt bouwen we een stevige
expertise op. Onlangs hebben we de eerste fase van
het gebouw Zin in No(o)rd in de Brusselse Noord
-
wijk opgeleverd, het grootste circulaire gebouw in
zijn soort in de Benelux. Maar ook gebouwen zoals
Kanal-Centre Pompidou, Usquare en Chancelier in
Brussel, Howest en het Militair Hospitaal in Brugge, de
Amerikaanse School in Warschau, en zo veel meer,
positioneren ons stevig als expert in efficiënte groot
-
schalige renovaties.
Een belangrijk element in veel van deze projecten is
ons VMANAGER smart building platform. Momen-
teel breiden we de mogelijkheden uit met het slim
opladen van elektrische voertuigen en voorspellend
onderhoud. Ons doel is het ontwikkelen van een
geïntegreerde oplossing voor klanten om de totale
eigendomskosten van hun gebouwen drastisch te
verlagen en zo hun waarde te verhogen.
We zeiden dat we de manier waarop mensen leven
en werken voorgoed wilden veranderen. Onze col
-
lectie van toonaangevende residentiële ontwikke-
lingen stelt hoge normen aan hoe mensen kunnen
wonen en hoe steden van morgen moeten functi-
oneren. Vermeldenswaard is ook het grote aantal
ziekenhuizen en zorginstellingen
dat we door de
jaren heen hebben geleverd. De samenwerking
tussen onze teams van bouw en die van bouwtech
-
nologie biedt klanten een totaaloplossing voor de
doorgaans zeer complexe projecten in deze sector."
Slimme industrie
Raymund Trost: "We hebben ook ons track record
met industriële klanten verder versterkt. Enkele
toonaangevende projecten zijn de ethaankraker die
we bouwen voor Ineos Project One in Antwerpen,
de batterijfabrieken die we in Polen bouwden voor
toonaangevende fabrikanten en het nieuwe logis
-
tieke centrum Topaspark dat we bouwden in Berlijn,
een eerste project van ons Poolse team in Duitsland.
Maar er is natuurlijk ook het team
industriële auto-
matisering van VMA dat werkt aan productielijnen
voor oude klanten en vooraanstaande merken in de
autosector zoals JLR, Volvo, VW, Scania en Ford. Met
productielijnen voor Enough Foods, Innocent Drinks,
Indaver, Daikin en Astra Sweets wint VMA snel terrein
in de verwerkende industrie."
Luc Bertrand: "De industriële landzones in Vietnam
die ontwikkeld worden door Deep C Holding, waar
-
van CFE 50% van de aandelen bezit, hebben een re-
cordjaar achter de rug met 127 verkochte hectaren
en een zeer solide bijdrage aan de resultaten van
"We kijken de toekomst vol vertrouwen
tegemoet. CFE is goed gepositioneerd
in de net zero-transitie en we hebben
sterke partnerschappen opgebouwd
met onze klanten om hen te helpen
met totaaloplossingen voor complexe
uitdagingen.”
Raymund Trost
Jaarverslag 2023 - CFE
7
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

CFE. De uitstekende geografische positie van
Deep C Holding en de dynamische markt van Viet-
nam zijn zeer beloftevol voor de komende jaren."
Infrastructuur voor de mobiliteit en de
energie van morgen
Raymund Trost: "MOBIX bouwt verder aan een sterk
track record in spoorinfrastructuur. Het team ont-
wikkelde verder de ETCS II-technologie voor geauto-
matiseerde treinoperaties en bouwde de bovenlei-
dinginfrastructuur op de verbinding Gent-Oostende.
Het 10-jaren investeringsplan van Infrabel zou voor
de komende jaren voor heel wat werk moeten zor
-
gen. De werkzaamheden van MOBIX met betrekking
tot de
energie-infrastructuur omvatten de voltooi-
ing van de LED-verlichting op Waalse snelwegen
voor het LuWa-project en de installatie van verlich-
ting en bewegwijzering op de taxibanen van Brus-
sels Airport. Deze diversificatie naar nieuwe klanten
zal zich in 2024 voortzetten met de onderhandeling
van verschillende contracten voor de installatie van
energie-infrastructuur en -diensten.”
Luc Bertrand: "De investeringen van CFE in groe
-
ne energie-infrastructuur hebben ook in 2023
hun vruchten afgeworpen. Het
windenergiepark
van Green Offschore kon profiteren van gunstige
weersomstandigheden en registreerde een re
-
cordproductie. Het 10MW batterijpark van BSTOR
kon opnieuw sterke resultaten voorleggen en haar
capaciteit zal de komende jaren worden uitgebreid
met nog eens 150MW."
Veerkrachtig in een uitdagende
omgeving
Luc Bertrand: "Met haar multidisciplinair model en
gediversifieerde inkomstenstromen staat CFE ste-
vig in haar schoenen. We hebben zeer bewust voor
dit model gekozen omdat CFE op die manier haar
werkzaamheden kan combineren voor totaaloplos-
singen, maar ook omdat het de Groep veerkrachtig
maakt in een uitdagende omgeving."
Raymund Trost:
"We hebben over het algemeen
sterke resultaten afgeleverd in 2023, met een aan
-
zienlijke stijging van onze inkomsten en een nettore-
sultaat dat te lijden had onder de huidige economi-
sche context en ook onder operationele problemen
op een beperkt aantal projecten.
Ons segment Vastgoedontwikkeling wist consistent
zijn positieve resultaten te behouden met een ren
-
dement op eigen vermogen van bijna 10% ondanks
de aanzienlijke vertraging op de markt, en ons seg-
ment Investeringen
zette in 2023 recordresultaten
neer. Ons segment Multitechnieken is goed gepo-
sitioneerd met sterke onderliggende trends in de net
zero-transitie en de snelle digitalisering en automa-
tisering van het industriesegment. De onderliggende
sterke resultaten werden overschaduwd door ope-
rationele problemen bij twee grote projecten. Zo ook
voor ons segment
Bouw & Renovatie. We hadden
sterke activiteitsniveaus en een uitstekende kas
-
stroomgeneratie, terwijl onze bedrijfsmarges werden
beïnvloed door een bepaald aantal projecten en
het faillissement van enkele klanten en onderaan
-
nemers.”
Risicobeheer en operationele uitmun-
tendheid
Raymund Trost: "We zien nu al positieve resultaten
van onze nieuwe strategie met prestatieverbeterin-
gen op veel gebieden. Maar we hebben het meest
te winnen bij het nauwgezet volgen van ons '
selec-
tive bidding'-proces.
Dit proces werd enkele jaren geleden ingevoerd en
is nu een tweede natuur geworden voor onze teams.
Onze projecten lopen over meerdere jaren en het
duurt even voordat zo'n proces zijn volle vruchten
afwerpt. We vinden het belangrijk om hier te vermel
-
den dat de uitdagende projecten in kwestie werden
aanvaard voordat we dit nieuwe proces hadden
geïmplementeerd. Sindsdien kiezen we veel zorg
-
vuldiger welke projecten we aanvaarden en onder
welke voorwaarden.”
Met vertrouwen doorgaan
Raymund Trost: "Ondanks deze uitdagingen be-
houdt CFE een gezonde financiële positie met een
gearing die laag blijft, terwijl er aanzienlijk wordt
geïnvesteerd voor toekomstige groei. De volledige
focus van de Groep op innovatie, operationele uit
-
muntendheid en goed risicobeheer zal de komende
jaren zijn vruchten afwerpen.
We zeiden dat we een Change for Good-gemeen-
schap zouden opbouwen en het is geweldig om dit
ecosysteem van klanten, partners en andere be-
langhebbenden samen te zien komen. Uiteindelijk
zijn er maar een handvol visionaire personen en or-
ganisaties nodig om dingen in beweging te zetten -
we zijn trots dat we met CFE hier deel van uitmaken."
Luc Bertrand:
"We kijken de toekomst vol vertrou-
wen tegemoet. Ik verwacht dat de markt in 2024
uitdagend zal blijven, vooral in België en Luxemburg,
terwijl Polen en Vietnam een sterke groei laten zien.
Maar we zullen de kracht van onze Groep blijven
benutten om onze klanten te ontlasten met geïnte
-
greerde oplossingen voor complexe uitdagingen in
de net zero-transitie. We beschikken over een sterk
team, met Peter Matton die onlangs bij ons is geko
-
men om VMA te leiden, en ik heb vertrouwen in onze
strategie voor duurzame groei."
Jaarverslag 2023 - CFE
8
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Onze ambities
en realisaties
Jaarverslag 2023 - CFE
9
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

(in miljoen euro) 2019 2020 2021 2022 2023
Omzet 1.002,8 1.026,1 1.125,3 1.167,2 1.248,5
EBITDA 14,2 45,2 68,5 63,1 49,5
EBIT 22,9 38,1 58,0 51,0 33,0
Resultaat van de periode
(deel van de groep)
12,0 17,7 39,5 38,4 22,8
Eigen vermogen -
deel groep
84,8 95,3 133,8 224,7 236,8
Netto financiële schuld 89,6 112,4 113,0 48,9 93,3
1.248,5m
OMZET
22,8m
NETTO RESULTAAT
1.268,6m
ORDERBOEK
In 2023 toonden we de sterkte en de veerkracht van
onze Groep in een uitdagende context. Dankzij ons
multidisciplinair model konden we een dubbelcijfe
-
rig rendement op eigen vermogen handhaven en
onze schuldratio laag houden ondanks aanzienlijke
investeringen voor onze toekomstige groei, zoals het
Kronos-project.
De
inkomsten stegen met 7% tegenover het voor
-
gaande jaar, terwijl de netto-inkomsten lager waren
dan in 2022 als gevolg van de negatieve impact
van een klein aantal uitdagende projecten en een
moeilijke macro-economische context. De volledi
-
ge voordelen van ons proces voor risicobeheer en
operationele uitmuntendheid moeten nog tot uiting
komen, wetende dat de vermelde projecten werden
aanvaard voordat dit proces van kracht was.
Onze
financiële schuld steeg vorig jaar door de aan
-
koop van het Kronos-project, de grootste vastgoe-
daankoop in onze geschiedenis. Zonder dit project
zou onze financiële schuld gedaald zijn. Ook onze
schuldratio blijft ruim onder het historisch gemiddel
-
de van de afgelopen jaren.
Ons
orderboek daalde met 26% in 2023, met als be-
langrijkste redenen de onzekere macro-economische
omgeving, maar ook onze veel grotere selectiviteit
in het aanvaarden van opdrachten in het kader van
ons risicobeheerproces.
Financiële kerncijfers
Het economisch klimaat blijft uitdagend op korte ter-
mijn in België en Luxemburg, zowel op de residentiële
als op de kantoormarkt. Daarom verwachten we een
gematigde krimp van de omzet in 2024, maar een
verbeterde bedrijfsmarge vergeleken met 2023.
De vooruitzichten op
middellange en lange termijn
voor CFE blijven positief, dankzij onze positionering
op de groeimarkten van renovatie en energiepres
-
tatieverbeteringen van bestaande gebouwen, her-
industrialisatie en de ontwikkeling van infrastructuur
gekoppeld aan de energietransitie.
In het algemeen toont CFE een gezonde balans en
een grote veerkracht in de huidige marktcontext,
waardoor we met vertrouwen doorgaan.
"In 2023 toonden we de veerkracht van
onze Groep in een uitdagende context. We
hebben een gezonde onderneming die
klaar is voor de toekomst."
Fabien De Jonge, Chief Financial Officer
Jaarverslag 2023 - CFE
10
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jacques Lefèvre: “BPI Real Estate wist consistente
resultaten te behouden met een rendement op eigen
vermogen van bijna 10%. Dit is een sterke prestatie
gelet op de zeer uitdagende marktomstandigheden
in 2023. De snelle stijging van de rentevoeten ver
-
traagde de markt: residentiële klanten hadden moei-
lijker toegang tot financiering en op de kantoormarkt
slonk het aantal investeringen aanzienlijk. Maar we
bleven sterke resultaten neerzetten en ik verwacht
een stabilisatie van de markt in 2024. Onze sector
werkt in langere cycli, dus ik zie 2024 als een over
-
gangsjaar voor BPI Real Estate, met een terugkeer
naar een meer dynamische vastgoedmarkt in 2025.
In België blijft de grootste uitdaging het lange proces
om definitieve bouwvergunningen te krijgen.
Onze activiteiten in Polen waren een commercieel
succes. We verkochten 350 wooneenheden dankzij
toonaangevende projecten zoals Cavallia in Poznan,
ons grootste project ooit in Polen. Chmielna Duo in het
centrum van Warschau vordert ook goed en we heb
-
ben met succes 50% van de aandelen verkocht aan
Compagnie Bois Sauvage, wat het blijvende vertrou-
wen van investeerders in onze projecten aantoont."
Arnaud Regout:
"In Luxemburg hebben we met suc-
ces de gemengde projecten Gravity en Livingstone
III
opgeleverd. Hoogtepunt van het jaar was de over-
eenkomst met BGL en KPMG voor de acquisitie van
het
Kronos-gebouw in het hart van de financiële wijk
van Luxemburg, wat een hele prestatie was in de hui
-
dige economische context. We zullen het omvormen
tot het nieuwe hoofdkantoor van KPMG Luxembourg
(31.000 m²) en de resterende oppervlakte (24.658 m²)
zullen we zelf verder ontwikkelen. Dit is de grootste
acquisitie en ontwikkeling die we ooit hebben gedaan
en zal opnieuw een toevoeging zijn aan onze lijst van
zeer duurzame houten gebouwen."
Jacques Lefèvre:
"In België hebben we met succes
Wood Hub opgeleverd, het nieuwe hoofdkantoor van
CFE, BPC Groep, Wood Shapers en BPI Real Estate, en
verkocht aan Ethias. Ook de eerste bewoners nemen
hun intrek in het nabijgelegen woonproject Serenity
Valley. We ondertekenden met succes een ver
-
koopovereenkomst voor de joint venture "JOMA2060
nv", die momenteel de voormalige
brouwerij John
Martin in Park Spoor Noord in Antwerpen omvormt
tot een gemengd woonproject, met ION Residential
Platform. Andere woonprojecten in Brussel zoals Pure,
Tervuren Square en Arboreto boekten gestage voor
-
uitgang in 2023 en zullen in de loop van 2024 worden
opgeleverd."
Vastgoedontwikkeling
"We behielden consistente
resultaten op een zeer
uitdagende markt. Dat is
de verdienste van een
ervaren team dat weet
wat nodig is om onder deze
omstandigheden succesvol
te werken."
Jacques Lefèvre, CEO BPI Real Estate
Chmielna Duo Warsau
Cavallia Poznan
Kronos Luxemburg
Jaarverslag 2023 - CFE
11
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

"Duurzaamheid zal in toenemende
mate een belangrijke onderscheidende
factor voor ons worden. We willen de
partner zijn die klanten begeleidt naar
de meest duurzame oplossing voor hun
project. En ons track record geeft ons die
geloofwaardigheid."
Arnaud Regout, Chief Investment Officer &
New Development Real Estate
Tervuren Square Brussel
Wood Hub Brussel
Jacques Lefèvre: "In 2023 waren we zeer selectief en
deden we weinig acquisities in Luxemburg (behalve
Kronos), terwijl we in Polen een meer voluntaristische
aanpak hanteerden. We zullen van start gaan met
het ontwikkelingstraject voor 2025-2026, waarbij we
ons zullen richten op ontwikkelingen met een zo laag
mogelijk risico wat betreft vergunningsprocedures.”
Arnaud Regout: "We hebben een vruchtbare samen
-
werking met onze collega's van de Business Units van
het segment Bouw & Renovatie van CFE. We willen
deze synergieën verder ontwikkelen omdat ze veel
toegevoegde waarde en efficiëntie kunnen bieden."
Jacques Lefèvre:
Op het gebied van efficiëntie boe
-
ken we ook vooruitgang met onze digitale ERP en IT-
setup voor BPI Real Estate. We vinden echte waarde
in solide klantinzichten, betere rapportering en hoog
-
kwalitatieve leadgeneratie en -opvolging."
Arnaud Regout:
"Duurzaamheid zal in toenemende
mate een belangrijke onderscheidende factor voor
BPI Real Estate worden. In onze ESG-highlightrappor
-
ten laten we zien hoe we de partner bij uitstek willen
zijn voor klanten bij de ontwikkeling van duurzame
gebouwen. Ook onze betrokkenheid bij het Low Car
-
bon Building Initiative (LCBI Label) is een sterk bewijs
van deze gedrevenheid."
Jaarverslag 2023 - CFE
12
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Eind 2023 droeg Guy Wynendaele na twintig jaar
beleid zijn functie als CEO van VMA over aan
Peter Matton. Guy blijft lid van de Raad van Bestuur
van VMA en treedt op als senior advisor van het Exe
-
cutief Comité van VMA.
Guy Wynendaele: "Verreweg het grootste project
voor VMA dit jaar was Zin in No(o)rd, dat we samen
met onze collega's van BPC Groep en Van Laere
hebben ontwikkeld. Het project ging gepaard met
aanzienlijke operationele uitdagingen, maar het eind
-
resultaat is een paradigmaverschuiving in hoe we
duurzame en slimme gebouwen zien. Het is ook tot
dusver de grootste implementatie van ons VMANA
-
GER smart building platform.
Ons Building Technology-team boekte ook vooruit-
gang in Marnix, Howest, Tivoli en de ziekenhuizen
Grand Hôpital de Charleroi, AZ Diest
en AZ Sint-Lu-
cas. We werkten rechtstreeks voor industriële klanten,
zoals
La Lorraine, Winery Delhaize, EdgeConneX
datacenter, en Sonaca. Onze onderhoudsunit lever
-
de dit jaar een belangrijke bijdrage aan onze resulta-
ten met terugkerende inkomsten uit contracten met
UGent, de stad Aarschot
, en extra werkzaamheden
voor langetermijnklant Nike."
Peter Matton: "Onlangs ondertekenden we een nieuw
15-jaren ESCO-contract met de gemeenten Beerse
en Oud-Turnhout om het energieverbruik van 18
openbare gebouwen te optimaliseren. Dit contract
komt bij de lopende ESCO-contracten, zoals deze
met de stad Aarschot en de PXL Hogeschool in Die
-
penbeek."
Guy Wynendaele:
"Ons Automotive-team zette zijn
sterke track record voort met productielijnen voor
Jaguar Land Rover, de Volvo EX90 en de VW ID.3, en
met nieuwe batterijlijnen voor Scania en Ford. Ons
Process Manufacturing Technology-team leverde
met succes productielijnen af voor Enough en Vyn
-
colit, en is gestart met de werkzaamheden aan In-
daver en het nieuwe innovatie centrum in Gent van
Daikin
."
Peter Matton: “Dit jaar zullen we blijven investeren in
ons VMANAGER-platform. Er wordt onderzoek gedaan
om het te verrijken met dynamische EV-oplaadmo
-
gelijkheden en voorspellend onderhoud van gebou-
wen. Het doel is om te evolueren naar een one-stop-
shop oplossing die de totale eigendomskosten van
gebouwen verlaagt. We willen ook rechtstreekser voor
industriële klanten gaan werken en deze logica ook
voor andere soorten gebouwen gaan gebruiken.”
Guy Wynendaele:
"In de verwerkingsmarkt is ons
industriële-automatiseringsteam nog steeds een
Multitechnieken | VMA
Zin in No(o)rd Brussels
Grand Hôpital
de Charleroi
"Ik ben erg trots op het
traject dat we met VMA
hebben afgelegd. Met
Peter beschikken we over
een sterke en ervaren
leider die het team
kan helpen zich verder
te ontwikkelen en zijn
potentieel te realiseren.
Ze zijn in goede handen."
Guy Wynendaele, Senior Advisor VMA
Jaarverslag 2023 - CFE
13
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

uitdager, maar vlaggenschipprojecten zoals deze
die we vorig jaar voor een aantal vooraanstaande
merken hebben opgeleverd, maken snel naam voor
VMA. In de automobielmarkt zien we het landschap
snel veranderen met nieuwe spelers die hun intrede
doen, maar we hebben er alle vertrouwen in dat ons
aanbod voor kwaliteitsrobotisering stand zal houden,
vooral met de boom op de EV-markt die nog moet
komen."
Peter Matton: "Het uitdagende economische klimaat
in 2023 heeft vooral invloed gehad op de snelheid
waarmee ons orderboek gevuld wordt. Klanten stellen
hun projecten vaker uit, waardoor er veel projecten in
studie zijn die nog moeten worden afgesloten.
Maar ik zie een veelbelovend bedrijf met een enorm
groeipotentieel. Onze focus zal liggen op het verster
-
ken van de samenwerking met de Business Units van
CFE en andere partners, de digitalisering van onze
processen en meer operationele uitmuntendheid. We
hebben een sterk team en ik heb er alle vertrouwen in
dat we in 2024 enorme vooruitgang kunnen boeken."
"Er leeft een echte passie bij VMA om innovatieve
oplossingen te ontwikkelen voor de meest complexe
problemen van onze klanten. Ik kan niet wachten om te zien
wat dit team kan bereiken en wat de toekomst brengt."
Peter Matton, CEO VMA
Howest Brugge
PXL Hogeschool Diepenbeek
Enough Sas van Gent
Automotive productielijnen VW
Jaarverslag 2023 - CFE
14
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Midden 2023 droeg Laurent Eeraerts zijn functie als CEO
van MOBIX over aan David Vanhelmont, op dat mo-
ment de CFO, om de nieuwe functie van Gedelegeerd
Bestuurder van de Business Units MBG, Wood Shapers en
Laminated Timber Solutions op zich te nemen.
David Vanhelmont: “Ons belangrijkste project in 2023
was de installatie van ETCS II-technologie voor geauto-
matiseerde treinoperaties op het Belgische spoorweg-
net in het kader van het ENVES-contract met Infrabel.
We installeerden ook bovenleidinginfrastructuur op een
derde en vierde spoorlijn tussen Gent en Oostende en
hielpen zo de capaciteit te verdubbelen.
In het niet-spoorsegment installeerden we nieuwe
verlichting en bewegwijzering op de taxibanen van
Brussels Airport, waarbij we gebruik maakten van de
competenties van onze bewegwijzeringsteams voor
complexe bekabelingsinfrastructuur. Vorig jaar zijn we
ook de laatste fase ingegaan van de installatie van
LED-verlichting op alle Waalse snelwegen als onderdeel
van het LuWa-project."
David Vanhelmont: "Zoals verwacht was 2023 een
overgangsjaar met een lagere omzet uit spoor- en
bovenleidingdiensten door de inkrimping van het bud
-
get van Infrabel. Dit komt tot uiting in een daling van het
aantal nieuwe aanbestedingen, maar ook in een daling
van het aantal dienstverleningsopdrachten die voort-
vloeien uit bestaande raamcontracten. Het nieuwe
10-jaren investeringsplan van Infrabel zou de komende
jaren voor meer stabiliteit moeten zorgen.
Om onze afhankelijkheid van Infrabel te verminderen,
is MOBIX gestart met het diversifiëren van zijn portfolio.
Een eerste nieuwe activiteit bestaat uit grootschalige
bekabelingsdiensten voor leveranciers van energie-in
-
frastructuur, waarbij verschillende contracten in de
laatste onderhandelingsfase zitten. Dankzij de ervaring
op Brussels Airport zal MOBIX zijn activiteiten kunnen
uitbreiden naar andere luchthavens in België en zijn
spoordiensten zullen ook worden aangeboden aan
particuliere klanten in de Belgische havens.
De kracht van MOBIX ligt in ons hoogopgeleid personeel
dat verschillende zeer gespecialiseerde competenties
combineert om kwaliteitswerk te leveren en onze klan
-
ten echt te ontlasten. Nu de energietransitie de komen-
de jaren in een stroomversnelling raakt, bevinden we
ons in een uitstekende positie om deze groei tenvolle te
grijpen."
Multitechnieken | MOBIX
"In de loop der jaren hebben we bij MOBIX een zeer
competent team opgebouwd dat we nu ook kunnen
inzetten in de energietransitie die steeds sneller gaat."
David Vanhelmont, CEO MOBIX
Belgian rail network ENVES
LuWa Catenary infrastructure works
Jaarverslag 2023 - CFE
15
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Wood Hub Brussels
Chancelier Brussels
Alexander Hodac: “In België zetten we de trend van
CFE voort en vormt hout de basis bij de bouw van
onze eigen hoofdzetel, nadat onze Luxemburgse
teams in 2022 al hun intrek hadden genomen in
Wooden. Van Laere verhuisde naar hun zelfgebouw
-
de Baarbeek nabij Antwerpen, en CFE, BPC Groep,
Wood Shapers en BPI Real Estate namen hun intrek in
Wood Hub
dat ze samen ontwikkelden in Brussel.
De drie gebouwen tonen de ambitie van CFE om pio
-
nier te zijn op het gebied van biogebaseerd bouwen,
wat een essentieel onderdeel is van de inspanningen
van onze sector om koolstofarm te worden. Opmer
-
kelijk is ook het groot aantal gebouwen op houtbasis
waaraan ons
Laminated Timber Solutions-team
heeft bijgedragen, vooral in Nederland.
We zijn doorgegaan met grootschalige renovaties,
waarbij Zin in No(o)rd verreweg het grootste pro
-
ject tot nu toe was. BPC Groep en Van Laere werkten
nauw samen met VMA om de eerste fase van het
gebouw begin 2024 op te leveren aan de Vlaamse
Overheid, dat hun nieuwe hoofdkwartier in Brussel
wordt. Zin in No(o)rd is een nieuwe standaard in cir
-
culaire renovatie en een van de grootste realisaties in
haar soort in de Benelux.
Andere renovaties die werden voortgezet, waren
Usquare
voor VUB- ULB, Chancelier voor CODIC, en
Kanal - Centre Pompidou voor Kanal Foundation.
Voor Howest werd de bouw van hun nieuwe campus
in Brugge voortgezet. Het project is een combinatie
van grootschalige renovatie en nieuwbouw. Met deze
ontwikkelingen tonen we met succes onze ambitie en
ons leiderschap op de markt van duurzame gebou
-
wen aan.
Op de woonmarkt waren de belangrijkste projec-
ten: 121 appartementen van Canal Wharf in Brussel
voor AG Real Estate, 300 appartementen van het
BAN
-project in Antwerpen van de Japanse architect
Shigeru Ban voor Triple Living NV, en fase 1 van 314 ap
-
partementen van Park Lane in Brussel voor Nextensa.
De werkzaamheden aan
de Oosterweel, en de Ineos
Project One-ethaankraker in de haven van Antwer-
pen werden begin 2024 hervat na een tijdelijke stil-
stand in 2023 vanwege vergunningsproblemen. We
leverden het nieuwe cashcenter op voor de
Nationa-
le Bank van België in Zellik.
We bleven ook onze expertise in ziekenhuizen benut-
ten met UZ Gent, ZNA Cadix in Antwerpen en Sint-
Jan ziekenhuis
in Genk, de laatste twee in samen-
werking met VMA voor de technische installaties."
Bruno Lambrecht:
“In Polen hebben we onze nauwe
samenwerking met BPI Real Estate voortgezet. Tot de
projecten behoorden 108 appartementen van het
project Bernadovo in Gdynia, 272 appartementen
van Panoramiqa in Poznan, 243 appartementen van
Chmielna Duo in Warschau, en 857 appartementen
voor het gemengde project Cavallia in Poznan.
Op de industriële markt bouwden we nieuwe batte
-
rijfabrieken voor Umicore en Northvolt, een nieuw
magazijn en campus & productiecomplex voor
Rey-
Bouw & Renovatie
"Ik wil dat we goed luisteren, echt begrijpen wat onze
klanten en partners nodig hebben en dan alle expertise
die we in onze Groep hebben, mobiliseren om daarop
te antwoorden.”
Alexander Hodac, CEO Construction & Renovation Belgium
Jaarverslag 2023 - CFE
16
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

"Mijn topprioriteit is om dicht bij onze
klanten en partners te blijven, want zaken
doen, doe je tussen mensen. Ik wil dat we
elkaar kennen en vertrouwen, want dat is
hoe we grootse dingen kunnen bereiken."
Bruno Lambrecht, CEO Construction & Renovation Poland
Topaspark Berlin
Wooden Luxembourg
naers Aluminium, drie grote winkelcentra, en we zet-
ten onze nauwe samenwerking met Majaland voort
voor hun parken in Warschau en Gdansk. We hebben
ook gewerkt aan het logistiek centrum
Topaspark in
Berlijn, een eerste project in Duitsland waarvoor ons
Poolse team ideaal gelegen en uitgerust is."
Christophe Herrmann: “In Luxemburg werkten we
aan verschillende projecten voor BPI Real Estate,
waaronder Domaines des Vignes, Livingstone en
ook Gravity. We verhuisden naar ons nieuwe hoofd
-
kantoor Wooden dat een perfect voorbeeld is van
onze strategie om materialen op biologische basis
te gebruiken. We leverden ook projecten voor andere
ontwikkelaars, zoals Omia voor
IKO Real Estate, en
overheidsprojecten zoals Differdange en Pétange.
In 2024 beginnen we met de bouw van het nieuwe
hoofdkwartier voor het Rode Kruis."
Alexander Hodac: "Na een zeer uitdagend 2023 ver-
wacht ik een stabilisatie van de Belgische markt in
2024. Momenteel heerst er een stevige concurrentie,
maar we blijven zeer selectief bieden. We zijn op
zoek naar de meer complexe projecten waar onze
expertise waarde toevoegt. Voor BPC Groep is er een
duidelijke opportuniteit om onze expertise in kantoor
-
renovatie verder te benutten voor een markt die de
komende jaren een hoge vlucht zal nemen, voor MBG
is er hun expertise in industriële projecten in de ha
-
ven van Antwerpen om verder te ontwikkelen en Van
Laere zal zich meer en meer toeleggen op complexe
logistieke projecten."
Bruno Lambrecht:
"Hetzelfde geldt voor Polen: de
markt stabiliseert zich, maar de concurrentie is erg
sterk. We blijven selectief bieden en behouden een
goede mix van woningen, kantoren, industrie en lo
-
gistiek, en enkele winkels en andere projecten. De
woonmarkt is weer erg dynamisch, terwijl de andere
markten verzwakt zijn maar vanaf hier alleen maar
opnieuw kunnen groeien. In 2024 beginnen we met
de bouw van een nieuw, zeer groot logistiek centrum
waarvoor we het contract hebben binnengehaald
door proactief een duurzame houten dakconstruc
-
tie voor te stellen met behulp van een parametrisch
Jaarverslag 2023 - CFE
17
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

ZNA Cadix Antwerpen
Zin in No(o)rd Brussel
Panoramiqa Poznan
Domaine des Vignes Luxembourg
ontwerp. Ik geloof dat er een vruchtbare bodem is
voor biogebaseerde bouw in Polen en we bevinden
ons in een goede positie met de bestaande expertise
binnen CFE. Met ons nieuw opgerichte kenniscentrum
willen we in een vroeg stadium samenwerken met
klanten om hen te helpen de beste oplossingen te
vinden op het gebied van duurzaamheid en prijs."
Christophe Herrmann: "De markt in Luxemburg ver
-
traagt nog steeds en dat zal zo blijven in 2024. We
blijven selectief bieden en werken in bouwteams, wat
voor CLE een waardevol samenwerkingsmodel is ge
-
bleken. Een belangrijk project dat we gaan aanvatten,
is het nieuwe hoofdkantoor van het Rode Kruis. We
bestuderen ook een reeks grotere projecten waarvan
de bouw zal starten tussen het einde van het tweede
kwartaal en het vierde kwartaal 2024. Dit jaar wordt
een overgangsjaar waarin we ons voorbereiden op
het moment dat de markt in 2025 weer aantrekkelijk
wordt."
"De kracht van onze Groep zijn onze waarden,
dat we doen wat we zeggen. En het is
geweldig om te zien dat gelijkgestemde
mensen elkaar bij CFE terugvinden en een
gemeenschappelijk doel nastreven, namelijk
het creëren van een positieve impact."
Christophe Herrmann, CEO CLE
Jaarverslag 2023 - CFE
18
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Deep C Holding Vietnam
Green Offshore SeaMade
North Sea
Bstor Battery park Bastogne
Fabien De Jonge: “Onze Investeringen boekten recor-
dresultaten in 2023, voornamelijk door de sterke stij-
ging van de bijdragen van Green Offshore en Deep
C Holding, en de beëindigingsvergoeding van het
DBFM-contract voor de scholen in Eupen.
De
windparken van Green Offshore voor de Belgi
-
sche kust kenden uitzonderlijke weersomstandighe-
den en registreerden een recordproductie van onge-
veer 2,9 TWh groene elektriciteit in 2023, 0,5 TWh meer
dan in 2022. De twee parken profiteerden ook van de
stijging van de elektriciteitsprijzen, waarvan een deel
werd terugbetaald aan de Belgische staat in over
-
eenstemming met het nieuwe regelgevende kader.
De resultaten van het 10 MW batterijpark van
BSTOR
zijn genormaliseerd na het uitzonderlijke jaar 2022.
In Vietnam zag Deep C Holding een recordverkoop
van zijn industrieel terrein (127 hectaren), en terug-
kerende inkomsten die werden gegenereerd door
dienstenactiviteiten."
Investeringen
"Onze investeringen
leverden recordresultaten
op in 2023 en zullen de
komende jaren verder
blijven groeien."
Fabien De Jonge, Chief Financial Officer
Fabien De Jonge: “De overeenkomst met de Bel-
gische staat over het nieuwe wettelijke kader voor
elektriciteitsprijzen zal alle betrokken stakeholders ten
goede komen, inclusief Green Offshore.
Het 10 MW-park van BSTOR is operationeel sinds eind
2021, terwijl twee andere projecten met een gecom
-
bineerde capaciteit van 150 MW momenteel in ont-
wikkeling zijn. De start van de bouw is gepland voor
eind 2024 zodra de bouwvergunning is verkregen en
de financiering rond is.
Het doel van Deep C Holding is om uit te breiden naar
nieuwe zones en zo verder te profiteren van de uitste
-
kende geografische positie en de positieve dynamiek
van de Vietnamese markt."
Jaarverslag 2023 - CFE
19
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Valérie Van Brabant: “Gedurende heel 2023 was een
rode draad het auditproces om onze certificering
van Top Employer te verkrijgen. Het was een moeilijk
proces, maar het ontvangen van de certificering was
een echte erkenning van ons harde werk als organi
-
satie om een fantastische werkplek te zijn voor men-
sen. We zijn erg trots op deze certificering.
Eén van de aspecten waarvoor CFE geprezen werd,
zijn de opleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden
binnen onze Groep. Het project waar ik waarschijnlijk
het meest trots op ben, is onze
CFE Academy. We
zeiden dat we onze mensen wilden ontwikkelen, dat
we ze de middelen wilden geven om te leren, en dat
hebben we gedaan. Een jaar na de lancering zijn er
al meer dan 15.000 opleidingen voltooid, waarmee
een breed scala aan vaardigheden is ontwikkeld. We
hebben ook onze reeks CFE-kerncompetenties ont
-
wikkeld, gekoppeld aan de waarden van de Groep,
die we in onze Groep willen bevorderen. Deze worden
nu gebruikt bij alles wat we doen, van werving en
selectie tot evaluaties en ontwikkeling.
Een ander sterk punt van CFE dat vermeld wordt in
de Top Employer-audit is de manier waarop we onze
mensen betrekken bij de strategie en waarden van
het bedrijf. Twee belangrijke momenten springen
eruit: de
Heroes Family Day die voor het eerst al onze
werknemers, medewerkers en hun families samen
-
bracht voor een hele dag van interactie en verbon-
denheid. Een ander momentum was onze
People
Future Leaders Alumni day waarop we alle leiders
van de laatste 3 edities samenbrachten om te praten
over de toekomst van onze Groep.
Om onze 'people strategy' verder te versterken,
hebben we onze Employee engagement-enquête
opnieuw uitgevoerd, waaruit bleek dat de betrok
-
kenheid voor het derde jaar op rij was verbeterd. De
resultaten uit de enquête werden benut om lokale
actieplannen op te stellen met de focus op
Diversi
-
teit, Gelijkheid en Inclusie (DE&I), gebieden die we
verder willen verbeteren."
Valérie Van Brabant: “"In 2024 moeten we een paar
obstakels nemen. Het eerste is ons leiderschapsont-
wikkelingstraject waarbij meer dan 800 leidingge-
venden in de hele Groep een opleiding zullen krijgen.
Ik ben ervan overtuigd dat het bijbrengen van essen-
tiële vaardigheden aan onze leidinggevenden onze
organisatie een stap verder zal brengen. Belangrijk
hierbij is dat onze leidinggevenden de sterkte ontdek
-
ken van samenwerking met andere Business Units in
de Groep.
Een tweede obstakel zal de vierde editie zijn van ons
Future Leaders
-programma, dat heeft bewezen
een echte broedplaats te zijn voor beginnende lei
-
dinggevenden en nieuwe innovatieve bedrijfsideeën.
Bovendien is dankzij dit programma een hechte ge-
meenschap ontstaan van 'changemakers' die elkaar
vertrouwen en de koers van onze onderneming be-
palen. Het programma heeft de afgelopen jaren zijn
nut bewezen voor onze Groep en ik kan niet wachten
om te zien wat het talent van dit jaar te bieden heeft.
Een andere uitdaging is het verbeteren van de
ope
-
rationele uitmuntendheid van Human Resources.
Ik heb 2024 tot het jaar van digitalisering en data
uitgeroepen. We zullen namelijk ons talentbeoor
-
delingssysteem digitaliseren om de ontwikkelings-
voortgang van onze mensen beter te kunnen volgen
en een open feedbackcultuur te bevorderen, en we
zullen ons HR-kernplatform lanceren dat al onze per
-
soneelsgegevens verzamelt en betere besluitvorming
mogelijk maakt."
2.990
60.131
AANTAL OPLEIDINGSUREN
AANTAL MEDEWERKERS
“Het is geweldig om te zien met hoeveel energie en
vastberadenheid onze teams het succes van onze
vlaggenschipprojecten nastreven. Hun teamwork
spreekt tot de cultuur die we nog meer willen
versterken.”
Valérie Van Brabant, Chief People Officer
Future Leaders Program
Jaarverslag 2023 - CFE
20
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Isabelle De Bruyne: “Voor het tweede jaar op rij werd
CFE door de onafhankelijke auditor Sustainalytics
uitgeroepen tot Top ESG Company. Onnodig te zeg
-
gen dat we hier erg trots op zijn. Het is eigenlijk een
erkenning dat we exact doen wat we als verantwoor-
delijk bedrijf moeten doen. De belangrijkste beoorde-
lingscriteria waren corporate governance, menselijk
kapitaal, gezondheid en veiligheid, relaties met de
gemeenschap en de koolstofvoetafdruk van onze
activiteiten.
Veiligheid
bleef onze topprioriteit in 2023: we zijn
erin geslaagd om de ernst- en frequentiegraad van
ongevallen verder te verlagen. We hebben ook de
standaard Nosacq-enquête met betrekking tot de
veiligheidscultuur uitgevoerd, die vervolgens is uit
-
gewerkt tot een campagne voor de hele groep met
lokale actieplannen.
Onze
taxonomie-afgestemde business steeg van
13,56% naar 20,03%, wat een geweldige prestatie is
gezien de zeer strenge criteria. Door ons te focussen
op markten in de net zero-transitie kijken we welke
projecten we aannemen en zal onze op taxonomie
afgestemde activiteiten de komende jaren zeker
verder doen toenemen.
Onze CO
2
- en afvalverminderingsplannen liggen op
schema voor onze doelstelling voor 2030. Vorig jaar
was er iets meer afval omdat we toen meer renova
-
ties hebben uitgevoerd, waardoor we meer afval in
onze eigen rapportering hebben opgenomen.
Duurzaamheid
"Ik hoop dat ik over een paar jaar
geen werk meer heb, want dat
zou betekenen dat duurzaamheid
maximaal verankerd is in alle aspecten
van onze organisatie."
Isabelle De Bruyne, Chief Sustainability Officer
Voor meer informatie omtrent de KPI’s verwijzen we naar de Niet-financiële verklaring.
2021 2022 2023 Target 2030
People
Veiligheid Ernstgraad
(1)
ratio 0,69 0,72 0,68 0,52
(8)
Opleidingen
Aantal opleidingsda-
gen per werknemer
(2)
d/FTE 2,06 2,20 2,51 5
Mobility
Green fleet
Percentage elek-
trische of hybride
voertuigen
% 4 7 33 90
Directe CO
2
-uitstoot
(scope 1 en 2)
Koolstofintensiteit
(3)
ton/k€ 15,9 13,5 12,7 11,6
Energy
Groene energie
Aandeel groene
energie
(4)
% 54,9 80% 81% 100
(9)
Materials
Afvalvermindering Afvalintensiteit
(5)
ton/M€ 28,13 21,60 24,03 17,75
Gebruik van
biomaterialen
Oppervlakte van uit
hout opgetrokken of
ontwikkelde gebou-
wen
(6)
m² - 53.355 50.299 tbc
Rationeel
watergebruik
Percentage herge-
bruikt opgepompt
water
(7)
% - - - 100
Governance
Transparantie en
risicobeheer
Sustainalytics-rating - 27,8
(medium)
26,1
(medium)
24
(medium)
tbc
Jaarverslag 2023 - CFE
21
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

HQ Van Laere Zwijndrecht
Een belangrijk initiatief was de ontwikkeling en ver-
spreiding van het CFE Green Book dat een uitgebreid
overzicht geeft van alle acties die een project kan
ondernemen om zijn milieu-impact te verminderen.
Onze teams evalueren elk project en identificeren de
maximale maatregelen die ze kunnen nemen, waar
-
onder waterrecuperatie, alternatieve energiebronnen,
slimme mobiliteit en nog vele andere maatregelen.
Een ander belangrijk project was de lancering van
ons interne
Bazaar-platform dat dient als een uit
-
wisselingshub tussen projecten van de Groep voor
gerecyclede of overtollige materialen, waardoor kos-
ten en afval worden verminderd.”
Isabelle De Bruyne: “2023 werd gekenmerkt door de
oplevering van meerdere projecten in ons segment
duurzame gebouwen. Van biogebaseerde bouw tot
circulaire renovatie tot slimme gebouwtechnologie,
deze projecten leveren ons een schat aan gegevens
en expertise op. In 2024 zullen we deze bundelen in
ons nieuwe Sustainability Knowledge Centre dat zal
fungeren als een hub voor al onze projecten om effi
-
ciëntie en hoogwaardige knowhow te genereren.
We zijn begonnen met de voorbereidingen voor het
EU CSRD-kader
dat eind 2024 klaar moet zijn in over-
eenstemming met de EU-klimaatregelgeving. Deze
oefening volgt op onze implementatie van de EU
Taxonomy-standaard en bevestigt onze bestaande
ESG-strategie.
Op het gebied van veiligheid hebben we net onze
nieuwe
Go for Zero-campagne gelanceerd, waarbij
de hele Groep zich richt op het verder verlagen van
onze ongevallencijfers.
In 2023 hebben we de hele organisatie betrokken bij
het ontwerp van de Heroes for Good Foundation die
in 2024 zal worden gelanceerd. De stichting steunt
non-profitorganisaties die actief zijn op het gebied
van gezondheid, sociale rechtvaardigheid en onder
-
wijs en zijn voorgesteld door werknemers van CFE.
We hebben een
sterk ESG-kader met een solide ba-
sis die resultaten oplevert, en we leggen de lat steeds
hoger voor onszelf. CFE blijft trouw aan haar doel de
daad bij het woord voegen op het gebied van duur
-
zaamheid!
Usquare Brussel
Jaarverslag 2023 - CFE
22
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

IT, digitaal & innovatie
"We verbeteren onze IT-infrastructuur voortdurend
om deze veiliger te maken, onze operationele
efficiëntie te verhogen en onze technische schuld te
verminderen. Dit vormt de basis voor onze digitale
transformatie die ons in staat zal stellen om onze
gegevens te gebruiken voor betere besluitvorming.
We onderzoeken ook innovatieve methoden en
technologieën in al onze bedrijfssegmenten."
Hans Van Dromme, Chief Digital Officer
Ten slotte hebben we al onze Business Units aange-
sloten op ons Security Operations Centre dat nu alle
belangrijke onderdelen in de IT-infrastructuur be-
waakt, waardoor onze cyberbeveiligingscapaciteiten
aanzienlijk toenemen en we sneller kunnen reageren
in geval van schadelijk gedrag.”
Hans Van Dromme: “In 2024 zal onze focus liggen
op de implementatie van ons ERP-platform voor
Bouw & Renovatie. We zullen de Business Units van
Bouw- & Renovatie geleidelijk aan migreren, eerst de
kleinere en dan de grotere. Het volledige programma
zal enkele jaren in beslag nemen, maar elke golf zal
snel een 'gamechanger' blijken te zijn in de manier
waarop we veel efficiënter gebruik maken van onze
gegevens.
Op het gebied van databeheer automatiseren we
talloze interfaces tussen onze applicaties en verbete
-
ren we de dashboarding om de besluitvorming beter
te ondersteunen en fouten te verminderen. Hiertoe
onderzoeken we ook de toepassing van
Generatieve
Artificiële Intelligentie voor verschillende bedrijfs
-
processen, om efficiëntie en gemak te winnen.
Onze
digitale werkplek zal evolueren door uitgebreid
gebruik te maken van de oplossingen voor apparaat-
beheer, zoals Intune en Autopilot, om de apparaten
van alle eindgebruikers efficiënt te beheren. Boven-
dien worden applicaties steeds meer naar de cloud
verplaatst, waardoor de flexibiliteit en betrouwbaar-
heid toenemen en de infrastructuurkosten afnemen.”
Hans Van Dromme: “In 2023 hebben we een nieuw
ERP-platform in het vastgoedsegment ontwikkeld en
geüpgraded, terwijl we ook aanzienlijke vooruitgang
hebben geboekt met de voorbereidingen voor een
nieuw en nog groter ERP-platform voor alle bedrijven
in het Bouw & Renovatiesegment. We selecteerden
onze internationale partner voor oplossingen, stelden
ons interne implementatieteam samen, bepaalden
onze routekaart en begonnen met de installatie en
specifieke ontwikkelingen. Op die manier breiden we
ons Microsoft-ecosysteem verder uit als technologie
voor ERP-systemen binnen CFE.
We hebben ook 3 kantoorverhuizingen naar ons
nieuwe hoofdkantoor in Luxemburg, Antwerpen en
Brussel geregeld. Alle IT-omgevingen werden met
succes gemigreerd, wat bijdraagt aan de uitstekende
'nieuwe manier van werken' die deze gebouwen kun
-
nen bieden.
Om ons groepsbrede innovatieproces te ondersteu-
nen, hebben we ons crowdsourcingplatform Inno-
vate-it verder uitgebouwd, waar medewerkers hun
innovatieve ideeën kunnen aandragen en opschalen
om de nodige ondersteuning en middelen te krijgen.
Een van die digitale innovaties die we op maat heb
-
ben ontwikkeld is onze eigen Bazaar-applicatie waar
gerecyclede of overtollige materialen kunnen worden
uitgewisseld tussen onze verschillende projecten,
waardoor kosten worden bespaard en afval wordt
verminderd.
Bazaar application
Jaarverslag 2023 - CFE
23
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
24
Beheersverslag
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
25
INHOUD
I. Statutaire jaarrekening 26
1. Kapitaal en aandeelhouderschap 26
2. Toelichtingen bij de statutaire jaarrekening 26
2.1. Financiële positie op 31/12/2022 26
2.2. Bestemming van het resultaat 27
2.3. Vooruitzichten 2024 27
2.4. Voornaamste risico’s en onzekerhed 27
2.5. Belangrijke gebeurtenissen na balansdatum 27
2.6. Financiële instrumenten 27
2.7. Informatie 27
II. Geconsolideerde jaarrekening 29
1. Toelichtingen bij de geconsolideerde jaarrekening 29
1.1. Financiële positie op 31/12/2023 29
1.2. Belangrijkste risico’s 35
1.3. Belangrijke gebeurtenissen na balansdatum 44
1.4. Onderzoek en ontwikkeling 44
1.5. Financiële instrumenten 45
1.6. Vooruitzichten 2024 45
III. Verklaring van deugdelijk bestuur 46
1. Referentiecode 46
2. Raad van Bestuur en zijn Comités 46
2.1. Raad van Bestuur 46
2.2. Rol van de Voorzitter van de Raad van Bestuur 49
2.3. Aanwezigheden, werking en bevoegdheden van de
Raad van Bestuur 50
3. Comités van de Raad van Bestuur 51
3.1. Het Auditcomité 51
3.2. Het Benoemings- en Remuneratiecomité 51
4. Het Executief Comité 52
5. Diversiteitsbeleid 55
6. Belangenconflicten 55
7. Externe en interne controle en risicobeheer 55
7.1. Externe controle 55
7.2. Interne controle 55
7.3. Interne controle en systemen voor risicobeheer 56
8. Structuur van het aandeelhouderschap 59
9. Afwijkingen van de Code 2020 59
IV Remuneratieverslag 60
1. Remuneratiebeleid 60
1.1. Governance – Procedure 60
1.2. Remuneratiebeleid voor de niet-uitvoerende bestuurders 60
1.3. Remuneratiebeleid voor de CEO 61
1.4. Remuneratiebeleid voor de leden van het Executief Comité 61
1.5. Mandaten in de dochterondernemingen 62
1.6. Wijzigingen sinds het vorige remuneratiebeleid 62
1.7. Mogelijkheid tot afwijking van het remuneratiebeleid 62
2. Remuneratieverslag 63
2.1. Remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders 63
2.2. Remuneratie van de CEO en de leden van het Executief
Comité in 2023 63
2.3. Jaarlijkse evolutie van de remuneratie en de
prestaties van de vennootschap 64
V Niet-financiële verklaring 65
1. Inleiding 67
2. Beknopte beschrijving van de activiteiten van de groep 68
2.1. Ambitie 68
2.2. De troeven van CFE om haar ambities waar te maken 68
2.3. Vier complementaire kernactiviteiten 70
3. ESG-beleid 72
4. Belangrijkste ESG-risico’s 75
4.1. Inleiding 75
4.2. Verband met de DOD’s 75
4.3. Overleg met de verschillende stakeholders 76
4.4. Belangrijkste risico’s en opportuniteiten 78
4.5. Dubbele materialiteit 79
4.6. Vereenvoudiging van de boodschap en complementariteit 81
4.7. Verband met de DOD’s 82
5. Resultaten van dit beleid 82
5.1. Een globale aanpak 82
5.2. Zichtbare resultaten voor alle materiële ESG-thema’s 84
5.3. Een sterk CSR-beleid, een echt pluspunt voor een menselijk bedrijf 90
5.4. Duurzame partnerschappen 90
6. Niet-financiële kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) 91
6.1. Belangrijkste cijfers en duurzaamheidsambitie 91
6.2. Sociale KPI’s 91
6.3. KPI’s voor het milieu 94
6.4. KPI’s voor de governance 98
6.5. Gegevenskwaliteit en audit 99
7. Europese taxonomie 101
7.1. Inleiding 101
7.2. Indeling van de activiteiten volgens de definities
van de Europese taxonomie en methodologie 102
7.3. In aanmerking komen en overeenstemming 103
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
26
Geachte aandeelhouders,
Wij hebben de eer u verslag uit te brengen over de activiteit van onze Vennootschap in het voorbije boekjaar en u de op 31 decem-
ber 2023 afgesloten statutaire en geconsolideerde jaarrekeningen ter goedkeuring voor te leggen. Overeenkomstig artikel 3:32, §1,
laatste lid WVV zijn de jaarverslagen over de enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekeningen gecombineerd tot één enkel verslag
.
I. STATUTAIRE JAARREKENING
1. Kapitaal en aandeelhouderschap
Bij het afsluiten van het boekjaar bedroeg het maatschappelijk kapitaal 8.135.621,14 euro, vertegenwoordigd door 25.314.482 aande-
len zonder vermelding van nominale waarde. Alle aandelen zijn volledig volgestort. Elk aandeel geeft recht op een stem. Er zijn geen
houders van effecten met bijzondere controle- of stemrechten.
Bij het afsluiten van het boekjaar 2023 zijn de aandeelhouders die 5% of meer bezitten van de stemrechten van de effecten die z
ij
aanhouden:
Ackermans & van Haaren SA
Begijnenvest, 113, B-2000 Antwerpen (België)
15.725.684 effecten (62,12%)
VINCI Construction SAS
1973 Boulevard de la Defense, F-92000 Nanterre (Frankrijk)
3.066.460 effecten (12,11%)
2. Toelichtingen bij de statutaire jaarrekening
2.1. Financiële positie op 31/12/2023
Resultatenrekening van CFE NV (volgens Belgische normen)
In duizend euro 2023 2022
Omzet 2.232 5.334
Bedrijfsresultaat (3.021) (1.410)
Netto financieel resultaat uit de gewone bedrijfsuitoefening 17.598 58.160
Niet-recurrente financiële opbrengsten 1 18.381
Niet-recurrente financiële kosten (3.516) (21.907)
Resultaat vóór belastingen 11.062 53.224
Belastingen op het resultaat (9) (8)
Resultaat van het boekjaar 11.053 53.216
Het financieel resultaat van 2023 is voornamelijk toe te schrijven aan de ontvangst van de dividenden uitgekeerd door CFE Contrac-
ting (6 miljoen euro), BPI Real Estate Belgium (6 miljoen euro) en door de dochtervennootschappen van het segment Investeringen
(7,6 miljoen euro). In 2022 wordt het statutair resultaat van CFE positief beïnvloed door het dividend uitgekeerd door DEME (40
,8 mil-
joen euro).
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
27
Balans van CFE NV na winstverdeling (volgens Belgische normen)
In duizend euro 2023 2022
Activa
Vaste activa 310.461 268.546
Vlottende activa 86.221 62.026
Totaal der activa 396.682 330.572
Passiva
Eigen vermogen 142.322 141.190
Voorzieningen voor risico's en kosten 4.006 6.046
Schulden op meer dan één jaar 90.408 75.248
Schulden op ten hoogste één jaar 159.946 108.088
Totaal van de passiva 396.682 330.572
De vaste activa stegen in 2023 met 42 miljoen euro, voornamelijk door een kapitaalverhoging van 30 miljoen euro en een extra ach-
tergestelde lening van 20 miljoen euro van BPI Real Estate Belgium.
De schulden op meer dan één jaar op 31 december 2023 omvatten 90 miljoen euro aan opgenomen leningen op bevestigde kre-
dietlijnen.
2.2. Bestemming van het resultaat
Winst van het boekjaar 2022 11.053.045 euro
Overgedragen winst 10.953.717 euro
Te bestemmen winst 22.006.762 euro
Toevoeging aan overige reserves 834.947 euro
Uit te keren winst 9.920.770 euro
Over te gedragen winst 11.251.045 euro
2.3. Vooruitzichten 2024
Het resultaat van het boekjaar 2024 zal in grote mate afhangen van de door de belangrijkste dochtervennootschappen van CFE, na-
melijk CFE Contracting, BPI Real Estate Belgium, Deep C Holding (voorheen Rent-A-Port) en Green Offshore, uitgekeerde dividenden.
2.4. Voornaamste risico’s en onzekerheden
Wij verwijzen naar hoofdstuk II.1.2 van de geconsolideerde jaarrekening.
2.5. Belangrijke gebeurtenissen na balansdatum
Sinds 31 december 2023 hebben er zich geen belangrijke wijzigingen voorgedaan in de financiële en commerciële toestand van CFE.
Wij verwijzen bovendien naar punt II.2 van de geconsolideerde jaarrekening.
2.6. Financiële instrumenten
De Vennootschap gebruikt financiële instrumenten met het oog op risicobeheer. Het betreft meer bepaald financiële instrumenten
die uitsluitend bedoeld zijn om de risico’s van de schommelingen van de rentevoeten te beheren. De tegenpartijen in de overeen-
komstige transacties zijn uitsluitend Europese banken van eerste rang.
2.7. Informatie
Onderzoek en ontwikkeling
De vennootschap heeft geen onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteit.
Bijkantoren
Bij het afsluiten van het boekjaar 2023 heeft de Vennootschap nog louter CFE Tunisie als bijkantoor (“vestigingseenheid”). Dit bijkan-
toor heeft geen operationele activiteit meer.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
28
Toepassing van het artikel 7:96, §1 van het WVV
De belangenconflictenregeling zoals voorgeschreven door artikel 7:96 WVV diende niet te worden toegepast in het boekjaar 2023.
Verrichtingen tussen CFE en verbonden vennootschappen (artikel 7:97, §4/1, al. 4 WVV)
Tijdens het boekjaar 2023 vonden geen verrichtingen tussen de Vennootschap en haar verbonden vennootschappen plaats die de
toepassing zouden hebben vereist van artikel 7:97, §4/1, lid 4 WVV.
Bijkomende bezoldiging van de commissaris
EY Bedrijfsrevisoren BV heeft 131.790 euro ontvangen als forfaitaire vergoeding voor de wettelijke controle.
Met toepassing van artikel 3:65, §3 WVV delen wij u ook mee dat een toeslag van 60.350 euro werd betaald aan EY Bedrijfsrevisoren
BV als vergoeding voor uitzonderlijke prestaties of bijzondere opdrachten. Dit bedrag is als volgt verdeeld:
• Andere opdrachten: 34.850 euro
• Andere opdrachten buiten de controleopdracht: 25.500 euro
Inkoop of vervreemding van eigen aandelen
Op 5 oktober 2023 besloot de Raad van Bestuur om opnieuw een programma voor de inkoop van eigen aandelen op te starten voor
de periode van 16 oktober 2023 tot 20 december 2023.
Tijdens deze periode werden 120.399 eigen aandelen verworven tegen een gemiddelde inkoopprijs van 6,93 euro per aandeel.
Er werden geen eigen aandelen vervreemd tijdens het boekjaar 2023.
Op 31 december 2023 houdt CFE 512.557 eigen aandelen aan, wat overeenkomt met 2% van het kapitaal.
Kennisgeving overeenkomstig artikel 74, §7 van de wet van 1 april 2007 op de openbare
overnamebiedingen
Uit een gemeenschappelijke verklaring van 7 maart 2014 in het kader van de wet van 2 mei 2007 op de openbaarmaking van be-
langrijke deelnemingen in emittenten waarvan aandelen zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt blijkt
dat het handelen in onderling overleg tussen VINCI S.A., VINCI Construction S.A.S. en Ackermans & van Haaren NV (“
AvH”) beëindigd
is ten gevolge van het afsluiten van het door AvH uitgebrachte verplichte overnamebod op CFE en dat Stichting Administratiekan
-
toor “Het Torentje” de uiteindelijke controle uitoefent over AvH.
De Vennootschap heeft op 31 december 2023 geen kennisgeving ontvangen in de zin van artikel 74, §7 van de wet van 1 april 2007
op de openbare overnamebiedingen.
Beschermingsmechanismen in geval van een openbaar overnamebod
Op 29 juni 2022 heeft de buitengewone algemene vergadering de bevoegdheden van de Raad van Bestuur hernieuwd om in geval
van een openbaar overnamebod op de effecten van de Vennootschap over te gaan tot een kapitaalverhoging van maximaal 5
miljoen euro, die zal worden uitgevoerd binnen de grenzen en onder de voorwaarden van artikel 7:202 WVV. De Raad van Bestuur
kan deze bevoegdheden uitoefenen, indien het openbaar overnamebod door de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten
(“FSMA”) aan de Vennootschap wordt meegedeeld uiterlijk drie jaar na de datum van de voornoemde buitengewone algemene
vergadering. De Raad van Bestuur is eveneens gemachtigd om gedurende een periode van drie jaar vanaf de buitengewone al
-
gemene vergadering eigen aandelen te vervreemden of te verwerven wanneer zulks noodzakelijk zou zijn om te voorkomen dat de
Vennootschap een ernstig en dreigend nadeel zou lijden.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
29
II. GECONSOLIDEERDE JAARREKENING
1. Toelichtingen bij de geconsolideerde jaarrekening
1.1. Financiële positie op 31/12/2023
A. Kerncijfers 2023
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Omzet 1.248,5 1.167,2 +7,0%
EBITDA
1
In % van de omzet
49,5
4,0%
63,1
5,4%
-21,6%
Bedrijfsresultaat (EBIT)
1
In % van de omzet
33,0
2,6%
51,0
4,4%
-35,3%
Resultaat van voortgezette activiteiten (deel van de groep)
In % van de omzet
22,8
1,8%
38,4
3,3%
-40,6%
Resultaat per aandeel van voortgezette activiteiten (deel van de groep) (in euros) 0,91 1,53 -40,5%
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Eigen vermogen - deel groep 236,8 224,7 +5,4%
Netto financiële schuld
1
93,3 48,9 +90,8%
Orderboek
1
1.268,6 1.715,1 -26,0%
1 De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
B. Algemeen overzicht
De omzet bedraagt 1.248,5 miljoen euro, een stijging met 7% tegenover het vorige boekjaar. De toename van de activiteit wordt
vooral waargenomen in Bouw & Renovatie.
Het bedrijfsresultaat bedraagt 33 miljoen euro. Het vertegenwoordigt 2,6% van de omzet. Het is lager dan in 2022 als gevolg van een
ongunstig economisch klimaat en de negatieve impact van een beperkt aantal moeilijke projecten. De situatie verschilt van seg
-
ment tot segment: terwijl het bedrijfsresultaat van Vastgoedontwikkeling en Investeringen toenam, daalde het bij Bouw & Renovatie
en Multitechnieken.
Het nettoresultaat, aandeel van de Groep, bedraagt 22,8 miljoen euro.
Het eigen vermogen - aandeel van de Groep - bedraagt 236,8 miljoen euro op 31 december 2023, een toename van 5,4%.
De netto financiële schuld stijgt met 44,4 miljoen euro tegenover 31 december 2022. De schuldgraad bedraagt 28%, ruim onder het
historisch gemiddelde van de afgelopen jaren. De injectie van CFE in het project Kronos buiten beschouwing gelaten, is de netto
financiële schuld in 2023 met 20 miljoen euro gedaald.
CFE NV, de moedermaatschappij van de Groep, en haar dochtervennootschappen BPI Real Estate Belgium en BPI Real Estate Luxem
-
bourg beschikken samen over 230 miljoen euro bevestigde kredietlijnen waarvan 117,5 miljoen euro beschikbaar is op 31 december
2023.
Alle bankconvenanten zijn nageleefd.
Het orderboek bedraagt 1,27 miljard euro, een terugval met 26% in 2023. Een grotere selectiviteit bij het aannemen van opdrach
ten
in België en een verstoorde macro-economische context in België en Luxemburg verklaren deze evolutie.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
30
C. Analyse per segment
Vastgoedontwikkeling
KERNCIJFERS
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Omzet 157,7 85,4 +84,7%
Bedrijfsresultaat (EBIT) (*) 17,4 17,6 -1,0%
Resultaat - deel van de groep 11,7 14,4 -19,0%
Netto financiële schuld (*) 100,1 84,5 18,5%
(*) De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
Evolutie van het uitstaand vastgoedbestand (*)
Verdeling volgens de fase van projectontwikkeling
In miljoen euro December 2023 December 2022
Commercialiseringsbestand 0 0
Bouwbestand 55 52
Ontwikkelingsbestand 204 151
Totaal 259 203
Verdeling per land
In miljoen euro December 2023 December 2022
België 66 108
Groothertogdom Luxemburg 105 27
Polen 88 68
Totaal 259 203
(*) De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
Het vastgoedbestand bedraagt 259 miljoen euro op 31 december 2023, een stijging met 27,6% tegenover eind december 2022.
De verkoopwaarde van de projecten in ontwikkeling (aandeel van BPI Real Estate) wordt geraamd op 1,79 miljard euro, goed voor
453.000 m² waarvan 111.000 m² in aanbouw.
Acquisities
Op 8 december 2023 verwierf BPI Real Estate in partnerschap het vastgoedcomplex Kronos, het historische hoofdkantoor van BGL
BNP Paribas. De site van 3,23 hectare ligt aan de ingang van het Kirchbergplateau in Luxemburg en heeft een bebouwbare opper
-
vlakte van minstens 55.700 m².
BPI Real Estate heeft bij de aankoop 64 miljoen euro in het project geïnjecteerd en houdt een belang van 57,45%.
BGL BNP Paribas zal het gebouw Kronos blijven gebruiken tot het naar nieuwe kantoren op een paar honderd meter van de huidige
locatie verhuist. De verhuizing is gepland voor de tweede helft van 2025. BPI Real Estate zal deze periode gebruiken om een arc
hitec-
tuurwedstrijd uit te schrijven en de bouwvergunningen aan te vragen en te verkrijgen.
De site zal dan worden herontwikkeld, waarbij het bestaande park, de groene long van de buurt, zal worden behouden en gevalo-
riseerd. KPMG Luxembourg zal er haar nieuwe hoofdkantoor vestigen en 31.000 m² in gebruik nemen (een huurovereenkomst van 12
jaar), terwijl de overige oppervlakte (24.658 m²) een gemengde bestemming krijgt. De nieuwe zetel van KPMG Luxembourg wordt
ontwikkeld op een ‘build-to-suit’ basis en zal perfect aangepast zijn aan de nieuwe evoluerende en collaboratieve manieren van
werken. Hij zal een uitzonderlijke werkomgeving bieden met voorbeeldige milieuprestaties. De dragende structuur van het gebouw
is
van hout, zodat dit een van de grootste houtskeletgebouwen van het land wordt. De bouw zou begin 2026 van start moeten gaan.
Aan het eind van het boekjaar verwierf BPI Real Estate een terrein van 3 hectare, ideaal gelegen in de historische wijk van de Poolse
stad Gdansk. Het terrein zal worden herontwikkeld tot een residentieel complex met meer dan 700 hoogwaardige appartementen.
Deze strategische investering betekent een aanzienlijke versterking van de aanwezigheid van BPI Real Estate in de Tri-City regio aan
de Poolse Baltische kust, met een voortreffelijk product met uitstekende architectonische ambities en een sterk duurzaamheids-en
-
gagement. De bouw zal naar verwachting in 2026 van start gaan.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
31
Vergunningen in behandeling
In Brussel ligt de vergunning voor het project Move’Hub (54.000 m², waarvan 38.000 m² kantoren) momenteel ter studie. Ze zou in
2024 moeten worden verkregen.
De vergunningen voor de projecten Brouck’R (38.000 m²), Key West (63.000 m²), Uni’Vert (9.000 m²) en EQ/Arlon 53 (19.000 m²) wer
-
den in 2023 verkregen. De eerste drie worden echter aangevochten voor de Raad van State.
In Aarlen heeft BPI Real Estate een gecombineerde vergunningaanvraag ingediend voor haar project Clarisse, dat 60 wooneenhe-
den (6.350 m²) omvat.
In het Groothertogdom Luxemburg heeft BPI Real Estate de bouwvergunning gekregen voor het gemengde project ‘Roots’ in Belval
(20.000 m²).
Start van de bouw en commercialisering van nieuwe projecten
De bouw van het 10.000 m² grote residentiële project John Martin’s in Antwerpen is in de tweede helft van 2023 opgestart. BPI R
eal
Estate en haar partner hebben een overeenkomst bereikt met ION Residential Platform NV voor de blokverkoop van dit project bij de
voorlopige oplevering, gepland voor midden 2025. Deze overeenkomst bevestigt de belangstelling van institutionele beleggers voor
woonprojecten die kunnen worden verhuurd om te voldoen aan een marktvraag in een context van stijgende hypotheekrenten.
In Luxemburg startte BPI Real Estate op het eind van het jaar de bouw en de commercialisering van het residentiële project Mimo
-
sa (2.000 m² aan de Route d’Arlon in Luxemburg) en de laatste fase van het project Domaine des Vignes in Mertert (7.000 m²). De
pre-commercialisering begint in mineur. De overheidsmaatregelen die in 2024 worden verwacht, zouden de nieuwbouwmarkt, die
sinds de zomer van 2022 vrijwel tot stilstand is gekomen, nieuw leven moeten inblazen.
In het Poolse Poznan werd in 2023 de bouw en commercialisering opgestart van de eerste drie fasen van het project Cavallia, met
in
totaal 269 appartementen (24.800 m²). De verkoop verloopt vlot.
Residentiële projecten in uitvoering
In België werden de 140 appartementen van het project Serenity Valley (Oudergem) eind december opgeleverd. Het was een com
-
mercieel succes: alle appartementen hebben een koper gevonden.
Vijf andere woonprojecten zijn momenteel in aanbouw en worden gecommercialiseerd:
•
Tervuren Square in Sint-Pieters-Woluwe (12.000 m²)
• Arboreto in Tervuren (7.000 m²)
• Pure in Oudergem (5.000 m²)
• Bavière Bloc D in Luik (19.000 m²)
• Park op de site van Erasmus Garden in Anderlecht (9.000 m²)
Deze projecten zullen worden opgeleverd tussen het tweede kwartaal van 2024 en het eerste kwartaal van 2025. De verkoop ervan
verloopt over het algemeen bevredigend al gaat het minder vlot dan voor 2022.
In Luxemburg heeft BPI Real Estate drie grote projecten opgeleverd: Gravity in Differdange, de derde fase van Livingstone (route d’E
-
sch in Luxemburg) en de tweede fase van Domaine des Vignes in Mertert. Deze drie projecten waren ruim voor het eind van de wer-
ken volledig verkocht. De derde fase van het project Mertert zal in de eerste helft van 2024 worden opgeleverd. Meer dan 90% van
deze fase is verkocht.
In Polen zet BPI Real Estate de bouw verder van de projecten Bernardovo (13.000 m²), gelegen in de omgeving van Gdansk, Panora-
miqa (20.000 m²) in Poznan, Czysta (10.000 m²) in Wroclaw en Chmielna (17.000 m²) in het hart van Warschau. De eerste drie zullen
in 2024 worden opgeleverd. In tegenstelling tot de situatie in België en Luxemburg is de Poolse vastgoedmarkt opnieuw zeer dyna-
misch, wat tot uiting komt in een zeer bevredigend niveau van de voorverkoop.
BPI Real Estate heeft 50% van haar belang in het project Chmielna verkocht aan Compagnie du Bois Sauvage. Deze samenwerking
is een perfecte illustratie van de aantrekkelijkheid en de mogelijkheden van de Poolse vastgoedmarkt.
Blokverkoop – Wood Hub
Op 22 december 2023 verkocht BPI Real Estate het gebouw Wood Hub (7.300 m²) in Oudergem aan Ethias. Dit volledig verhuurde
gebouw, dat de teams van CFE, BPI Real Estate, Wood Shapers en BPC Groep alsook andere huurders samenbrengt, is een referentie
op het vlak van duurzaamheid (BREAAM Outstanding) en welzijn voor de gebruikers (WELL Platinum). Het is dan ook geen toeval da
t
het op de ‘Belgian Proptech Awards’ tot ‘Project van het Jaar’ werd uitgeroepen.
EIGEN VERMOGEN EN NETTO FINANCIËLE SCHULD
Op 31 december 2023 bedroeg het geconsolideerde eigen vermogen van BPI Real Estate 159,1 miljoen euro, een toename met
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
32
40,4 miljoen euro tegenover 31 december 2022. Om de financiering van de acquisitie van het Kronos-project te kunnen realiseren en
overtuigd van het potentieel op middellange en lange termijn van haar dochteronderneming voor vastgoedontwikkeling, heeft CFE
in december 2023 een kapitaalverhoging van 30 miljoen euro doorgevoerd.
CFE heeft bovendien haar achtergestelde leningen bij BPI Real Estate verdubbeld: van 20 naar 40 miljoen euro.
De netto financiële schuld beloopt 100,1 miljoen euro op 31 december 2023, inclusief de 40 miljoen achtergestelde leningen.
BEDRIJFSRESULTAAT EN NETTORESULTAAT
Het bedrijfsresultaat en het nettoresultaat bedragen respectievelijk 17,4 miljoen euro en 11,7 miljoen euro. De belangrijkste bijdragers
aan het resultaat zijn de in 2023 opgeleverde Luxemburgse en Belgische projecten en de meerwaarde op de verkoop van 50% van
het project Chmielna.
Indien men de Belgische en Luxemburgse boekhoudregels op de Poolse projecten zou toepassen, namelijk de opname van het
resultaat op basis van de vooruitgang van de verkoop en de bouw, zou men een bijkomend bedrijfsresultaat van 4,2 miljoen euro
boeken.
Multitechnieken
KERNCIJFERS
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Omzet 338,0 338,8 -0,3%
Bedrijfsresultaat (EBIT) (*) -4,3 11,3 -138,0%
Resultaat - deel van de groep -6,3 6,9 -190,9%
Netto financiële positie (*) -0,5 -1,0 -50,0%
Orderboek (*) 266,5 368,9 -27,8%
(*) De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
OMZET
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
VMA 252,8 225,8 +12,0%
MOBIX 85,3 113,6 -24,9%
Eliminaties tussen divisies -0,1 -0,6 n.s.
Totaal Multitechnieken 338,0 338,8 -0,3%
VMA boekte in 2023 een omzet van 252,8 miljoen euro, een toename met 12% tegenover 2022.
Ondanks een extreem strakke planning werden de kantoren van het project ZIN op 2 februari 2024 opgeleverd, tot tevredenheid van
de klant. Ze zullen worden gebruikt door de Vlaamse overheid, die het gebouw heeft omgedoopt in “Marie-Elisabeth Belpaire”. Dit
project, waarvoor aanzienlijke menselijke en financiële middelen worden ingezet, gaat verder tot eind 2024 (afwerking van de ap
-
partementen en het hotel).
De belangrijkste andere grote projecten in uitvoering bij VMA zijn het Grand Hôpital in Charleroi en ING/Marnix, die bevredigen
d vor-
deren.
De activiteiten van Maintenance blijven groeien: in 2023 werd voor het eerst de kaap van 25 miljoen euro omzet overschreden. De
ze
trend zou zich in de komende jaren moeten voortzetten.
De business unit Automotive noteerde eveneens een gestage activiteit, dankzij grote projecten in Duitsland voor VW en in het Ver
-
enigd Koninkrijk voor JLR.
De omzet van MOBIX daalt met 24,9% tegenover 2022. Deze terugval wordt verklaard door een aanzienlijke krimp van het budget van
Infrabel voor de aanleg van sporen en bovenleidingen. Dat leidt tot een daling van niet alleen het aantal nieuwe aanbestedingen
maar ook het aantal dienstorders die voortvloeien uit de bestaande raamcontracten.
Het belangrijkste project bij MOBIX is de installatie van automatische treinstopsystemen voor Infrabel (project ETCS II).
BEDRIJFSRESULTAAT
Het bedrijfsresultaat bedraagt -4,3 miljoen euro.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
33
VMA was in 2023 verlieslatend, wat volledig toe te schrijven is aan het project ZIN.
Er wordt met de klant onderhandeld om de verschillende kwesties aan te pakken, zowel voor de loten van VMA als voor die van de
bouwbedrijven BPC Groep en Van Laere.
De marges van de andere projecten van VMA zijn over het algemeen bevredigend.
Het bedrijfsresultaat van MOBIX wordt negatief beïnvloed door het lage niveau van de activiteit sporen en bovenleidingen, en ook
door de terugval van de bedrijfsmarge van de moderniseringsfase van het project LuWa, dat in de eerste helft van 2024 wordt vol
-
tooid.
ORDERBOEK
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
VMA 163,2 244,9 -33,4%
MOBIX 103,3 124,0 -16,7%
Totaal Multitechnieken 266,5 368,9 -27,8%
Het orderboek van VMA beloopt 163,2 miljoen euro op 31 december 2023. Veel projecten liggen ter studie en zouden in 2024 concreet
moeten worden, maar in de huidige economische context kost de voltooiing van de dossiers meer tijd dan voorheen.
De terugval in 2023 van het volume nieuwe aanbestedingen van Infrabel heeft een negatieve impact op het orderboek van MOBIX.
Het orderboek bedraagt 103,3 miljoen euro op 31 december 2023. MOBIX blijft haar activiteiten diversifiëren: de business unit Utilities
heeft verscheidene raamcontracten binnengehaald die in het eerste kwartaal van 2024 in het orderboek zullen komen. MOBIX werkt
ook aan de diversificatie van haar klantenbestand en vermindert haar afhankelijkheid van Infrabel, gelet op de aanzienlijke infra
-
structuurinvesteringen in verband met de energietransitie in de komende jaren.
NIEUWE CEO BIJ VMA
Guy Wynendaele, sinds 2003 CEO van VMA, gaat in 2024 met pensioen. Op 1 januari 2024 werd hij in zijn rol opgevolgd door Peter
Matton. Peter wordt ook lid van het Executief Comité van de Groep CFE. Voor zijn komst naar VMA was hij COO bij Dyka. Daarvoor
stond hij aan het hoofd van de business unit ‘Industrie’ van Equans en bekleedde hij verschillende directiefuncties, met name b
ij ABB
en Norgren.
Bouw & Renovatie
KERNCIJFERS
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Omzet 872,6 798,7 +9,3%
Bedrijfsresultaat (EBIT) (*) -0,2 15,0 -101,5%
Resultaat - deel van de groep -0,1 9,0 -100,8%
Netto financiële positie (*) 208,9 180,6 +15,7%
Orderboek (*) 983,2 1.264,1 -22,2%
(*) De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
OMZET
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
België 622,3 513,7 +21,1%
Luxemburg 91,2 145,2 -37,2%
Polen 139,7 140,0 -0,2%
Overige 19,7 0,7 n.s.
Eliminaties tussen divisies -0,3 -0,9 -66,7%
Totaal Bouw & Renovatie 872,6 798,7 +9,3%
De omzet bedraagt 872,6 miljoen euro, een stijging met 9,3% tegenover 2022.
De activiteitsgraad bleef vooral in Brussel bijzonder hoog. Het belangrijkste project blijft, net als voor VMA, het project ZIN. Dit gebouw
vult de portfolio van duurzame gebouwen van CFE aan. Op de site van Thurn & Taxis bouwt CFE, via haar dochteronderneming MBG,
verscheidene residentiële gebouwen met in totaal ongeveer 350 appartementen (Park Lane II). In dezelfde wijk komt de renovatie
van het toekomstige museum Kanal-Centre Pompidou in een stroomversnelling.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
34
In Wallonië voltooit BPC Groep de eerste van de drie fasen van het project SHAPE, evenals de bouw van het nieuwe justitiepaleis van
Namen.
In Vlaanderen zijn verschillende grote projecten in uitvoering, waaronder Blok 21/24 Nieuw Zuid in Antwerpen, de campus van Howest
in Brugge en het kantoorgebouw Meadow in Nossegem.
In Luxemburg heeft CLE verschillende woonprojecten voltooid voor BPI Real Estate en begint het met de bouw van het nieuwe hoofd
-
kantoor van het Rode Kruis. De huidige marktomstandigheden leiden sinds de zomer tot een daling van de activiteit.
In Polen realiseert CFE, naast de zeven lopende projecten voor BPI Real Estate, verscheidene projecten voor industriële en logi
stieke
platformen.
In Duitsland wordt het eerste bouwproject (logistiek centrum) afgewerkt. Het zal in het eerste kwartaal van 2024 worden opgeleverd.
BEDRIJFSRESULTAAT
Het bedrijfsresultaat bedraagt -0,2 miljoen euro, tegenover 15 miljoen euro in 2022.
Ondanks de uitstekende resultaten van MBG boekt de divisie Bouw & Renovatie België in 2023 een bedrijfsverlies. Dit is vooral te wij
-
ten aan operationele problemen op een werf in Wallonië (het project SHAPE) in combinatie met het faillissement van een klant en
van verscheidene onderaannemers.
Daarentegen droegen de Poolse en Luxemburgse dochterondernemingen positief bij aan het bedrijfsresultaat van het segment.
ORDERBOEK
In miljoen euro December 2023 December 2022 Variatie
België 712,7 1.013,1 -29,7%
Luxemburg 78,3 94,2 -16,9%
Polen 190,2 137,0 38,9%
Overige 2,0 19,8 -89,7%
Totaal Bouw & Renovatie 983,2 1.264,1 -22,2%
Het orderboek bedraagt 0,98 miljard euro (1,26 miljard op 31 december 2022).
In België werden in Vlaanderen veel opdrachten opgenomen. In Brussel en Wallonië is de groei daarentegen veel bescheidener, als
gevolg van een grotere selectiviteit in de gevolgde zaken en een vertraging in de daadwerkelijke lancering van projecten door onze
klanten.
In Luxemburg is het aantal nieuwe aanbestede projecten sterk gedaald, zowel voor privé als publieke klanten.
In Polen verwierf CFE in het derde kwartaal verscheidene grote opdrachten voor residentiële projecten en winkelcentra.
Enkele van de belangrijkste contracten die in 2023 jaar werden binnengehaald, zijn:
• de bouw van twee percelen van de ethaankraker ‘Project One’ van INEOS. De werken, die waren opgeschort na de vernietiging
van de bouwvergunning, werden begin januari 2024 hervat;
• de bouw van een winkelcentrum in het zuiden van Polen;
• de renovatie van de Amerikaanse school in Warschau;
• de bouw van een nieuwe fase van het luxe woonproject ‘Marina Royale’ in Darlowo, aan de Baltische Zee;
• de bouw van het nieuwe hoofdkantoor van het Luxemburgse Rode Kruis;
• de bouw van het kantorencomplex ‘Airport Business Centre’ in Diegem;
• de bouw van een appartementsgebouw in Ukkel (Emerald Garden).
NETTO FINANCIËLE POSITIE
De netto financieel positie bedraagt 208,9 miljoen euro, een stijging met 15,7% tegenover 31 december 2022. Deze positieve trend
wordt grotendeels verklaard door de verbetering van de behoefte aan werkkapitaal.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
35
Investeringen & Holding
KERNCIJFERS
In miljoen euro 2023 2022 Variatie
Omzet exclusief eliminaties tussen segmenten 2,3 5,4 -57,9%
Eliminaties tussen segmenten -122,1 -61,0 n.s.
Omzet inclusief eliminaties tussen segmenten -119,8 -55,7 n.s.
Bedrijfsresultaat (EBIT) (*) 20,1 7,2 179,5%
Resultaat - deel van de groep 17,4 8,1 115,4%
Netto financiële schuld (*) 201,6 144,0 40,0%
(*) De definities worden gegeven in de rubriek ‘financiële staten’ van het jaarverslag.
BEDRIJFSRESULTAAT
Het bedrijfsresultaat bedraagt 20,1 miljoen euro, tegenover een bedrijfsresultaat van 7,2 miljoen euro in 2022. Deze zeer positieve
evolutie wordt voornamelijk verklaard door i) de bijdrage van Green Offshore, die stijgt van 1,8 miljoen euro in 2022 naar 9,9 miljoen
euro in 2023, ii) de groeiende bijdrage van Deep C in Vietnam, en iii) de vergoeding voor de opzegging van het DBFM-contract voor
de scholen in Eupen.
Deep C Holding – voorheen Rent-A-Port (aandeel van CFE: 50%)
In Vietnam bereikte de verkoop van industrieterreinen een historisch hoogtepunt: 126,7 hectare in 2023 tegenover 66 hectare in 2022.
Het aandeel van IAI in de verkopen steeg van 56 hectare naar 83,8 hectare. Een groot deel van de verkopen in 2023 had immers
betrekking op een industriezone die in gelijke mate eigendom is van IAI en een lokale partner. De goede bedrijfsprestaties van Deep
C, zowel wat betreft de verkoop van industrieterreinen als de levering van diensten aan klanten van de industriezones, werden ge
-
deeltelijk geneutraliseerd door de negatieve EUR/USD wisselkoers en de stijging van de financiële lasten.
De bijdrage van Deep C Holding aan de geconsolideerde winst van CFE bedraagt 4,4 miljoen euro in 2023.
Ter herinnering, in juni 2023 onderging Rent-A-Port een juridische reorganisatie:
•
Rent-A-Port werd omgedoopt tot Deep C Holding
• Deep C Holding heeft haar belang van 38% in BSTOR verkocht aan een nieuw opgerichte vennootschap (Green Stor), waarin
CFE en AvH elk 50% houden. Na deze overdracht focust Deep C Holding uitsluitend op de activiteiten van Deep C in Vietnam.
Daarnaast heeft een nieuwe investeerder in april 2023 deelgenomen aan een kapitaalverhoging van Infra Asia Investment (Hong
Kong) LTD (“IAI”). Als gevolg van de kapitaalverhoging met 23,8 miljoen USD is het belang van Deep C Holding in IAI verwaterd van
94% naar 84%.
Green Offshore (aandeel van CFE: 50%)
Green Offshore houdt minderheidsparticipaties in de Belgische offshore windparken Rentel (12,5%) en SeaMade (8,75%) voor de Bel
-
gische kust. De twee parken produceerden in 2023 samen ongeveer 2,9 TWh groene stroom, ongeveer 0,5 TWh meer dan in 2022
dankzij de gunstige weersomstandigheden. In 2023 profiteerden de twee parken ook van de stijging van de elektriciteitsprijzen,
waarvan een deel werd terugbetaald aan de Staat in overeenstemming met het nieuwe regelgevingskader.
Green Stor (aandeel van CFE: 50%)
Green Stor houdt een belang van 38% in BSTOR, dat batterijparken ontwikkelt in België. Een eerste park van 10 MW is operationee
l
sinds eind 2021, terwijl twee andere parken met een gezamenlijke capaciteit van 150 MW in ontwikkeling zijn. De bouw ervan zou in de
tweede helft van 2024 moeten starten, nadat de bouwvergunningen verkregen zijn en de financiering rond is.
NETTO FINANCIËLE SCHULD
De netto financiële schuld bedraagt 201,6 miljoen euro, een stijging met 40% tegenover 31 december 2022. De toename van de
schuld is voornamelijk toe te schrijven aan de kapitaalverhogingen van verscheidene dochterondernemingen van de Groep in 2023,
voor een totaalbedrag van 46 miljoen euro.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
36
1.2. Belangrijkste risico’s
1.2.1. Algemeen
Het Executief Comité is belast met het uitwerken van een kader van interne controle en risicobeheer, dat ter goedkeuring aan de
Raad van Bestuur wordt voorgelegd. De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de beoordeling van de implementatie van dit
kader, rekening houdend met de aanbevelingen van het Auditcomité. Ten minste eenmaal per jaar evalueert het Auditcomité de
door het Executief Comité uitgewerkte internecontrolesystemen, om zich ervan te vergewissen dat de voornaamste risico’s behoor
-
lijk werden geïdentificeerd, gemeld en beheerd.
De dochtervennootschappen van CFE zijn verantwoordelijk voor het beheer van hun eigen operationele en financiële risico’s. Deze
risico’s, die van sector tot sector variëren, worden niet centraal beheerd op het niveau van CFE. De managementteams van de
dochtervennootschappen rapporteren aan hun raad van bestuur over het risicobeheer.
Dit hoofdstuk beschrijft in algemene termen enerzijds de risico’s waaraan de Groep blootgesteld is, en anderzijds de operationele en
financiële risico’s van de verschillende segmenten waarin zij via haar participaties (rechtstreeks of onrechtstreeks) actief is.
1.2.2. Financiële en economische risico’s op het niveau van de groep
Rentevoetrisico
CFE is blootgesteld aan de impact van renteschommelingen op haar financiële schuld met variabele rente.
Dit risico wordt gedeeltelijk gecompenseerd door het gebruik van renteafdekkingen van het type ‘Interest Rate Swap’ (“IRS”) en CAP.
Toch heeft de zeer sterke stijging van de rentevoeten, ondanks het gebruik van afdekkingen, een ongunstige impact gehad op de
jaarrekeningen van CFE. De gemiddelde interestvoet van de brutoschuld is gestegen van 2,31% in 2022 tot 3,06% in 2023.
Liquiditeitsrisico
De Groep is blootgesteld aan een liquiditeitsrisico uit hoofde van:
• de verplichtingen tot terugbetaling van de bestaande schuld;
• de algemene behoeften van de Groep.
Om het liquiditeitsrisico te beperken, hebben de Business Units van de Groep hun financieringsbronnen gediversifieerd in vier catego
-
rieën:
•
bevestigde bilaterale kredietlijnen op middellange termijn;
• leningen van het type ‘project finance’ die sommige Business Units gebruiken om bepaalde projecten te financieren;
• leasingcontracten voor verscheidene zetels van Business Units en voor bepaalde bouwmachines;
• ‘commercial paper’ voor de dekking van de kasbehoeften op korte en middellange termijn.
Op 31 december 2023 bedragen de bevestigde kredietlijnen van de Groep 230 miljoen euro, waarvan 112,5 miljoen euro gebruikt is.
Daarnaast beschikt de Groep over 154,1 miljoen euro beschikbare geldmiddelen.
CFE leeft al haar financiële convenanten na.
Wisselkoersrisico
De Groep voert het merendeel van haar activiteiten in de eurozone uit, zodat het wisselkoersrisico zeer beperkt is.
De belangrijkste blootstellingen bevinden zich in Polen (schommeling van de PLN tegenover de EUR) en bij Deep C Holding (voor-
heen Rent-A-Port) (wisselkoersrisico tegenover de USD en de VND).
Dit risico wordt gedeeltelijk beperkt door valuta-afdekkingen.
Tegenpartijrisico
De Groep is blootgesteld aan het tegenpartijrisico met betrekking tot contracten met particuliere klanten.
De maatregelen voor risicobeheer zijn als volgt:
• financiële analyse van klanten vóór ondertekening van het contract;
• regelmatige opvolging van de evolutie van het kredietrisico tijdens de duur van het project;
• het eventueel verstrekken van startersvoorschotten en/of zekerheids- of moedermaatschappijwaarborgen voor klanten van
wie de financiële draagkracht onvoldoende wordt geacht.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
37
Risico met betrekking tot wijzigingen van wetten en reglementen
De juridische instabiliteit in al haar vormen is een belangrijk risico voor de Groep, op het wetgevende, reglementaire, fiscale en ook
jurisprudentievlak, zonder de Europese regelgeving te vergeten.
De Groep beheerst dit risico door een doorlopende monitoring van de wetgeving.
1.2.3. Operationele risico’s op het niveau van de groep
Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen de gemeenschappelijke risico’s en de risico’s eigen aan elk van de vier segmenten.
Gemeenschappelijke risico’s van de vier segmenten
Risico’s met betrekking tot de uitvoering van projecten
Hetgeen de vakgebieden van de Groep hoofdzakelijk kenmerkt, is de verbintenis bij het indienen van een offerte om een object te
realiseren dat uniek van aard is, voor een prijs waarvan de modaliteiten vooraf bepaald zijn, binnen een overeengekomen termijn.
De risico’s hebben voornamelijk betrekking op:
• in de voorafgaande studiefase (voor de ondertekening van het contract):
• foutieve evaluatie van het project of van de klant;
• ontwerp- en berekeningsfouten;
• fouten in de beoordeling van de bepalingen van het contract;
• overschatting van de beschikbare interne middelen;
• foutieve evaluatie van de onderaanneming.
•
in de uitvoeringsfase (na de ondertekening van het contract):
• ontoereikende of onaangepaste menselijke en materiële middelen;
• moeilijke relaties met de klant;
• onverwachte omstandigheden;
• milieuverontreiniging of -ongevallen;
• tijdens de werken door de klant opgelegde wijzigingen;
• slecht beheer van het contract;
• variaties van de kosten van materialen en benodigdheden;
• verstoring van de toeleveringsketen en schaarste aan grondstoffen en werkkrachten;
• in gebreke blijven van partners (medeaannemers, leveranciers, onderaannemers) of van klanten;
• organisatorische, technische, contractuele en reglementaire moeilijkheden in de uitvoering van het voorwerp van het con
-
tract, met een mogelijke impact op de termijnen, de kosten, de geldmiddelen, de kwaliteit en de reputatie van de Groep, en
•
betwisting van de facturering en de eindafrekening door de klant.
De maatregelen voor het beheer van de voornoemde risico’s zijn:
• in de studiefase (voor de ondertekening van het contract):
• voorafgaande analyse;
• onderhandeling met de klant over een evenwichtige verdeling van de risico’s;
• het voorleggen van de offertes aan het Engagementcomité vooraleer deze worden ingediend voor projecten die een be
-
paalde drempel overschrijden;
•
beoordeling van de correcte dimensionering van de verantwoordelijke teams, en
• inachtneming van de feedback in de studiefase.
• in de uitvoeringfase (na de ondertekening van het contract):
• organisatie van de voorbereiding van de werken;
• invoering van specifieke, aan het vakgebied aangepaste beheersystemen;
• toepassing van formules voor prijsherziening of voorafgaande inachtneming van de impact van niet door de formules
gedekte kostenvariaties;
• overdracht van het risico op onderaannemers en leveranciers;
• voorafgaande keuze van de technische oplossingen of uitrustingen;
• dialoog met de klant en de opdrachtgever;
• invoeren van contractuele clausules met wederzijdse verbintenissen;
• opleggen van betalingsgaranties, en
• onderschrijving van verzekeringspolissen.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
38
Risico’s met betrekking tot de inflatie
De automatische indexering van de lonen van de Belgische werknemers van de Groep in januari 2023 heeft de financiële resultaten
van de Groep aanmerkelijk beïnvloed. Bovendien heeft de aanhoudende oorlog in Oekraïne onrechtstreeks de activiteiten van de
Groep tijdens het boekjaar 2023 beïnvloed, met name door de prijsstijging van de grondstoffen, onderaanneming en energie, alsook
door de verstoring van de toeleveringsketens. Deze marktomstandigheden lijken zich wel te hebben genormaliseerd in de tweede
helft van 2023.
Conjunctuurrisico’s
De vier segmenten van de Groep zijn door hun aard onderhevig aan sterke cyclische schommelingen. Deze vaststelling moet echter
worden genuanceerd per segment, aangezien de sleutelfactoren van geval tot geval kunnen verschillen.
Zo volgen de activiteiten bouw en vastgoedontwikkeling voor hun kantorencomponent de klassieke conjunctuurcyclus, terwijl de
activiteit privéwoningen meer direct afhankelijk is van de conjunctuur, het vertrouwen van de huishoudens en de rentevoeten.
De maatregelen die de Groep neemt om deze risico’s te beheren kunnen als volgt worden samengevat:
• diversificatie van de activiteiten van de Groep;
• voorafgaande controle van de aanvaarding van opdrachten (selective bidding);
• monitoring van de evolutie van het orderboek en de prestaties van de projecten.
Juridische risico’s
De activiteit van de segmenten is gebaseerd op contracten die onderhevig zijn aan een complexe reglementaire omgeving, die
gebonden is aan de plaats waar de prestaties worden uitgevoerd en aan de activiteitendomeinen. Tijdens de uitvoering van de
contracten kunnen geschillen ontstaan, als gevolg van met name meningsverschillen over nieuwe elementen tijdens de uitvoering,
een wijziging in de governance van de opdrachtgever, een nieuwe jurisprudentie, een verkeerde interpretatie van contractuele be
-
palingen.
Informatie over de belangrijkste geschillen en arbitrages waarbij de Groep betrokken is, wordt gegeven in toelichting 28 (Gesch
illen)
in de Bijlage aan de geconsolideerde jaarrekening. Deze geschillen worden op de balansdatum beoordeeld en indien nodig worden
provisies aangelegd om de geschatte risico’s te dekken.
De maatregelen voor het risicobeheer bestaan hoofdzakelijk in het opnemen van contractuele bepalingen die het mogelijk maken
om:
• de meerkosten en/of vertragingen als gevolg van wijzigingen die na de ondertekening van het contract op verzoek van de klant
zijn uitgevoerd, op de klant te verhalen;
• in geval van wanbetaling de werken stop te zetten;
• indirecte schade uit te sluiten;
• de aansprakelijkheid voor bestaande verontreiniging uit te sluiten of te beperken;
• de contractuele aansprakelijkheid voor het geheel van het project te beperken tot een redelijk deel van het bedrag van het
contract;
• de boetes wegens laattijdige oplevering of ontoereikende prestaties te beperken tot een aanvaardbaar percentage van het
bedrag van het contract;
• een aanpassing van de contractuele bepalingen (prijs, termijn) te voorzien in het geval van wetgevende, fiscale of reglemen
-
taire wijzigingen;
•
de bescherming te verkrijgen van een clausule inzake overmacht (politiek risico, eenzijdige beslissing van de klant of conces-
siegever, economische crisis, slecht weer) of vroegtijdige beëindiging van het project, en
•
toe te zien op de activering van de verzekeringsdekkingen.
Naleving van wetten en reglementen
Gelet op de diversiteit van hun activiteiten en hun geografische inplanting krijgen de verschillende Business Units van de Groep te ma-
ken met een complexe regelgevende omgeving in verband met de uitvoering van prestaties en de betrokken activiteitendomeinen.
Zij moeten met name de regels naleven met betrekking tot:
•
de modaliteiten voor de gunning en uitvoering van contracten en overheids- of particuliere opdrachten;
• het bouwrecht, met name de toepasselijk technische regels voor het verstrekken van diensten, leveringen en werken, en
• het milieurecht, het economisch recht, het arbeidsrecht, het sociaal recht, het mededingingsrecht.
Dankzij het vermogen van de Groep om zich aan te passen aan nieuwe reglementen, samen met haar monitoring van de normen,
kan zij de wetgevende en reglementaire risico’s in grote mate beheren.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
39
Risico’s met betrekking tot de informaticaveiligheid
In een tijdperk van digitalisatie en telewerk dreigen de informaticarisico’s meer en meer de activiteiten van de Buisness Units te ver-
tragen, of hun waardevolste middelen en gegevens in gevaar te brengen.
De belangrijkste informaticarisico’s zijn: virussen en malware, phishing, hacking (cyberaanvallen), verlies van vertrouwelijke
informa-
tie, verwerkingsfouten, het fysieke risico van verlies of diefstal, en verduistering.
De door CFE genomen risicobeheermaatregelen kunnen als volgt worden samengevat:
•
installatie en regelmatige update van professionele antivirussoftware op elke werkpost;
• installatie van extra authenticatiesystemen voor technische gebruikers (beheerders);
• de installatie van beveiligingsoplossingen voor cloudoplossingen (SaaS) die door CFE worden gebruikt en om het internetge
-
bruik te beveiligen;
•
het gebruik van beveiligde tunnels (VPN) om gebruikers die op afstand werken met elkaar te verbinden;
• organisatie van regelmatige opleidingen en sessies voor bewustmaking rond cyberbeveiliging voor alle medewerkers, waarbij de
nadruk wordt gelegd op manieren om zich te beschermen tegen cyberbeveiligingsaanvallen (phishing, gegevensdiefstal, enz.);
• toevoeging aan Outlook van een professionele service voor de rapportage en analyse van phishingmails;
• uitrol van een strategie met complexe wachtwoorden en een goed geconfigureerde en geüpdate multifactorauthenticatie;
• gebruik van externe dienstverleners om de systemen te analyseren en te waarschuwen voor incidenten met een mogelijke
negatieve impact;
• verzoek aan de Chief Information Security Officers om de implementatie van ons veiligheidsbeleid aan audits te onderwerpen;
• beperking van de toegang tot vertrouwelijke en gevoelige mappen volgens de gebruikersprofielen – de mappen en resources
zijn per dienst gepartitioneerd, met authenticatie;
• invoering van een krachtig back-upsysteem, en
• invoering van een systematische opleiding in het gebruik van de applicaties en de software.
Het boekjaar 2023 werd gekenmerkt door een groot aantal interventies van de gespecialiseerde informaticateams, zonder bedui
-
dende gevolgen voor de betrokken Business Units.
Operationele risico’s eigen aan de segmenten Bouw & Renovatie en Multitechnieken
Risico’s met betrekking tot de solvabiliteit van de klant
Deze twee segmenten zijn blootgesteld aan het risico van insolvabiliteit van hun klanten.
De maatregelen voor dit risicobeheer kunnen als volgt worden samengevat:
• verificatie van de solvabiliteit van de klanten bij de indiening van offertes;
• regelmatige follow-up van de uitstaande bedragen van de klanten en indien nodig aanpassing van de positie van de betrok
-
ken Business Unit tegenover de klant, en
•
voor klanten met een niet te verwaarlozen solvabiliteitsrisico, eisen van voorschotten en/of bankgaranties voor de werken beginnen.
Risico’s met betrekking tot het kaderpersoneel en de arbeiders
De uitdaging van het aantrekken en behouden van talenten is essentieel voor een groep waarvan de activiteit van de projecten
zeer snel evolueert en waarvoor de specialisatie van de vakgebieden en van de expertise een concurrentievoordeel oplevert in de
respons op aanbestedingen.
De activiteiten van de Bouw & Renovatie en van het segment Multitechnieken worden geconfronteerd met een chronisch gebrek
aan kaderpersoneel en geschoolde arbeiders. De goede realisatie van de projecten in de fase van de studie, van de voorbereiding
en van de uitvoering is afhankelijk van het kwalificatie- en competentieniveau van het personeel en zijn beschikbaarheid op de
arbeidsmarkt.
De maatregelen die de Groep aanneemt om deze risico’s te beheren zijn:
• versterking van de competenties van de werknemers van de Groep in een cyclus voor de ontwikkeling van het menselijke kapitaal;
• invoering van een opleidingsprogramma voor elke medewerker;
• ontwikkeling van programma’s die de interne mobiliteit bevorderen, en
• realisatie van lokale partnerschappen met economische, sociale, institutionele of academische actoren.
Contractuele risico’s van publiek-private samenwerkingscontracten
De juridische en contractuele risico’s zijn nog groter in een publiek-privaat samenwerkingscontract (bv. Design, Build, Finance and
Maintain (“DBFM”)-contracten, concessiecontracten, energieprestatiecontracten van het type ESCO, ...), waarvan de duur van en-
kele jaren tot verscheidene decennia kan variëren. De risico’s worden vóór de indiening van de offerte beoordeeld in de studiefase,
die meestal veel langer duurt dan bij een klassiek bouwcontract. De belangrijkste risico’s van de exploitatie van werken in con
cessie
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
40
hebben betrekking op het behoud van de levensduur van het werk in het licht van de in het concessiecontract vastgelegde doel-
stellingen voor het onderhoud, de energieprestaties en de herstellingen. Voor elk gebouw of elke infrastructuur die in het kader van
een publiek-privaat samenwerkingscontract wordt geëxploiteerd, moeten op basis van een raming van het grote onderhoud provi-
sies worden aangelegd voor de kosten van de vernieuwing van de uitrusting en het onderhoud van de werken.
De maatregelen voor risicobeheer zijn als volgt:
•
het voorleggen van de offerte aan het Engagementcomité vooraleer deze wordt ingediend;
• het opzetten van een projectvennootschap, met een financiering die grotendeels wordt verzekerd door een schuld zonder of
met beperkt verhaal op de aandeelhouders;
• het betrekken van kredietverstrekkers in de aanloop naar de projecten;
• de inschakeling van externe consultants.
Milieurisico’s
De Business Units van de Groep kunnen blootgesteld zijn aan risico’s in verband met de omgeving van de projecten waarin zij wer-
ken, in het bijzonder risico’s met betrekking tot de klimaatverandering en de mogelijke verontreiniging van natuurlijke milieus.
Los van de economische aspecten hebben de milieurisico’s een impact op het imago en de reputatie en kunnen de gevolgen er-
van de exploitatie blijvend beïnvloeden. In een perspectief op langere termijn kan de evolutie van de regelgeving met betrekking tot
de ecologische transitie eveneens een risicofactor vormen.
Het geheel van deze risico’s kan dus menselijke, technische, financiële en juridische problemen scheppen.
De maatregelen voor risicobeheer zijn als volgt:
•
analyse in de aanbestedingsfase van deze risico’s en uitwerken van oplossingen in samenwerking met de ontwikkelingsteams,
waarbij zo vroeg mogelijk rekening wordt gehouden met de uitdagingen;
• toepassing van passende technische en organisatorische oplossingen om de risico’s te beperken, met dien verstande dat de
afweging van deze risico’s evolueert tijdens de volledige levensduur van de projecten, en
• de kosten van het herstel na belangrijke klimaatevenementen kunnen gedeeltelijk door de verzekeringsmaatschappijen wor
-
den gedekt.
De milieu-uitdagingen van de activiteiten van de Groep en hun potentiële gevolgen voor het milieu worden meer specifiek behan-
deld in de Niet-financiële verklaring, hoofdstuk 4.
Risico’s van het sociaal recht en het arbeidsrecht
De sociale risico’s waarmee de segmenten Bouw & Renovatie en Multitechnieken worden geconfronteerd, liggen in de context van
de grensoverschrijdende onderaanneming, voornamelijk in de bouwsector.
De belangrijkste geïdentificeerde risico’s voor de werven in België zijn: de herkwalificatie van onderaannemingscontracten van eer-
ste rang, de tewerkstelling en het ontbreken van de checkin@work aangifte.
Elke inbreuk op de sociale wetgeving kan een juridisch en reputatierisico inhouden.
Volgende maatregelen om deze risico’s te beheren, zijn dan ook genomen:
•
invoering van een beleid voor onderaanneming;
• invoering van opleidingen voor alle Business Units;
• uitvoering van sociale audits van de onderaanneming op de bouwplaats, met bijzondere aandacht voor de naleving van soci
-
ale verplichtingen, en
•
halfjaarlijkse analyse van de sociale risico’s en opstellen van actieplannen.
De Business Unit BPC Group werd trouwens reeds meerdere malen gedagvaard in dit verband.
In het bijzonder, werd BPC Group op 19 mei 2020 veroordeeld door de Brusselse Rechtbank van Eerste Aanleg voor vermeende in-
breuken op de sociale wetgeving door een van haar onderaannemers in 2017. Vanaf het begin heeft BPC Group de aantijgingen
tegen haar formeel betwist en is zij in beroep gegaan tegen het vonnis. In zijn vonnis van 8 maart 2023 sprak het Hof van Beroe
p van
Brussel BPC Group vrij van alle aanklachten in deze zaak. Tegen deze uitspraak is geen beroep aangetekend bij het Hof van Cassatie
en de zaak kan daarom als gesloten worden beschouwd.
BPC Group werd ook, bij vonnis van 2 juni 2022, volledig vrijgesproken in een gelijkaardige zaak met betrekking tot de werf ‘Inovplena’,
waartegen het auditoraat in beroep is gegaan. Een uitspraak op 13 september 2023 bevestigde echter de vrijspraak van BPC Group
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
41
en tegen deze uitspraak is geen beroep aangetekend bij het Hof van Cassatie.
Soortgelijke aanklachten tegen BPC Group werden ook ingediend voor de Rechtbank van Eerste Aanleg van Waals-Brabant (Nijvel),
die BPC Group op 6 juli 2022 in het gelijk stelde. Het auditoraat is echter tegen deze beslissing in beroep gegaan. De zaak werd op
21 februari 2024 gepleit voor het Hof van Beroep in Brussel.
Ten slotte werd in het kader van een THV CIT-BPC een soortgelijk dossier ingediend door het auditoraat voor de werf ‘Jardins de
la
Chasse’.
Risico’s met betrekking tot de veiligheid van personen
De vaak complexe projecten en operaties van de operationele Business Units van de Groep zijn onderhevig aan beperkingen die de
hygiëne, de veiligheid, de gezondheid en de levenskwaliteit van de werknemers en de onderaannemers kunnen bedreigen.
Een ongeval of bijna-ongeval kan een grote impact hebben op de activiteit van de betrokken Business Unit, en de activiteit kan pas
na het nemen van passende verbeteringsmaatregelen worden hervat.
Om de risico’s voor de veiligheid van personen te verminderen, heeft de Groep haar engagement inzake veiligheid versterkt met
een nieuw ‘GO FOR ZERO’-veiligheidsbeleid. Een van de doelstellingen van dit beleid is ervoor te zorgen dat alle arbeiders, werkne
-
mers, partners, onderaannemers, bezoekers en klanten ongedeerd thuiskomen na het werk, ongeacht de operationele en commer-
ciële uitdagingen. CFE streeft naar ‘ZERO arbeidsongevallen’ en zet zich ook in om vervuiling en milieuafval te verminderen door te
streven naar ‘ZERO milieu-incidenten’. Om dit te bereiken, zetten alle teams van de Groep zich in om een voorbeeldgedrag te ste
llen
en het beleid inzake Kwaliteit, Gezondheid, Veiligheid en Milieu (“QHSE”), dat is gebaseerd op de vereisten die zijn vastgelegd in ISO
9001, ISO 45001 en ISO 14001, strikt na te leven.
Bovendien neemt CFE de volgende maatregelen voor risicobeheer:
• de Business Units van het segment Bouw & Renovatie, met als doel de veiligheid en het welzijn op de werkplek te bevorderen en
een veiligheidscultuur, zichtbaar voorbeeldgedrag, risico-identificatie en verbeterde communicatie te stimuleren;
• voorafgaande analyse van de risico’s, in een zo vroeg mogelijk stadium en bij het begin van de werken;
• levering van passende persoonlijke beschermingsmiddelen;
• invoering van preventieprocedures en werkwijzen op basis van de risicobeoordeling (afbakeningen, borstweringen, trappen enz.);
• uitvoering van specifieke audits;
• organisatie van opleidingen en bewustmakingsevenementen;
• realisatie van partnerschappen met externe organismen;
• opname van specifieke bepalingen in de contracten met onderaannemers, en
• naleving van de door de plaatselijke overheid genomen sanitaire maatregelen.
Operationele risico’s eigen aan het segment Vastgoedontwikkeling
Risico’s met betrekking tot de economische omgeving
Momenteel bevinden de projecten zich uitsluitend in België, het Groothertogdom Luxemburg en Polen.
Een wijziging van de belangrijkste macro-economische indicatoren, van de geopolitieke omgeving of van de economische cyclus
in het algemeen kan een invloed hebben op het vertrouwen van de huishoudens, de beleggers en de private en publieke entiteiten.
Ze kan leiden tot (i) een daling van de vraag naar woningen, handelsruimten en andere categorieën van vastgoedactiva, (ii) een
daling van de verkoopprijzen en een lager rendement en (iii) een hoger risico van faling van dienstverleners, aannemers in de bouw
en andere betrokkenen.
Een verandering van de rentevoeten kan een invloed hebben op het vermogen van de huishoudens en de beleggers om residentië
-
le vastgoedactiva te kopen, zodat de vraag naar deze activaklasse daalt.
Op de kantoormarkt kan een verandering van de rentevoeten op lange termijn eveneens een invloed hebben op het rendement dat
wordt gebruikt om de prijs van kantoorvastgoed te berekenen. Een dergelijke verandering kan dus een significante impact hebben
op het vermogen van het segment om residentiële of kantoorgebouwen te verkopen.
Enkele factoren kunnen deze risico’s echter beperken:
•
vanwege de schaarste aan goed gelegen grondposities oefenen het aanbod en de vraag een opwaartse druk uit;
• sectordiversificatie van de klanten;
• de waarde van het vastgoed wordt vooral bepaald door de commerciële waarde van de ligging van het goed, en
• de investeringen zijn geconcentreerd in deelgebieden met een hoge koopkracht.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
42
Risico’s verbonden aan de afschaffing van het verlaagde btw-tarief van 6% voor de verkoop
(op plan) van woningen na afbraak-wederopbouwwerken in België
Vanaf 1 januari 2024 zal het verlaagde btw-tarief van 6% niet langer van toepassing zijn op de verkoop (op plan) van woningen na
afbraak-wederopbouwwerken. Alleen natuurlijke personen zullen nog kunnen genieten van het verlaagde tarief voor afbraak-we-
deropbouwwerken aan hun hoofdverblijfplaats (en niet langer vastgoedontwikkelaars/investeerders).
Deze hervorming heeft een impact op de activiteiten van BPI Real Estate Belgium in die zin dat dit verlaagde tarief een economi
sche
stimulans betekende voor zowel de vastgoedontwikkelings- als de bouwsector, met een positieve ecologische impact aangezien
het hielp om het vastgoedbestand te vernieuwen. De toepassing van het standaardtarief van 21% btw op dergelijke verrichtingen zal
leiden tot extra kosten voor kopers en investeerders van onroerend goed, wat de verkoop van BPI Real Estate Belgium mogelijk zal
vertragen. De Beroepsvereniging van de Vastgoedsector (“BVS”), in samenwerking met een aantal vastgoedontwikkelaars waaron
-
der BPI Real Estate Belgium, heeft echter besloten om een verzoek tot nietigverklaring in te dienen bij het Grondwettelijk Hof tegen de
bepalingen die de gunstige btw-regeling van 6% voor de levering (verkoop) van vastgoed beperken.
Risico’s met betrekking tot de verwerving van vastgoed
Vooraleer zij een grondpositie aankopen, bestuderen de Business Units van het segment Vastgoedontwikkeling de financiële, tech-
nische en stedenbouwkundige haalbaarheid van het vastgoedproject. Deze haalbaarheidsstudies, waarbij externe experts of con-
sultants worden betrokken, vertrekken van hypothesen over de economische, markt- en andere omstandigheden (met inbegrip van
ramingen van de potentiële verkoopprijzen). Ondanks de waakzame aanpak van de Business Units zou het kunnen voorvallen dat zij
niet alle relevante factoren in overweging nemen of er kennis van hebben teneinde een weloverwogen beslissing te nemen.
Om dit risico te beperken worden volgende maatregelen genomen:
•
systematische voorafgaande beoordeling van alle vastgoedaankopen door het Investeringscomité van CFE, en
• opname van opschortende voorwaarden in de contracten voor de aankoop van terreinen.
Risico’s met betrekking tot de ontwikkeling van vastgoed
Alle projecten zijn afhankelijk van de toekenning van een stedenbouwkundige vergunning, een bouwvergunning en een milieuver-
gunning. De realisatie van elk project kan bijgevolg worden beïnvloed door (i) het onvermogen van het segment om de vereiste
vergunningen te verkrijgen, te behouden of te vernieuwen of (ii) elke vertraging in het verkrijgen, behouden of vernieuwen van
de
vergunningen en (iii) het onvermogen van de Business Units om de voorwaarden van de vergunningen na te leven. Het is ook frap
-
pant dat het aantal beroepen tegen vergunningen voor nieuwe projecten toeneemt, vooral in de Brusselse regio.
Bovendien kunnen de wijzigingen die de bevoegde overheden aanbrengen aan de juridische omgeving en de administratieve pro-
cedures met betrekking tot de indiening, de afgifte of de geldigheid van dergelijke vergunningen een negatieve weerslag hebben
op het financiële resultaat van een project.
Volgende maatregelen om dit risico te beheren, zijn dan ook genomen:
•
het kaderpersoneel en de medewerkers beschikken over de vereiste kennis van het stedenbouwkundige- en vergunningsrecht;
• beroep op gespecialiseerde externe consultants in het stedenbouwkundig recht van de betrokken regio;
• voorafgaand onderzoek van de stedenbouwkundige vergunningen tijdens de ontwikkeling van het project, en
• doorlopende evaluatie van de wijzigingen van de stedenbouwkundige vergunningen en toelatingen en van hun naleving, sa
-
men met het anticiperen op mogelijke wijzigingen.
De oplevering van de projecten kan trouwens worden vertraagd of in het gedrang worden gebracht door diverse factoren, zoals
de weersomstandigheden, ongevallen op de bouwplaats, natuurrampen, arbeidsconflicten, een gebrek aan uitrustingen of bouw-
materialen, ongevallen of andere onvoorziene moeilijkheden. De Business Units van het segment Vastgoedontwikkeling kunnen
bovendien bijkomende kosten en boetes oplopen in verband met de bouw of ontwikkeling van hun projecten die de oorspronkelijke
ramingen en uitvoeringstermijnen overschrijden.
Om deze risico’s te beperken worden volgende maatregelen genomen:
•
overdracht van de bouwrisico’s aan de onderaannemers;
• vrijwel systematische uitbesteding van de bouw van de projecten aan de dochtervennootschappen van CFE, en
• onderschrijving van passende verzekeringsdekkingen.
Liquiditeits- en financieringsrisico’s
De ontwikkeling van projecten vereist grote investeringen, die voornamelijk met eigen middelen en externe financieringsbronnen
worden gefinancierd.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
43
BPI België, BPI Luxemburg of BPI Polen zouden mogelijk niet in staat kunnen zijn de bestaande financieringsovereenkomsten te ver-
nieuwen of nieuwe financieringen tegen commercieel wenselijke voorwaarden aan te trekken.
Om deze risico’s te beperken worden volgende maatregelen getroffen:
•
diversificatie van de financieringsbronnen;
• verhoging van de bevestigde kredietlijnen;
• gebruik van ‘commercial paper’ en promessen op middellange termijn, en
• opzetten van verscheidene nieuwe projectfinancieringen in België, Luxemburg en Polen, met dezelfde voorwaarden als vóór de
gezondheidscrisis.
Op 31 december 2023 beschikken BPI en haar dochtervennootschap BPI Luxemburg samen over 60 miljoen euro bevestigde bilate
-
rale kredietlijnen waarvan 22,5 miljoen euro gebruikt is.
Risico’s met betrekking tot de projectvennootschappen
Om sommige van hun vastgoedoperaties te realiseren, nemen BPI België, BPI Luxemburg en BPI Polen deel aan projectvennoot-
schappen (“Special Purpose Vehicles” of “SPV’s”) die waarborgen verstrekken ter ondersteuning van hun krediet. Het risico bestaat
dat bij faling van dit type van vennootschappen en realisatie van de waarborgen, de opbrengsten onvoldoende zijn om het eigen
vermogen dat ter beschikking werd gesteld voor het verkrijgen van de kredieten, geheel of gedeeltelijk terug te betalen.
De betrokken Business Units zorgen er daarom voor dat er risicobeperkende maatregelen en factoren worden genomen, zoals:
•
het risico met partners delen;
• financiering met een lening zonder of met beperkt verhaal op de aandeelhouders;
• bijzondere aandacht voor de voorbereidende fase en de betrekkingen met de belanghebbenden, en
• monitoring van de commercialisering en het verkoopritme.
Risico’s met betrekking tot de capaciteit om de projecten te verkopen
De activiteit, de financiële positie, de resultaten en de vooruitzichten van de Business Units actief in de Vastgoedontwikkeling han-
gen bijna uitsluitend af van de verkoop van hun projecten.
De investeringen in vastgoed waarvoor nog geen bouwvergunningen zijn verkregen, zijn relatief weinig liquide. Het is mogelijk d
at de
Business Units geen passende koper vinden voor dit type actief wanneer zij liquiditeiten nodig hebben. De marktomstandigheden
kunnen de Business Units bovendien verplichten om hun projecten te verkopen voor lagere prijzen dan voorzien.
Het onvermogen van het segment om een positieve kasstroom uit de verkoop van projecten te genereren, kan een negatieve in
-
vloed hebben op het vermogen om zijn schulden af te lossen.
Om dit risico te beperken worden volgende maatregelen genomen:
•
uitvoering van een zorgvuldige marktstudie voorafgaand aan elke investering en tijdens haar ontwikkeling;
• opname van opschortende voorwaarden in de contracten voor de aankoop van terreinen;
• beperking van ‘blanco’ operaties, vereiste van een minimale drempel voor de pre-commercialisering;
• elasticiteit van de vraag op de residentiële markt, en
• een conservatieve en behoedzame financieringsstrategie, gekenmerkt door een diversificatie van de financieringsbronnen en
een brede Groep van bankpartners.
Risico’s met betrekking tot de concentratie van de portfolio
De overgrote meerderheid van de projecten in dit segment zijn residentiële projecten. Bijgevolg zou elke vertraging of elke wijziging
van de reglementering in België of elke wijziging van de markt met een weerslag op de residentiële markt aanzienlijke nadelige ge-
volgen kunnen hebben voor de resultaten en de operaties van het segment.
Zo werd BPI Luxemburg in het boekjaar 2023 bijzonder getroffen door een vertraging in de markt.
De Groep ziet er dan ook op toe volgende risicobeperkende maatregelen te nemen:
•
diversificatie van de portfolio en de projecten, zowel in België als in Polen en Luxemburg, en
• maximaal anticiperen op elke wetswijziging die een impact op de projecten zou kunnen hebben, door een aanpassing van de
contractuele bepalingen (prijs, termijn) te voorzien in het geval van een wetgevende, fiscale of reglementaire wijziging.
Risico’s met betrekking tot belanghebbenden
Het segment Vastgoedontwikkeling onderhoudt contractuele betrekkingen met verscheidene partijen, zoals partners, investeerders,
huurders, aannemers, financiële instellingen en architecten. Deze belanghebbenden kunnen storingen in hun werking ondervinden
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
44
of worden blootgesteld aan financiële moeilijkheden die tot vertragingen kunnen leiden of tot een volledige onmogelijkheid om hun
contractuele verplichtingen na te komen.
De Business Units van het segment Vastgoedontwikkeling zien er dan ook op toe volgende maatregelen te nemen:
• de controles voor de gunning en de follow-up van de werken versterken;
• in de contractuele overeenkomsten zekerheden opnemen, bij voorkeur bankgaranties op eerste verzoek;
• voorafgaand onderzoek en permanente follow-up van de solvabiliteit van de belanghebbenden;
• onderschrijving van passende verzekeringsdekkingen, en
• vrijwel systematische uitbesteding van de bouw van de projecten aan de Business Units van Bouw & Renovatie.
Risico’s eigen aan het segment Investeringen & Holding
DEEP C HOLDING (HAVENCONCESSIES IN VIETNAM)
Geopolitiek risico
De politieke situatie in Vietnam is al vele jaren stabiel. Hoewel het hoogst onwaarschijnlijk is, kunnen politieke risico’s echter nooit
volledig worden uitgesloten.
Behoudens het volgen van de evolutie van de politieke situatie in het land, is er op dit moment geen specifieke maatregel voor risi
-
cobeheer vereist.
Liquiditeits- en financieringsrisico
De ontwikkeling van de projecten vereist grote investeringen.
Deep C Holding zou een liquiditeitsrisico kunnen lopen uit hoofde van:
•
de verplichtingen tot terugbetaling van de bestaande schuld, en
• de algemene behoeften.
Deep C Holding heeft daarom corporate financieringen opgezet op het niveau van haar dochtervennootschap Infra Asia Invest
-
ment HK en lokale financieringen in Vietnam, om vaste activa zoals magazijnen of verhuurde infrastructuren te financieren, of om de
behoeften aan werkkapitaal van de verschillende industriële zones te financieren.
Green Offshore (minderheidsparticipaties in de Belgische offshore windparken Rentel en SeaMade)
Aangezien (i) de twee parken gebouwd, gefinancierd en volledig operationeel zijn en (ii) een minimumprijs voor de geproduceerde
elektriciteit wordt gegarandeerd door een mechanisme van groenestroomcertificaten, zijn de belangrijke resterende risico’s:
• overschrijdingen van het onderhoudsbudget en
• de productie van groene stroom die afhangt van de weersomstandigheden en de beschikbaarheid van windturbines.
1.3. Belangrijke gebeurtenissen na balansdatum
Na 31 december 2023 is de financiële en commerciële situatie van de Groep niet beduidend gewijzigd.
1.4. Onderzoek en ontwikkeling
De Groep heeft in 2023 verschillende vernieuwende projecten voortgezet. Eén van deze projecten betreft ‘kitting’. Dit intelligente lo-
gistieke hulpmiddel is meer specifiek gericht op het leveren van goederen aan een consolidatiecentrum, het ad hoc herpalletiseren
en het LEAN-conforme gefaseerde leveren rechtstreeks op de betrokken werf.
In 2023 nam de Business Unit BPC Groep, in samenwerking met haar partners Buildwise en Ship it, deel aan het experiment, met
name op de werven Erasmus I en Tervuren Square. Deze experimentele fase heeft al tot vooruitgang geleid, met name op het vlak
van het gebruik van een partner voor gezamenlijke leveringen, het identificeren van de activiteiten die het meest waardevol zou
den
zijn voor een dergelijk proces en die tegelijkertijd geleverd zouden kunnen worden, enz. Deze twee projecten moeten echter nog be
-
oordeeld worden op (i) de rentabiliteit van een dergelijke procedure (die de kosten van onderaanneming en hun opbrengsten zou
kunnen verbeteren) en (ii) de vermindering van de CO
2
-uitstoot. Een derde werf zal in 2024 deelnemen aan het experiment.
Daarnaast heeft de Groep gewerkt aan een project dat gebaseerd is op artificiële intelligentie, het ‘AI-Generated Income Forecas-
ting for Construction Sites’ genaamd. Dit project wil het beheer van een werf verbeteren door maandelijkse voortgangsvoorspel-
lingen te doen met behulp van artificiële-intelligentietechnologie, naast de traditionele voorspellingen van projectmanagers. Dit
maakt een efficiënter beheer mogelijk van de werven door:
•
de discrepanties tussen de werkelijke en de geplande voortgang te identificeren, waardoor potentiële problemen op de werf
worden gesignaleerd die moeten worden geanalyseerd en aangepakt, en
• nauwkeurige kasstroomprognoses mogelijk te maken dankzij een betrouwbare schatting van de voortgang van de werken.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
45
Tot slot heeft CFE Polska geïnnoveerd door een parametrisch ontwerpmodel te ontwikkelen dat in een paar klikken een 3D-model,
een CO
2
-voetafdrukbeoordeling en een kostenraming genereert voor logistieke of industriële projecten. Deze tool maakt het moge-
lijk om de impact van verschillende parameters op de budgetten en CO
2
-voetafdrukken van de projecten te begrijpen, waardoor de
Groep haar klanten optimalere gebouwen kan voorstellen.
1.5. Financiële instrumenten
De Groep heeft een systeem met beleggingslimieten ingevoerd om haar tegenpartijrisico te beheren. Dit systeem bepaalt maxima-
le risicobereiken voor de tegenpartijen, gedefinieerd volgens hun door Standard & Poor’s en Moody’s gepubliceerde kredietnoterin-
gen. Deze limieten worden regelmatig gevolgd en bijgewerkt.
1.6. Vooruitzichten 2024
De vooruitzichten van CFE op middellange en lange termijn blijven positief, dankzij haar positionering in groeimarkten zoals de reno-
vatie en de optimalisatie van de energieprestaties van bestaande gebouwen, de herindustrialisering en de ontwikkeling van infra-
structuren voor de energietransitie.
De vastgoedconjunctuur daarentegen blijft op korte termijn moeilijk in België en Luxemburg, zowel in de residentiële als in de
kan-
toormarkt. In deze context verwacht CFE een gematigde daling van haar omzet in 2024 maar een lichte verbetering van de operati-
onele marge tegenover 2023.
De vertragingen in de opstart van verschillende grote residentiële projecten in Brussel als gevolg van beroepsprocedures tegen
de
vergunningen, in combinatie met een daling van de verkoop van woningen in Luxemburg, zullen een negatief effect hebben op het
nettoresultaat van BPI Real Estate in 2024. Dat zal gedeeltelijk worden gecompenseerd door de positieve bijdrage van de Poolse
entiteiten.
De Business Units van het segment Bouw & Renovatie in België en Luxemburg en VMA verwachten een bescheiden daling van hun
omzet in 2024. Ze zullen voorrang geven aan de verbetering van de operationele prestaties. In Polen daarentegen zal de activiteit
naar verwachting groeien, dankzij een gunstiger economisch klimaat.
Voor MOBIX zal 2024 een tweede overgangsjaar zijn, gekenmerkt door het einde van het project LuWa (onderdeel modernisering) en
door een meer bescheiden activiteit in de Business Divisie Rail, met een verwacht herstel vanaf 2025.
De activiteiten van Deep C Holding in Vietnam zouden in 2024 opnieuw een jaar van groei moeten kennen, terwijl de resultaten van
Green Offshore beïnvloed zullen worden door de daling van de elektriciteitsprijs.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
46
III. VERKLARING VAN DEUGDELIJK BESTUUR
1. Referentiecode
Deze verklaring inzake deugdelijk bestuur bevat de informatie die vereist wordt door het Wetboek van vennootschappen en vereni-
gingen van kracht op 1 januari 2020 (het “WVV”) en door de Belgische Corporate Governance Code 2020 (de “Code 2020”).
CFE gebruikt de Code 2020 als referentiecode en past de bepalingen ervan toe door het beginsel ‘comply or explain’ te volgen.
Het Corporate Governance Charter van de Vennootschap, alsook de Dealing Code kunnen worden geraadpleegd op de website
van de Vennootschap www.cfe.be.
Deze verklaring van deugdelijk bestuur beschrijft de samenstelling en de werkingswijze van de Raad van Bestuur van CFE en zijn
co-
mités. Ze geeft toelichting bij de praktische toepassing van de bestuursregels van CFE tijdens het boekjaar eindigend op 31 decem-
ber 2023. Daarnaast stipt ze de bepalingen van de Code 2020 aan waarvan de Vennootschap is afgeweken en legt ze uit waarom.
Ze omvat tevens het remuneratiebeleid en het remuneratieverslag. Tot slot geeft ze belangrijkste kenmerken weer van de doeltref-
fendheid van de systemen van interne controle en risicobeheer van de Vennootschap.
2. Raad van Bestuur en zijn Comités
2.1. Raad van Bestuur
De Vennootschap heeft geopteerd voor een monistische structuur. Bijgevolg is de Raad van Bestuur verantwoordelijk voor de algeme-
ne bedrijfsvoering van de Vennootschap en moet hij verslag uitbrengen van zijn bestuur overeenkomstig de artikelen 7:93 en 7:94 WVV.
De Raad van Bestuur bepaalt de oriëntatie van de activiteiten van de Vennootschap. Hij bepaalt ook de strategie en het kernbele
id
van de Vennootschap. Hij onderzoekt de significante operaties die er betrekking op hebben en keurt ze goed, ziet toe op de uitvoe-
ring ervan en bepaalt elke maatregel die nodzig is voor de realisatie van zijn beleid. Hij beslist over het risiconiveau dat de Vennoot-
schap bereid is te aanvaarden.
De Raad van Bestuur:
•
keurt het algemene kader van de interne controle en het risicobeheer goed en ziet toe op de toepassing daarvan;
• neemt alle nodige maatregelen om de integriteit van de jaarrekeningen te waarborgen;
• oefent toezicht uit op de prestaties van de commissaris;
• onderzoekt de prestaties van de CEO en het Executief Comité;
• ziet toe op de goede werking en de efficiëntie van de gespecialiseerde comités van de Raad van Bestuur.
2.1.1. Leden van de Raad van Bestuur op 31 december 2023
LUC BERTRAND
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder - Voorzitter (sedert februari 2016)
Comités Voorzitter van het Benoemings- en Remuneratiecomité sedert mei 2021
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1951
Eerste benoeming als Bestuurder december 2013
Einde van het huidige mandaat GAV van 2025
Studies en ervaring Luc Bertrand behaalde in 1974 het diploma van handelsingenieur (KU
Leuven). Hij begon zijn loopbaan bij Bankers Trust, waar hij de functie van
Vice President en Regional Sales Manager, Northern Europe, bekleedde.
Hij werd in 1985 benoemd tot bestuurder van Ackermans & van Haaren
en was tot 2016 voorzitter van het Executief Comité. Hij is voorzitter van de
Raad van Bestuur van Ackermans & van Haaren, DEME, SIPEF en JM Finn
en bestuurder van Delen Private Bank, Bank Van Breda (tot 4 mei 2023) en
Verdant Bioscience.
Luc Bertrand heeft ruime ervaring in corporate governance. Doordat hij in
een aantal audit- en risicocommissies heeft gezeten, heeft hij een gede-
gen kennis van risicomanagement en interne controlesystemen.
Hij is ook stichtend lid van Guberna, een Belgisch instituut dat goed be-
stuur wil stimuleren, en voorzitter van de ‘Board of Trustees’. Hij is tevens
voorzitter van Instituut de Duve en Middelheim Promotors, lid van een
aantal andere raden van bestuur van verenigingen zonder winstoogmerk
en publieke instellingen zoals Museum Mayer van den Bergh en Europalia.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
47
PIET DEJONGHE
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder
Comités Lid van het Auditcomité sedert juni 2022
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1966
Eerste benoeming als Bestuurder december 2013
Einde van het huidige mandaat GAV van 2025
Studies en ervaring Piet Dejonghe behaalde na zijn studies als licentiaat in de rechten (KU
Leuven, 1989) een postgraduaat bedrijfskunde (KU Leuven, 1990) en een
MBA aan het INSEAD (1993). Voor hij in 1995 naar Ackermans & van Haar-
en kwam, was hij als advocaat verbonden aan het kantoor Loeff Claeys
Verbeke en actief als consultant bij Boston Consulting Group.
KOEN JANSSEN
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder
Comités /
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1970
Eerste benoeming als Bestuurder december 2013
Einde van het huidige mandaat GAV van 2025
Studies en ervaring Koen Janssen behaalde na zijn studies burgerlijk ingenieur elektrome-
chanica (KU Leuven, 1993) een MBA aan het IEFSI (Frankrijk, 1994). Hij werk-
te voor Recticel, ING Investment Banking en ING Private Equity, voor hij in
2001 naar Ackermans & van Haaren kwam. Hij is er lid van het Executief
Comité.
AN HERREMANS
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder
Comités /
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1982
Eerste benoeming als Bestuurder juni 2022
Einde van het huidige mandaat GAV van 2026
Studies en ervaring An Herremans behaalde een Master in Business Engineering aan de KU
Leuven en een Master in Finance aan de Vlerick Business School. Zij heeft
als Strategy Office Manager bij Barco gewerkt en als Senior Consultant
bij Roland Berger Strategy Consultants. Zij is momenteel lid van het Exe-
cutief Comité van Ackermans & van Haaren.
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder
Comités /
Nationaliteit en geboortejaar Fransman, geboren in 1956
Eerste benoeming als Bestuurder maart 2002
Einde van het huidige mandaat Christian Labeyrie heeft ontslag genomen uit zijn bestuursfuncties met
ingang op 4 mei 2023.
Studies en ervaring Christian Labeyrie behaalde diploma’s aan de HEC (Parijs), de Escuela
Superior de Administración de Empresas (Barcelona) en Mc Gill Universi-
ty (Canada) en is houder van een Diplôme d’études comptables supéri-
eures. Hij begon zijn loopbaan bij de bank. Christian Labeyrie is Chevalier
de la Légion d’honneur en Chevalier de l’ordre national du Mérite. Hij is
Adjunct-Directeur-Generaal, Financieel Directeur en lid van het Executief
Comité van de groep VINCI. Voor hij in 1990 naar de groep VINCI kwam,
bekleedde hij diverse functies in de groepen Rhône-Poulenc en Schlum-
berger.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
CHRISTIAN LABEYRIE

Jaarverslag 2023 - CFE
48
HELENE BOSTOEN
Hoedanigheid Onafhankelijk bestuurder
Comités Lid van het Auditcomité sedert mei 2021
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1977
Eerste benoeming als Bestuurder mei 2021
Einde van het huidige mandaat GAV van 2025
Studies en ervaring Hélène Bostoen is handelsingenieur (Solvay Business School, ULB, Brussel)
en behaalde een MBA aan het INSEAD (Singapore en Fontainebleau).
Zij begon haar loopbaan bij Merrill Lynch in New York. In 2006 was zij de
medeoprichter van Eko Developer Sp.z. o. o., een vastgoedontwikkelaar
met een focus op retail, kantoren en woningen in Polen. In 2007 nam zij
de leiding van een familiebedrijf, Flanders-Immo JB, dat actief is in de
ontwikkeling van residentieel vastgoed in België, Polen en Frankrijk. Zij
is ook oprichter en afgevaardigd bestuurder van Fenixco NV, een vast-
goedontwikkelaar.
LIEVE CRETEN BV, vertegenwoordigd door LIEVE CRETEN
Hoedanigheid Onafhankelijk bestuurder
Comités Voorzitter van het Auditcomité sedert juli 2022
Lid van het Benoemings- en Remuneratiecomité sedert juli 2022
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1965
Eerste benoeming als Bestuurder mei 2022
Einde van het huidige mandaat GAV van 2026
Studies en ervaring Lieve Creten is handelsingenieur (KU Leuven, 1989) en behaalde een
Master in Fiscaliteit (1989). Zij was meer dan twintig jaar lang partner bij
Deloitte, waar zij de M&A-praktijk ontwikkelde en als Managing Partner
van 2008 tot 2019 de activiteit Financial Advisory leidde. Zij was tot 2019
lid van het Executief Comité van Deloitte België. Daarnaast maakte zij
van 2015 tot 2021 deel uit van het mondiale executive team van Deloitte
Financial Advisory. Lieve Creten is momenteel actief als zelfstandig con-
sultant.
B GLOBAL MANAGEMENT SRL ; vertegenwoordigd door STEPHANE BURTON
Hoedanigheid Onafhankelijk bestuurder
Comités Lid van het Benoemings- en Remuneratiecomité sedert juni 2022
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1973
Eerste benoeming als Bestuurder juni 2022
Einde van het huidige mandaat GAV van 2026
Studies en ervaring Stéphane Burton behaalde een Master in de Rechten aan de Université
Catholique de Louvain (1996), een Master in Sociaal, Economisch & Fis-
caal Recht aan de Universiteit Gent (1997) en een Global Executive MBA
aan INSEAD (2013). Hij begon zijn carrière als advocaat voor hij in 2007
de TAT/Sabena Technics groep vervoegde. Hij bekleedde verschillende
functies binnen de groep en werd bestuurder van de Belgische dochter-
vennootschappen in 2008 en lid van de Directoire van de groep in 2009.
In 2014 leidde hij een management buy-out van de Belgische dochter-
vennootschappen van de groep en sindsdien zet hij - als CEO - de ont-
wikkeling voort van de ORIZIO Group, ontstaan uit de fusie tussen Sabena
Aerospace en Sabca, nu de Orizio Group. Hij is ook vice-voorzitter van
Liège Airport en onafhankelijk bestuurder van SECO, Charleroi Airport en
Sopartec/UCLouvain- Technology Transfer Office”.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
49
FERNANDO SISTAC
Hoedanigheid Niet-uitvoerend bestuurder
Comités /
Nationaliteit en geboortejaar Fransman, geboren in 1959
Eerste benoeming als Bestuurder mei 2023
Einde van het huidige mandaat GAV van 2027
Studies en ervaring Fernando Sistac is burgerlijk en geotechnisch ingenieur (Polytech Lille,
1982). Tot 2022 was hij Managing Director van VINCI Environnement en
Chief Operating Officer van Entrepose Group (VINCI). Hij vervoegde de
VINCI -Groep in 2000 als CEO van CBC (Sogea Group). Van 2012 tot 2016
was hij adjunct algemeen directeur van VINCI Construction France en
van 2016 tot 2018 operationeel directeur van VINCI Construction France.
Hij was tot 2018 lid van het executief comité van VINCI Construction
France.
Na het ontslag van Hélène Bostoen als onafhankelijk bestuurder met ingang van 1 januari 2024 en de coöptatie van haar vennoot-
schap Waraku BV, vertegenwoordigd door Hélène Bostoen, als onafhankelijk bestuurder door de Raad van Bestuur op 23 februari
2024, zal aan de Gewone Algemene Vergadering van 2 mei 2024 worden voorgesteld om de benoeming van Waraku BV, vertegen-
woordigd door Hélène Bostoen, als onafhankelijk bestuurder te bevestigen.
Na het ontslag van Fernando Sistac als bestuurder met ingang van 26 maart 2024 en de coöptatie van zijn vennootschap Fernando
Sistac Management et Conseil SAS, vertegenwoordigd door Fernando Sistac, als bestuurder door de Raad van Bestuur op 26 maart
2024, zal aan de Gewone Algemene Vergadering van 2 mei 2024 worden voorgesteld om de benoeming van Fernando Sistac Ma
-
nagement et Conseil SAS, vertegenwoordigd door Fernando Sistac, als bestuurder te bevestigen.
2.1.2. Samenstelling en diversiteit van de Raad van Bestuur
De samenstelling van de Raad van Bestuur van CFE weerspiegelt de controlerende aandeelhouders van de Vennootschap. CFE
wordt immers gecontroleerd door Ackermans & van Haaren NV, een Belgische vennootschap waarvan de aandelen zijn toegelaten
tot de verhandeling op Euronext Brussels en door VINCI Construction SAS. Op 31 december 2023 bestaat de Raad van Bestuur van
CFE uit acht leden, waaronder vier vertegenwoordigers die zijn voorgedragen door de referentieaandeelhouder, Ackermans & van
Haaren NV en een vertegenwoordiger voorgedragen door VINCI Construction SAS.
Deze controle rechtvaardigt tevens de aanwezigheid op 31 december 2023 van door de referentieaandeelhouder, Ackermans & van
Haaren NV, voorgedragen vertegenwoordigers, in het Auditcomité (één lid op drie) en in het Benoemings- en Remuneratiecomité
(één lid op drie).
Bij de samenstelling van de Raad van Bestuur wordt ook gestreefd naar een evenwicht tussen ervaring, competentie en onafhan
-
kelijkheid, met respect voor diversiteit en, in het bijzonder, gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Zo bestaat de Raad van Bestuur uit
een voldoende aantal onafhankelijke bestuurders om ervoor te zorgen dat de belangen van alle aandeelhouders van de Vennoot-
schap worden gerespecteerd, en een derde van de leden zijn vrouwen om te voldoen aan de vereisten van artikel 7:86 WVV.
Dit evenwicht wordt jaarlijks opnieuw beoordeeld door het Benoemings- en Remuneratiecomité.
2.2. Rol van de Voorzitter van de Raad van Bestuur
De taken van de Voorzitter van de Raad van Bestuur zijn uitvoerig opgenomen in het Corporate Governance Charter van de Ven-
nootschap.
De Voorzitter onderhoudt nauwe banden met de Voorzitter van het Executief Comité en werkt nauw samen met deze laatste om
ervoor te zorgen dat de Raad van Bestuur bij zijn samenstelling, beraadslaging, besluitvorming en implementatie van besluiten h
an-
delt in overeenstemming met de bepalingen van het Charter en, opnieuw in nauwe samenwerking met de Voorzitter van het Execu-
tief Comité, de agenda opstelt voor de vergaderingen van de Raad van Bestuur.
In het algemeen zorgt de Voorzitter van de Raad van Bestuur ook voor een efficiënte communicatie met alle bestuurders door een
klimaat van vertrouwen te creëren dat open discussies en opbouwende kritiek mogelijk maakt, en met de aandeelhouders en an-
dere belanghebbenden van de Vennootschap.
De Voorzitter is ook verantwoordelijk voor de verschillende evaluatieprocedures van de Raad van Bestuur en zijn Comités.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
50
2.3. Aanwezigheden, werking en bevoegdheden van de Raad van Bestuur
De Raad van Bestuur is zodanig georganiseerd dat besluiten op collegiale wijze en in het belang van de Vennootschap worden
genomen en dat taken efficiënt kunnen worden uitgevoerd.
Zo vergadert de Raad van Bestuur ten minste vijf keer per jaar op tijdstippen die in het begin van het jaar worden vastgelegd, en
telkens het belang van de Vennootschap dit vereist.
De Raad van Bestuur kwam in 2023 zesmaal bijeen.
Het aanwezigheidspercentage van de leden bij de vergaderingen van de Raad van Bestuur in 2023 wordt hieronder weergegeven:
Naam Hoedanigheid Aanwezigheids-
percentage
Luc Bertrand Niet-uitvoerend bestuurder - Voorzitter 6/6
Piet Dejonghe Niet-uitvoerend bestuurder 6/6
Koen Janssen Niet-uitvoerend bestuurder 6/6
An Herremans Niet-uitvoerend bestuurder 6/6
Christian Labeyrie Niet-uitvoerend bestuurder tot de GAV van mei 2023 2/2
Hélène Bostoen Onafhankelijk bestuurder 6/6
Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door Lieve Creten Onafhankelijk bestuurder 5/6
B Global Management SRL, vertegenwoordigd door Stéphane
Burton
Onafhankelijk bestuurder 6/6
Fernando Sistac Niet-uitvoerend bestuurder sedert de GAV van 2023 4/4
Naast het bepalen van de bedrijfsstrategie en -cultuur en het toezicht op het werk van de Comités, keurt de Raad van Bestuur de
statutaire en geconsolideerde jaarrekening en het jaarverslag goed en beslist hij over de resultaatverwerking en de publicatie van
financiële informatie.
De specifieke besluiten van de Raad van Bestuur in 2023 hadden voornamelijk betrekking op:
• de afsluiting van de jaarrekening van boekjaar 2022 en van de halfjaarrekening 2023;
• de beoordeling van de updates aan het budget 2023;
• de beoordeling van het budget 2024;
• de herziening van het strategisch plan van de belangrijkste Business Divisies van de Groep;
• het nazicht van de in het Engagementcomité voorgestelde dossiers en evolutie van de veiligheidsindicatoren;
• het onderzoek van de financiële positie van CFE, de evolutie van haar schuld en haar behoefte aan werkkapitaal;
• de beoordeling en bijwerking van de ESG-strategie en de materialiteitsmatrix in het kader van de CSRD;
• het onderzoek van de evolutie van het uitstaande vastgoedbestand, en
• de goedkeuring van de aankoop en verkoop van verscheidene vastgoedprojecten met een waarde van meer dan tien miljoen
euro.
Tijdens het boekjaar 2023 werden de bestuurders niet geconfronteerd met situaties van belangenconflicten. Bijgevolg dienden de
artikelen 7:96 en 7:97 WVV niet te worden toegepast in 2023.
Binnen de Raad van Bestuur worden periodieke evaluatieprocedures georganiseerd in overeenstemming met artikel II.6 van het
Charter. Deze vinden plaats op initiatief en onder toezicht van de Voorzitter. Aangezien het Executief Comité in juli 2022 werd op
-
gericht, zal de jaarlijkse evaluatie van de relatie tussen de Raad van Bestuur en het Executief Comité voor het eerst plaatsvinden in
2024.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
51
3. Comités van de Raad van Bestuur
CFE telt twee Comités binnen de Raad van Bestuur, namelijk het Audit- en Risicobeheercomité (“Auditcomité”) (overeenkomstig
artikel 7:99 WVV) en het Benoemings- en Remuneratiecomité (overeenkomstig artikel 7:100 WVV).
3.1. Het Auditcomité
Algemeen houdt het Auditcomité toezicht op de voorbereiding en controle van de boekhoudkundige en financiële informatie van
de Vennootschap, evenals op de doeltreffendheid van de systemen voor interne controle, toezicht en risicobeheer.
Op 31 december 2023 bestond het Auditcomité uit drie leden, van wie er twee onafhankelijk zijn in de zin van artikel 7:87 WVV en in de
zin van de Code 2020, namelijk Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door Lieve Creten en Hélène Bostoen. Het andere lid,
Piet Dejonghe, is een vertegenwoordiger van de referentieaandeelhouder.
Als geheel beschikt het Auditcomité over de nodige vaardigheden op het gebied van boekhouding, auditing en IFRS, met name
dankzij de studies en ervaring van zijn leden in financiële en vastgoedondernemingen.
Het Auditcomité is in 2023 viermaal bijeengekomen en heeft met name het volgende onderzocht:
•
de jaarrekening 2022 en de halfjaarrekening 2023;
• de kwartaalrekeningen per einde maart en einde september 2023;
• het ontwerp van het budget 2024 vóór voorlegging ervan aan de Raad van Bestuur;
• de verslagen van de interne auditor;
• de evolutie van de resultaten van de belangrijkste bouwplaatsen;
• de evolutie van de geldmiddelen en van de behoefte aan werkkapitaal van de Groep;
• de niet-financiële indicatoren;
• de verbintenissen buiten balans van de Groep en in het bijzonder de bankgaranties, en
• de verslagen van de commissaris.
Het Auditcomité heeft in 2023 bijzondere aandacht gewijd aan de interne controle van de Groep en heeft de door CFE ondernomen
stappen om ze te verbeteren, gemonitord. Het heeft ook bijzondere aandacht besteed aan enkele verlieslatende werven, zoals ZIN,
SHAPE en LuWa.
De duur van het mandaat van de leden van het Auditcomité valt samen met de duur van hun bestuursmandaat.
Leden van het Auditcomité Actief mandaat Deelnemingspercentage
Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door Lieve Creten
(Voorzitter)
2022-2026 4/4
Hélène Bostoen 2021-2025 3/4
Piet Dejonghe 2021-2025 4/4
Tenzij het Auditcomité anders beslist, wonen de voorzitter van het Executief Comité, de CFO en de verantwoordelijke van interne
audit de vergaderingen van het Auditcomité bij. Om de drie jaar beoordeelt de Raad van Bestuur de omvang, samenstelling en
werking van het Auditcomité, zoals meer in detail beschreven in Artikel II.6 van het Charter.
3.2. Het Benoemings- en Remuneratiecomité
Algemeen zorgt het Benoemings- en Remuneratiecomité voor een billijke bezoldiging binnen de Groep, rekening houdend met de
reglementaire normen, de gekozen doelstellingen, de risico’s en de in het Charter vastgelegde gedragsregels. Het Benoemings- en
Remuneratiecomité ziet er ook op toe de beste competenties voor het toezicht op en het beheer van de Vennootschap te selecteren.
Op 31 december 2023 bestond het Benoemings- en Remuneratiecomité uit drie leden, van wie er twee onafhankelijk zijn in de zin
van artikel 7:87 WVV en in de zin van de Code 2020, namelijk Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door Lieve Creten en B Global Ma
-
nagement BV, vertegenwoordigd door Stéphane Burton. Voorzitter is Luc Bertrand, tevens Voorzitter van de Raad van Bestuur en een
vertegenwoordiger van de referentieaandeelhouder.
Als geheel beschikt het Benoemings- en Remuneratiecomité over de nodige deskundigheid op het gebied van beloning.
Het Benoemings- en Remuneratiecomité is in 2023 driemaal bijeengekomen en heeft met name het volgende onderzocht:
•
de vaste en variabele remuneratie van de CEO;
• de vaste en variabele remuneratie van de leden van het Executief Comité en van de directeuren;
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
52
• het jaarlijkse remuneratieverslag;
• de remuneratie van de bestuurders;
• de opvolging van de evolutie van de talenten en de successieplanning, en
• het long-term incentive plan van CFE.
De duur van het mandaat van de leden van het Benoemings- en Remuneratiecomité valt samen met de duur van hun bestuurs
-
mandaat.
Leden van het Benoemings- en Remuneratiecomité Actief mandaat Deelnemingspercentage
Luc Bertrand (Voorzitter) 2021-2025 3/3
Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door Lieve Creten 2022-2026 3/3
B Global Management BV, vertegenwoordigd door
Stéphane Burton
2022-2026 3/3
Wanneer de remuneratie wordt besproken, wordt de Human Resources Director van de Vennootschap, Focus2LER BV, vertegen-
woordigd door Valérie Van Brabant, systematisch uitgenodigd om de vergadering van het Benoemings- en Remuneratiecomité bij
te wonen.
Net zoals voor het Auditcomité, beoordeelt de Raad van Bestuur om de drie jaar de omvang, samenstelling en werking van het Be-
noemings- en Remuneratiecomité, zoals meer in detail beschreven in artikel II.6 van het Charter.
4. Het Executief Comité
Op 29 juni 2022 richtte de Raad van Bestuur van de Vennootschap een Executief Comité op dat bestaat uit ten minste vijf leden van
het management en delegeerde het dagelijks bestuur van de Vennootschap uitsluitend aan de Voorzitter van het Executief Comité,
de CEO.
De leden van het Executief Comité worden beschouwd als andere leidinggevenden in de zin van het WVV en als personen met lei
-
dinggevende verantwoordelijkheid in de zin van de Europese Verordening Marktmisbruik.
Het Executief Comité, voorgezeten door de CEO, is hoofdzakelijk verantwoordelijk voor de strategie van de Groep en voor het toe
zicht
op en de implementatie van de strategie nadat deze is goedgekeurd door de Raad van Bestuur. De belangrijkste taken die de Raad
van Bestuur heeft toevertrouwd aan de CEO en het Executief Comité worden uitvoerig beschreven in hoofdstuk IV.1 van het Charter.
De leden van het Executief Comité worden benoemd en ontslagen door de Raad van Bestuur. Zij worden in principe benoemd voor
onbepaalde duur. De Raad van Bestuur zorgt ervoor dat het Executief Comité bestaat uit integere personen met uiteenlopende
professionele vaardigheden en met de kennis, ervaring en aanvullende vaardigheden die nodig zijn om hun taken naar behoren uit
te voeren.
Op 31 december 2023 bestond het Executief Comité uit:
TROREMA BV, vertegenwoordigd door Raymund Trost
Hoedanigheid Voorzitter van het Executief Comité
Chief Executive Officer (“CEO”)
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1964
Studies en ervaring Raymund Trost behaalde een Master Economie en International Finance en een Master in Eu-
ropean Affairs & Econometrics (Universiteit Leuven, 1987), en volgde een opleiding in leadership
(Harvard University, 2014).
Hij begon zijn loopbaan op het Ministerie van Financiën (Research Analyst, 1987-1998). Ver-
volgens werkte hij bij BNP Paribas Fortis (Financieel Analist, 1989-1991). In 1991 trad hij als Ad-
junct-Administrateur (Audit & Finance) toe tot de Europese Commissie. In 1992 stapte hij over
naar Owens Corning (European Business Planning Manager). Gedurende vele jaren bekleedde
hij daar functies van Financial Director, General Manager en Managing Director (1996-2007). Hij
verliet de onderneming als CEO van 3B-the fibreglass company (Divested business by Owens
Corning, 2007-2008). Vervolgens werd hij Managing Director Strategy & Business Development
bij Saertex (2008-2010).
In 2011 stapte hij over naar Tyco Electronics (VP Telecom Networks, 2010-2011). Vervolgens werd
hij CEO van de vennootschap Joris Ide Group (2011-2015).
In 2015 vervoegde hij de Groep CFE als Voorzitter van het Executief Comité van CFE Contrac-
ting. Momenteel oefent hij via zijn managementvennootschap de functies van CEO en Voorzit-
ter van het Executief Comité van CFE uit.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
53
MSQ BV, vertegenwoordigd door Fabien De Jonge
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
Chief Financial Officer (“CFO”)
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1972
Studies en ervaring Fabien De Jonge behaalde een Master in Management (Louvain School of Management, 1995).
Hij begon zijn loopbaan bij Arthur Andersen (Auditor, 1995–2000).
Vervolgens werkte hij bij Bank Degroof Petercam (Internal Auditor, 2000-2001).
In 2002 vervoegde hij de Groep CFE, waar hij als Project Finance Manager van start ging. In
2004 combineerde hij deze functie met die van Head of Finance van BPI. Sedert 2014 oefent hij
via zijn managementvennootschap de functie van Chief Financial Officer van CFE uit.
Focus2LER BV, vertegenwoordigd door Valérie Van Brabant
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
Chief People Officer van CFE
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1979
Studies en ervaring Valérie Van Brabant behaalde een Master in Business Administration (ICHEC, 2004) en volgde
een opleiding in HR Management (Vlerick Business School, 2016-2017) en een opleiding in Ge-
neral Management (INSEAD, 2022).
Zij begon haar loopbaan bij het rekruteringsbureau Robert Half en werkte vervolgens bij Robert
Walters (Senior Consultant, 2004-2007).
In 2007 vervoegde zij de Groep CFE, waar zij begon als Recruitment and Development Consul-
tant (2007-2013).
Zij heeft haar loopbaan binnen de Groep ontwikkeld als HR Manager van Louis Stevens & Co,
MOBIX Remacom, MOBIX Engema, MOBIX Engetec en BPI (2014-2019). In 2019 werd zij benoemd
tot Chief Human Resources Officer van CFE, CFE Contracting en BPI, en lid van het Executief
Comité van CFE Contracting (2019-2022). Momenteel oefent zij via haar managementven-
nootschap de functie van Chief People Officer van CFE uit.
ARTIST VALLEY NV, vertegenwoordigd door Jacques Lefèvre
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
CEO Vastgoedontwikkeling
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1962
Studies en ervaring Jacques Lefèvre behaalde een diploma van Handelsingenieur (ICHEC, 1988).
In 2004 trad hij toe tot de Groep CFE, waar hij via zijn managementvennootschap de functie
van Gedelegeerd Bestuurder van BPI Real Estate Belgium uitoefent. In 2007 werd hij benoemd
tot lid van de Raad van Bestuur van UPSI-BVS. In 2010 werd hij benoemd tot bestuurder van BPI
Real Estate Poland en in 2014 van BPI Real Estate Luxembourg.
Sedert 2018 is hij voorzitter van de Raad van Bestuur van BPI Real Estate Poland. Sedert 2019 is
hij bestuurder van Wood Shapers en van Wood Shapers Luxembourg. Hij is ook lid van de Raad
van Bestuur van CFE Polska.
AHO Consulting BV, vertegenwoordigd door Alexander Hodac
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
CEO Bouw & Renovatie
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1981
Studies en ervaring Alexander Hodac behaalde een Master Handelsingenieur (Solvay Business School, 2005).
Hij begon zijn loopbaan bij Deloitte Financial Advisory Services (Senior Manager, 2005-2013).
Vervolgens werkte hij bij Home Invest Belgium (Chief Commercial Officer, 2013-2015), Immobel
(Group Chief Executive Officer, 2015-2019) en Fosbury & Sons (Chief Executive Officer, 2019-
2020).
In 2020 trad hij toe tot de Groep CFE, waar hij momenteel via zijn managementvennootschap
de functie van Gedelegeerd Bestuurder van de dochtervennootschappen BPC en BPC Group
uitoefent. Hij is ook Managing Director van de divisie Bouw & Renovatie België.
Bruno Lambrecht
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
CEO Bouw & Renovatie Polen
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1971
Studies en ervaring Bruno Lambrecht behaalde een diploma van Burgerlijk Ingenieur (Katholieke Universiteit Leu-
ven, 1996) en van Industrieel Ingenieur (VIVES, 1993).
Hij begon zijn loopbaan bij Decloedt Engineering Office (Coördinatie en follow-up van het
ontwerp van een metalen structuur voor een elektriciteitscentrale in Duitsland, 1996-1997).
Vervolgens werkte hij bij IBS Engineering Office als verantwoordelijke voor het ontwerp en de
supervisie van meerdere projecten (1997-1998).
In 1998 trad hij toe tot de Groep CFE als werfingenieur van CFE Nederland. Vervolgens was hij
Project Manager bij CFE Polska (2000-2004). In 2004 werd hij Project Manager bij CFE Brabant.
In 2005 keerde hij als Area Manager terug naar CFE Polska (2005-2009). Sedert 2009 is hij Ge-
neral Manager van CFE Polska.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
54
COEDO BV, vertegenwoordigd door Arnaud Regout
Hoedanigheid Lid van het Executief Comité
Chief Investment Officer & New development Real Estate
Nationaliteit en geboortejaar Belg, geboren in 1978
Studies en ervaring Arnaud Regout heeft een MBA Corporate Finance (Solvay Brussels School, 2004).
Hij begon zijn loopbaan bij Cushman & Wakefield (Valuation Analyst, 2003) en werkte vervol-
gens bij Ernst & Young (Senior Auditor, 2004-2007). Van 2007 tot 2008 werkte hij bij de Groep
Besix aan verscheidene fiscale en financiële projecten.
In 2008 vervoegde hij de Groep CFE als Administratief en Financieel Directeur van BPI Luxem-
bourg en de activiteiten in Marokko en Tunesië (2008-2012). In 2012 werd hij benoemd tot
Adjunct-Directeur van BPI Luxembourg. Vervolgens werd hij benoemd tot bestuurder van BPI
Luxembourg, waar hij verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van de vastgoedactiviteiten
(2014-2015). Sedert 2015 is hij Chief Investment Officer van BPI en Gedelegeerd Bestuurder van
BPI Luxembourg en sedert 2019 bestuurder van Wood Shapers, dat hij gelanceerd heeft om de
duurzame ontwikkeling te versnellen.
Bovendien vervoegde Consulton VoF, vertegenwoordigd door Peter Matton, het Executief Comité als vast lid sedert 1 januari 2024 als
CEO van VMA.
Zijn, tot slot, ook uitgenodigd om deel te nemen aan alle vergaderingen van het Executief Comité:
• Hexpedition BV, met als vaste vertegenwoordiger Hans Van Dromme, als Chief Information Officer;
• GARFUNKEL BV, met als vaste vertegenwoordiger Raphael de Visser, als Chief Communication Officer, en
• Isabelle De Bruyne als Chief Sustainability Officer.
In de loop van 2023 heeft het Executief Comité in zijn midden nog verscheidene andere comités opgericht, namelijk het Selectieco
-
mité en het Engagementcomité.
De rol van het Selectiecomité bestaat in het beoordelen en goedkeuren van bepaalde commerciële kansen (een “
Prospect”) die
een Business Unit mogelijk wil nastreven in de normale uitoefening van haar activiteiten, waarbij het nastreven van dat Prospect een
aanzienlijke impact kan hebben op de financiën, menselijke en/of financiële middelen en/of risicoblootstelling van de Groep.
Het Selectiecomité bestaat uit de CEO van de Groep, de CFO van de Groep en het lid van het Executief Comité die het activiteiten
-
segment vertegenwoordigt waartoe de betrokken Business Unit behoort.
Het Engagementscomité werd opgericht om bepaalde belangrijke bindende offertes te onderzoeken die, als ze worden aanvaard,
een aanzienlijke impact kunnen hebben op de financiën, menselijke en/of financiële middelen en/of risicoblootstelling van de
Groep. Dit Comité werd op zijn beurt ook nog eens onderverdeeld in drie subcomités op basis van het betrokken activiteitenseg
-
ment, namelijk het Engagementcomité Bouw & Renovatie, het Engagementcomité Multitechnieken en het Investeringscomité Vast-
goedontwikkeling.
Het Engagementcomité bestaat enerzijds uit vaste leden, namelijk de CEO van de Groep, de CFO van de Groep, de General Counsel
(behalve voor het Investeringscomité Vastgoedontwikkeling waar hij vervangen wordt door de Head of Legal van BPI Real Estate) e
n
twee bestuurders van CFE (vertegenwoordigers van de referentieaandeelhouder) en anderzijds leden ad hoc, namelijk voor:
• het Engagementcomité Bouw & Renovatie: de leden van het Executief Comité die het segment Bouw & Renovatie vertegen
-
woordigen en een senior adviseur die optreedt als technisch expert voor het voorgestelde project;
•
het Engagementcomité Multitechnieken: de leden van het Executief Comité die het segment Multitechnieken vertegenwoordi-
gen en een senior adviseur die optreedt als technisch expert voor het voorgestelde project;
•
het Investeringscomité Vastgoedontwikkeling: de leden van het Executief Comité die het segment Vastgoedontwikkeling verte-
genwoordigen en een senior adviseur die optreedt als technisch expert voor het voorgestelde project.
Ook andere personen kunnen worden uitgenodigd op die Comités naargelang het geval op basis van hun bijzondere expertise.
In de loop van 2023 kwam het Executief Comité drieëntwintig keer samen, waarvan een vergadering ‘off-site’ plaatsvond.
De Raad van Bestuur beoordeelt, samen met het Benoemings- en Remuneratiecomité en de CEO, de werking van het Executief
Comité en in het bijzonder de bijdrage van elk lid ervan aan de ontwikkeling van de activiteiten en de resultaten van de Groep.
De
voorzitter van het Executief Comité (in dit geval de CEO) neemt niet deel aan de beoordeling van zijn eigen prestaties.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
55
5. Diversiteitsbeleid
De Vennootschap meent dat een gediversifieerd team de kwaliteit van het besluitvormingsproces en uiteindelijk de globale pres-
taties verbetert. Diversiteit en inclusie zijn globale prioriteiten voor CFE, want het zijn belangrijke factoren voor het succes van de
Vennootschap en haar individuen. De Vennootschap meent dat haar grootste kracht schuilt in de diversiteit van haar team en dat
haar werknemers het verdienen zich op het werk goed te voelen en authentiek zichzelf te zijn, ongeacht hun gender, hun etnische
afkomst, hun seksuele geaardheid of andere kenmerken. De Vennootschap blijft werken aan alle aspecten van de diversiteit binnen
haar team van hogere kaderleden. Zij ziet toe op de samenstelling van een pool van diverse talenten, rekening houdend met de
respectieve competenties, opleidingen, ervaringen en loopbaantrajecten.
De procedure voor de selectie en benoeming van de leden van de Raad van Bestuur en van het Executief Comité wordt in het Cor
-
porate Governance Charter beschreven. Bij hun samenstelling wordt gestreefd naar een evenwicht tussen ervaring, competentie en
onafhankelijkheid, met respect voor diversiteit, met name de gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
Momenteel zijn drie van de acht leden van de Raad van Bestuur vrouwen. De expertisedomeinen van de bestuurders vullen elkaar
aan en bestrijken alle activiteiten van de Groep en de bijbehorende risico’s en opportuniteiten.
6. Belangenconflicten
Wat belangenconflicten betreft, moet de Vennootschap de artikelen 7:96 en 7:97 WVV naleven. Het is de plicht van de Bestuurders
elke daad te vermijden die in conflict zou zijn met de belangen van de Vennootschap en haar aandeelhouders. Zij brengen de Voor-
zitter van de Raad van Bestuur onmiddellijk op de hoogte indien een dergelijk belangenconflict zich zou voordoen.
De leden van het Executief Comité zijn eveneens onderworpen aan specifieke regels ter voorkoming van belangenconflicten. Deze
regels worden meer gedetailleerd beschreven in hoofdstuk IV.7 van het Charter.
Ten slotte zijn alle werknemers van de Groep CFE ook verplicht om belangenconflicten te vermijden en de Compliance Officer op d
e
hoogte te brengen van dergelijke conflicten in overeenstemming met de interne werkingsregels van de Groep.
7. Externe en interne controle en risicobeheer
7.1. Externe controle
De commissaris van de vennootschap is EY Bedrijfsrevisoren BV, vertegenwoordigd door Patrick Rottiers en Marnix Van Dooren. EY
Bedrijfsrevisoren BV werd benoemd door de Gewone Algemene Vergadering van 6 mei 2021, voor een periode van drie jaar die
afloopt na de Gewone Algemene Vergadering van 2024. Het bedrag van de bezoldiging van de Commissaris wordt gepubliceerd
conform artikel 3:65 WVV in de bijlage bij de geconsolideerde jaarrekening en de statutaire jaarrekening.
7.2. Interne controle
De Raad van Bestuur ziet toe op de uitvoering van het referentiekader van interne controle en risicobeheer. Algemeen ondersteunt
het Auditcomité de Raad van Bestuur bij het vervullen van zijn verantwoordelijkheden inzake interne en externe (en externe) controle
van de Groep in de ruimste zin, inclusief de risico’s.
Het Auditcomité is onder meer belast met volgende taken:
• erop toezien dat de financiële reporting van de Vennootschap een getrouw, eerlijk en duidelijk beeld geeft van de positie en
vooruitzichten van de Vennootschap en de Groep;
• toezien op een correcte en coherente toepassing van de boekhoudkundige normen en waarderingsregels van de Groep en de
nodige aanbevelingen doen voor de aanpassing ervan;
• het beoordelen van de kwaliteit en doeltreffendheid van het systeem voor interne controle en risicobeheer om ervoor te zorgen
dat de belangrijkste risico’s correct worden geïdentificeerd, beheerd en gerapporteerd aan het bestuur;
• het beoordelen van de doeltreffendheid van de interne audit;
• het beoordelen en monitoren van de onafhankelijkheid van de Commissaris, waarbij met name wordt nagegaan of de verle
-
ning van bijkomende diensten aan de Vennootschap passend is;
•
aanbeveling doen aan de Raad van Bestuur van de Vennootschap voor de benoeming van de Commissaris.
Daarnaast heeft CFE in 2014 een interne auditor in dienst genomen om zekerheid te verschaffen over de mate van controle over de
activiteiten binnen de Groep, advies te geven over hoe deze te verbeteren en te helpen bij het creëren van toegevoegde waarde. Hij
helpt de Groep om haar doelstellingen te bereiken door systematisch en methodisch de risicobeheer-, controle- en bestuurspro
-
cessen te evalueren en voorstellen te doen om de doeltreffendheid ervan te verbeteren.
De interne auditor rapporteert aan de algemene directie en onderhoudt een nauwe relatie met het Executief Comité en het Audit-
comité en geeft hen zekerheid over de doeltreffendheid van de systemen voor risicobeheer en interne controle.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
56
De interne auditafdeling actualiseert de in kaart gebrachte risico’s van de belangrijkste segmenten van de Groep, namelijk het seg-
ment Bouw & renovatie, het segment Multitechnieken en het segment Vastgoedontwikkeling.
Deze ‘cartografieën’ worden om de twee jaar herzien. Het gaat om:
•
het inventariseren van de belangrijkste bronnen van identificeerbare interne of externe risico’s die hindernissen vormen voor
het bereiken van de doelstellingen van het segment; ze kunnen financieel of menselijk zijn of betrekking hebben op zijn reputa
-
tie;
•
het beoordelen, op een kwalitatieve schaal, van het kritieke karakter van de risico’s, door rekening te houden met hun potentiële
impact, de waarschijnlijkheid dat ze zich zullen voordoen en de mate waarin ze kunnen worden beheerst;
• het invoeren van een passende aanpak van deze risico’s.
Op basis van het in kaart brengen van de belangrijkste Business Units zijn er risicoroosters opgesteld voor elke Business Unit, waar
-
door een uniforme presentatie en beoordeling mogelijk is van gebeurtenissen die van invloed kunnen zijn op de projecten die wor-
den onderzocht door de bevoegde organen van de Business Units.
In de loop van het boekjaar 2022 werden 9 auditopdrachten uitgevoerd. Ze hebben geen dysfuncties aan het licht gebracht die
een significante invloed zouden kunnen hebben op de activiteit en de financiële overzichten van de Groep. Deze audits hadden me
t
name betrekking op:
• het contractuele risico in de betrekkingen met klanten van CFE Polska;
• het betalingsproces bij LTS;
• het proces van selectieve aanbesteding (via het Fit4Future-programma);
• het risico- en kansenbeheerproces (via het Fit4Future-programma);
• het proces van operationele uitmuntendheid (via het Fit4Future-programma);
• het veranderingsbeheerproces (via het Fit4Future-programma);
• de overdracht van veiligheidsinstructies;
• de Checkin@Work;
• het kasbeheer, en
• de toepassing van de 12 beginselen van goed projectbeheer bij BPI Real Estate Belgium.
7.3. Interne controle en systemen voor risicobeheer
7.3.1. Dispositief en organisatie van de interne controle
Het Executief Comité van CFE is verantwoordelijk voor het opstellen van gemeenschappelijke richtlijnen voor de Groep
(het “Handboek van interne procedures”).
Deze richtlijnen hebben voornamelijk betrekking op:
•
de veiligheid, de kwaliteit en het milieu;
• de integriteit;
• de aanvaarding van opdrachten;
• het beheer en de monitoring van projecten;
• het nemen van participaties in maatschappen en in het kapitaal van vennootschappen;
• de aankoop en onderaanneming;
• de investering;
• het boekhoudkundige en financiële beheer;
• het beheer van de human resources;
• het juridische, fiscale en verzekeringsbeheer;
• de interne en externe communicatie, en
• de informaticabeveiliging.
De respectieve directies van de Business Units zijn verantwoordelijk voor de toepassing van deze richtlijnen, door het opstellen, des
-
gevallend, van gedetailleerde procedures en de invoering van een organisatie die toeziet op de juiste toepassing van deze proce-
dures.
In 2023 is echter een Groepsbrede oefening gestart om deze richtlijnen te herschrijven en te hercoderen onder leiding van de Ge-
neral Counsel van de Groep. Deze oefening moet leiden tot de publicatie van een nieuwe gedragscode en een gemeenschappelijk
beleid voor de hele Groep in de loop van 2024.
CFE oefent een rechtstreekse en regelmatige controle over haar Business Units uit, met name door middel van:
•
de aanwezigheid van bestuurders en/of leden van het Executief Comité van CFE in de Raden van Bestuur van de dochterven
-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
57
nootschappen en in het Selectiecomité en het Engagementcomité;
• de driemaandelijkse beoordeling van het budget (zie 7.3.5.2) ;
• de selectie, de follow-up (due diligence) en de beslissingen over het nemen van participaties in externe ondernemingen en de
follow-up van de herstructureringen binnen de dochtervennootschappen;
• de centralisatie van het onderschrijven van verzekeringspolissen, abonnementen en projecten voor de dekking van alle verze
-
kerbare risico’s van de Groep;
•
de centralisatie van de geldmiddelen van de Groep (cash pooling);
• de ad-hocopdrachten van de interne auditor (zie 7.2) met het oog op:
• het toezicht op de effectieve toepassing door elke Business Unit van de Groep van de procedures van interne controle,
opgesteld in samenhang met de Groepsrichtlijnen terzake; en
• het organiseren van de centralisatie van de resultaten van de interne controles door de dochtervennootschappen, om
over een goede kennis en begrip te beschikken van de aard, de intensiteit en de lokalisatie van de risico’s waaraan de
Groep in haar geheel is blootgesteld.
Het Auditcomité beoordeelt ten minste eenmaal per jaar de procedures van de interne auditafdeling die het Executief Comité heeft
ontwikkeld, om zich ervan te vergewissen dat de belangrijkste risico’s correct werden geïdentificeerd, gemeld en beheerd.
Tijdens de driemaandelijkse vergaderingen van het Auditcomité worden de financiële kwartaalresultaten en de rapporten van de
Interne Audit voorgesteld aan de leden van het Auditcomité en aan de commissaris.
De Raad van Bestuur evalueert de toepassing van de interne-controleprocedures binnen de Groep, rekening houdend met de aan
-
bevelingen van het Auditcomité.
7.3.2. Doelstelling van de interne controle
De interne controle heeft meerdere doelstellingen, zoals de naleving van de wetten en reglementen, de toepassing van de door de
algemene directie van CFE bepaalde instructies, de vrijwaring van de activa en de betrouwbaarheid van de financiële informatie.
7.3.3. Perimeter van de interne controle en het risicobeheer
De perimeter van het risicobeheer en van de interne controle bestrijkt alle deelnemingen waarop de vermogensmutatiemethode is
toegepast.
De raden van bestuur van de vennootschappen die in gezamenlijke controle worden gehouden, namelijk GreenStor, Deep-C Hol-
ding, Green Offshore en de SPV’s van het segment Vastgoedontwikkeling, zijn verantwoordelijk voor hun interne controle. CFE ziet
echter via haar vertegenwoordigers in de respectievelijke raden van bestuur van deze ondernemingen toe op de bevordering van
haar goede praktijken.
7.3.4. Geïdentificeerde risico’s
Voor de identificatie van de voornaamste risico’s verwijzen we naar hoofdstuk II.1.2 van dit jaarverslag.
7.3.5. Activiteiten en procedures van de interne controle
Sommige activiteiten en procedures van de interne controle die in punt 7.2 worden vermeld en hierna uitvoeriger worden beschre-
ven, zijn gemeenschappelijk voor het geheel van de Groep; andere zijn specifiek voor een of meer segmenten.
7.3.5.1.
Activiteiten en procedures gemeenschappelijk voor het geheel van de Groep
Financiële verslaggeving
CFE geeft haar dochtervennootschappen duidelijke instructies voor de financiële verslaggeving, met termijnen en regels voor de
voorbereiding en de beoordeling. Een externe audit van de halfjaarlijkse financiële staten en de jaarrekening houdt rekening met de
elementen van de interne controle en het risicobeheer op het niveau van de betrokken entiteit.
De toereikendheid van deze procedures wordt met regelmatige intervallen geverifieerd en geauditeerd en indien nodig worden ze
geoptimaliseerd. Een passende verdeling van de verantwoordelijkheden en een coördinatie tussen de bevoegde diensten garan
-
deren een effectieve en stipte communicatie van de periodieke financiële informatie aan de markt.
De veiligheid van de informatica wordt gecontroleerd door een periodieke audit, een proactieve benadering met updates, back-ups
en wanneer nodig tests van de informatica-infrastructuur. Er zijn ook plannen voor bedrijfscontinuïteit en noodherstel opgesteld.
CFE monitort de normen voor de financiële verslaggeving. De evoluties van het wettelijke kader van de financiële verslaggeving
worden van nabij gevolgd en hun impact op de verslaggeving van de Groep wordt proactief besproken met de financiële directie
en de commissaris.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
58
Elke significante wijziging van de interne controleomgeving of van de IFRS-boekhoudnormen die de Groep toepast, wordt onderwor-
pen aan een onderzoek door het Auditcomité en aan de goedkeuring door de Raad van Bestuur van CFE.
Driemaandelijkse beoordeling van het budget
Elk kwartaal wordt een vergadering voor de beoordeling van het budget gehouden. Aan deze vergaderingen nemen deel: de CEO,
de CFO en de directeur Finance & Controlling van CFE, de CEO van de betrokken Business Division, de gedelegeerd bestuurder of d
e
algemeen directeur van de betrokken Business Unit, haar operationeel directeur en haar financieel en administratief directeur.
De volgende onderwerpen worden behandeld:
• de budgetten (en hun driemaandelijkse aanpassing);
• de transactievolumes van het lopende boekjaar, de staat van het orderboek;
• de meest recent bekendgemaakte jaarrekening (balans en resultatenrekening);
• het voorlopige resultaat van de dochtervennootschap en het detail van de marges per project;
• de analyse van de balans van de dochtervennootschap;
• de analyse van de lopende risico’s en meer bepaald een presentatie van de geschillen;
• de staat van de gegeven garanties;
• de investeringsbehoeften of de desinvesteringen, en
• de geldmiddelen en hun toekomstige evolutie over twaalf maanden.
7.3.5.2.
Procedures voor de toestemming tot het aannemen van opdrachten eigen aan de segmenten
Naast de reeds beschreven procedures gemeenschappelijk voor de Groep, zijn procedures voorafgaand aan de aanname van op-
drachten ingevoerd die specifiek zijn voor enerzijds de segmenten Bouw & Renovatie en Multitechnieken en anderzijds het segment
Vastgoedontwikkeling.
Aannameprocedures eigen aan de segmenten Bouw & Renovatie en Multitechnieken
•
Het Selectiecomité (waarvan de samenstelling meer in detail wordt gegeven onder punt 4)
Het uitvoeren van de studie met het oog op de indiening van offertes voor opdrachten van het type Design & Build (met inbe-
grip van DBFM, DBF, DBM) die een potentieel design- of financieringsrisico inhouden voor een Business Unit, moet vooraf door
het Selectiecomité worden goedgekeurd. Indien het comité ingaat op het verzoek tot indiening van een offerte, kent het een
budget toe voor de studie van de offerte en legt het een planning vast. De evolutie van het dossier en de budgettaire follow-up
van de studie worden conform de planning aan het Selectiecomité voorgelegd.
• Het Engagementcomité (waarvan de samenstelling meer in detail wordt gegeven onder punt 4)
Projecten met een hoog risicoprofiel en/of een waarde van meer dan 50 miljoen euro voor het segment Bouw & Renovatie of
10 miljoen euro voor het segment Multitechnieken moeten door het Engagementcomité worden goedgekeurd vóór de offerte
wordt ingediend. Het Comité onderzoekt de technische, commerciële, contractuele en financiële risico’s van de projecten die
het voorgelegd krijgt.
Specifieke aannameprocedures voor het segment Vastgoedontwikkeling
• Het Investeringscomité
De opdracht van het Investeringscomité (waarvan de samenstelling meer in detail gegeven wordt onder punt 4) bestaat in het
analyseren en goedkeuren van alle vastgoedinvesteringen van de Business Units actief in Vastgoedontwikkeling, namelijk BPI Bel-
gium, BPI Luxembourg en BPI Poland. Voor investeringen met een waarde groter dan 10 miljoen euro is ook de goedkeuring van de
raad van bestuur van de betrokken juridische entiteiten en van de Raad van Bestuur van CFE vereist.
De bevoegdheid van het Investeringscomité strekt zich niet uit tot de vertegenwoordiging van de Vennootschap en sluit die van de
Raad van Bestuur niet uit. De Raad van Bestuur kan op elk ogenblik elk investerings- of desinvesteringsproject voor elk bedrag
naar
zich toe trekken en in voorkomend geval in plaats van het Strategisch en Investeringscomité beslissen. .
7.3.5.3. Specifieke activiteiten van interne controle die tijdens het voorbije boekjaar werden opgestart
Tijdens het boekjaar 2023 werd de interne controle van CFE versterkt, voornamelijk door de toepassing van de resultaten van het Fit4Fu
-
ture-programma om de prestaties van de Business Divisie Bouw & Renovatie in België te verbeteren. Dit programma omvat verschillende
onderdelen, met name gerelateerd aan het selecteren van aanbestedingen om de winstgevendheid van projecten te verhogen, het
maximaliseren van operational excellence on site, het vergroten van de schaaleffecten op het gebied van aankopen, het verbeteren van
bestaande Opportunity & Risicomanagement-systemen (“ORM”) en versterking van het beheer van contractuele wijzigingen.
De implementatiefase van een nieuw Enterprise Resource Planning-systeem (“ERP”) voor de Business Units van het segment Bouw
& Renovatie is van start gegaan, en de verschillende fasen van deze implementatie zijn nu aan de gang, namelijk het in de vingers
krijgen van de software, het opzetten van processen in de ERP, operationele set-up, tests, het voorbereiden van werkinstructies en
strategieën voor gegevensmigratie, en interne opleidingen.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
59
8. Structuur van het aandeelhouderschap
De meerderheidsaandeelhouder van de Vennootschap is Ackermans & van Haaren, dat 15.725.684 aandelen (62,12%) van de Ven-
nootschap aanhoudt.
Ackermans & van Haaren wordt gecontroleerd door Scaldis Invest, dat 33% aanhoudt. Belfimas bezit 92,25% van het kapitaal van
Scaldis Invest. De uiteindelijke controle over Scaldis Invest wordt uitgeoefend door Stichting Administratiekantoor ‘Het Toren
tje’.
Stichting Administratiekantoor
‘Het Torentje’
Ultiem controlerende aandeelhouder
Controle
BELFIMAS NV
92,25%
SCALDIS INVEST
33%
ACKERMANS & VAN HAAREN
Beursgenoteerd op Euronext Brussels
62,12%
Aannemingsmaatschappij CFE
Beursgenoteerd op Euronext Brussels
Uit de meest recente transparantieverklaring die VINCI Construction SAS op 1 juli 2022 heeft gedaan in het kader van de Wet van 2
mei 2007 op de openbaarmaking van belangrijke deelnemingen in emittenten waarvan aandelen zijn toegelaten tot de verhande-
ling op een gereglementeerde markt, blijkt dat zij 3.066.460 aandelen van de Vennootschap bezit, d.i. 12,11% van het kapitaal.
9. Afwijkingen van de Code 2020
De afwijkingen van de Code 2020 hebben uitsluitend betrekking op de vergoeding van de niet-uitvoerende Bestuurders en in het
bijzonder op principe 7.6 van de Code 2020. De gemotiveerde redenen voor deze vrijstelling worden uiteengezet in het remuneratie-
beleid onder punt 1.2 hierna.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
60
IV REMUNERATIEVERSLAG
1. Remuneratiebeleid
Dit remuneratiebeleid is opgesteld in het kader van artikel 7:89/1 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (“WVV”)
en de Belgische Corporate Governance Code 2020 (de “Code 2020”). Het werd opgesteld door de Raad van Bestuur van de ven-
nootschap op aanbeveling van het Benoemings- en Remuneratiecomité en goedgekeurd door de algemene vergadering van de
vennootschap op 29 juni 2022. Het huidige remuneratiebeleid vervangt het vorige beleid dat van kracht was tot 29 juni 2022.
Het remuneratiebeleid is van toepassing op de volgende personen:
•
de bestuurders:
• de CEO, en
• de andere leidinggevenden van CFE die, verzameld in het Executief Comité, deelnemen aan de algemene leiding van CFE in de
betekenis van artikel 3:1, WVV.
Het remuneratiebeleid is ontworpen om de prestatiecultuur en de waardecreatie op lange termijn van de Vennootschap te onder
-
steunen. Het heeft tot doel bestuurders en leidinggevenden aan te trekken en te behouden die over uiteenlopende competenties
beschikken in de verschillende domeinen die nodig zijn voor de groei van de activiteiten van de Vennootschap.
Het onderstaande is slechts een samenvatting van het remuneratiebeleid van de Vennootschap. Het beleid kan in zijn geheel wor-
den geraadpleegd op de website van de Vennootschap, als bijlage bij het Corporate Governance Charter van CFE. In geval van
tegenstrijdigheid tussen het remuneratiebeleid en de presentatie in dit hoofdstuk, heeft het remuneratiebeleid voorrang.
1.1. Governance – Procedure
Het remuneratiebeleid wordt door de Raad van Bestuur opgesteld op aanbeveling van het Benoemings- en Remuneratiecomité.
Vervolgens wordt het ter goedkeuring voorgelegd aan de Algemene Vergadering. Elke materiële wijziging van het remuneratiebe-
leid moet eveneens door de Algemene Vergadering worden goedgekeurd.
Het Benoemings- en Remuneratiecomité ontvangt jaarlijks een voorstel van de CEO over de vaststelling van de bereikte prestatie-
criteria en het niveau van de remuneratie van het uitvoerend management en de bestuurders. Het lid van het Executief Comité dat
verantwoordelijk is voor het personeelsbeheer in de Vennootschap doet het voorstel met betrekking tot de CEO. Deze voorstellen
verwijzen naar de toepassing van het remuneratiebeleid. Indien van het beleid wordt afgeweken, worden de redenen voor die afwij
-
king uiteengezet.
Het Benoemings- en Remuneratiecomité adviseert de Raad van Bestuur en staat hem bij. In dit kader:
•
onderzoekt het Benoemings- en Remuneratiecomité het remuneratievoorstel van het Executief Comité;
• doet het aanbevelingen aan de Raad van Bestuur over de individuele remuneratie van de bestuurders, de CEO en de leden van
het Executief Comité;
• beoordeelt het de prestaties van de CEO en, indien het dat nodig acht, ook de prestaties van de andere leden van het Executief
Comité, in samenwerking met de CEO;
• beoordeelt het de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van de Vennootschap op basis van de prestatie-indicato
-
ren en van de doelstellingen van het remuneratiebeleid, en
•
ziet het toe op de opstelling van het remuneratieverslag dat in het jaarverslag wordt opgenomen.
De individuele remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders wordt goedgekeurd door de Algemene Vergadering en in voor-
komend geval wordt de individuele remuneratie van de CEO goedgekeurd door de Raad van Bestuur van de Vennootschap. Deze
remuneratie wordt telkens vastgesteld op basis van het remuneratiebeleid, op advies van het Benoemings- en Remuneratiecomité.
Algemeen worden de regels van het WVV over belangenconflicten gevolgd wanneer ze van toepassing zijn.
1.2. Remuneratiebeleid voor de niet-uitvoerende bestuurders
Op 31 december 2023 zal de Vennootschap enkel niet-uitvoerende bestuurders hebben. De hiernavolgende beschrijving heeft daar-
om betrekking op de remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders van de Vennootschap.
De remuneratie bestaat uit:
(i)
een vast jaarlijks bedrag, en
(ii) zitpenningen: deze worden aan de niet-uitvoerende bestuurders toegekend voor hun aanwezigheid op de vergaderingen
van de Raad van Bestuur en in voorkomend geval hun aanwezigheid op de vergaderingen van het Auditcomité en het
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
61
Benoemings- en Remuneratiecomité. De bestuurders die door de Raad van Bestuur met bijzondere opdrachten worden
belast, ontvangen eveneens zitpenningen.
In voorkomend geval hebben de niet-uitvoerende bestuurders ook recht op een bijkomende vaste remuneratie voor de levering
van specifieke diensten, zoals het voorzitterschap van de Raad van Bestuur of van een comité.
Bovendien worden de niet-uitvoerende bestuurders vergoed voor de kosten die de uitoefening van hun mandaat met zich kan
brengen, volgens de door de Raad van Bestuur bepaalde voorwaarden.
De niet-uitvoerende bestuurders ontvangen geen variabele remuneratie zoals bonussen of aandelenopties. Zij ontvangen evenmin
voordelen in natura of voordelen in verband met pensioenplannen.
De bestuurders worden uitgenodigd, maar zijn niet verplicht om aandelen in de Vennootschap te bezitten. Deze afwijking van princi
-
pe 7.6 van de Code 2020 wordt verantwoord door het feit dat het beleid van de Vennootschap op toereikende wijze een perspectief
op lange termijn bevordert. Daarnaast worden verscheidene bestuurders in het kader van de functies die zij bij Ackermans & van
Haaren (“
AvH”) uitoefenen reeds blootgesteld aan de evolutie van de waarde van de Vennootschap, gelet op het aantal aandelen
in AvH dat zij houden en waarvan de waarde gedeeltelijk afhangt van die van de Vennootschap.
Er bestaat geen dienstverleningscontract tussen de Vennootschap en de bestuurders die hun mandaat uitoefenen onder het sta
-
tuut van zelfstandige. In overeenstemming met de statuten van de Vennootschap kunnen zij worden ontslagen ad nutum, zonder
reden of vergoeding.
1.3. Remuneratiebeleid voor de CEO
1.3.1. Structuur van de remuneratie
De remuneratie van de CEO omvat uitsluitend de volgende elementen:
(i) een vaste jaarlijkse remuneratie die schommelt rond de mediaan van de markt voor een gelijkaardige functie;
(ii) een variabele remuneratie (“STI”) die wordt toegekend op basis van prestatiedoelstellingen die in de loop van een gege
-
ven boekjaar moeten worden bereikt, en
(iii)
een variabele remuneratie die wordt toegekend hetzij op basis van prestatiecriteria die over meerdere boekjaren worden
beoordeeld (“LTI’-remuneratie), hetzij in de vorm van aandelenopties overeenkomstig de wet van 26 maart 1999 (aande
-
lenoptieplan).
Volgens het huidige remuneratiebeleid zal de CEO geen LTI-remuneratie ontvangen indien hij aandeelhouder van de vennootschap
is geworden of kan worden door de uitoefening van opties die onder een vorig remuneratiebeleid zijn toegekend.
1.3.2. Contractuele voorwaarden van de CEO
De relatie tussen de Vennootschap en haar CEO is er een van de levering van gespecialiseerde diensten. De overeenkomst tussen
de vennootschap en de onderneming die haar de CEO-diensten levert, bevat de gebruikelijke bepalingen inzake honoraria (vaste
remuneratie, variabele remuneratie STI en LTI of aandelenoptieplan) in overeenstemming met de bepalingen van het remuneratie
-
beleid, samen met de gebruikelijke bepalingen inzake niet-concurrentie en vertrouwelijkheid. In voorkomend geval zullen de over-
eenkomsten worden aangepast om wijzigingen in het remuneratiebeleid te weerspiegelen. Deze dienstenovereenkomst voorziet
geen voordeel van alle aard voor om het even welke individuele persoon.
De overeenkomsten tussen de Vennootschap en de CEO bevatten ook gebruikelijke bepalingen inzake de criteria voor de toeken-
ning van de remuneratie en voorzien een recht voor de Vennootschap om een op basis van foutieve financiële gegevens toege-
kende variabele remuneratie terug te vorderen, ongeacht of ze reeds is uitgekeerd.
De overeenkomsten blijven geldig voor onbepaalde duur.
Zowel de CEO als de Vennootschap kan de overeenkomst eenzijdig opzeggen met inachtneming van een opzegtermijn van zes
maanden.
1.4. Remuneratiebeleid voor de leden van het Executief Comité
1.4.1. Structuur van de remuneratie
De remuneratie van de leden van het Executief Comité omvat uitsluitend de volgende elementen:
(i) een vaste jaarlijkse remuneratie die schommelt rond de mediaan van de markt voor een gelijkaardige functie;
(ii) een variabele remuneratie (“STI”) die wordt toegekend op basis van prestatiedoelstellingen die in de loop van een gege
-
ven boekjaar moeten worden bereikt, en
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
62
(iii) een variabele remuneratie die wordt toegekend op basis van over meerdere boekjaren beoordeelde prestatiecriteria
(“LTI”).
Volgens het huidige remuneratiebeleid zal een lid van het Executief Comité geen LTI-remuneratie ontvangen als dat lid aandeel-
houder van de Vennootschap is geworden of kan worden door de uitoefening van opties die onder een vorig remuneratiebeleid zijn
toegekend.
1.4.2. Contractuele voorwaarden van de leden van het Executief Comité
De overeenkomsten tussen de vennootschap en de leden van het Executief Comité kunnen de vorm aannemen van ofwel een ar-
beidsovereenkomst, ofwel een dienstenovereenkomst met een zelfstandige dienstverlener of een gespecialiseerde vennootschap.
Deze overeenkomsten bevatten de gebruikelijke bepalingen inzake de remuneratie (vaste en variabele remuneratie), de niet-con-
currentie en de vertrouwelijkheid, samen met bepalingen inzake de criteria voor de toekenning van de variabele remuneratie. Ze
voorzien een recht voor de Vennootschap om een op basis van foutieve financiële gegevens toegekende variabele remuneratie
terug te vorderen, ongeacht of ze reeds is uitgekeerd.
De overeenkomsten blijven geldig voor onbepaalde duur.
Alle leden van het Executief Comité voeren hun taken uit onder een rechtstreeks dienstverleningscontract of via een vennootscha
p.
In dit geval ontvangt het lid van het Executief Comité geen andere voordelen. Zowel het lid van het Executief Comité als de Vennoot
-
schap kan de overeenkomst eenzijdig opzeggen met inachtneming van een opzegtermijn van zes maanden. Voor bepaalde leden
van het Executief Comité kan deze periode verlengd worden tot maximaal twaalf maanden, afhankelijk van de duur van het betref-
fende contract op het moment van eenzijdige beëindiging van de overeenkomst door de Vennootschap.
1.5. Mandaten in de dochterondernemingen
De niet-uitvoerende bestuurders, de CEO en de leden van het Executief Comité kunnen een mandaat als uitvoerende of niet-uitvoe-
rende bestuurder uitoefenen in dochterondernemingen van de Vennootschap.
Merk evenwel op dat deze remuneraties eveneens worden afgestaan aan AvH wanneer ze worden ontvangen door een bestuurder
die ook lid is van AvH, krachtens een overeenkomst tussen die bestuurder en AvH.
Aangezien de dochterondernemingen van de Vennootschap niet beursgenoteerd zijn, valt de remuneratie van hun leden die geen
bestuurder, CEO of lid van het Executief Comité van de Vennootschap zijn, niet onder het toepassingsgebied van de regels van he
t
WVV met betrekking tot het remuneratiebeleid en het remuneratieverslag.
De Vennootschap ziet er evenwel op toe dat haar verschillende dochterondernemingen een gezond en toereikend remuneratie
-
beleid toepassen. In dit kader en om de nadruk te leggen op de waardecreatie op korte en op lange termijn, ziet de Vennootschap
erop toe dat in haar dochterondernemingen een op de individuele prestaties en de prestaties van de onderneming gebaseerde
remuneratie wordt gehanteerd. Bovendien moet worden benadrukt dat de contracten van de uitvoerende bestuurders in de doch
-
terondernemingen (met uitzondering van het mandaat van gedelegeerd bestuurder van de vennootschap) de terugvordering
voorzien van de variabele remuneratie die zou zijn toegekend op basis van foutieve financiële informatie.
Tenzij anders tussen de partijen overeengekomen, leidt het einde van de relatie tussen de Vennootschap en de gedelegeerd be-
stuurder tot het einde van de in de dochterondernemingen van de Vennootschap uitgeoefende mandaten.
1.6. Wijzigingen sinds het vorige remuneratiebeleid
Er zijn geen materiële wijzigingen aangebracht in het remuneratiebeleid sinds de goedkeuring ervan door de Algemene Vergade-
ring van 29 juni 2022.
1.7. Mogelijkheid tot afwijking van het remuneratiebeleid
In het geval van uitzonderlijke omstandigheden die een afwijking van het remuneratiebeleid noodzakelijk maken om de belangen
van de Vennootschap in haar geheel op lange termijn te behartigen of haar leefbaarheid te verzekeren, is de Raad van Bestuur ge-
machtigd om op aanbeveling van het Benoemings- en Remuneratiecomité de remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders,
de CEO of de leden van het Executief Comité tijdelijk te wijzigen. Deze wijziging kan betrekking hebben op om het even welk ele
ment
van de remuneratie, met inachtneming van de respectieve bevoegdheden van de Raad van Bestuur en van de Algemene Verga
-
dering.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
63
2. Remuneratieverslag
De remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurder, de CEO en van leden van het Executief Comité voor 2023 wordt in dit verslag
gedetailleerd omschreven.
2.1. Remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders
In 2023 werd een totaal bedrag van 345.000 euro uitgekeerd aan de niet-uitvoerende bestuurders, verdeeld zoals aangegeven in
de onderstaande tabel. De Vennootschap heeft hen geen andere remuneraties, voordelen, leningen of waarborgen toegekend.
Geen enkele niet-uitvoerende bestuurder ontving een variabele remuneratie volgens het remuneratiebeleid dat voor of na 29 juni
2022 van kracht was.
2023
(In duizend euro)
Vaste
remuneratie
Presentiegeld Auditcomité Remuneratie-
comité
Totale
remuneratie
Luc Bertrand 100 0 0 4,5 104,5
Koen Janssen 20 15 0 0 35
Fernando Sistac 13,2 10 23,2
Christian Labeyrie 6,8 5 11,8
Hélène Bostoen 20 15 6 41
Lieve Creten BV, vertegenwoordigd door
Lieve Creten
20 12,5 10 4,5 47
B Global Management BV, vertegenwoor-
digd door Stéphane Burton
20 15 0 4,5 39,5
An Herremans 20 15 0 0 35
Piet Dejonghe 20 15 8 0 43
Totaal 240 102,5 24 13,5 380
2.2. Remuneratie van de CEO en de leden van het Executief Comité in 2023
2.2.1. Totale remuneratie van de CEO en het Executief Comité
De totale remuneratie, uitgesplitst naar component, betaald door de Vennootschap of door een onderneming die deel uitmaakt
van Groep CFE, bedraagt voor de betrokken personen:
(In duizend euro) Vaste remuneratie Variabele remuneratie
Totaal Verhouding vaste en variabele remuneratie Basisremuneratie Totaal Korte termijn Lange termijn Totaal
Trorema BV, vertegenw. door Raymund Trost (Bj. 2023) 560 560 240 0 240 800 70-30
Executief Comité 2.230 2.230 847,5 597 1.444,5 3.674,5 61-39
2.2.2. Toelichting bij de prestaties in de loop van 2023
De prestatiecriteria die zijn aangenomen bij toepassing van het huidige remuneratiebeleid zijn gevolgd. Financiële criteria zijn goed
voor 50% van de variabele remuneratie, 25% is gekoppeld aan niet-financiële criteria en 25% is gekoppeld aan de individuele pres-
taties en attitude van het lid van het Executief Comité.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
64
2.2.3. Remuneratie in aandelen van de CEO en het Executief Comité
Belangrijkste bepalingen van het aandelenoptieplan Informatie over het boekjaar waarop het verslag betrekking heeft
Identificatie van het plan Datum van het aanbod Datum van de verkrijging Einde van de bewaartermijn Uitoefenperiode Uitoefenprijs
Openings-
balans
In de loop van het boekjaar waarop
het verslag betrekking heeft
Slotbalans
Aantal
opties aan
het begin
van het
jaar
A) Aantal aan-
geboden opties
B) Waarde van
de onderliggen-
de aandelen op
de datum van
het aanbod
A) Aantal toege-
kende opties | B)
Waarde van de
onderliggende
aandelen op de
datum van de
verkrijging | C)
Waarde van de
uitoefenprijs | D)
Meerwaarde op
de uitoefenda-
tum
Aantal voorge-
stelde maar nog
niet toegekende
opties
Valérie
Van
Brabant
Optie-
plan CFE
2022
17/10/22 01/12/22 31/12/25 01/01/26
16/10/29
10,31 € 0 A) 60.000
opties
B) 10,31 €
A) 60.000
opties
B) 9,4 €
0
Bruno
Lambrecht
Optie-
plan CFE
2022
17/10/22 15/12/22 31/12/25 01/01/26
16/10/29
10,31 € 0 A) 140.000
opties
B) 10,31 €
A) 140.000
opties
B) 9,01 €
0
2.3. Jaarlijkse evolutie van de remuneratie en de prestaties van de vennootschap
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de jaarlijkse evolutie van de remuneratie van elke niet-uitvoerende bestuurder, en
de werknemers (gemiddelde op basis van een voltijds equivalent). Hij geeft ook een overzicht van de jaarlijkse evolutie van de pres-
taties van de Vennootschap.
2019 2020 2021 2022 2023
Evolutie van de remuneratie van de niet-uitvoerende bestuurders, de CEO en het Executief Comité
(% ten opzichte van vorig jaar)
Luc Bertrand 0% 0% 0% +1,46% 0%
Koen Janssen +0% +6,25% 0% +17,19% -7%
Hélène Bostoen / / / *+75,3% -7%
Lieve Creten BV, vast vertegenwoordigd door Lieve Creten / / / **N/A *63%
Fernando Sistac / / / / **N/A
B Global Management BV, vast vertegenwoordigd door
Stéphane Burton
/ / / **N/A *84%
An Herremans / / / **N/A *100%
Piet Dejonghe -6.25% +6.25% 0% **N/A **N/A
Trorema BV, vast vertegenwoordigd door Raymund Trost,
CEO
/ / / **N/A ***-0,8%
Executief Comité / / / **N/A ***-0,9%
Evolutie van de gemiddelde remuneratie van de werknemers op basis van een voltijds equivalent
2019 2020 2021 2022 2023
Werknemer van CFE NV (gemiddeld) 85.012,02 € 86.061,31 € 80.180,10 € 80.118,92 € 89.087,33 €
Werknemer van de Belgische dochterondernemingen van
Groep CFE (gemiddelde)
****58.763,00 €
Ratio tussen de hoogste remuneratie (in dit geval die van
de CEO van CFE NV) en de laagste onder de werknemers
van de Belgische dochterondernemingen van CFE NV:
*****18,57
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
65
Bedrijfsprestaties
(in duizend euro) 2019 2020 2021 2022 2023
Criterium 1: Geconsolideerd nettoresultaat van de Groep
CFE Voortgezette activiteiten vóór belastingen
21.343 29.438 51.937 47.360 31.031
Criterium 2: Return on equity van CFE NV Voortgezette
activiteiten
13,6% 20 ,9% 41,5% 22,0% 10,15%
Criterium 3: Return on Capital Employed voor het BPI
(segment Vastgoedontwikkeling)
9,9% 16,1% 15,7% 9,2% 6,72%
Criterium 4: Resultaat vóór belastingen voor het segment
Multitechnieken
18.337 10.520 -5.502
Criterium 5: Resultaat vóór belasting voor het segment
Bouw & Renovatie
6.850 12.762 2.607
* De omvang van de verandering wordt verklaard door de stopzetting of bij aanvang van functie(s) in de loop van dit of het vorige boekjaar.
** Verandering niet van toepassing wegens gebrek aan gegevens voor het referentiejaar omdat de persoon in het lopende boekjaar in functie is getreden of van
status is veranderd.
*** Ratio pro rata voorgaand jaar.
**** De gemiddelde remuneraties van de werknemers in 2023 is berekend op basis van de bruto jaarlijkse vaste remuneratie van bedienden en arbeiders voor de
Belgische dochtervennootschappen van de Groep.
***** De verhouding tussen de laagste en hoogste remuneratie werd berekend op basis van de laagste jaarlijkse vaste remuneratie voor de Belgische dochteronder-
nemingen en de vaste bezoldiging voor de hoogste remuneratie (in dit geval die van de CEO van CFE).
De variabele remuneratie van de CEO van CFE wordt vermeld onder punt 2.2.1. hierboven.
V NIET-FINANCIËLE VERKLARING
Overeenkomstig artikel 3:32, §2 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen moet het jaarverslag een Niet-financiële
verklaring bevatten. Deze verklaring is opgenomen in het volgende hoofdstuk van dit jaarverslag, waarvan het integraal deel uit-
maakt.
Namens de Raad van Bestuur, 26 maart 2024.
Luc BERTRAND
Voorzitter van de Raad van Bestuur
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
66
Niet-financiële
verklaring
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
67
1. INLEIDING
Daar CFE samen met haar filialen opgenomen is in het jaarverslag over de geconsolideerde jaarrekening van Ackermans & van
Haaren (AvH), is zij in principe vrijgesteld van de verplichting om een niet-financiële verklaring op te stellen. Desondanks en rekening
houdend met het belang dat CFE en haar filialen aan duurzaamheid hechten, nam CFE de beslissing om geen gebruik te maken
van deze wettelijke vrijstelling en bijgevolg een eigen niet-financiële verklaring op te stellen als aanvulling op de niet-financiële ver
-
klaring van AvH, en om de aandeelhouders van CFE meer gedetailleerd te informeren over het beleid inzake ESG (“Environmental,
Social, Governance”) binnen de Groep CFE, de in dit kader genomen maatregelen en de resultaten ervan.
Het klimaat, de energie, het hergebruik van materialen en de beperking van de afvalproductie zijn stuk voor stuk mondiale vraag-
stukken waarvoor CFE duurzame oplossingen wil bieden. Een relevante materialiteitsanalyse heeft CFE in staat gesteld om de
ESG-thema’s te definiëren waarop ze een reële impact kan hebben. Deze analyse, gekoppeld aan duidelijke beleidslijnen en ambi-
ties, stelt de verschillende dochterondernemingen van de groep in staat om echte actoren van duurzame verandering te zijn.
Changing for good
CFE heeft deze ambitie samengevat in de vorm van een engagement: ‘Changing for good’. CFE wil de status quo uitdagen en
identificeren wat niet duurzaam is, en dat veranderen. Want als een groep die in 4 kernactiviteiten actief is (Vastgoedontwikkeling,
Multitechnieken, Bouw en Renovatie, Investeringen) hebben wij het potentieel om de wereld mee vorm te geven en moeten wij zorg
dragen voor de toekomstige generaties.
Duurzaamheid en innovatie zijn voor ons geen ijdele modewoorden. Want de tijd voor woorden is voorbij. Het gaat hier om reële en
-
gagementen die wij samen met onze gemeenschap en onze helden aangaan! Werknemers, klanten, partners, leveranciers, inves-
teerders, vrouwen en mannen met een passie die met hun expertise, professionalisme en wilskracht (elke dag) impact scheppen in
onze sectoren.
Kortom, CFE wil mensen, competenties, materialen en technologie samenbrengen in een community voor positieve verandering.
Door deze gemeenschap te creëren, versnellen we inderdaad de positieve verandering veel meer dan we dat elk afzonderlijk kun
-
nen.
Het gaat hier om een echte verandering, want omdat we werken in sectoren met het potentieel om de wereld vorm te geven, dra-
gen we een grote verantwoordelijkheid. We moeten de status quo uitdagen en alles wat niet meer duurzaam is in vraag stellen.
Wij willen de waardecreatie opnieuw uitvinden. Daarom staan de duurzaamheidsindicatoren samen met de financiële indicatoren
centraal in onze activiteit: ze vormen één geheel. Wij integreren deze nieuwe duurzaamheidsindicatoren voortaan om een even
-
wicht te scheppen tussen mens, planeet en winst en op die manier een duurzame ontwikkeling van onze activiteiten te genereren.
SPARC
Om haar ambitie waar te maken en het niet bij mooie woorden te laten, heeft CFE een ambitieuze strategie ontwikkeld met het
acroniem SPARC. In die strategie staan duurzaamheid, innovatie en operationele uitmuntendheid centraal.
SHIFT
Het eerste strategische principe, ‘Shift’, focust op duurzaamheid en innovatie als kern van onze strategie.
Voor de duurzaamheid ligt de nadruk in de eerste plaats op de mens maar evenzeer op het hergebruik van materialen en de ver-
mindering van onze CO
2
-uitstoot.
De innovatie zal zich op dezelfde thema’s richten en zal samengaan
met partnerschappen met bedrijven of baanbrekende startups die
onze waarden delen. Zo investeren we bijvoorbeeld in koolstofarme
gebouwen en mobiliteit, de optimalisatie van energieprestaties,
materialen van biologische oorsprong, de circulariteit van de ge
-
bruikte materialen en afvalbeheer, geoptimaliseerde sitelogistiek,
slimme gebouwen, virtuele inbedrijfstelling en ‘digital twins’.
PERFORM
Het tweede principe, ‘Perform’, legt de nadruk op het toepassen
van operationele uitmuntendheid voor onze klanten inzake risico-
be- heer, operationele processen en het gebruik van de middelen.
Het delen en de standaardisering van goede praktijken, de synergie
binnen de groep, de monitoring en controle van de processen, de
stipte toewijzing van middelen en de ontwikkeling van groeisecto
-
ren zijn stuk voor stuk benaderingen die de prestaties garanderen.
SHIFT
SHIFTPERFORM ACCELERATE
RETURN COMMUNITY
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
68
ACCELERATE
Met het oog op een duurzame en radicale verandering kunnen we ons niet beperken tot het optimaliseren van wat we tot op heden
deden. Het strategische principe ‘Accelerate’ vertegenwoordigt deze behoefte om de codes te herzien en ze te durven veranderen.
Via geavanceerde intragroepssynergieën en sterke externe partnerschappen alsook door te investeren in platformen voor duurza
-
me groei zoals Wood Shapers of VMANAGER.
RETURN
Dankzij deze drie strategische principes scheppen wij waarde op lange termijn voor al onze belanghebbenden.
COMMUNITY
Tot slot plaatsen wij onze medewerkers en belanghebbenden centraal in onze activiteiten. Wij werken als een echte gemeenschap,
zowel intern als extern.
2. BEKNOPTE BESCHRIJVING VAN DE ACTIVITEITEN
VAN DE GROEP
2.1. AMBITIE
De ambitie van de Groep CFE is duidelijk. Ze wil een leider zijn in de realisatie van duurzame gebouwen, 4.0 industrialiseringsprojec-
ten en de energie- en mobiliteitsinfrastructuur van morgen.
In de praktijk komt deze ambitie als volgt tot uiting:
Duurzame gebouwen:
• een leider worden in de constructie van koolstofarme, biobased gebouwen (hout of hybride) en in de grootschalige renovatie
• de eerste Belgische vastgoedontwikkelaar zijn die de volledige bouwcyclus CO
2
-vrij ontwikkelt
• de grootste Belgische gebouwen converteren tot slimme en circulaire gebouwen
Slimme industrie:
• een leider zijn in het domein van de automatisering en de robotisering
• een leider zijn in intelligente technologieën voor de bouw en de industriële sector
• energieverspilling bestrijden en de expert in energie-optimalisatie zijn
Infrastructuur voor de mobiliteit en de energie van morgen:
• de geïntegreerde referentieleverancier zijn van spoorweginfrastructuur in België, met drie expertises onder één dak (sporen,
bovenleidingen en signalisatie)
• een pionier zijn in de ontwikkeling van grootschalige batterijparken
Deze ambitie past perfect in de huidige grote trends. De klimaatcrisis dwingt ons om de klassieke business models te herzien om de
energietransitie en het rationeel grondstoffengebruik te versnellen door de principes van de circulaire economie stroomopwaarts te
integreren.
De huidige samenleving heeft immers dringend nood aan intelligente en minder energieverslindende gebouwen. Maar die evolutie
van de behoeften mag niet ten koste gaan van de toegankelijkheid van huisvesting voor iedereen. De uitdaging is urgenter gewor
-
den door de snelle bevolkingsgroei en de verdichting van de stadscentra.
De shift naar een minder vervuilende mobiliteit vereist een snellere elektrificatie van het net en enorme investeringen in het
verbete-
ren van de bestaande infrastructuur.
Tot slot impliceert het verhogen van de efficiëntie van de industrie de automatisering van de productiecentra en een meer regio
na-
le reorganisatie van de productieketen.
2.2. DE TROEVEN VAN CFE OM HAAR AMBITIES WAAR TE MAKEN
Expertise en kennis
Deze ambitie wordt mogelijk gemaakt door de huidige positie van CFE als leider op de markt van de bouw en renovatie, de vast-
goedontwikkeling en de multitechnieken, alsook door haar multidisciplinaire kennis.
CFE is immers een van de drie grootste Belgische bouwbedrijven en leider in de hout- en hybride bouw in België en Luxemburg. CF
E
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
69
converteert vandaag de grootste Belgische gebouwen tot circulaire en slimme gebouwen. De projecten Gare Maritime en ZIN in
Brussel zijn daar twee voorbeelden van. CFE geeft ook het goede voorbeeld met de bouw van nieuwe hoofdkantoren voor verschil-
lende dochterondernemingen en algemene diensten, die toonaangevende gebouwen zijn op het gebied van duurzaamheid.
De kernactiviteit Vastgoedontwikkeling wordt erkend als een leider in projecten met een CO
2
-vriendelijke benadering van de volledi-
ge ontwikkelingscyclus.
Wat mobiliteit betreft, is CFE de grootste Belgische integrator van spoorinfrastructuur, met drie cruciale expertises: spooraan
leg,
bovenleidingen en seininrichting.
Haar verschillende Business Units in het segment Multitechnieken maken een geïntegreerde ‘One stop shop’-aanpak mogelijk die
engineering-, installatie- en onderhoudsactiviteiten op het vlak van elektriciteit, HVAC, koeling, gegevensbeheer en Smart Buil
-
ding-beheer combineert. Dankzij de synergie tussen haar verschillende Business Units grijpt CFE de kans aan om haar competenties
op het vlak van vastgoedontwikkeling, de bouw van grote projecten en grondige kennis van energieoptimalisatie te bundelen om
een uniek geïntegreerd businessmodel aan te bieden.
Betrokken medewerkers met grote competenties
De grootste rijkdom van CFE zijn haar medewerkers, bedienden en arbeiders. Bijna 3.000 gepassioneerde vrouwen en mannen wer-
ken voor de groep. Hun welzijn en hun veiligheid zijn de eerste aandachtspunten van CFE.
De waarden van de medewerkers van CFE worden weerspiegeld door het acroniem H.E.R.O.
H
appener
O
ne
E
ngaged
R
eliable
De CFE-medewerkers zijn ‘Happeners’. Ze zijn oplossingsgericht en durven te denken dat zij het verschil kunnen maken en de wereld
kunnen veranderen.
Het zijn bovendien ‘Engaged’ mensen met passie. Ze zetten zich actief in voor hun klanten maar ook voor hun collega’s.
Vertrouwen en respect voor onze principes zijn essentiële waarden voor CFE. Wij zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. De
werknemers van CFE zijn ‘Reliable’.
En tot slot geloven wij in de kracht van onze groep en werken wij samen als een team. Samen zijn we sterker, als we optreden als
‘One team’.
Om het potentieel van haar werknemers voortdurend te vergroten, is CFE dit jaar van start gegaan met een opleidingsplatform,
gelanceerd onder de naam CFE Academy. Dankzij dit platform kan iedereen op het meest geschikte moment opleidingen op maat
volgen in zeer verschillende domeinen. Het wordt ook gebruikt om gemeenschappelijke opleidingen te verspreiden.
Hechte partnerschappen met heel de waardeketen
De levensduur van een project beperkt zich niet tot de bouwfase. Om een project echt duurzaam te maken, moet rekening worden
gehouden met alle stadia van de levenscyclus van een project: het ontwerp, de productie van materialen (van de grondstofwinning
tot het transport ter plaatse), de daadwerkelijke uitvoering, het gebruik en onderhoud van het gebouw en ten slotte het einde van de
levenscyclus.
CFE krijgt in de volledige levenscyclus van een project met een groot
aantal actoren te maken. Ze geeft de voorkeur aan een samenwerking
op lange termijn met partners die haar waarden delen, van klanten tot
architecten, leveranciers en fabrikanten van materialen.
Om haar projecten te realiseren, gebruikt CFE zoveel mogelijk circulai
-
re of milieuvriendelijke materialen, naargelang van de technische en
logistieke mogelijkheden.
Een sterke integratie van nieuwe technologieën en
digitalisering
Innovatie en digitalisering maken integraal deel uit van de strategie van
de groep. CFE kan intern op haar vele talenten rekenen. Ze beschikt in
het bijzonder over unieke capaciteiten in het IT- en
digitale domein, zoals BIM, Smart BMS of virtual factory commissioning.
Daarnaast kiest ze voor partnerschappen met start-ups en proptechs
in doelgerichte domeinen.
EXTRACTION,
PRODUCTION
& TRANSPORT
OF MATERIALS
DESIGN
END OF FUNC-
TION (DEMOLI-
TION, REFUR-
BISHMENT,
RECYCLING)
USE PHASE &
MAINTENANCE
CONSTRUCTION
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
70
Financiële middelen en investeringen voor de toekomst
Dankzij haar financiële stabiliteit en haar bedrijfsmodel kan de Groep CFE in de toekomst investeren.
2.3. VIER COMPLEMENTAIRE KERNACTIVITEITEN
Om deze ambitie waar te maken, is CFE georganiseerd in vier vakgebieden die de toekomst vorm geven (ook wel ‘Bedrijfssegmen-
ten’ of ‘BS’ genoemd) : vastgoedontwikkeling, multitechnieken, bouw & renovatie en duurzame investeringen.
CFE is een multidisciplinaire groep met een aanwezigheid in België, Luxemburg, Polen Duitsland en in Nederland.
Vastgoedontwikkeling
BPI Real Estate, vennootschap van de kernactiviteit Vastgoedontwikkeling, ontwikkelt vastgoedprojecten in België, het Groothertog-
dom Luxemburg en Polen.
BPI Real Estate focust op ontwikkelingen in stadscentra en stedelijke kernen met een hoog groeipotentieel, een positieve milieu
-im-
pact, reële mogelijkheden voor zachte mobiliteit en een positieve invloed op het maatschappelijk welzijn. BPI Real Estate concen-
treert zich ook op gemengde projecten die woningen, kantoren, winkelruimtes en diensten combineren.
Al haar ambities zijn haalbaar dankzij de vele talenten in de teams van BPI Real Estate en hun focus op innovatie en duurzame b
e-
naderingen.
Multitechnieken
De activiteiten in multitechnieken van CFE zijn opgedeeld in twee divisies (ofwel “Business Divisies” of “BD”): VMA en MOBIX.
Dankzij VMA staat de Groep CFE in de voorhoede van de 4.0 industrialisering. VMA is een one-stop-shop voor intelligente technolo-
gische oplossingen voor de bouw en de industrie en in het domein van de automatisering en de robotisering. VMA is bovendien in
België de referentie voor intelligente technische oplossingen voor de optimalisering van de energie-efficiënte van gebouwen. De
ze
groeimarkt wordt gedekt door de activiteit VMANAGER, dat zijn eigen intern ontwikkelde Building Management Systeem gebruikt.
De activiteiten van VMA zijn samengesteld uit twee activiteiten (ofwel “Business Units” of “BU”): building technologies en industriële
automatisering.
De BU ‘building technologies’ omvat tertiaire elektriciteit en HVAC (Heating, Ventilation, Air Conditioning). Met haar ervaren multidis
-
ciplinaire teams levert VMA totaaloplossingen voor engineering, design, installatie en onderhoud voornamelijk in vier cruciale secto-
ren: kantoren, scholen, zorgcentra en industrie. De BU ‘industriële automatisering’ legt zich toe op de robotisering en op de automa-
tisering of het ‘Manufacturing Operations Management (MOM)’. Met een in Polen gebaseerd uitmuntendheidscentrum specialiseert
VMA zich in het bijzonder in ‘virtual factory commissioning’.
Met haar innovatie en haar op de behoeften van de klant gerichte aanpak wordt VMA erkend als een voorkeurspartner op lange
termijn.
De activiteiten Rail & Utilities worden uitgevoerd door de Business Divisie MOBIX. MOBIX is samengesteld uit twee Business Unit
s, Rail en
Utilities. De BU ‘Rail’ omvat de spoorwerken (aanleg van sporen en bovenleidingen) en de signalisatie. De BU ‘Utilities’ omvat het trans
-
port van energie en de openbare verlichting in België. MOBIX is de grootste Belgische leverancier van globale oplossingen voor intelli-
gente infrastructuren.
Dankzij dit vermogen, haar innovatiezin en haar streven naar relaties op lange termijn met haar klanten is MOBIX een uitgelezen
partner.
Bouw & Renovatie
De kernactiviteit Bouw & Renovatie is actief in België, het Groothertogdom Luxemburg en Polen. Ze is gespecialiseerd in de bouw en
renovatie van kantoorgebouwen, woningen, hotels, scholen en universiteiten, parkings, winkel- en vrijetijdscentra, ziekenhuizen en
industriegebouwen.
In België telt ze zeven lokale bedrijven (die ook overeenkomen met BU’s), verzameld in de Business Division ‘Bouw & Renovatie België’.
Daarnaast is er de entiteit CLE in Luxemburg, CFE Polska in Polen en CFE Bau in Duitsland. Dankzij deze lokale benadering leveren wij
oplossingen op maat aan onze klanten, die we als partners op lange termijn beschouwen.
In alle bouw- en renovatieprojecten mikken we op operationele uitmuntendheid dankzij in het bijzonder de methodes LEAN, BIM en
intelligente logistiek. Dit streven naar uitmuntendheid en klanttevredenheid gaat samen met hechte partnerschappen en een voort
-
durende inzet naar optimalisatie.
Meer bepaald de BU Wood Shapers hanteert een geïntegreerde benadering van oplossingen voor gezonde en duurzame ruimten.
Wood Shapers biedt efficiënte oplossingen aan voor vastgoedontwikkeling, design, productie en bouw, met gebruik van hout en
biomaterialen en met benutting van alle voordelen van modulariteit en fabricage buiten de bouwplaats.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
71
Duurzame investeringen
Samen met Ackermans & van Haaren investeert de Groep CFE in duurzame initiatieven, via haar participatie in Deep C Holding
(voorheen Rent-A-Port), Green Stor en Green Offshore.
Deep C Holing ontwikkelt greenfieldprojecten voor de aanleg van havens en aangrenzende industriezones, voornamelijk in Vietnam.
Door de ontwikkeling van batterijparken draagt GreenStor bij om de energietransitie te versnellen. Een daarvan, het in Bastenaken
(België) gebaseerde BStor is het grootste ter wereld in termen van opslagcapaciteit.
Green Offshore participeert in de ontwikkeling en uitbating van Belgische offshore windparken.
Bouw & Renovatie Vastgoedontwikkeling Multitechnieken Duurzame Investeringen
Multitechnique Investissements
durables
Promotion
immobilières
Construction & Rénovation
CFE Bau
Green Stor
Deep C Holding
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
72
3. ESG-BELEID
EEN ESG-BELEID IN HET HART VAN DE BEDRIJFSSTRATEGIE
De SPARC-strategie van de Groep CFE brengt duurzaamheid, innovatie en operationele uitmuntendheid op de voorgrond. Om te
verzekeren dat de strategie niet bij loze woorden blijft en reële impact heeft, is het van fundamenteel belang dat de duurzaam-
heidsbenadering van de groep door middel van een duidelijk en transparant ESG-beleid wordt gestructureerd en gecommuni-
ceerd.
EEN VOLLEDIG PROCES EN EEN STREVEN NAAR DOORLOPENDE VERBETERING
AvH,referentieaandeelhouder van CFE, is al in 2019 in haar belangrijke dochterondernemingen, waaronder CFE, gestart met een
proces voor de uitlijning van het ESG-beleid en de bijbehorende rapportage van de dochterondernemingen, door middel van het
vernieuwde ESG-beleid van de
Groep AvH. CFE heeft dus een materialiteitsanalyse uitgevoerd. Ze heeft haar belangrijkste risico’s en opportuniteiten op het vlak van
ESG geïdentificeerd en gekoppeld aan een strategische visie, kritieke prestatie-indicatoren (KPI’s), doelstellingen en concrete acties
om ze te bereiken. Eind 2019 werden deze doelstellingen en acties door de Raad van Bestuur van CFE goedgekeurd. Voor meer de-
tails over dit proces verwijzen we naar de Niet-financiële verklaring van de vennootschap in het Jaarverslag 2019 (bijlagen 1 tot 4). In
een streven naar doorlopende verbetering wordt dit proces jaarlijks herzien, zonder de nagestreefde ambities te wijzigen.
De duurzame aanpak wil de activiteiten doorlopend verbeteren en hun negatieve impact zoveel mogelijk beperken. Hij schept ook
opportuniteiten voor de doorlopende creatie van nieuwe duurzame waarde en voor de verkenning en ontwikkeling van nieuwe
markten.
Dit ESG-beleid heeft sinds 2022 krachtiger dan ooit vorm gekregen in de SPARC-strategie van de groep.
In 2023 heeft CFE zijn dubbele materialiteitsoefening opnieuw uitgewerkt volgens de criteria van de CSRD. Deze nieuwe matrix zal
dienen als kompas voor de strategie van de Groep. In het eerste kwartaal van 2024 zal het verzamelen van specifieke KPI’s op basis
van deze materialiteitsoefening en het definiëren van SMART-doelstellingen opstarten.
EEN GLOBALE EN GEÏNTEGREERDE STRATEGIE DIE ALTIJD AAN DE BUSINESS GELINKT IS
Om voeling te houden met het terrein en de business, maar ook een globale en geïntegreerde benadering te waarborgen, ondanks
haar gedecentraliseerde bedrijfsmodel, heeft CFE een duidelijke ESG governance ingevoerd.
Het Executief Comité van CFE is bevoegd voor de globale strategie en de visie op lange termijn.
Om de drie jaar voeren de verschillende Business Units een strategische oefening uit. Ze vertalen dan de strategie van de groep
naar hun eigen activiteiten, met een visie op middellange termijn. Deze ambitie wordt door het Executief Comité gevalideerd. Tot
slot bepalen de Business Units elk jaar hun specifieke actieplan aan de hand van SMART-doelstellingen. Deze actieplannen en hun
relevantie worden beoordeeld door de Sustainability Board.
Tenslotte worden op het niveau van elk project specifieke acties ondernomen door lokale teams. Om innovatie, de implementatie
van deze acties en het delen van best practices te stimuleren, is er een handboek opgesteld dat het ‘greenbook’ wordt genoemd.
Het bundelt alle goede ideeën die al op andere projecten zijn geïmplementeerd en dient om andere medewerkers te inspireren.
GLOBAL
SUSTAINABILITY
FRAMEWORK
SPECIFIC
ACTIONS
LOCAL
SUSTAINABILITY
FRAMEWORK
YEARLY
ACTION PLAN
• Strategy at
the level EXCO
• Long term
vision
• High level
objectives & KPI’s
• Related to the
global
sustainability
strategy
• Strategy at the
level of BD but
corporate aligned
• Mid term vision
• Specific objectives
& KPI’s related
to the specific
activities
• Specific for the
subsidiairies
• In line with the
activities
• SMART goals
• On top of actions
• On site per
developped project
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
73
Duurzaamheid staat daadwerkelijk centraal in de strategie van de Groep.
De Chief Sustainability Officer van de Groep is een permanente gast in
het Executive Committee. Zij is ook voorzitter van de Sustainability Board,
een cross-functioneel orgaan dat bestaat uit de duurzaamheidsma
-
nagers van de verschillende Business Units. Elke duurzaamheidsverant-
woordelijke van een Business Unit wordt vertegenwoordigd in het lokale
directiecomité door een lid van het directiecomité, die optreedt als
‘ESG-sponsor’.
EEN OP DE 17 DOD’S GEBASEERD PROCES
CFE koppelt haar duurzaamheidsbenadering aan de zeventien Duurzame
Ontwikkelingsdoelstellingen (DOD’s) van de Verenigde Naties. Het geheel
van de Groep CFE is ervan overtuigd dat elk individu en elke onderneming
moet bijdragen aan de aanpak van de grote uitdagingen van onze we
-
reld. De Groep CFE staat achter de Agenda 2030 van de Verenigde Naties
en hun methodologie van de DOD’s, die ze als internationaal kader voor
haar beleid gebruikt. Dankzij de keuze van de DOD’s kan men bovendien de GRI-methodologie (Global Reporting Initiative) als ins
pi
-
ratiebron gebruiken, rekening houdend met de bestaande concordantietabellen.
De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (DOD’s) 3, 4, 6, 7, 8, 11, 12, 13, 16 en 17 werden als richtsnoeren voor dit beleid gek
ozen.
CFE baseert haar duurzaamheidsstrategie bijgevolg op het volgende proces: de DOD’s opnemen in haar duurzaamheidsbeleid,
haar prioriteiten bepalen, de belangrijkste doelstellingen vastleggen, deze doelstellingen door middel van gerichte acties integreren
en tot slot relevante KPI’s bepalen en over de resultaten van de uitgevoerde acties communiceren.
CFE heeft dit proces sinds 2019 aanzienlijk verbeterd door haar prioriteiten te verfijnen, aan de relevantie en kwaliteit van haar KPI’s te
werken en bovendien de communicatie over haar duurzaamheidsstrategie te verbeteren en te vereenvoudigen.
Quantitative
targets about
waste
CSRD
requirements
Double materiality
matrix (CSRD
framework)
Synergies & share of
good practices and
of knowledge
Business
Impact
Next Steps
Next Steps
Next Steps
Next Steps
Survey
First Matrix
Qualitative
targets
Simplification
Link with
SPARC strategy
(Shift & Accelerate)
Quantitative
targets about
safety & CO
2
scope 1 & 2
SBT screening
for scope 1+2+3
Taxonomy
alignment
2021
2021
2021
2021
First actions plan
KPIs & link with
the 4 key themes
Specific actions in
the subsidiaries
linked with group
targets
Double materiality
Water
2022
2022
2022
2022
In de volgende maanden en jaren worden bijkomende verbeteringen verwacht. Als beursgenoteerde onderneming anticipeert CFE
op de verwachtingen op het vlak van niet-financiële rapportering die Europa verwacht. Met name de CSRD (Corporate Sustainabili-
ty Reporting Directive) en de Europese taxonomie worden benaderd in een streven naar communicatie en transparantie.
De benadering van de dubbele materialiteit wordt nu al toegepast om prioritaire ESG-thema’s te definiëren, terwijl dit jaar en
een
eerste externe audit van de belangrijkste niet-financiële KPI’s zal worden uitgevoerd.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
74
EUROPESE TAXONOMIE
De activiteiten van CFE worden gedetailleerd geanalyseerd in hoofdstuk 7.
PARTNER FOR CHANGE
Tenslotte is de Groep CFE er vooral van overtuigd dat deze benadering alleen succes kan hebben met de medewerking van de ver-
schillende actoren die bij onze activiteiten betrokken zijn: werknemers, leveranciers, onderaannemers, overheden, opdrachtgevers, ...
Samen aan verandering werken, is de sleutel van het succes van een duurzame strategie. De 17 DOD’s wijzen ons de te volgen weg.
In deze geest heeft de Groep CFE van bij het begin verschillende (interne en externe) belanghebbenden bij haar denkoefening rond
duurzaamheid betrokken.
IMPACT EN MATERIALITEIT
Aangezien ze geen beslissende impact kan hebben op alle ESG-uitdagingen van de wereld, focust CFE op materiële onderwerpen
die het verschil kunnen maken in de sectoren waarin de groep actief is. Er gaat ook bijzondere aandacht naar de ESG-aspecten
die een beduidend risico of een beduidende opportuniteit voor de groep kunnen inhouden. Via haar vertegenwoordigers in de
bestuursorganen verzekert CFE zich ervan dat deze analyses worden opgenomen in de strategische en beleidsplannen van haar
divisies en dat de plannen regelmatig worden geëvalueerd. De dochterondernemingen voeren dan het door hun Raad van Bestuur
goedgekeurde beleid uit en brengen verslag uit over zijn significante aspecten.
CFE heeft uit de gedetailleerde materialiteitsanalyse die in hoofdstuk 4 wordt beschreven vier kernthema’s afgeleid: mensen, ener
-
gie, materialen en mobiliteit.
DRIE HEFBOMEN VOOR DUURZAME ACTIE
CFE heeft drie hefbomen om haar duurzame ambities waar te maken:
DUURZAAM ZIJN IN ONZE WERKING (HOW WE BUILD): CFE streeft naar operationele uitmuntendheid en de duurzame aanpak van de
uitvoeringsmethoden. Verbetering van de bouwprocessen, digitalisering, optimalisering van de middelen en de energie die we op
onze werven gebruiken, … allemaal mogelijkheden om de koolstofvoetafdruk van onze werken te verkleinen en de kwaliteit en renta
-
biliteit te verbeteren.
DUURZAME PROJECTEN REALISEREN (WHAT WE BUILD):
De gebouwen die BPI Real Estate ontwikkelt of die de dochterondernemingen
van CFE bouwen, maar ook de spoorwegen die de teams van MOBIX aanleggen of de installaties van de teams van VMA, zijn stuk
voor stuk mogelijkheden om een reële positieve impact op de maatschappij te hebben.
INNOVERENDE EN DUURZAME OPLOSSINGEN ONTWIKKELEN (OUR TOTAL SOLUTIONS & INNOVATIONS): CFE ontwikkelt bovendien
innoverende oplossingen zoals het globale energiebeheer van nieuwe projecten of renovaties.
Rekening houdend met haar cruciale maatschappelijke uitdagingen en haar actiemiddelen heeft CFE een duurzame strategie ge
-
formaliseerd in een eenvoudige visie:
Governance
Change for GOOD through
Partnerships
Sustainable operations
Sustainable products
Sustainable innovations & solutions
and have a positive impact on :
people, energy, mobility and materials
Om deze duurzame ambities te realiseren wordt er een monitoring uitgevoerd aan de hand van kernindicatoren en werden er tien-
jarige doelstellingen gedefinieerd.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
75
People
Health, safety & wellbeing
Severity Rate (SR) Go for 0
SR Construction < 0,4
SR Multitech < 0,5
SR Rail&Utilities < 0,9
Mobility
Green fleet
Logistics on & to the site
CO
2
Fleet Intensity -40% in 2030*
-90% for company cars
-25% for the vans
- 15% for the trucks
Energy
Energy on site optimisation
Green machines
CO
2
Energy Intensity -40% in 2030*
100% green energy by 2025
Materials
Waste reduction
Reuse of materials
Waste intensity
NO pumped water to the sewer
-30% in 2030*
100% in 2030
(*) De te behalen doelstelling wordt in de loop van 2022 bepaald.
FORMALISERING VAN DE DUURZAAMHEIDSSTRATEGIE IN DUIDELIJKE BELEIDSLIJNEN
De structuur en algemene governance van CFE worden uiteengezet in het Corporate Governance Charter, dat op de website van
CFE (www.cfe.be) kan worden geraadpleegd.
De ESG-benadering van de groep en haar duurzaamheidsdoelstellingen worden beschreven in het Sustainability Charter van de groep.
Een code voor bedrijfsethiek en integriteit (intern en extern), die onder het volledige personeel wordt verspreid, omvat het essentiële
beleid van de groep (anti-corruptie, eerbiediging van de mensenrechten, niet-discriminatie, gegevensbescherming, AVG, ...). In 2024
zal een volledige herziening van het beleid worden uitgevoerd, in overeenstemming met de aanbevelingen van de CSRD.
Tot slot zijn bepaalde specifieke beleidslijnen, zoals het beleid voor de eerbiediging van de mensenrechten, publiek beschikbaar op
de website van de Groep CFE (www.cfe.be).
Ook in hoofdstuk 5 zijn meer details over dit beleid beschikbaar.
4. BELANGRIJKSTE ESG-RISICO’S
4.1. Inleiding
De analyse van de opportuniteiten is voor CFE en al haar dochterondernemingen even belangrijk als de analyse van de risico’s van
onze beroepen. De duurzaamheidsstrategieën – met inbegrip van de materialiteitsoefening die de thema’s bepaalt waarop CFE
de grootste impact heeft – zijn in die zin ontwikkeld. Deze dubbele materialiteitsoefening zal in het eerste kwartaal van 2024 worden
afgerond om te voldoen aan de vereisten van het CSRD-rapportagekader.
Sommige risico’s of opportuniteiten gelden voor alle activiteiten van de groep. Andere houden meer specifiek verband met een
of andere activiteitensector. CFE heeft een consolidatie uitgevoerd om één gemeenschappelijke materialiteitsmatrix voor de hele
groep te definiëren. Het doel van deze consolidatie is samen, als groep, de thema’s te bepalen waarop CFE de grootste impact kan
hebben.
4.2. Verband met de DOD’s
Het valt niet te ontkennen dat de wereld wordt geconfronteerd met een groot aantal uitdagingen die, als we niet meteen optreden,
ernstige gevolgen kunnen hebben voor de samenleving en het milieu. De VN hebben met hun 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelstel-
lingen (DOD’s) hun prioriteiten bepaald om tegen 2030 een betere wereld te bouwen. De doelstellingen hebben betrekking op ver-
schillende thema’s en aspecten van de duurzaamheid, maar zijn allemaal met elkaar verbonden. Samen zullen ze ons helpen om
de armoede in de wereld te overwinnen, de klimaatverandering tegen te houden en de ongelijkheid te bestrijden, opdat we alle-
maal in een betere wereld zouden leven.
CFE engageert zich ten volle om bij te dragen aan de realisatie van de DOD’s. Deze doelstellingen hebben ons geholpen om niet
alleen de economische, ecologische en sociale impact van onze activiteiten te begrijpen, maar ook de antwoorden die onze rea-
lisaties kunnen geven op actuele maatschappelijke uitdagingen (betaalbare huisvesting, infrastructuur voor mobiliteit en energie,
optimalisatie van het energieverbruik, …).
We hebben de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (DOD’s) 3, 4, 6, 7, 8, 11, 12, 13, 16 en 17 geselecteerd als die waarop CFE e
en maxi
-
male impact kan hebben.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
76
4.3. Overleg met de verschillende stakeholders
De verschillende vakgebieden van CFE hebben met elkaar gemeen dat bij al hun projecten een zeer groot aantal stakeholders be-
trokken is. Deze notie van samenwerking en zelfs partnerschap staat centraal in de strategie van CFE. Wij geloven namelijk oprecht
dat we onze ambities alleen kunnen waarmaken door de hele waardeketen van onze projecten erbij te betrekken, met een ge-
meenschappelijke visie op duurzaamheid en een echte wil om een impact te hebben.
Het is van essentieel belang dat we alle actoren bij elk project betrekken, in alle fasen van het ontwerp via de bouw tot het o
nder-
houd. Sterke partnerschappen impliceren vertrouwen, transparantie, maar ook luisteren en een gemeenschappelijke wil om de
uitdagingen van alle partijen te begrijpen en samen duurzame oplossingen te vinden op alle ESG-gebieden.
Om deze dialoog aan te gaan, moeten we eerst de belangrijkste categorieën stakeholders kennen en bepalen hoe we hun uitda-
gingen – maar ook de kansen die uit de samenwerking kunnen voortvloeien – het best kunnen begrijpen.
Om ervoor te zorgen dat we in deze dialoog geen belangrijke stakeholders vergeten, is de eerste stap om de waardeketen van onze
projecten in detail te analyseren en alle stakeholders op een rijtje te zetten. Vervolgens moeten we rekening houden met alle andere
spelers die invloed ondervinden van onze projecten.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
77
Deze analyse start door rekening te houden met de interne actoren:
De medewerkers van de Groep CFE
Onze medewerkers zijn onze hoogste prioriteit. De inzet van al onze medewerkers voor onze duurzame visie is daarom essentieel.
Wij verwachten van onze medewerkers dat zij zich gedragen als een H.E.R.O. (zie hoofdstuk 2.2).
CFE heeft al haar medewerkers bij haar strategische herpositionering betrokken door een enquête te houden over de waarden die
hen dierbaar zijn en die zij als het DNA van de groep beschouwen. Sectorspecifieke workshops hebben deze enquête aangevuld. De
medewerkers werden voortdurend op de hoogte gehouden en hun feedback hielp bij het verfijnen van een door iedereen gesteun
-
de ambitieuze groepsvisie.
De resultaten van deze strategische oefening werden vervolgens met specifieke roadshows aan alle medewerkers voorgesteld.
Deze feedbackcultuur werd ook regelmatig toegepast om een tevredenheidspeilingen bij de medewerkers (Employee Net Promotor
Score) uit te voeren.
In het algemeen worden de medewerkers rechtstreeks betrokken bij de strategische thema’s van de groep en worden zij van elke
entiteit vertegenwoordigd in vele specifieke transversale boards (Safety Board, Innovation Board, Sustainability Board, Human r
e
-
sources Board, enz.).
De zoektocht naar toekomstig talent blijft een zeer belangrijke uitdaging. CFE komt in contact met de jongere generatie via sta
ges of
door aanwezig te zijn op bedrijfsvoorstellingen in scholen en universiteiten.
Daarnaast dialogeert CFE zoveel mogelijk met de belangrijkste directe actoren van haar projecten:
Onze klanten
Onze klanten zijn onze voornaamste partners. We streven naar evenwichtige vertrouwensrelaties die duurzaam zijn op de lange ter
-
mijn. Wij zijn oplossingsgericht en streven naar continue dialoog en verbetering. Deze dialoog en dit vertrouwen moeten tijdens de
gehele duur van onze projecten voorrang krijgen. Een debriefing aan het eind van het project maakt verbetering mogelijk.
Wij luisteren naar de behoeften van onze klanten en kiezen voor een aanpak die de Total Cost Ownership van de projecten optima
-
liseert.
De leveranciers en producenten van materialen en de onderaannemers
De volledige waardeketen van een project moet in aanmerking worden genomen. Naast de verwachtingen ten aanzien van lopen-
de projecten bevorderen wij specifieke contacten om de afvalproductie te verminderen en trachten wij samen de koolstofvoetaf-
druk van onze projecten te verkleinen.
Afhankelijk van het project worden ook innovatieve oplossingen uitgewerkt (logistiek, circulaire alternatieven, tweede leven va
n ma-
terialen, specifieke certificeringen enz.).
De banken en de financiële sector
CFE heeft al haar kredietlijnen aangepast door ‘sustainability linked loans’ te onderschrijven. De voorwaarden voor deze kredie
ten,
de definitie van de KPI’s en hun ambitieniveaus zijn tijdens specifieke vergaderingen vastgesteld. We blijven heel het jaar door in
contact door middel van specifieke bijeenkomsten of seminaries.
De autoriteiten
Als beursgenoteerde onderneming voldoet CFE aan haar wettelijke rapporteringsverplichtingen en communiceert ze op transpa
-
rante wijze relevante niet-financiële informatie. Dat doet ze via haar jaarverslag en ad-hocpersberichten.
Bij de ontwikkeling van projecten en het verkrijgen van vergunningen of diverse toestemmingen voor projecten houdt CFE voortdu-
rend contact met de lokale of regionale autoriteiten.
De technische adviseurs, architecten en studiebureaus
Naast de samenwerking aan de lopende projecten gaat de voorkeur uit naar meer informele contacten met studiebureaus, archi
-
tecten en andere adviseurs.
Zo organiseert CFE specifieke seminaries om het gebruik van houten constructies te promoten, genaamd Wood Academy.
Tot slot moeten we de belangrijkste uitdagingen kennen van alle andere actoren die van ver of nabij door onze projecten en acti
vi-
teiten worden beïnvloed:
De volledige gemeenschap (van de directe omgeving van onze bouwplaatsen tot de samenleving in het algemeen)
De buurten waar wij onze projecten uitvoeren, worden sterk door ons werk beïnvloed. Hoewel wij altijd trachten de hinder (lawaa
i,
stof, mobiliteit, enz.) te beperken, is het belangrijk de buurtbewoners op de hoogte te houden. Bij de start van elk project wordt een
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
78
hinderonderzoek uitgevoerd. Het bepaalt de gevoelige fasen van het project en zoekt oplossingen om de hinder te beperken.
Vóór elke kritieke fase van het werk worden informatiebrieven in alle brievenbussen verdeeld. Voor de meer gevoelige projecten
worden regelmatig bijeenkomsten georganiseerd met vertegenwoordigers van het buurtcomité om de dialoog tussen de partijen
te vergemakkelijken.
Op de dekzeilen van alle projectlocaties werd een 24u-noodnummer aangebracht om risico’s of overlast te melden.
In afwachting van de ontvangst van een vergunning, is BPI Real Estate steeds op zoek naar oplossingen om de leegstaande gebou
-
wen ten voordele van de samenleving te benutten. Deze oplossingen kunnen sportieve, culturele of humanitaire doeleinden hebben.
Meer in het algemeen ontwikkelt, bouwt of renoveert CFE gebouwen en infrastructuren die beantwoorden aan de behoeften van de
samenleving: woningen, kantoren, ziekenhuizen, scholen, sportfaciliteiten en vele andere. Daarnaast neemt CFE ook deel aan de r
e-
alisatie van infrastructuur voor mobiliteit en energie: vernieuwing van sporen, installatie van verlichting op autowegen, enz. Stuk voor
stuk antwoorden op de behoeften van de samenleving.
CFE en haar dochterondernemingen zijn ook actief betrokken bij een aantal liefdadigheids- en vrijwilligersorganisaties. Er word
t prio
-
riteit gegeven aan het ondersteunen van lokale initiatieven.
De sector en onze collega’s
CFE is actief in alle sectorverenigingen, zoals Embuild, VBA, BVS, BA4SC, ... Deze betrokkenheid via talrijke werkgroepen stel
t ons in
staat om voortdurend in contact te blijven met onze collega’s en de sector, maar ook om gemeenschappelijke duurzame doelstel
-
lingen voor de hele sector te definiëren. CFE is met name lid van het visiecomité van Buildwise (een wetenschappelijk en technisch
onderzoekscentrum voor de bouwsector). De rol van dit comité is het definiëren van de langetermijnvisie voor de sector en de th
e-
ma’s waarop Buildwise zijn onderzoek in de komende jaren moet richten.
De investeerders
Transparantie is een essentiële waarde voor de Groep CFE. Wij communiceren regelmatig met onze investeerders via onze website
en persberichten. Deze communicatie gaat niet alleen over onze financiële resultaten, maar ook over onze voorbeeldige prestatie
s
en onze vooruitgang op ESG-gebied. De presentatie van de tussentijdse en jaarresultaten is eveneens een gelegenheid om recht
-
streeks in contact te komen met financieel analisten, om hen te informeren, maar ook om op hun vragen en zorgen te antwoorden.
Tot slot heeft CFE een gedetailleerde ESG-rating laten uitvoeren door Sustainalytics. Deze oefening heeft het mogelijk gemaakt
een
constructieve dialoog te voeren, het ESG-beleid van CFE en de resultaten ervan onder de aandacht te brengen, en ervoor te zorgen
dat de voor de investeerders belangrijke materiële thema’s overeenstemmen met de prioriteiten van CFE. Tijdens de jaarlijkse de
-
briefingsessie worden met name verbeterpunten aan de orde gesteld.
CFE onderhoudt uiteraard een permanente dialoog met haar voornaamste aandeelhouders. Deze dialoog wordt geformaliseerd via
formele vergaderingen van de Raad van Bestuur en de verschillende controlecomités.
De kenniscentra
CFE is actief in vele sectorwerkgroepen. Deze groepen houden zich bezig met innovatie, nieuwe werkmethoden, operationele uit
-
muntendheid, digitalisatie, enz. Dankzij dit regelmatige contact blijft CFE op de hoogte van de ontwikkelingen en innovaties.
Elk jaar versterkt CFE haar banden met de belangrijkste scholen en universiteiten in België en Luxemburg. Dit gebeurt via stage
aan-
biedingen of door een aanwezigheid op carrièredagen. Verscheidene medewerkers van de groep geven ook gastcolleges of semi-
naries.
Tot slot is CFE actief in de Raad van Bestuur van de ECAM Academy.
Kortom, CFE kiest voor een permanente dialoog met al haar stakeholders. Dialogeren betekent goed luisteren en informeren. Het i
s
belangrijk dat de informatie transparant in beide richtingen stroomt.
CFE heeft deze analyse aangevuld met specifieke studies door consultants om alle huidige maatschappelijke uitdagingen volledig
te begrijpen en een dubbele materialiteit te garanderen.
4.4. Belangrijkste risico’s en opportuniteiten
Wij identificeren verscheidene categorieën van risico’s en opportuniteiten:
Wereldwijde trends en hun relatie tot onze activiteiten (outside-in benadering):
De risico’s en opportuniteiten van de klimaatverandering vereisen dat wij onze levensstijl en onze manier van consumeren radicaal
herzien. Dit vertaalt zich in een nieuwe visie op eigendom, bedrijfsmodellen en de manier waarop we consumeren in het algemeen.
We denken aan circulariteit, gedeelde consumptie, de notie van service in plaats van product ‘as a service’, de noties van globale
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
79
reële kosten of TCO (“Total Cost of Ownership”), en energiezuinigheid.
Dit geldt ook voor de gebouwen, waar de bouwmethoden dringend moeten worden herzien om over te schakelen op slimme, ener-
giezuinige gebouwen en duurzamere materialen. De doelstelling blijft koolstofneutraliteit voor 2050 en het gebruik van circulaire
materialen zoals aanbevolen in de Europese Green Deal.
De risico’s en opportuniteiten in verband met de demografische explosie, de verstedelijking en de verdichting van de steden. De
uitdaging bestaat erin te antwoorden op de behoeften van een groeiende bevolking en veranderende gezinnen (huisvesting, zie
-
kenhuizen, scholen, enz.) en tegelijkertijd het welzijn en de betaalbaarheid te waarborgen.
De risico’s en opportuniteiten van de verbetering van de efficiëntie van de industrie. De digitalisatie en de automatisering va
n de
industrie en de volledige toeleveringsketen zijn de vereiste oplossingen.
Risico’s en opportuniteiten van de infrastructuur en de mobiliteit. Er is een dringende behoefte om het mobiliteitsaanbod te verbin
-
den, te elektrificeren maar ook te diversifiëren
Risicotrends die specifiek zijn voor de sector van de bouw, het vastgoed en de multitechnieken: (inside-out benadering):
•
‘De veiligheid’: de risico’s op een bouwplaats zijn talrijk. Ze bedreigen zowel de medewerkers als derden. Arbeidsongevallen
kunnen ernstig zijn en zware gevolgen hebben. Daarom is de toepassing van de veiligheidsregels op de bouwplaats van pri
-
mordiaal belang.
•
‘De strijd om talent’: de menselijke factor staat meer dan ooit centraal in onze activiteiten. Toch blijft het moeilijk om gekwali-
ficeerde medewerkers te rekruteren en in dienst te houden in de bouwsector omwille van het imago en de arbeidsomstandig-
heden die minder aantrekkelijk kunnen lijken (nacht- en weekendwerk, interventies en bouwplaatsen buiten). Bovendien heb-
ben de jonge nieuwkomers vaak een gebrek aan kwalificaties en moeten ze een aanvullende opleiding krijgen.
•
‘Complexe samenwerkingsvormen’: de bouwsector is even boeiend als complex, in het bijzonder op het vlak van het aantal
actoren (architecten, studiebureaus, instellingen, klanten, leveranciers ...) en hun onderlinge betrekkingen in heel het proces van
het ontwerp en de realisatie.
• ‘Gebrek aan visie op lange termijn’: het blijft nog altijd erg moeilijk voor de activiteit Bouw om de actoren te overhalen tot een
globale langetermijnvisie op de ‘life cycle costs’. De soms te kortzichtige visie van sommige projectontwerpers zet nog te vaak
een rem op de innovatie, de technologische optimalisatie of het gebruik van meer ecologische materialen. Gelukkig heeft BPI
Real Estate duurzaamheid tot haar prioriteit gemaakt bij de ontwikkeling van haar projecten, wat de gezamenlijke innovatieve
aanpak met de andere vakgebieden van de groep vergemakkelijkt.
• ‘Schaarste van hulpbronnen en afvalbeheer’: het beheer van de hulpbronnen maar ook van het afval – door het te beper
-
ken, te hergebruiken of te recyclen – is een cruciale uitdaging. De circulariteit is meer dan ooit een grote uitdaging voor onze
beroepen.
•
‘Complexe wetgeving’: de verschillende strenge Europese, nationale of gewestelijke reglementeringen maken ons werk soms
buitensporig complex en beperken de innovatiemogelijkheden.
• ‘Mobiliteit’: vooral in België en Luxemburg is het transport van mensen en materialen een handicap in ons werk. De medewer
-
kers, de onderaannemers en de leveranciers verliezen veel tijd in het transport. Aangezien jaar na jaar meer auto’s en vracht-
wagens op de weg komen, wordt het probleem alleen maar groter. Het leidt tot demotiverende en lange reizen voor het perso-
neel en problemen met een efficiënt beheer van de leveringen.
•
‘Cyberveiligheid’: in het tijdperk van digitalisatie en telewerk dreigen de informaticarisico’s meer en meer de activiteiten van
de bedrijven van de groep te vertragen, of de integriteit van hun waardevolste middelen en gegevens in gevaar te brengen. De
belangrijkste informaticarisico’s zijn: virussen en malware, e-mails, hacking (cyberaanvallen), verlies van vertrouwelijke infor
-
matie, verwerkingsfouten, het fysieke risico van verlies of diefstal en verduistering. Dit bijzondere risico wordt meer gedetailleerd
beschreven in het hoofdstuk over IT-risico’s: hoofdstuk II.1.2 van het jaarverslag.
Toch zijn er ook veel ESG-opportuniteiten: renovatie en energieoptimalisatie, innovatie en digitalisatie, fabricage van bouwele
men-
ten buiten de bouwplaats, hergebruik van materialen, gebruik van innoverende of biologische materialen, ...
Er moet ook bijzondere aandacht worden besteed aan de risico’s en de positieve of negatieve impact van onze werken: productie
van CO
2
en andere broeikasgassen, afvalproductie, verbruik van energie en grondstoffen, ontwikkeling van tools voor energieopti-
malisatie, verbetering van het aanbod van mobiliteit over het spoor, ...
4.5. Dubbele materialiteit
Met het oog op een globale analyse moet dus een bidirectionele en holistische benadering worden gehanteerd. Deze volledige oe-
fening werd in overleg met alle dochterondernemingen van de groep uitgevoerd en heeft een dertigtal concrete duurzaamheids-
doelstellingen opgeleverd (zie het jaarverslag 2021 voor meer details).
Methodologie
Deze oefening werd in 2019 voor het eerst uitgevoerd. Alle ESG-thema’s werden ingedeeld in twee matrices, één voor de activitei
-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
80
ten van Bouw & Renovatie en van Multitechnieken, en één voor de activiteiten van BPI Real Estate. Elke doelstelling is opgenomen
in een materialiteitsmatrix, rekening houdend met het belang voor de verschillende stakeholders en het effect op het bedrijf. Alle
‘doelstellingen met hoge materialiteit’ (prioritaire doelstellingen), die dus een grote impact hebben op de business van CFE en zeer
belangrijk zijn voor de stakeholders, zullen het voorwerp van een bijzondere opvolging vormen. Voor elk van deze doelstellingen zijn
maatregelen op korte, middellange en lange termijn bepaald. Met behulp van specifieke KPI’s zal de impact van die maatregelen
worden gevolgd, wat een heldere communicatie mogelijk zal maken, zowel intern als met alle stakeholders. Bepaalde doelstellingen
met gemiddelde materialiteit zullen op dezelfde manier worden behandeld als de doelstellingen met hoge materialiteit. De andere
doelstellingen met gemiddelde materialiteit, en die met lage materialiteit, zullen in eerste instantie geen bijzondere opvolging krij
-
gen. Deze oefening heeft 11 materiële thema’s geïdentificeerd.
Doorlopende verbetering
De dubbele materialiteitsmatrix wordt jaarlijks herzien. Bij deze herziening wordt rekening gehouden met de evolutie van de act
ivitei
-
ten van CFE en met belangrijke ontwikkelingen op sociaal, milieu- of regelgevingsvlak. In het bijzonder zal het strikte rapporterings-
kader voor de CSRD, en dus de strikte naleving van de dubbele materialiteitsmethodologie, in het eerste kwartaal van 2024 worden
afgerond.
Bij elke herziening van de materialiteitsmatrix wordt hij door de Raad van Bestuur van de Groep CFE gevalideerd tijdens een jaa
rlijkse
presentatie van de ESG-strategie.
LOW MEDIUM HIGH
LOW MEDIUM HIGH
Importance to stakeholders
Impact on business
MOBILITY
MODULAR & CIRCULAR PRINCIPLES
WASTE MANAGEMENT
WATER
EFFICIENT ENERGY
HEALTH & SAFETY
DECENT WORKING CONDITIONS FOR ALL
TALENT MANAGEMENT
CORPORATE GOVERNANCE
INNOVATION (ACROSS OUR BUSINESSES & SUPPLY CHAINS)
LOGISTICS OPTIMISATION
TRANSPARENCY
CUSTOMER CENTRICITY
Thema’s met hoge materialiteit:
SOCIALE EN PERSONEELSASPECTEN: De menselijke factor is een centraal aandachtspunt voor de Groep CFE. De aandacht voor vei
-
ligheid zit in het DNA van de groep, want iedereen wil na het werk veilig weer naar huis! Ook het welzijn en de gezondheid – in de
ruime betekenis – van alle medewerkers zijn prioriteiten. Preventie, bewustmaking en opleiding zijn in deze context de beste to
ols. In
dezelfde geest moet de mentale en fysieke gezondheid van alle medewerkers worden beschermd. De prioritaire doelstelling van dit
thema is: ‘Health & safety’.
Diezelfde aandacht moet tevens worden besteed aan de verschillende actoren in onze projecten, en in het bijzonder aan onder
-
aannemers. Het Corporate Governance Charter en de procedures beschrijven de minimale maatregelen inzake ethiek, non-discri-
minatie en het respecteren van de mensenrechten. Daarnaast is het onze verantwoordelijkheid als onderneming om te verzekeren
dat elke persoon die bij onze projecten betrokken is, fatsoenlijk wordt behandeld. De prioritaire doelstelling van dit thema is
:
‘Decent working conditions for all’.
Ook opleiding en ontwikkeling van onze werknemers vormt een prioriteit. De prioritaire doelstelling van dit thema is:
‘Talent management’.
Tot slot doen wij ons uiterste best om onze klanten tevreden te stellen en hun oplossingen op maat aan te bieden. De prioritair
e
doelstelling van dit thema is: ‘Customer centricity’.
MILIEUASPECTEN: CFE is ook gevoelig voor de impact van haar werk op de samenleving en het milieu. Het thema transport wordt een
belangrijke uitdaging voor de toekomst, vandaar dat wij nu al een innoverende mobiliteitsstrategie voor materialen en afval alsook
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
81
voor de medewerkers ontwikkelen. De prioritaire doelstellingen zijn: ‘Logistics optimisation’ en ‘Mobility’. Op onze werven en in onze
kantoren moet bijzondere aandacht uitgaan naar een rationeel beheer van grondstoffen, water en energie. Hun onderlinge synergie
stelt de twee kernactiviteiten in staat om bij aanvang gebouwen te ontwerpen met een innovatieve aanpak van de architectuur of de
stabiliteit en de speciale technieken. De introductie van nieuwe materialen, de modulariteit of de circulariteit is daarbij een doel op zich.
De prioritaire doelstellingen zijn: ‘Waste management’, ‘Modular & circular principles’, ‘Efficient energy’ en ‘Water’.
GOVERNANCE: CFE verzekert een krachtige governance met behulp van een charter en concrete procedures. De prioritaire doelstel
-
ling van dit thema is: ‘Corporate governance’. Om een totale transparantie en een heldere rapportage over de duurzaamheid te
verzekeren, zullen we een regelmatige interne communicatie met alle medewerkers invoeren. De implementatie van specifieke KPI’s
voor elke doelstelling maakt een echte transparantie mogelijk, samen met een recurrente evaluatie van de geboekte vooruitgang
en de impact van de genomen maatregelen. De prioritaire doelstelling van dit thema is: ‘Transparency’.
INNOVATIE: Al deze doelstellingen vereisen een nauwe samenwerking tussen de entiteiten maar ook met alle andere partners. Bo
-
vendien moeten we innovatie niet alleen in onze verschillende activiteiten maar ook in het geheel van de waardeketen aanmoedi-
gen. De openheid voor de buitenwereld en voor andere partners mag niet worden verwaarloosd. De prioritaire doelstelling van dit
thema is: ‘
Innovation’.
4.6. Vereenvoudiging van de boodschap en complementariteit
Om ervoor te zorgen dat deze beginselen in onze projecten worden gevolgd, is het van essentieel belang de boodschap te vereenvou-
digen. Alle materiële thema’s voor CFE maken deel uit van vijf categorieën: Mens, Mobiliteit, Energie, Grondstoffen en Governance.
Dit wordt voorgesteld in de volgende figuur:
E
n
e
r
g
y
M
o
b
i
l
i
t
y
M
a
t
e
r
i
a
l
s
P
e
o
p
l
e
G
o
v
e
r
n
a
n
c
e
W
a
t
e
r
E
f
f
i
c
i
e
n
t
L
o
g
i
s
t
i
c
s
M
o
b
i
l
i
t
y
W
a
s
t
e
M
o
d
u
l
a
r
&
c
i
r
c
u
l
a
r
T
a
l
e
n
t
m
a
n
a
g
e
m
e
n
t
H
e
a
l
t
h
&
S
a
f
e
t
y
e
n
e
r
g
y
m
a
n
a
g
e
m
e
n
t
p
r
i
n
c
i
p
l
e
s
T
r
a
n
s
p
a
r
e
n
c
y
C
o
r
p
o
r
a
t
e
I
n
n
o
v
a
t
i
o
n
D
e
c
e
n
t
w
o
r
k
i
n
g
g
o
v
e
r
n
a
n
c
e
c
o
n
d
i
t
i
o
n
s
f
o
r
a
l
l
C
u
s
t
o
m
e
r
c
e
n
t
r
i
c
i
t
y
CO
2
+ Targets
KPI’s + Targets
Diverge > Converge
3
16
8
411
12
13
7
6
17
E
S
G
Wood
Waste
Fleet
evolution
Energy use
Solar panels
Safety
Training
D&I
Turnover
Rating ESG
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
82
4.7. Verband met de DOD’s
Samenvattend kan het verband tussen de materiële thema’s en de DOD’s (SDGs - Sustainable Development Goals) als volgt wor-
den geformuleerd:
SDG3 SDG4 SDG6 SDG7 SDG8 SDG11 SDG12 SDG13 SDG16 SDG17
Customer centricity x x x
Modular & circular principles x x x
Waste Management x x
Water x x
Efficient energy x x x
Health and safety x x
Decent working conditions for all x x x
Talent Management x x x
Corporate governance x x x
Innovation x x
Logistics optimisation x x
Mobility x x
Transparency x x
5. RESULTATEN VAN DIT BELEID
5.1. EEN GLOBALE AANPAK
VOORBEELDEN ALS BEWIJS
De verschillende voorbeelden en projecten die op pagina XX t/m XX worden gepresenteerd, tonen de impact van het ESG-beleid
op de verschillende activiteiten van CFE. Ook dit jaar bevestigt de Groep CFE haar duurzaamheidsambitie, met zowel acties op onze
werven als de realisatie van duurzame projecten.
CERTIFICERINGEN EN BEKRONINGEN BEWIJZEN ONS DUURZAME ENGAGEMENT
Dankzij een duurzame benadering en een doeltreffend beheer van de ESG-risico’s behaalde de Groep CFE opmerkelijke resultaten in
de analyse van deze risico’s door het ratingagentschap Sustainalytics. Met een score van 24 26,1 (Medium Risk) verbetert de Groep
CFE haar resultaat van 2022 en is ze op wereldvlak een van de beste leerlingen in haar sector. Deze score is het resultaat van een
gedetailleerde analyse van het beleid en de procedures inzake ESG van de Groep CFE en van haar vele KPI’s, maar ook van concrete
maatregelen die de groep heeft genomen. Sterker nog, als erkenning voor haar uitstekende resultaten is CFE voor het tweede jaar
op rij erkend als ‘ESG TOP RATED company’ in haar sector.
Bovendien werd Isabelle De Bruyne, Chief Sustainability Officer van de Groep CFE, door Time for Society en VBO FEB verkozen tot ‘Sus-
tainability Professional 2023’. Deze onderscheiding erkent professionals die binnen hun organisatie een progressief duurzaamheids-
beleid voeren en in hun sector een leidende rol spelen.
De ongeveer 3.000 werknemers en arbeiders van de groep CFE kunnen nu zeggen dat ze voor een officiële Top Employer werken.
CFE werd door het onafhankelijke Top Employer Institute tot de beste van zijn gelijken gerekend op basis van de beste praktijke
n
inzake human resources management en het aanbieden van een werknemersvriendelijke werkomgeving. De certificering als Top
Employer prijst CFE in het bijzonder voor de inzet van zijn werknemers en arbeiders voor de doelstellingen en de strategie van het
bedrijf, zijn ambitieuze plan voor duurzame ontwikkeling en de opleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden binnen de hele groep.
Het project ZIN in No(o)rd, dat vorig jaar al verschillende prijzen in de wacht sleepte, werd dit jaar opnieuw bekroond. Het won de
FEBE Element Award in de categorie ‘Precast in Structures’. Het Brusselse project won de prijs voor het gebruik van 30.000 ton gere
-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
83
cycled beton van de bouwplaats zelf, een primeur in België.
Op de Houtdag 2023 heeft Laminated Timber Solutions (LTS), een dochteronderneming van de groep CFE, de prestigieuze Nationale
Houtprijs gewonnen. LTS en zijn partners wonnen de prijs voor hun innovatieve aanpak bij de bouw van het nieuwe regiokantoor van
Alliander Westpoort in Amsterdam. Het zeven verdiepingen tellende gebouw is het hoogste houten kantoorgebouw in Nederland.
In december won BPI Real Estate de zilveren Climate Future Project Award op de Belgian Construction Awards voor het uitmuntende
WOOD HUB project. De prijs, uitgereikt door Batichronique, werd toegekend door een jury die de verregaande innovatie en duur
-
zaamheid van het gebouw prees. WOOD HUB werd onlangs ook bekroond als ‘Project van het Jaar’ tijdens de uitreiking van de Belgi-
sche Proptech Trofee voor innovatie in de bouw- en vastgoedsector.
BPI en een aantal andere grote spelers in de Europese vastgoedsector die zich resoluut inzetten om de CO
2
-uitstoot te verminderen,
hebben het Low Carbon Building Initiative (LCBI) label gesponsord. Dit pan-Europese koolstofarme label is gebaseerd op een me-
thodologie voor het meten van de koolstofvoetafdruk van gebouwen met behulp van Life Cycle Assessment (LCA).
HET EFFECT VAN DE ACTIES METEN
Werken met duidelijke KPI’s en een zo stipt mogelijke monitoring zijn prioriteiten voor alle vakgebieden van de groep. Dit maakt het
immers mogelijk het effect van de ondernomen acties zo snel mogelijk te beoordelen en ze eventueel aan te passen. De belangrijk-
ste KPI’s worden in detail gepresenteerd in hoofdstuk 6 op pagina XX.
Deze gegevensverzameling gaat samen met een uitlijning van de acties per kernactiviteit in de verschillende entiteiten, om een
significante impact te verzekeren. Er zijn gekwantificeerde doelstellingen en gestructureerde acties ingevoerd.
BPI Real Estate heeft twee tools ontwikkeld voor de meting van enerzijds de CO
2
-impact van elk project en anderzijds de impact
op de DOD’s in de ruime betekenis. Deze tools zijn niet alleen bedoeld om de huidige portfolio te meten, maar ook en vooral om de
projecten in ontwikkeling te ontwerpen en op de proef te stellen. De tools zijn ontwikkeld om zo ‘agile’ mogelijk te zijn, om rekening te
houden met de mogelijke evolutie van de ESG-criteria in de tijd en dus gelijke tred te houden met de maatschappelijke evoluties.
Door de resultaten van deze tools te begrijpen en de criteria van de Europese taxonomie te integreren, kan BPI Real Estate echt
duurzame projecten ontwerpen.
EEN KWESTIE VAN MENTALITEIT
CFE wil ervoor zorgen dat alle medewerkers doordrongen zijn van duurzaamheid, zodat duurzaamheid een echte bedrijfscultuur
wordt. Dat gebeurt met gerichte acties voor zowel grootschalige projecten als eenvoudige, kleine ingrepen in de dagelijkse praktijk.
Die laatste, hoe eenvoudig ook, maken de sensibilisering van alle medewerkers mogelijk.
Vervolgens is ook de integratie van alle schakels van de productieketen in deze aanpak van fundamenteel belang, net als de vor
-
ming van echt duurzame partnerschappen.
In onze verschillende dochterondernemingen verzekeren specifieke duurzaamheids- en innovatieteams de opvolging van het
ESG-beleid, de evolutie van de KPI’s naar de doelstellingen toe en de ingevoerde actieplannen. Deze teams worden rechtstreeks
ondersteund door hun directiecomités. Ze komen maandelijks bijeen in werkgroepen die boards worden genoemd. Ten slotte zijn
de verantwoordelijken voor duurzaamheid, digitalisatie en communicatie systematisch actief in het Executief Comité, waar zij al
s
permanente gasten aanwezig zijn. Deze duidelijke governance zorgt ervoor dat deze thema’s in de strategie van de groep worden
geïntegreerd.
Het delen van kennis en goede praktijken is essentieel. Hiervoor is een kenniscentrum opgezet. Beste praktijken, innovaties en erva
-
ringen op het gebied van duurzaamheid worden verzameld in een database. Maar naast deze kennis is het ook de bedoeling om
competenties te delen en synergieën aan te moedigen.
WALK THE TALK
Om haar sociale en duurzaamheidsverbintenissen waar te maken, heeft
CFE in de meeste van haar kredietovereenkomsten ESG-criteria opgeno-
men die meespelen in de bepaling van de op de bankleningen toegepas-
te marges. De gekozen ESG-criteria zijn enerzijds, op vlak van veiligheid,
een vermindering van de ernstgraad met 15% en anderzijds een vermin-
dering van de directe CO
2
-uitstoot (scope 1 en 2) met 40% tegen 2030
(tegenover 2020).
19,4
15,9
13,5
11,6
2020 2021 2022 2023 Target 2030
CO
2
Intensity Evolution
Share of the direct emissions by category in 2023
Scope 1 Fleet Scope 1 Fuel Scope 1 Gas
Scope 1 Refrigerants Scope 2 Electricity
12,7
Fossil fuel EV Hybrid
12,8%
58,3%
28,8%
Ordered vehicles in 2023 (BE+LUX)
156 cars
Fossil fuel EV Hybrid
13,7%
66,8 %
19,4%
Vehicles in use in 2023 (BE+LUX)
947 cars
Sustainable
developments
Sustainable
operations
Innovation
People
Energy
Mobility
Materials
64%
20%
6%
1%
9%
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
84
Het systeem van korte- en langetermijnbeloningen van leidinggevenden houdt ook rekening met de duurzaamheidsresultaten.
Het project Wood Hub, de nieuwe zetel van CFE en haar dochterondernemingen BPC Group, BPI Real Estate en Wood Shapers, is een
echt uitstalraam van de kennis en de synergieën binnen de Groep CFE. Het brengt de circulariteit van de materialen, het gebruik van
materialen van biologische oorsprong en de optimalisatie van het energieverbruik op de voorgrond. De gemengde structuur van
hout en beton maakt het mogelijk de CO
2
-uitstoot van de bouw van de structuur met 30% te verminderen. Het gebouw wordt ver-
warmd en gekoeld met geothermische energie en warmtepompen, in combinatie met 120 kW aan fotovoltaïsche panelen. Het ge-
bruikt geen enkele fossiele energie. Met zijn energieverbruik van niet meer dan 10 kWh per m² is het een Nearly Zero Energy Building
(NZEB). Bovendien mikt CFE voor dit project op een BREEAM
Outstanding- en WELL Platinum-certificering.
EEN GEZAMENLIJKE EN MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK
De reële impact op de belangrijke ESG-thema’s mens, energie, mobiliteit en materialen wordt verzekerd door een gezamenlijke en
multidisciplinaire aanpak van de verschillende entiteiten. De duurzaamheid wordt al bij aanvang van het ontwerp van de projecten
door BPI Real Estate en Wood Shapers in aanmerking genomen en staat ook centraal in de uitvoering van de projecten door de
verschillende entiteiten van Bouw & Renovatie en Multitechnieken. De innovatie en de uitvoering van gezamenlijke acties door de
verschillende entiteiten versterken de impact.
PROEFPROJECTEN VOOR DE MEEST COMPLEXE THEMA’S
In verscheidene proefprojecten worden de meest complexe thema’s, zoals het materiaaltransport en de circulaire economie, van
nabij gevolgd.
Zo wordt de zeer geslaagde proef in België en Luxemburg voor de optimalisatie van de logistiek naar de werf, door het gebruik van
consolidatiecentra, in nieuwe projecten herhaald.
5.2. ZICHTBARE RESULTATEN VOOR ALLE MATERIËLE ESG-THEMA’S
5.2.1. Sociale impact
De mens staat centraal in de bouwprocessen van CFE. CFE is een belangrijke werkgever, zowel direct (2.990 werknemers) als indirect
via haar verschillende onderaannemers en leveranciers. In 2020 heeft CFE een campagne voor ‘employer branding’ gelanceerd die
het concept ‘Framily’ (family & friends) dat haar kenmerkt, in de verf zette. De filialen op mensenmaat en de soliditeit van de groep
zijn samen met haar vele vormen van synergie de kracht en de bijzonderheid van CFE. Het aantrekken van nieuwe talenten is een
grote uitdaging voor de groep.
HEALTH & SAFETY
CFE wenst ook maximale aandacht te schenken aan de veiligheid en gezondheid op de werkplek. De ernst en de frequentie van
arbeidsongevallen krijgen in elke Raad van Bestuur bijzondere aandacht. CFE presteert in dit domein beter dan het Belgische sec-
torgemiddelde. Dat belet niet dat CFE haar score elk jaar wil verbeteren. In dit opzicht is het beleid voor sensibilisering, voor opleiding
en voor preventie een belangrijk instrument. Ook de integratie van veiligheid in de werkmethodes en de werfvoorbereiding dragen
hieraan bij. De werven worden dan ook regelmatig bezocht om de naleving van de procedures te controleren.
Om rekening te houden met het specifieke karakter en het risiconiveau van de verschillende activiteiten van de CFE-teams zijn
specifieke doelstellingen bepaald. CFE gebruikt de ernstgraad (LTIGR) als indicator voor monitoring van het effect van de acties ter
verbetering van de veiligheid.
CFE streeft naar een ernstgraad van minder dan 0,4 voor de activiteiten Bouw & Renovatie, minder dan 0,5 voor de activiteiten in Multitech-
nieken en minder dan 0,9 voor Rail & Utilities. Al deze doelstellingen moeten tegen ten laatste 2030 worden bereikt.
Om dat te doen, wordt voorrang gegeven aan een proactieve aanpak. Een maandelijks dashboard meet de acties op onze werven
en de impact ervan op de frequentie en de ernstgraad van de ongevallen. De veiligheid is de verantwoordelijkheid van elke mede-
werker en proactieve en constructieve interventies worden sterk aangemoedigd.
2023 was een gelegenheid om elke werknemer te vragen naar hun perceptie van veiligheid. Deze NOSAQ-enquête bracht de verbe-
terpunten op het gebied van veiligheidscultuur aan het licht.
Op Groepsniveau leidde deze oefening in reflectie over de veiligheidscultuur tot de ontwikkeling van een bewustmakingscampagne
met de naam “GO for zero”. Het doel van deze campagne is mensen eraan te herinneren dat elk ongeval, hoe klein ook, er één te
veel is. Tegelijkertijd is het veiligheidscharter herzien en goedgekeurd door het hele managementteam.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
85
Op lokaal niveau worden opleidingen op maat georganiseerd. Deze komen tegemoet aan de specifieke behoeften die uit het on-
derzoek naar voren zijn gekomen. Tot slot heeft elke business unit zijn eigen actieplan opgesteld. Deze actieplannen zijn voorgelegd
aan en goedgekeurd door het Executief Comité.
Regelmating worden er Employe Net Promotor Score-enquêtes gehouden. De resultaten waren goed en er kon snel worden inge-
speeld op de door de werknemers geïdentificeerde verbeterpunten.
Welzijn op de bouwplaats wordt ook concreet gemeten. Op het project Tweewaters van MBG is een proefproject opgezet, waarbij
medewerkers via een welzijnsbarometer kunnen aangeven hoe ze zich voelen.
FATSOENLIJKE ARBEIDSVOORWAARDEN VOOR IEDEREEN
Het respect voor de mens geldt niet alleen voor onze eigen werknemers, maar ook voor het personeel van de onderaannemers en
leveranciers. Deze filosofie is opgenomen in een integriteitscode die het respect voor de rechten van de mens omvat. In deze optiek
verlopen de procedures voor de selectie van en de interactie met de onderaannemers schriftelijk. In 2023 werd geen enkele schen
-
ding van de mensenrechten vastgesteld.
Alle veiligheidsregels gelden natuurlijk niet alleen voor ons eigen personeel, maar ook voor dat van de verschillende onderaann
e-
mers of andere actoren op onze werven. De naleving van de veiligheidsvoorschriften en arbeidsvoorwaarden wordt nauwkeurig
gevolgd. De maandelijkse veiligheidsdashboards registreren dus ook de incidenten en ongevallen bij onze onderaannemers of uit-
zendkrachten.
OPLEIDINGEN OP MAAT
In 2023 ontvingen de medewerkers van CFE meer dan 53.000 opleidingsuren. De opleidingen lopen sterk uiteen en hebben betrek-
king op zowel technische onderwerpen als management, veiligheid, talen of IT.
CFE wil het aantal opleidingsuren tegen 2030 sterk opdrijven, om tot 5 opleidingsdagen per persoon te komen.
Eind 2022 lanceerde CFE haar ‘CFE Academy’. Het is een online opleidingsplatform waar elke werknemer een opleiding op maat kan
vinden, zowel qua inhoud als qua vorm. De digitale aanpak (met behoud van de mogelijkheid van face-to-face training) geeft de
werknemers meer flexibiliteit om een opleiding te volgen wanneer het hen het best uitkomt.
5.2.2. Milieu-impact
CFE heeft zich eind 2020 aangesloten bij de Belgian Alliance for Climate Action (BACA). Ze onderschrijft daarmee het initiatief Scien-
ce Based Targets (SBT). Deze aanpak zal het mogelijk maken om duurzame doelstellingen te valideren die beantwoorden aan de
ambities van de akkoorden van Parijs.
Sinds 2021 heeft CFE haar ambitie van de uitstoot van broeikasgassen voor scope 1 en 2 bevestigd en heeft ze haar emissies voor
scope 3 volledig in kaart gebracht.
CFE heeft haar concrete doelstellingen voor scope 1 en 2 in lijn met de SBT gevalideerd en verbindt zich ertoe haar directe CO
2
-uitstoot (scope
1 en 2) tegen 2030 met 40% te verminderen tegenover 2020.
Ze beschikt daartoe over verscheidene middelen: de vergroening van haar wagenpark, de optimalisatie van de bouwplaatslogistiek,
de monitoring en optimalisatie van het energieverbruik, het gebruik van 100% groene energie op de bouwplaatsen en het rationele
beheer van water en grondstoffen. Op dit moment zijn de resultaten in lijn met de gestelde doelen. De verschillende Business Units
van Bouw & Renovatie België hebben dit doeltreffende beheer van de CO2-uitstoot bevestigd door het behalen van een niveau
3-certificaat in de CO
2
-prestatieladder.
CFE is ook actief in een specifieke werkgroep van het VBA betreffende de standaardisering van de berekening van de CO2-uitstoot,
en van scope 3 in het bijzonder, voor de hele sector. Deze standaardisatie zal het onder andere mogelijk maken om het ambitieni-
veau van de sector te verhogen en om doeltreffende oplossingen te vinden die de verschillende spelers in de waardeketen van de
bouw betrekken.
ANDERS GAAN DENKEN OVER DE MOBILITEIT
Het vervoer van personen en materialen heeft een aanzienlijke weerslag op de directe CO
2
-uitstoot. Bijna 70% van de directe
CO
2
-uitstoot (scope 1 en 2) is toe te schrijven aan het vervoer van werknemers.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
86
Daarom is een nieuw beleid voor de vergroening van het wagenpark van de verschillende entiteiten ingevoerd.
Dit beleid houdt rekening met de specifieke kenmerken van onze verschillende activiteiten en met de specifieke geografische ken-
merken van onze dochterondernemingen.
Elektrische voertuigen, alternatieve transportoplossingen (fiets, openbaar vervoer, ...), het vulpercentage van de bestelwagens
, de
vernieuwing van het vrachtwagenpark zijn stuk voor stuk toegepaste oplossingen. Om deze transitie te bevorderen, worden op de
verschillende bouwplaatsen geleidelijk aan elektrische laadpalen geïnstalleerd.
CFE wil de koolstofintensiteit van haar vloot tegen 2030 met 40% verlagen.
De projecten die BPI Real Estate als Urban Shaper ontwikkelt, liggen door hun aard in het centrum van de stad en houden altijd re-
kening met een multimodale mobiliteit. Naast de bouwplaatslogistiek en de mobiliteit van haar eigen medewerkers ijvert BPI Real
Estate ook voor een koolstofvrije mobiliteit voor haar klanten en stedelijke partners.
De teams van MOBIX blijven de Belgische spoorwegen renoveren en spelen daarmee een belangrijke rol voor de zachte mobiliteit
in België. Deze grootschalige werken worden mogelijk gemaakt de gedurende tientallen jaren verworven expertise van MOBIX (de
spoorwegen waren de eerste activiteiten van CFE in 1880), en door haar vermogen om totaaloplossingen aan te bieden: vernieu
-
wing van de sporen, elektrificatie, vernieuwing van de seinen. MOBIX investeert ook in de vergroening van haar machinepark. Zo
wordt vanaf dit jaar een nieuwe hybride machine gebruikt voor het werk aan de bovenleidingen. CFE zet zich ook in om zijn proje
c-
ten op een duurzame en innovatieve manier uit te voeren. Het project Kanal - Centre Pompidou kan bijvoorbeeld worden aange-
haald als een benchmark op het vlak van mobiliteit en logistiek. Zachte mobiliteit wordt sterk aangemoedigd voor alle werknemers
en veel materialen worden over het water vervoerd, net als het gebruik van een logistiek consolidatiecentrum.
MAAR OOK OVER DE BOUWPLAATSLOGISTIEK
De behoefte aan transport van materialen en afval herzien, kan eveneens helpen om de impact te verkleinen. De op de verschillen-
de bouwplaatsen toegepaste Lean-bouwprocessen dragen er eveneens toe bij.
Sinds 2020 hebben verscheidene werven in België en Luxemburg hun logistiek herzien door met consolidatiecentra te werken. Deze
logistieke hubs verminderen het aantal vrachtwagens voor de bevoorrading van de werven in aanzienlijke mate en maken boven-
dien de leveringsplanning betrouwbaarder. In Brussel worden ook alternatieve leveringswijzen gebruikt, zoals de toelevering via de
waterweg. Dit heeft een onmiddellijke impact op de CO
2
-uitstoot. Doorgedreven studies op de werf Auréa in Luxemburg hebben
aangetoond dat het gebruik van logistieke hubs de productie van CO
2
in het materiaaltransport tot 46% verminderde. Na het succes
van de proefprojecten wordt deze aanpak overgenomen in nieuwe projecten in België en Luxemburg. In de Luxemburgse projecten
wordt zelfs de terugrit van de vrachtwagens geoptimaliseerd, zodat ze bouwafval kunnen meenemen en zodat de sortering, verwer
-
king en recyclage van afval worden geoptimaliseerd. Brusselse projecten met een consolidatiecentrum nemen deel aan een regio-
nale studie over werflogistiek. Onderzoekers van Buildwise en List zullen daarom talrijke metingen blijven uitvoeren op deze projecten
om de impact van deze aanpak te analyseren en mogelijke verbeterpunten te helpen definiëren.
Voor de selectie van leveranciers en onderaannemers wordt bij de offerteaanvraag rekening gehouden met de analyse van de
CO
2
-impact van het vervoer.
Bij de selectie van leveranciers en onderaannemers wordt geleidelijk aan rekening gehouden met de analyse van de CO
2
-impact
van het vervoer.
RATIONEEL MATERIAALGEBRUIK
Volgens studies is de materiaalkeuze een doorslaggevende factor in de analyse van de CO2-kosten van een gebouw. De impact
van de structuur van het gebouw is bijzonder belangrijk. Renovatie, het gebruik van kringloopmaterialen of hergebruik zijn oplos-
singen voor de vermindering van de koolstofvoetafdruk. Ook de keuze van meer duurzame materialen draagt daar toe bij. Om de
impact van de materiaalkeuze in hun projecten te meten, voeren de BPI-teams LCA-studies uit. En ze zijn niet de enigen. Bij aan
be-
stedingen stellen de ontwerpteams waar mogelijk ook duurzamere varianten voor op basis van LCA’s.
De kennis van de materialen (en in het bijzonder van hout) en van bouwtechnieken voor een geoptimaliseerde structuur staan sa-
men met een geïntegreerde projectvisie centraal in de duurzame benadering van Wood Shapers. Zo heeft Wood Shapers samen-
gewerkt met BPC Group en VMA aan het project Monteco, momenteel het hoogste houten gebouw van het Brussels Gewest. In 2023
werd meer dan 50.000 m² aan projecten gebouwd of ontwikkeld met een houten of hybride structuur. De opmerkelijkste projecten
zijn Wooden, Mertert, Roots en Wood Hub.
Met haar drie filialen Van Laere, BPC Group en VMA werkt CFE aan het project ZIN in de Brusselse Noordwijk. Het eerste deel van
de
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
87
werkzaamheden, de kantoren, is opgeleverd. De andere fasen volgen in 2024. Dit innoverende project van meer dan 110.000 m² legt
de nadruk op de circulariteit. De circulaire benadering begint met het behoud van 65% van de bestaande WTC-torens, wat de hoe-
veelheid sloopafval en het gebruik van nieuwe bouwmaterialen beperkt. Dit is het eerste project in België dat de circulariteitsprinci-
pes op deze schaal toepast. Concreet zal in totaal 95% van het materiaal worden bewaard, hergebruikt of gerecycleerd en zal 95%
van de nieuwe materialen voor de kantoren Cradle-2-Cradle-gecertificeerd zijn. Dankzij deze expertise in circulariteit kunnen d
e
teams van de activiteit Bouw & Renovatie zich ook specialiseren in materiaalpaspoorten en ‘urban mining’.
En dit is niet het enige voorbeeldige circulaire project van CFE. BPC Group werkt immers ook aan het project Usquare in Brussel. Dit
project is een echt laboratorium van circulariteit.
Na de teams van Van Laere in Vlaanderen en CLE en BPI Real Estate in Luxemburg, is het nu de beurt aan de teams van BPC Group,
BPI Real Estate en de centrale diensten om hun intrek te nemen in hun nieuwe hoofdkantoor in Brussel, Wood Hub. Deze nieuwe ge
-
bouwen zijn een voorbeeld op het vlak van duurzaamheid, zowel wat de keuze van de materialen als het energieverbruik betreft.
Wood Hub is gebouwd door en voor de CFE-teams en is een referentie voor de gezamenlijke expertise van de groep op vlak van
duurzaamheid.
In Brussel wordt het hoofdkantoor van BPC Group, BPI Real Estate, Wood Shapers en CFE gebouwd met een gemengde structuur van
hout en beton en bevat het veel biogebaseerde of hergebruikte materialen. Verhoogde vloeren, sanitair, meubels,… allemaal mater
i
-
alen die een tweede leven krijgen. Ook de nieuwe zetel van Van Laere krijgt een houten structuur.
Om de circulariteit binnen de groep te bevorderen, heeft BPC Group een applicatie ontwikkeld, Bazaar, waarmee werven met elkaar
in contact kunnen komen en materialen kunnen uitwisselen. En dit betreft niet alleen de entiteiten binnen Bouw & Renovatie onder-
ling. BPI Real Estate heeft BPC Group bijvoorbeeld in staat gesteld 18.000 m² hergebruikte verhoogde vloeren te vinden voor verschil
-
lende van haar projecten, zoals voor Wood Hub. Het platform brengt ook de beste praktijken van de Business Units op het gebied
van duurzaamheid samen en geeft een overzicht van de specifieke informatie waarmee rekening moet worden gehouden bij het
gebruik van een bepaald hergebruikt materiaal (invloed op de planning, uit te voeren tests, aandachtspunten, lijst van leveranc
iers,
enz.)
BPI Real Estate houdt reeds bij het ontwerp van haar projecten rekening met het hergebruik van materialen. Vooraleer de renovatie
of sloop van een oud gebouw begint, wordt een inventaris gemaakt van de materialen of producten die men ter plekke of in andere
projecten zou kunnen hergebruiken.
WATER, EEN HULPBRON OM TE BESCHERMEN
Er gaat bijzondere aandacht naar het water dat wij op onze werven verbruiken of oppompen.
CFE verbindt zich ertoe om tegen 2030 geen opgepompt water meer in de riolering te lozen.
Al in 2021 hebben knappe initiatieven in die zin het licht gezien. Zo kwamen de teams van het project Tweewaters in Leuven op het
slimme idee om met de brouwerij Stella Artois samen te werken om het opgepompte water van de bouwplaats te hergebruiken. Dit
jaar werd het opgepompte water van het project Park Lane van MBG gebruikt om de siervijvers van het nabijgelegen Gare Maritime
te vullen.
Meer algemeen wordt het waterverbruik op veel bouwplaatsen gemonitord. Dankzij deze analyse kan men het verbruik optimalise
-
ren en een abnormaal verbruik of bepaalde lekken detecteren.
Ook de kwaliteit van het water dat in de riolering wordt geloosd, is zeer belangrijk. Op verschillende locaties, zoals deze van
Wood
Hub, worden de betonkuipen gereinigd via bezinkingstanks, zodat men de hoeveelheid betonafval in het geloosde water kan beper-
ken en het water zelfs kan hergebruiken.
Tijdens de bouwfase worden ook reservoirs gebruikt om regenwater op te vangen. Dat water wordt dan benut voor het sanitair of
om vrachtwagens en machines te reinigen alsook om stof te beperken. Als de planning en organisatie het toelaten, kunnen ook de
definitieve reservoirs van het project worden gebruikt.
HET ENERGIEVERBRUIK BEPERKEN
Een andere aanpak om de CO
2
-productie te beperken, is de vermindering van het energieverbruik van zowel de gebouwen als de
werfinstallaties.
Het energieverbruik op de werven wordt gemonitord, zodat men het kan optimaliseren, met name door abnormaal verbruik op te
sporen. Het begrip van dit verbruik gaat samen met een betere isolatie van de werfcontainers en met diverse verbeteringsmaat
-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
88
regelen. Op veel werven werden bovendien zonnepanelen geïnstalleerd. Bij de opstelling van de werfinstallaties wordt daarom ook
rekening gehouden met de optimalisatie van het zonlicht van de bouwketens.
Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de generatoren die met name worden gebruikt om de site op te starten of als eenmali
-
ge back-up voor de verwarmingsbehoeften van de werven in de winter. Deze generatoren verbruiken veel energie. Er worden piloot-
studies uitgevoerd met batterijen of waterstofgeneratoren.
CFE heeft zich ertoe verbonden om tegen 2025 uitsluitend groene stroom te gebruiken op haar bouwplaatsen in België en Luxemburg, en
tegen 2030 de koolstofintensiteit van haar energieverbruik met 40% te verminderen.
Via haar filiaal VMA levert CFE aan de klanten die het wensen ESCO-diensten (Energy Service Contracts) met gegarandeerde
energieprestaties.
CFE lanceerde eind 2021 VMANAGER, een softwareprogramma en app voor energiebesparing, het beheer van de energiestromen en
meer algemeen het beheer van de gebouwtechnieken. Deze innoverende tool maakt een intelligent en duurzaam beheer mogelijk
van nieuwe of gerenoveerde gebouwen. Hij combineert de technische expertise van VMA met een intensieve monitoring en tools
voor de supervisie en controle van de reële energieprestaties. De ontwikkeling van VMANAGER levert in combinatie met de kennis
van VMA een totaaloplossing voor het energiebeheer op. Dankzij VMANAGER zal bijvoorbeeld de Hogeschool PXL over een periode
van 10 jaar 846 ton CO
2
besparen. Om dit ambitieuze project te realiseren, heeft de Limburgse instelling met VMA een educatief
energieprestatiecontract afgesloten voor de gebouwen op haar campus. Dit garandeert een besparing van ongeveer 30% op elek-
triciteit en aardgas met medewerking van de studenten bij het initiatief.
Het nieuwe hoofdkantoor van CFE, Wood Hub, is een voorbeeld op het gebied van energieverbruik. Het gebouw wordt verwarmd en
gekoeld door geothermische energie en warmtepompen en is uitgerust met 300 fotovoltaïsche zonnepanelen. Dit maakt Wood Hub
bijna energieonafhankelijk, met een primair energieverbruik van niet meer dan 8,59 kWh per m². Vergeleken met het huidige ge
-
middelde van 180 kWh/m²/jaar voor kantoorgebouwen, onderscheidt Wood Hub zich als een uitzonderlijke NZEB (Nearly Zero Energy
Building), ontworpen voor de toekomst.
In haar vastgoedontwikkelingen streeft BPI Real Estate naar de optimalisatie van het energieverbruik van de gebouwen en het ge-
bruik van verwarmingstechnieken zonder fossiele brandstoffen (gas, steenkool en stookolie). Dit jaar voorzien 159.098 m² projecten
ter studie of in ontwikkeling warmtekrachtkoppeling, een warmtenet met biomassa/pellets of geothermie. 93.017 m² krijgen een vo
l-
ledig ‘fossil free’ verwarmingssysteem.
CFE investeert ook in initiatieven voor duurzame energie. De toekomst van groene energie in België kan niet zonder de ontwikkel
ing
van batterijparken. Het consortium EStor-Lux (CFE, SRIW, Ackermans & van Haaren, BEWATT, SOCOFE, IDELUX, SOFILUX) is in 2021 van
start gegaan met de volledige commerciële activiteit van het eerste op het Belgische hoogspanningsnet aangesloten batterijpark.
Met een geïnstalleerd vermogen van 10 MW en een opslagcapaciteit van 20 MWh is dit park van 480 modules met lithium-ionbat
-
terijen, geïnstalleerd op de site van een datacenter van Kyndryl in Bastenaken, de grootste actieve batterijensite van de Benelux in
termen van opslagcapaciteit. CFE investeert ook in offshore windparken via haar participatie in Green Offshore.
DE AFVALPRODUCTIE BEPERKEN
De monitoring van de belangrijkste afvalfracties op de bouwplaats heeft alle teams bewust gemaakt van het belang om de afval-
productie te beperken en oplossingen voor hergebruik te zoeken. Er worden ook raamcontracten gesloten met afvalophalers die
een sorteerpercentage garanderen dat minstens beantwoordt aan de criteria van de Europese taxonomie.
Bijvoorbeeld prefabricage beperkt de productie van afval. Dit geldt niet alleen voor ruwbouw (beton, hout of hybride). Zo is VMA
gestart met de prefabricage van technische elementen (Skids). Voor bepaalde afwerkingselementen, zoals wanden van gipsplaat,
maakt de optimalisatie van de bestellingen (bijvoorbeeld de hoogte van de platen) het mogelijk de hoeveelheid afval drastisch te
verminderen.
Dankzij partnerschappen met bepaalde materiaalfabrikanten kan afval ook een tweede leven krijgen. Zo recupereert UNILIN op de
werven van MBG houtafval om er gerecycleerde spaanplaten van te maken.
CFE wil haar afvalproductie tegen 2030 met 30% verminderen.
5.2.3. Impact op de governance en innovatie
EEN TOOL OM INNOVATIE TE STIMULEREN
Dit jaar heeft CFE een online tool ontwikkeld om ideeën voor innovatie van het personeel te verzamelen. Deze tool, Innovate.It ge-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
89
naamd, maakt zo de opvolging en ontwikkeling mogelijk van veelbelovende ideeën die door een selectiepanel zijn geselecteerd.
De werking van deze jury en het proces voor de ontwikkeling van ideeën zijn vastgelegd in de innovatie-governance van de Groep CFE.
Om de impact in termen van innovatie te maximaliseren, werd in alle dochterondernemingen een enquête gehouden om de the-
ma’s te selecteren waarop de innovatie moet focussen. Het betreft in het bijzonder ‘datascanning’, ‘quality defect management’,
prefabricage en automatisering op de bouwplaats.
OP WEG NAAR DIGITALISERING
Digitalisering is voor alle ondernemingen een cruciale uitdaging. Bij CFE gaat het zowel om projecten voor de integratie van bijvoor-
beeld BIM als om het beheer van CFE als onderneming. Om die reden is CFE gestart met een groot project om haar ERP te moderni-
seren en in al haar dochterondernemingen te standaardiseren.
Daarnaast verschijnen er on-site innovaties op het vlak van digitalisering, met name via tal van partnerschappen met start-ups
OPLEIDINGEN EN PREVENTIE OM DE IT-BEVEILIGING TE VERBETEREN
De IT-teams van de Groep werken dagelijks aan IT-beveiliging. Er worden regelmatig audits uitgevoerd om te controleren of alle
processen die nodig zijn om de veiligheid van de Groep te garanderen, aanwezig zijn. Ze organiseren ook regelmatig verplichte trai-
ningen voor alle werknemers om hen bewust te maken van cyberveiligheid en hen te helpen potentiële aanvallen te herkennen.
TRANSPARANTIE
CFE vindt transparantie tegenover al haar stakeholders zeer belangrijk. Alle financiële en niet-financiële informatie van de groep
wordt jaarlijks in het jaarverslag opgenomen.
Alle belangrijke informatie wordt doorgegeven via persberichten en op de website van de groep.
CORPORATE GOVERNANCE
Een Corporate Governance Charter met concrete en begrijpelijke procedures moet de grootst mogelijke impact op de werking ga-
randeren. In 2022 werden het Corporate Governance Charter alsook meerdere cruciale en alle cruciale beleidslijnen en procedures
geüpdatet.
Het Charter definieert de structuur van CFE, de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende raden en comités, en de mi
ni
-
male toepasselijke procedures. Vervolgens wordt het in een reeks interne beleidslijnen uitgewerkt.
Het beleid voor de eerbiediging van de mensenrechten en dat voor de bestrijding van fraude en corruptie verdienen een bijzonder
e
vermelding.
Respect voor mensenrechten
Het respect van de mensenrechten is een van de fundamentele waarden die aan de basis liggen van het algemene beleid van de
kernactiviteiten Vastgoedontwikkeling, Bouw & Renovatie en Multitechnieken. Dit respect komt tot uiting in een geformuleerd beleid
met een specifieke op de integriteit van de medewerkers gerichte gedragscode, die het algemene kader vormt waarvan de toe
-
passing door individuele informatie en interne audits wordt verzekerd. Dit beleid is openbaar toegankelijk op de website van CFE:
https://www.cfe.be/en/company-documents.
In de aanwerving maar ook in bijvoorbeeld de dagelijkse werkrelaties en de opportuniteiten voor opleiding, interne mobiliteit o
f
promotie, is elke discriminatie op grond van gender, leeftijd, nationaliteit, afkomst, overtuiging of handicap verboden. Het algemene
beleid omvat ook het respecteren van de wetten met betrekking tot de privacy van de medewerkers, wat in de dochterondernemin
-
gen tot uiting komt in maatregelen op het vlak van de informatica om de veiligheid van de persoonsgegevens van de medewerkers
te verzekeren. Hiervoor werd een DE&I charter opgesteld en ondertekend door het Executief Comité.
Dit algemene beleid wordt ook weerspiegeld in de contractuele bepalingen met de onderaannemers, bepalingen die het respect
van de wetten met betrekking tot de mensenrechten eisen. Bij de selectie van buitenlandse onderaannemers voeren wij de vereiste
controles uit, bijvoorbeeld inzake de sociale zekerheid en de betaling van het minimumloon.
Tot op heden is geen enkele inbreuk op ons mensenrechtenbeleid vastgesteld.
Bestrijding van fraude en corruptie
In 2022 is de code voor ethiek en integriteit bijgewerkt en goedgekeurd door het Executief Comité. Ze geldt voor alle werknemers,
ongeacht hun functie. Ze verklaart duidelijk dat elke vorm van corruptie of corrupte praktijken, direct of indirect, verboden is, zowel
op het niveau van de ondernemingen als op dat van de natuurlijke personen. Om de effectiviteit en het goede begrip van de uitge
-
vaardigde ethische regels te verzekeren, geeft de code concrete details met betrekking tot in commerciële betrekkingen courante
gewoonten, zoals voordelen, geschenken, voorrechten en blijken van gastvrijheid: ze preciseert wat wel en niet toegelaten is, d
e
grenzen die men moet respecteren enzovoort, rekening houdend met de nationale regels (van België en/of het betrokken buiten
-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
90
land) en de internationale reglementeringen. Het engagement van de dochterondernemingen en hun medewerkers, het ethische
besef en de wil om in een geest van samenwerking en vertrouwen te werken, samen met de invoering van een aantal interne pro-
cedures die de mogelijkheid van fraude en corruptie beperken, zijn stuk voor stuk elementen die een goede naleving van de bepa-
lingen tegen fraude en corruptie hebben verzekerd.
Interne audit
De afdeling Interne Audit onderwerpt elke entiteit regelmatig aan een analyse van de risico’s en de procedures. De afdeling Int
erne
Audit is een onafhankelijke functie met als belangrijkste opdracht de ondersteuning en begeleiding van het management voor een
betere beheersing van de risico’s.
De afdeling Interne Audit rapporteert functioneel aan het Auditcomité van CFE, door het jaarlijkse auditplan, de belangrijkste resulta
-
ten van de uitgevoerde audits en een opvolging van de actieplannen voor te leggen. Indien nodig kunnen bijkomende opdrachten
worden uitgevoerd op verzoek van het Auditcomité of het Executief Comité van CFE.
5.3. EEN STERK CSR-BELEID, EEN ECHT PLUSPUNT VOOR EEN MENSELIJK BEDRIJF
Hoewel de materialiteitsoefening het vrijwilligerswerk en de steun aan goede doelen niet als elementen met hoge materialiteit heeft
aangemerkt, is CFE zich ervan bewust dat deze onderwerpen zeer belangrijk zijn voor haar werknemers. Om al deze redenen, en in
het volle besef van de impact die CFE op de samenleving kan hebben, werden ook dit jaar weer tal van mooie acties ondernomen
op het niveau van de groep en in alle entiteiten.
Het betreft acties op lange termijn, zoals de samenwerking van CFE met Youthstart, dat voortijdige schoolverlaters helpt om weer
het vertrouwen te krijgen dat ze nodig hebben om in de beroepswereld te stappen.
BPI Real Estate organiseert ook sportieve, culturele en ondersteunende activiteiten voor de bevolking in haar gebouwen in ontwikke
-
ling waar de werken nog niet begonnen zijn.
En in alle dochterondernemingen van de groep worden mooie acties opgezet.
CFE steunt ook noodmaatregelen in samenwerking met het Rode Kruis.
Om in de toekomst een nog grotere impact te hebben, heeft CFE een stichting ‘Heroes for Good’ opgericht. Deze stichting biedt e
en
meer gestructureerde en effectieve aanpak van MVO.
5.4. DUURZAME PARTNERSCHAPPEN
Partnerschappen zijn onmisbaar in ons vak. Geen enkel project zou mogelijk zijn zonder onze partners (opdrachtgevers, architecten,
studiebureaus, banken, leveranciers, …).
Het is dan ook vanzelfsprekend dat wij in de sectorale werkgroepen met verschillende comités samenwerken: BA4SC, BVS, VBA,
UASW, Embuild, Ecobuild, Faast, …
Maar ook multisectoraal: The Shift, BACA, CCI, …
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
91
6. NIET-FINANCIËLE KRITISCHE PRESTATIE-INDICATOREN
(KPI’S)
De definitie, de verzameling en de analyse van KPI’s maken integraal deel uit van de duurzaamheidsstrategie van CFE. Voor elk the-
ma met hoge materialiteit werd ten minste één KPI gekozen. Voor sommige meer complexe thema’s, zoals het transport, werd de
voorkeur gegeven aan de analyse via proefprojecten. De analyse en regelmatige opvolging van al deze KPI’s aan de hand van spe-
cifieke dashboards maken het mogelijk de toegepaste actieplannen nauwkeurig te valideren.
De geselecteerde indicatoren bestrijken alle ESG-aspecten.
De kwaliteit van de verzamelde gegevens wordt elk jaar kritisch geanalyseerd met het oog op de doorlopende verbetering ervan.
6.1. Belangrijkste cijfers en duurzaamheidsambitie
De belangrijkste duurzaamheidsthema’s voor CFE zijn Mens, Mobiliteit, Energie, Grondstoffen en Governance. Dit heeft zowel betrek-
king op de ontwikkeling van de projecten van BPI Real Estate als op de uitvoering van de werken door de teams van de activiteiten
Bouw & Renovatie en Multitechnieken. Voor deze thema’s zijn strategische KPI’s en concrete streefdoelen bepaald.
2021 2022 2023 Target 2030
People
Veiligheid Ernstgraad
(1)
ratio 0,69 0,72 0,68 0,52
(8)
Opleidingen
Aantal opleidingsda-
gen per werknemer
(2)
d/FTE 2,06 2,20 2,51 5
Mobility
Green fleet
Percentage elektri-
sche of hybride voer-
tuigen
% 4 7 33 90
Directe CO
2
-uitstoot
(scope 1 en 2)
Koolstofintensiteit
(3)
ton/k€ 15,9 13,5 12,7 11,6
Energy
Groene energie
Aandeel groene
energie
(4)
% 54,9 80% 81% 100
(9)
Materials
Afvalvermindering Afvalintensiteit
(5)
ton/M€ 28,13 21,60 24,03 17,75
Gebruik van
biomaterialen
Oppervlakte van uit
hout opgetrokken of
ontwikkelde gebou-
wen
(6)
m² - 53.355 50.299 tbc
Rationeel
watergebruik
Percentage herge-
bruikt opgepompt
water
(7)
% - - - 100
Governance
Transparantie en
risicobeheer
Sustainalytics-rating - 27,8
(medium)
26,1
(medium)
24
(medium)
tbc
(1) Ernstgraad = aantal kalenderdagen afwezigheid x 1.000 gedeeld door het aantal gewerkte uren. Gelet op de specificiteiten van de vakgebieden werden verschillende
doelstellingen bepaald voor Bouw, Multitechnieken en Rail. Deze doelstelling komt overeen met een vermindering met 50% tegenover de Belgische sectorgemiddelden
in 2020.
(2) Het aantal opleidingsdagen per werknemer wordt berekend uitgaande van 8 werkuren per dag. De doelstelling is ten minste vijf opleidingsdagen (alle categorieën
samen) per medewerker.
(3) De koolstofintensiteit wordt berekend door de hoeveelheid CO
2
van scope 1- en scope 2-emissies die CFE produceert, te delen door de omzet van het afgelopen jaar
van de CO
2
-producerende activiteiten (Bouw & Renovatie en Multitechnieken). De doelstelling is dus deze koolstofintensiteit met 40% te doen dalen tegen 2030 ten
opzichte van het referentiejaar 2020.
(4) Het aandeel groene energie is de ratio tussen de groene energie en de totale verbruikte energie (op de bouwplaatsen en in de verschillende maatschappelijke zetels).
(5) De afvalintensiteit wordt berekend door de hoeveelheid afval die CFE produceert, te delen door de omzet van het afgelopen jaar van de afvalproducerende activiteit-
en (Bouw & Renovatie en Multitechnieken). De doelstelling is dus deze afvalintensiteit met 30% te doen dalen tegen 2030 ten opzichte van het referentiejaar 2020.
(6) Het betreft projecten met een structuur van hout of hout-beton die in 2022 zijn opgeleverd, in uitvoering zijn of in de laatste fase van hun ontwikkeling zitten.
(7) Het opgepompte water van de bouwplaatsen wordt momenteel vaak rechtstreeks in de riolering geloosd. CFE heeft de ambitie om geen opgepompt water meer in de
riolering te lozen en dus een manier te vinden om 100% van het opgepompte water te hergebruiken. Deze gegevens zullen vanaf 2024 worden gemonitord.
(8) Gemiddelde op basis van de specificiteit van de activiteiten Bouw & Renovatie < 0,4; VMA < 0,5; MOBIX < 0,9.
(9) De 100% doelstelling is vastgesteld voor 2025 voor BELUX.
6.2. Sociale KPI’s
6.2.1. KPI’s voor HR
De medewerkers zijn de grootste waarde van een onderneming. De teams van Human Resources staan doorlopend voor de uitda-
ging om gezonde, ontplooide en voldoende opgeleide medewerkers te vinden. Ze kunnen deze elementen dankzij verscheidende
kritische prestatie-indicatoren zorgvuldig volgen. De acties van CFE ten gunste van het welzijn en het opleiden van werknemers
heb-
ben een belangrijke bijdrage geleverd aan het verkrijgen van het TOP EMPLOYER-certificaat.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
92
6.2.1.1 KPI’s voor Talent management
Bij CFE werken zo’n 2.990 medewerkers.
Aantal medewerkers volgens statuut
Arbeiders Bedienden Totaal
2021 1.620 1.517 3.137
2022 1.505 1.569 3.074
2023 1.420 1.570 2.990
Aantal medewerkers per type contract
Arbeidsovereenkomst van
onbepaalde duur
Arbeidsovereenkomst van
bepaalde duur
Alternerend leren Totaal
2021 3.009 115 13 3.137
2022 2.937 126 11 3.074
2023 2.822 164 4 2.990
Leeftijdspiramide
2021 2022 2023
< 25 183 192 192
26-30 355 338 325
31-35 428 429 407
36-40 438 416 385
41-45 391 394 390
46-50 394 360 352
51-55 421 394 377
56-60 375 374 372
> 60 152 177 190
Anciënniteit
2021 2022 2023
< 1 349 380 305
1-5 1135 1074 1079
6-10 512 445 439
11-15 426 355 332
16-20 264 304 326
21-25 134 196 204
> 25 317 320 305
Aantal mannen/vrouwen
Bedienden (M) Bedienden (V) Arbeiders Arbeidsters % mannen % vrouwen
2021
1.077 440 1.599 21 85,3% 14,7%
2022
1.100 469 1.487 18 84,2% 15,8%
2023 1103 467 1400 20 83,7% 16,3%
Alle HR-indicatoren zijn in de voorbije drie jaar relatief stabiel gebleven.
Opleidingen
De opleidingen zijn een ander belangrijk aspect van het Talent management. CFE heeft de ambitie om in 2030 ten minste vijf oplei
-
dingsdagen per medewerker aan te bieden. Deze aanzienlijke toename van de opleidingen zal worden bevorderd door een gedi-
gitaliseerd opleidingsaanbod dat het face-to-face aanbod aanvult. Elke werknemer kan dus in zijn of haar eigen tempo en op het
tijdstip dat hem of haar het best past een opleiding volgen. Al deze opleidingen zijn toegankelijk via het platform voor opleid
ingsbe-
heer CFE Academy, dat eind 2022 werd gelanceerd.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
93
In aantal uren per aard van de opleiding Totaal 2021 Totaal 2022 Totaal 2023 Mannen 2023 Vrouwen 2023
Technieken 18.493 22.862 18.684 15.202 3.482
Hygiëne en veiligheid 19.839 17.160 27.763 24.964 2.799
Milieu 66 699 43 35 8
Management 3.183 4.554 1.954 1.404 550
Informatica 1.890 1.910 838 559 279
Adm/Boekh/Beheer/Jur. 2.848 2.227 1.043 631 412
Talen 3.434 2.783 998 913 85
Diversiteit 126 101 115 58 57
Overige 1.794 1.697 8.693 5.912 2.781
Totaal 51.673 53.993 60.131 49.678 10.453
Aantal opleidingsuren per VTE 16,5 17,6 20,1 19,8 21,5
Aantal opleidingsdagen per VTE
(op basis van 8 u/dag)
2,06 2,20 2,51 2,48 2,68
6.2.1.2 KPI’s voor welzijn, veiligheid en gezondheid
Absenteïsme
2021 2022 2023
Aantal dagen afwezigheid wegens ziekte
39.574 41.735 36.882
Aantal dagen afwezigheid wegens arbeidsongeval
2.833 3.158 3.478
Aantal dagen afwezigheid wegens ongeval op de weg naar/van het werk
248 7 17
Aantal dagen afwezigheid wegens beroepsziekte
0 0 0
Aantal gewerkte dagen
526.764 522.446 495.918
Afwezigheidsgraad
8,10% 8,59% 8,14%
KPI’s met betrekking tot de veiligheid (inclusief onderaanneming)
Omdat de veiligheid een continu aandachtspunt is, heeft CFE QHSE-dashboards ontwikkeld, zodat ze de evolutie van de statistieken
nauwkeurig kan volgen en zo snel mogelijk de nodige verbeteringsmaatregelen kan nemen. De ernstgraad (een van de klassieke
veiligheidsindicatoren) werd gekozen als een van de KPI’s voor onze ‘ sustainability linked loans’ bij de banken.
Dit dashboard met de belangrijkste informatie voor elke dochteronderneming wordt ten minste eenmaal per maand bijgewerkt om
de veiligheidsgegevens zo stipt mogelijk te monitoren. Deze gegevens omvatten de traditionele veiligheidsinformatie (frequentie-
graad en ernstgraad), maar ook indicatoren van proactieve veiligheidsacties (toolboxvergaderingen, betrokkenheid van het
management, inachtneming van incidenten en feedback, …).
De veiligheid van de onderaannemers en het uitzendpersoneel krijgt uiteraard evenveel aandacht als die van het eigen personeel.
Veiligheid
2021 2022 2023 Sector-
gemiddelde*
Frequentiegraad
22,37 21,96 18,47 27,09
Ernstgraad
0,69 0,72 0,68 0,97
* sectorgemiddelde 2021, bron: fedris.be (gemiddelde berekend op NACE-codes 41, 42 en 43)
Frequentiegraad = aantal ongevallen met arbeidsongeschiktheid x 1 miljoen gedeeld door het aantal gewerkte uren
Ernstgraad = aantal kalenderdagen afwezigheid x 1.000 gedeeld door het aantal gewerkte uren
Ondanks alle genomen maatregelen en een open en proactieve veiligheidscultuur blijft het inherente risico van onvolledige rap-
portage bestaan. De reporting is immers afhankelijk van de informatie die het slachtoffer van een ongeval doorgeeft. De resultaten
voor 2022 zijn beter dan het voorgaande jaar en nog steeds beduidend beter dan die van de sector.
We moeten echter waakzaam blijven, want veiligheid moet te allen tijde voorop blijven staan.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
94
6.3. KPI’s voor het milieu
Het thema klimaat en energie is van cruciaal belang.
Zo zullen we de afname van de CO
2
-productie in de activiteiten van CFE meten. Dit heeft betrekking op scope 1 en 2 van de benade-
ring van het Greenhouse Gas Protocol:
SCOPE 1
De directe uitstoot van broeikasgassen (BKG) houdt verband met het gebruik van fossiele brandstoffen. Alleen de productie van C
O
2
wordt in aanmerking genomen, de uitstoot van andere broeikasgassen wordt buiten beschouwing gelaten. Het betreft uitsluitend
aangekochte fossiele brandstoffen die in de eigen installaties, machines en vloot of in de eigen projecten worden gebruikt. Deze
scope 1 omvat ook de in de eigen elektriciteitsgeneratoren gebruikte brandstof.
SCOPE 2
De indirecte uitstoot van broeikasgassen (BKG) houdt verband met het gebruik van aangekochte elektriciteit. Alleen de productie
van CO
2
wordt in aanmerking genomen, de uitstoot van andere broeikasgassen wordt buiten beschouwing gelaten. De elektriciteit
die de ondernemingen aankopen is vaak afkomstig uit zowel hernieuwbare als niet-hernieuwbare bronnen. Slechts wanneer de
hoeveelheid energie die een bedrijf aankoopt uitdrukkelijk contractueel vastgelegd is, kan men ze in de twee delen uitsplitsen. Daar
-
om hebben we voor de berekening van scope 2 de ‘market based’ methode gekozen en houden we rekening met de groene con-
tracten die de verschillende dochterondernemingen hebben afgesloten.
De ADEME-methode voor de koolstofbalans wordt gevolgd. De gebruikte CO
2
-conversiecoëfficiënten zijn publiek beschikbaar op de
website https://www.facteursdemissionco2.be/. Deze zijn gevalideerd door onze consultant CO2LOGIC.
2021 2022 2023 2023 vs 2022 2023 vs 2020 Target 2030
CO
2
(tonnes CO
2
)
CO
2
emissions Scope 1 14.570 13.914 14.044 0,94% -11,18%
CO
2
emissions Scope 2 1.919 1.395 1.342 -3,79% -28,29%
CO
2
emissions Scope 1+2 16.489 15.309 15.387 0,51% -12,99%
CO
2
intensity (tonnes CO
2
/k€)
CO
2
intensity (per productive activity*) 15,9 13,5 12,7 -5,56% -34,46% 11,63
* gedeeld door de omzet van Bouw & Renovatie en Multitechnieken.
We stellen vast dat de CO
2
-uitstoot van de bouwondernemingen van CFE in het bijzonder wordt beïnvloed door het type bouw-
plaats en uitgevoerde werken in de loop van het jaar. Vooral werven met omvangrijke ruwbouwwerken vereisen een groot verbruik
van elektriciteit en diesel voor de werking van de bouwmachines en de kranen. De bouwplaatsen die in de winterperiode worden
afgewerkt, vereisen dan weer een grote inbreng van energie voor de verwarming en het drogen van de gebouwen.
Het verbruik van de voertuigen zal eveneens sterk worden beïnvloed door de afstand woning-werk. Al deze elementen variëren ster
k
van jaar tot jaar.
We zien een aanzienlijke vermindering van de directe CO
2
-uitstoot sinds 2020, het referentiejaar. Dit is hoofdzakelijk te danken aan
de daling van de scope 2-emissies. Deze daling is grotendeels toe te schrijven aan de aanzienlijke transitie naar groene energie. De
absolute emissies tussen 2022 en 2023 zijn niet veel veranderd, ondanks een aanzienlijke toename van de omzet. Een gedetailleerde
analyse per emissiebron geeft een beter inzicht in deze trend.
CO
2
scope 1+2 Absolute (tonnes CO
2
) Intensity* (tonnes CO
2
/k€)
2021 2022 2023 2021 2022 2023 2023 vs 2022 2023 vs 2020
Scope 1
14.569,95 13.914,14 14.044,44 14,01 12,23 11,60 -5,16% -33,09%
Fleet
10.522,46 10.589,99 9.891,58 10,12 9,31 8,17 -12,24% -36,39%
Fuel
3.157,32 2.649,43 3.078,64 3,04 2,33 2,54 9,18% -30,14%
Gas
881,77 637,17 992,62 0,85 0,56 0,82 46,38% -4,10%
Refrigerants
8,39 37,55 81,60 0,01 0,03 0,07
Scope 2
1.919,06 1.394,96 1.342,15 1,85 1,23 1,11 -9,60% -45,99%
Electricity
1.919,06 1.394,96 1.342,15 1,85 1,23 1,11 -9,60% -45,99%
General total
16.489,01 15.309,10 15.386,59 15,86 13,46 12,71 -5,56% -34,46%
* gedeeld door de omzet van Bouw & Renovatie en Multitechnieken.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
95
19,4
15,9
13,5
11,6
2020 2021 2022 2023 Target 2030
CO
2
Intensity Evolution
Share of the direct emissions by category in 2023
Scope 1 Fleet Scope 1 Fuel Scope 1 Gas
Scope 1 Refrigerants Scope 2 Electricity
12,7
Fossil fuel EV Hybrid
12,8%
58,3%
28,8%
Ordered vehicles in 2023 (BE+LUX)
156 cars
Fossil fuel EV Hybrid
13,7%
66,8 %
19,4%
Vehicles in use in 2023 (BE+LUX)
947 cars
Sustainable
developments
Sustainable
operations
Innovation
People
Energy
Mobility
Materials
64%
20%
6%
1%
9%
19,4
15,9
13,5
11,6
2020 2021 2022 2023 Target 2030
CO
2
Intensity Evolution
Share of the direct emissions by category in 2023
Scope 1 Fleet Scope 1 Fuel Scope 1 Gas
Scope 1 Refrigerants Scope 2 Electricity
12,7
Fossil fuel EV Hybrid
12,8%
58,3%
28,8%
Ordered vehicles in 2023 (BE+LUX)
156 cars
Fossil fuel EV Hybrid
13,7%
66,8 %
19,4%
Vehicles in use in 2023 (BE+LUX)
947 cars
Sustainable
developments
Sustainable
operations
Innovation
People
Energy
Mobility
Materials
64%
20%
6%
1%
9%
Het grootste deel van de directe CO2-uitstoot (64%) is toe te schrijven aan het wagenpark (bedrijfswagens, bestelwagens en
vrachtwagens). Dit is dus het belangrijkste aandachtspunt voor onze directe uitstoot. Er is een gestage daling van de aan het wa-
genpark gerelateerde emissies, dankzij de geleidelijke vergroening van het bedrijfswagenpark.
De toename van de activiteit in 2023 heeft echter geleid tot een toename in het gebruik van energie op bouwplaatsen voor het
aandrijven van machines, generatoren en verwarmingstoestellen.
Tegelijkertijd werkt CFE sinds 2021 aan een beter begrip van haar indirecte CO
2
-uitstoot (scope 3). Door het in kaart brengen van
deze scope 3 konden de grootste bronnen van CO
2
-productie, namelijk constructiematerialen zoals beton en staal, worden geïden-
tificeerd. Er kon ook een eerste gekwantificeerde schatting van de scope 3 worden gemaakt.
Niveau 3 (of scope 3) komt overeen met andere indirecte emissies, zoals emissies uit de winning van materialen die het bedrijf
aan-
koopt voor de productie van het product of emissies uit het vervoer van deze materialen, emissies uit afval of uit het gebruik van
de producten (in ons geval het gebruik van de gebouwen gedurende 50 jaar). Dit is het belangrijkste deel van de uitstoot van ee
n
productiebedrijf.
Deze mapping benadrukt het belang van de materiaalkeuze in een project. Om de koolstofvoetafdruk te verkleinen, moet men dus
de voorkeur geven aan renovatie, het gebruik van materialen van biologische oorsprong, prefabricage of hergebruikte of gerecy
-
clede materialen.
De structurele elementen van de gebouwen zullen de hoogste prioriteit krijgen, aangezien ze de grootste potentiële impact hebbe
n.
Het tweede belangrijke element is het verbruik van de gebouwen tijdens de exploitatiefase. De keuze van niet-fossiele brandstof-
technieken, de isolatie en de optimalisatie van het verbruik zijn essentieel om de impact te verminderen.
In het kader van het CSRD zullen Scope 3-emissies vanaf 2024 worden gemonitord.
Veel bouw- en renovatieprojecten worden ook in tijdelijke vereniging uitgevoerd. Voor deze projecten is het soms moeilijk om de
ge-
vraagde milieu-informatie (energieverbruik, afvalproductie, enz.) te verkrijgen. Het effect van dit gebrek aan gegevens wordt nader
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
96
toegelicht in hoofdstuk 6.5.1.
6.3.1. KPI’s voor energie
6.3.1.1 KPI’s voor waterbeheer
Sinds eind 2021 monitoren wij het waterverbruik op onze werven. Aangezien de contracten voor de levering van water meestal jaar-
lijks zijn, is de monitoring van deze gegevens onvoldoende expliciet. De nieuwe bouwplaatsen worden daarom uitgerust met intelli-
gente meters om het verbruik continu te controleren.
Er zijn echter nog niet voldoende gegevens verzameld om ze te kunnen interpreteren.
We hebben evenwel verschillende proefprojecten opgezet om het verbruik te beperken (regenwaterreservoirs, behandeling van
bezonken water, …).
Ook het opgepompte water is een belangrijk aandachtspunt. De Groep CFE wil vanaf 2030 100% van het opgepompte water van
haar werven hergebruiken. Inmiddels zijn verscheidene proefprojecten met succes gerealiseerd.
6.3.1.2
KPI’s voor het energieverbruik
Voor dit thema meten we zowel het energieverbruik van de bouwplaatsen van CFE en van de verschillende maatschappelijke zetels
van onze dochterondernemingen als het verbruik van de duurzame verwarmingssystemen in de projecten van BPI Real Estate.
In haar vastgoedontwikkelingen streeft BPI Real Estate naar de optimalisatie van het energieverbruik van de gebouwen en het ge
-
bruik van verwarmingstechnieken zonder fossiele brandstoffen (gas, steenkool en stookolie). Dit jaar voorzien 159.098 m² projecten
ter studie of in ontwikkeling warmtekrachtkoppeling, een warmtenet met biomassa/pellets of geothermie. 93.017 m² krijgen een vo
l-
ledig ‘fossil free’ verwarmingssysteem. Deze gegevens worden regelmatig bijgewerkt en zijn beschikbaar op de website van BPI Real
Estate (https://www.bpi-realestate.com/nl/be/duurzame-ontwikkeling).
Het energieverbruik wordt rechtstreeks gemeten op de bouwplaatsen, die in de meeste gevallen met smart meters uitgerust zijn.
Energy (Kwh) 2020 2021 2022 2023
Electricity 12.990.826 15.369.337 12.433.215 13.540.136
Gas 3.195.251 4.844.905 3.500.947 5.453.974
Fuel 11.064.479 12.050.850 11.066.302 11.750.532
Total 27.250.556 32.265.092 27.000.465 30.744.642
Intensity * (Kwh/k€) 29,88 31,03 23,74 25,40
* gedeeld door de omzet van Bouw & Renovatie en Multitechnieken.
%green energy 2020 2021 2022 2023
HQs 27% 55% 73% 89%
Sites 28% 60% 80% 76%
Total 28% 60% 80% 81%
Voor sommige van onze gehuurde kantoren waar energiecontracten voor het volledige gebouw worden afgesloten, hebben we
geen bevestiging kunnen krijgen van het type elektriciteitscontracten dat de beheerders hebben afgesloten. Daarom hebben we
een conservatieve benadering gekozen door dit als grijze energie te beschouwen.
6.3.2. KPI’s voor materialen
6.3.2.1 KPI’s voor afvalbeheer
Het thema materialen betreft het hergebruik van materialen, de beperking van afval en het rationele beheer van natuurlijke hulp-
bronnen.
Sinds begin 2020 volgen alle dochterondernemingen van CFE een nieuwe indicator voor afval. De vijf belangrijkste afvalfracties
wor-
den viermaal per jaar gemeten en opgenomen in het milieudashboard.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
97
Waste Unit 2020 2021 2022 2023
Mixed (ton) ton 9.498 10.672 8.489 15.348
Wood (ton) ton 3.855 2.896 2.669 3.071
Inert (ton) ton 9.498 6.222 10.990 9.483
Hazardous (ton) ton 38 33,6 548 95
Steel (ton) ton 542 6750,21 1.875 1.089
Total ton 23.431 28.595 24.572 29.086
Intensity* ton/M€ 25,7 27,5 21,6 24,0
* gedeeld door de omzet van Bouw & Renovatie en Multitechnieken.
De groep wil haar afvalintensiteit tegen 2030 met 30% verminderen ten opzichte van het uitgangspunt voor 2020 (het referentie-
jaar).
6.3.2.2
KPI’s voor modulariteit en circulariteit
Het hergebruik kan worden gemonitord op het niveau van de ontwikkelaar (BPI Real Estate) en op dat van de werven.
Voor de analyse op de werf analyseert CFE alle gegevens van de projecten ZIN en Usquare, die in zekere zin als proef dienen om de
meest ‘SMART’ KPI’s en ambitieuze maar realistische doelstellingen te bepalen. CFE neemt ook deel aan de werkgroep ‘circulaire
economie’ van Buildwise om oplossingen te vinden om de circulaire economie te industrialiseren en te laten groeien. CFE heeft ook
een applicatie ontwikkeld, Bazaar, om het hergebruik van materialen tussen de werven van de groep aan te moedigen.
BPI Real Estate past een nauwkeurige monitoring toe van de in haar projecten hergebruikte materialen. Dat begint met inventaris
-
sen voorafgaand aan de sloop van bestaande gebouwen.
Ten slotte monitort CFE het gebruik van houten of hybride constructies. Dit jaar meer dan 50.000 m² gebouwd of ontwikkeld in ho
ut.
6.3.3. KPI’s voor de mobiliteit
6.3.3.1 KPI’s voor de mobiliteit van ons personeel
De mobiliteit van de bedienden en arbeiders is een belangrijke uitdaging, want ze vertegenwoordigt meer dan 60% van de CO
2
-uit-
stoot van scope 1 en 2 (zie hoofdstuk 6.3).
Daarom zijn specifieke doelstellingen vastgesteld om de CO
2
-uitstoot van de bedrijfswagens, bestelwagens en vrachtwagens te
verminderen. Gezien de technologie die momenteel op de automarkt beschikbaar is, verschillen deze doelstellingen voor de drie
categorieën. De algemene doelstelling is de vermindering van de totale uitstoot tegen 2030 met 40% (met 2020 als referentiejaar).
Dit jaar is het verbruik van bedrijfswagens duidelijk gedaald. Deze positieve trend houdt verband met de geleidelijke vergroening
van het wagenpark.
Fleet (litre)
2021 2022 2023
Diesel Cars
3.155.234
1.927.973 1.430.492
Vans 1.134.007 1.354.555
Trucks 732.281 709.639 639.946
Unleaded Cars
384.526
496.379 526.397
Vans 28.191 46.070
Trucks 3.914 6.406 6.230
Hybrid Cars
7.168
20.584 20.817
Vans 0 0
Trucks 0 0 0
Total 4.283.123 4.323.182 4.024.507
Voor de bedrijfswagens is een mobiliteitsplan opgesteld. Het is gebaseerd op verschillende pijlers: beperking van de lijst van toe-
gestane voertuigen tot minder vervuilende voertuigen, overschakeling op elektrische voertuigen, aanmoediging van alternatieve
vervoermiddelen (fietsen, openbaar vervoer, …). Dit plan is aangepast aan de realiteit en de geoptimaliseerde behoeften van de
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
98
verschillende dochterondernemingen. Om de overstap naar elektrische voertuigen te vergemakkelijken, worden de werven in België
uitgerust met tijdelijke laadstations waar dat technisch mogelijk is.
19,4
15,9
13,5
11,6
2020 2021 2022 2023 Target 2030
CO
2
Intensity Evolution
Share of the direct emissions by category in 2023
Scope 1 Fleet Scope 1 Fuel Scope 1 Gas
Scope 1 Refrigerants Scope 2 Electricity
12,7
Fossil fuel EV Hybrid
12,8%
58,3%
28,8%
Ordered vehicles in 2023 (BE+LUX)
156 cars
Fossil fuel EV Hybrid
13,7%
66,8 %
19,4%
Vehicles in use in 2023 (BE+LUX)
947 cars
Sustainable
developments
Sustainable
operations
Innovation
People
Energy
Mobility
Materials
64%
20%
6%
1%
9%
6.3.3.2 KPI’s voor de bouwplaatslogistiek
Vanwege het ontbreken van betrouwbare data in de waardeketen is er op dit moment geen KPI met betrekking tot het transport
van materialen, ook al is dit een onderwerp met hoge materialiteit. Om een totaalbeeld van de problematiek op de schaal van een
project te krijgen, heeft men voor proefprojecten met logistieke consolidatiecentra gekozen. De eerste resultaten zijn uiterst bemoe
-
digend, want een zeer gedetailleerde studie in Luxemburg toont een theoretische vermindering van de CO
2
-uitstoot van het materi-
aaltransport met 46%, dankzij de optimalisatie en het gebruik van een consolidatiecentrum.
Deze evaluatie, die in samenwerking met het technisch centrum LIST in Luxemburg wordt uitgevoerd, is verlengd om rekening te
houden met twee nieuwe factoren: het delen van het gebruik van een consolidatiecentrum door verscheidene bouwplaatsen en de
inachtneming van de retourritten voor het vervoer van afvalstoffen, om ze te bundelen en hun hergebruik of recycling te vergema
k
-
kelijken.
De zeer bemoedigende resultaten van de logistieke studies werden in september 2022 gepresenteerd op de ‘Sustainable Built En-
vironment Conference’ in Berlijn (SBE22).
In Brussel worden ook proefprojecten uitgevoerd in samenwerking met het innovatiecentrum Buildwise. Hier wordt de binnenvaart
opgenomen in de proefprojecten.
6.4. KPI’s voor de governance
6.4.1. KPI’s voor de governance
6.4.1.1 KPI’s voor de transparantie en de corporate governance
Sedert 2021 heeft de analyse door Sustainalytics van het beheer van de ESG-risico’s mogelijke verbeteringen van het ESG-beleid
geïdentificeerd. Het beleid werd in die zin aangepast.
In het algemeen worden alle governancedocumenten regelmatig herzien om de geldende reglementeringen na te leven. Met het
oog op de transparantie zijn de belangrijkste beleidslijnen voor het publiek beschikbaar op de website van de groep.
De evolutie van de rating door Sustainalytics illustreert deze strenge controle en het streven naar transparantie en voortdurende
verbetering.
Rating ESG by Sustainalytics 2021 2022 2023
27,8 26,1 24,0
Medium Medium Medium
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
99
Dit werk heeft vruchten afgeworpen, want dit jaar werd CFE door Sustainalytics erkend als ‘ESG Industry Top Rated’.
Elk jaar voert onze interne auditor een reeks audits uit om de correcte naleving en kennis van het beleid en de procedures te verifië-
ren. Er werd geen enkele ernstige inbreuk vastgesteld.
In een streven naar doorlopende verbetering wordt het resultaat van de audits voorgelegd aan de leden van het Auditcomité van
CFE en aan het Executief Comité van CFE, om verbeteringsmaatregelen overeen te komen.
Met het oog op de transparantie worden de dashboards van de veiligheid, de human resources en het milieu regelmatig gepubli
-
ceerd (maandelijks of viermaal per jaar, naargelang van het onderwerp) en bezorgd aan het management van CFE en de directie-
comités van alle entiteiten.
Deze dashboards verzekeren een transparante communicatie met de verschillende directieniveaus en informeren alle medewer-
kers zo vaak mogelijk. Dankzij deze regelmatige opvolging kan men ook de ondernomen acties zo snel mogelijk bijstellen.
6.4.1.2
KPI’s voor innovatie
In 2020 heeft CFE vorderingen geboekt in de ontwikkeling van een gestructureerde innovatiestrategie. Een board, het ‘innovation
core team’ van de verschillende entiteiten, vergadert ten minste tienmaal per jaar.
In 2021 werden de governance met betrekking tot innovatie (ieders rol en verantwoordelijkheden) en een duidelijk proces voor de
structurering van de innovatie gedefinieerd. Dit heeft het mogelijk gemaakt om te bepalen voor welke thema’s men moet innoveren
en dus de nodige middelen moet inzetten.
In 2022 werd een tool ontwikkeld voor het verzamelen en centraliseren van innoverende ideeën van de medewerkers en het bepalen
van het gevolg dat eraan zal worden gegeven. De tool werd begin 2022 ter beschikking van de medewerkers gesteld en gelanceerd
onder de naam ‘Innovate.it’.
6.4.1.3 Indicatoren voor het respecteren van de arbeidsvoorwaarden voor iedereen
Alle KPI’s met betrekking tot veiligheid betreffen zowel de eigen werknemers van CFE als al haar onderaannemers. Om de beste
werkomstandigheden op onze werven te garanderen, wordt een proactieve aanpak aangemoedigd. Zo moet elk team van werk-
nemers minstens één keer per maand een opleiding of informatiesessie bijwonen over de veiligheid van de lopende activiteit. Om
ervoor te zorgen dat deze ‘toolbox meetings’ goed worden opgenomen, zullen de teamleiders de informatie vertalen in de taal van
de werknemers.
Wat de eerbiediging van de arbeidsvoorwaarden in het algemeen betreft, zijn alle regels en procedures opgenomen in het gover
-
nancebeleid (ethiek, eerbiediging van de mensenrechten, enz.) en openbaar toegankelijk via de website van de groep.
6.4.1.4
KPI’s voor customer centricity
De verschillende dochterondernemingen houden doorlopend contact met hun klanten om hun tevredenheid te verzekeren. Aan het
eind van de projecten worden debriefings gehouden om na te gaan hoe de samenwerking kan worden verbeterd. In dit stadium is
er geen gemeenschappelijke SMART KPI voor het geheel van CFE om de ‘customer centricity’ te meten.
6.5. Gegevenskwaliteit en audit
6.5.1. Zijn de gegevens volledig?
Zoals uiteengezet in hoofdstuk 6.3 worden veel projecten in tijdelijke vereniging uitgevoerd. Daarom is het niet altijd mogelijk om
milieugegevens van onze partners te verkrijgen.
Voor de CO
2
-berekeningsmethoden van ADEME kunnen de ontbrekende gegevens worden gelijkgesteld met scope 3. De CO
2
-bere-
kening (scope 1+2) kan dus als volledig worden beschouwd.
Niettemin wordt een schatting gemaakt om de waarde van de ontbrekende gegevens te meten. Deze raming wordt gemaakt door
de omzet van de projecten waarvoor volledige gegevens beschikbaar zijn, af te zetten tegen de totale omzet van de bouw- en
renovatieprojecten.
Aangezien het gebrek aan gegevens alleen betrekking heeft op de energie (die slechts 30% van de CO2 scope 1+2 vertegenwoor-
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
100
digt) en het percentage projecten waarvoor wij geen gegevens hebben verkregen ongeveer 15% bedraagt, schatten wij de invloed
voor 2023 op maximum 5%. Deze waarde is van dezelfde orde als in 2021. De onafhankelijke externe auditor (EY) heeft een complian-
ce check uitgevoerd op de gehele niet-financiële verklaring. Deze oefening bevestigt dat de niet-financiële verklaring volledig is en
voldoet aan de eisen zoals gesteld door de NFRD.
6.5.2. Gegevenskwaliteit
De niet-financiële milieugegevens worden vier keer per jaar door elke dochteronderneming via een app (“sustainability app”) door-
gegeven aan de duurzaamheidsdienst. De gegevens worden vervolgens geconsolideerd.
Elke waarde die aanzienlijk afwijkt (+/-10%) van de voor dezelfde periode van het voorgaande jaar gerapporteerde waarde, moet
worden toegelicht.
Elke dochteronderneming heeft een verantwoordelijke voor het verzamelen en voor de kwaliteit van de bezorgde gegevens. Er is een
handleiding opgesteld om de juiste definitie en de kwaliteit van de gegevens te waarborgen. Ze vermeldt ook beste praktijken vo
or
de milieurapportage. Deze milieurapportage moet door de directiecomités van de dochterondernemingen worden gevalideerd
voordat ze voor de consolidatie wordt verzonden.
Er werd een interne audit uitgevoerd om de kwaliteit van de door de dochterondernemingen verstrekte gegevens te waarborgen. Er
werd geen enkele ernstige fout vastgesteld. De verbeterpunten zijn in de handleiding opgenomen.
6.5.3. Gegevensaudit
In 2023 werden de KPI’s voor de veiligheid en de berekening van de koolstofintensiteit (scope 1+2) gecontroleerd door de externe au-
ditor (EY) in het kader van een ‘limited assurance audit’.
Alle niet-financiële KPI’s en de resultaten van de taxonomieanalyse (zie hoofdstuk 7) zijn voorgelegd aan en gevalideerd door het
Auditcomité en de Raad van Bestuur.
Ten slotte werden de CO
2
-gegevens van de Belgische bouw- en renovatie-ondernemingen geauditeerd en gevalideerd in het ka-
der van de certificering ‘CO
2
-prestatieladder’.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
101
7. EUROPESE TAXONOMIE
7.1. Inleiding
De Taxonomieverordening
1
creëert een kader voor het bepalen van de mate waarin economische activiteiten als ecologisch duur-
zaam kunnen worden beschouwd, bekend als “duurzame activiteiten”.
De Taxonomieverordening stelt ook preciezere criteria vast om te bepalen in hoeverre investeringen in specifieke economische ac
ti-
viteiten daadwerkelijk duurzaam zijn, waardoor de transparantie van duurzame economische activiteiten wordt verbeterd.
Concreet is de redenering achter de EU taxonomie als volgt: een activiteit kan als “duurzaam” worden beschouwd als deze een sub-
stantiële bijdrage levert aan een van de zes milieudoelstellingen, zonder significante schade te berokkenen aan een van de andere
vijf doelstellingen. Een activiteit moet ook voldoen aan sociale basiscriteria om als “duurzaam” te worden beschouwd.
wezenlijk
bijdraagt aan een
van de zes milieu-
doelstellingen
zonder de
andere
doelstellingen
ernstig in het
gedrang te
brengen
en wordt
uitgeoefend in
overeenstemming
met de sociale
normen
Een activiteit
kan als ‘duurzaam’
worden beschouwd
als ze …
+ +=
De zes milieudoelstellingen in de Taxonomieverordening zijn: beperking van de klimaatverandering, aanpassing aan de klimaatver-
andering, duurzaam gebruik en bescherming van water en mariene hulpbronnen, transitie naar een circulaire economie, preventie
en bestrijding van verontreiniging, bescherming en herstel van biodiversiteit en ecosystemen.
Daarnaast mag een economische activiteit die een substantiële bijdrage levert aan een van de zes doelstellingen geen significan
te
schade toebrengen aan een van de andere vijf doelstellingen, ook wel het “Do no significant harm” of “DNSH” principe genoemd.
Ten slotte is een activiteit duurzaam als het bedrijf procedures implementeert die bekend staan als “minimumgaranties” om ervoor
te zorgen dat het zijn activiteiten uitvoert in overeenstemming met sociale normen en mensenrechten. Deze procedures moeten op
bedrijfsniveau worden geïmplementeerd, niet op het niveau van individuele activiteiten.
De Europese Commissie heeft technische screeningscriteria (“TSC”) opgesteld voor een bepaald aantal economische activiteiten
die als “ in aanmerking komend” voor de taxonomie worden beschouwd, en breidt deze geleidelijk uit.
Als aan de technische screeningscriteria wordt voldaan (en ook aan de minimumgaranties van respect voor sociale normen en
mensenrechten), worden de activiteiten “afgestemd” op de taxonomie. Ze worden dan beschouwd als ecologisch duurzaam.
Concreet beschrijven de technische screeningscriteria de eisen op het gebied van milieuprestaties waaraan een economische
activiteit moet voldoen om als duurzaam te worden beschouwd. Ze definiëren de precieze technische voorwaarden waaronder een
activiteit (i) een substantiële bijdrage levert aan een bepaalde milieudoelstelling en (ii) het principe van het niet veroorzaken van
significante schade respecteert.
Toegepast op de groep CFE is de doelstelling om de klimaatverandering te beperken in dit stadium het meest relevant. Daarom is
de oefening in dit verslag enkel voor deze doelstelling uitgevoerd. Bijdragen aan een circulaire economie zoals gedefinieerd door de
Europese taxonomie is zeer ingewikkeld voor de bouw van nieuwe gebouwen vanwege technische beperkingen en de (on)beschik
-
baarheid van grondstoffen. Slechts enkele projecten zoals Zin of Usquare, waar de circulaire economie centraal staat, konden op
één lijn worden gebracht. Toch hebben we besloten om al onze activiteiten te analyseren vanuit het perspectief van de beperking
van klimaatverandering.
CFE rapporteert de Europese taxonomie op basis van haar boekhoudkundige consolidatiekring. De verschillende polen hebben een
conservatieve benadering toegepast om te bepalen of een activiteit wel of niet aan de voorwaarden van de Europese taxonomie
voldoet.
1 Omkaderd door Verordening (EU) 2020/852 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2020 tot vaststelling van een kader ter ondersteuning van duurzame
investeringen en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/2088 (hierna “de Taxonomieverordening” of “de verordening”).
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
102
7.2. Indeling van de activiteiten volgens de definities van de Europese taxonomie en
methodologie
Vertrekkend van de geconsolideerde jaarrekening is een totaalbeeld tot stand gebracht van de aard van de activiteiten en de
NACE-codes van de verschillende entiteiten van de groep. De lijst van de NACE-codes is een Europees kader dat alle economische
activiteiten in verschillende codes indeelt. Hij is opgenomen in de taxonomie van de EU en dient als basis om een onderscheid te
maken tussen de activiteiten van de groep die wel en niet in aanmerking komen.
Gezien de verschillende kernactiviteiten waarin de Groep CFE actief is, zijn er verschillende benaderingen. Er zijn vier verschillende
benaderingen mogelijk, afhankelijk van de verschillende in aanmerking komende activiteiten.
1. Vastgoedontwikkeling:
• Bouw van nieuwe gebouwen
• Renovatie van bestaande gebouwen
2. Bouw & Renovatie:
• Bouw van nieuwe gebouwen
• Renovatie van bestaande gebouwen
3. Multitechnieken (Business divisie VMA):
• Installatie, onderhoud en reparatie van oplaadpunten voor elektrische voertuigen in de gebouwen (en op de parkeerplaatsen
bij de gebouwen)
• Installatie, onderhoud en reparatie van energie-efficiënte apparatuur
• Installatie, onderhoud en reparatie van instrumenten en apparaten voor het meten, regelen en controleren van de energie
-
prestaties van gebouwen
•
Installatie, onderhoud en reparatie van technologieën voor hernieuwbare energie
• Computerprogrammering, advies en aanverwante activiteiten
4. Multitechnieken (Business divisie MOBIX):
• Infrastructuur voor spoorwegvervoer
• Infrastructuur voor weg- en openbaar vervoer
Merk op dat de gerapporteerde overzichten van de overeenstemming de werkelijke situatie van CFE niet volledig weergeven. Gezien
het tijdsverloop tussen de publicatie van de gedelegeerde handelingen en het jaarverslag, was het nodig die projecten/activiteiten
te selecteren waarvoor de evaluatie een reële meerwaarde had om substantieel bij te dragen aan de duurzaamheid in de context
van de EU-taxonomie.
Merk bovendien op dat de beoordeling is uitgevoerd aan de hand van de beste praktijken en interpretaties die op het tijdstip van de
analyse op de markt beschikbaar waren. In onzekere gevallen of wanneer bepaalde bewijzen niet konden worden verzameld, werd
een conservatieve aanpak gevolgd door de definitieve cijfers te vermelden. Zonder formeel bewijs of in geval van redelijke twijfel zal
de activiteit dus als niet-overeenstemmend worden beschouwd.
In het algemeen zijn de cijfers voor de overeenstemmende kapitaaluitgaven (CapEX) aanzienlijk hoger dan die voor de overeen
-
stemmende omzet, wat wordt verklaard door de bouw van nieuwe hoofdkantoren door sommige dochterondernemingen.
Omdat de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de IFRS-regels, zijn deze kosten al opgenomen in de CAPEX. Daarom
worden de subsidiabiliteit en de afstemming van OPEX niet in dit verslag gepresenteerd.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
103
7.3. In aanmerking komen en overeenstemming
Company environmental objective(s) Eligible Aligned
Turnover CapEx OpEx Turnover CapEx OpEx
Mitigation 78,98% 86,66% * 20,03% 19,37% *
C&R and Multitech 78,28% 85,72% * 14,46% 11,23% *
Real Estate 83,84% 94,37% * 58,57% 85,56% *
Adaptation 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Water N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL
Pollution N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL
Circular 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Ecosystem N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL N/EL
Verklaring van deze resultaten per vakgebied:
1. BPI REAL ESTATE
De activiteit van BPI Real Estate is grotendeels gericht op de ontwikkeling (bouw en renovatie) van vastgoedprojecten. Dit komt neer
op 96,3% dat in aanmerking komt, de rest zijn algemene kosten. Voor het in aanmerking komen en de overeenstemming moest
alleen rekening worden gehouden met de geconsolideerde projecten van de groep (waarin BPI Real Estate 100% van de aandelen
bezit). Er werden drie benaderingen toegepast:
• Projecten vóór de bouwfase: de projecten in ontwikkeling werden vergeleken met de verschillende vereisten van de TSC. De
projecten bleken dankzij hun goede ontwerp globaal aan de TSC-criteria te voldoen. Waar nodig en nog mogelijk werden enke
-
le aanpassingen in het project aangebracht. Wanneer duidelijk bleek dat in een deel van de geanalyseerde projecten niet aan
bepaalde TSC kon worden voldaan – ondanks de duurzaamheid van het project en het overtreffen van bepaalde
TSC-criteria – werden deze projecten onherroepelijk ingedeeld als niet-overeenstemmend.
•
Projecten in de bouwfase: de vereiste risicoanalyse werd uitgevoerd om te schatten welke criteria ondanks het begin van de
bouw nog konden worden bereikt. De TSC die niet werden bereikt maar nog wel haalbaar zijn, worden nagestreefd.
• Projecten na de bouw: dit zijn projecten die al zijn gebouwd en verkocht aan klanten. De resterende omzet kan dus niet in over
-
eenstemming worden gebracht.
Aangezien BPI Real Estate de projectontwikkelaar is en dus ook de beslisser in termen van duurzame projecten, is de overeenstem-
ming opmerkelijk hoger dan voor de resterende activiteiten van CFE. In de loop van de evaluatie hebben wij vastgesteld dat de pro-
jecten die BPI Real Estate ontwikkelt, goed opgezet zijn en dus gemakkelijk in overeenstemming kunnen worden gebracht wanneer
de taxonomieverordening van toepassing wordt, en dat de teams de door de taxonomie voorgestelde structuur verwelkomen als
een gemeenschappelijk kader voor de sector.
2. BOUW & RENOVATIE
Aangezien volgens de taxonomie alleen de projecten met een omzet in het jaar moeten worden aangegeven, geeft de overeen-
stemming een minder gunstig resultaat. Dit heeft te maken met de aard van het beroep van algemeen aannemer. Aangezien de
aannemer slechts als uitvoerder van het project wordt beschouwd en dus laat in de hele projectontwikkelingscyclus verschijnt, i
s zijn
invloed op de overeenstemming zeer beperkt.
Merk bovendien op dat de projecten waarover in 2023 kan worden gerapporteerd zich reeds in de bouwfase bevinden. Daardoor
vervallen veel projecten die men in overeenstemming had kunnen brengen indien men bij de aanbesteding bepaalde stappen had
ondernomen.
Vergeleken met 2022 zien we een lichte stijging. Dit komt door een toename van projecten waarbij de klant bredere duurzaam
-
heidsdoelstellingen heeft vastgesteld en deze heeft toegepast op het ontwerp van de projecten.
3. MULTITECHNIEKEN (Business divisie VMA)
VMA is een multitechnische groep die actief is in verschillende technologieën voor gebouwen en voor industriële automatisering.
Daarom is het resultaat van het in aanmerking komen en de overeenstemming niet projectgebonden maar transversaal.
Voor de Business Units die verband houden met gebouwtechnologieën, is de omzet van de verschillende projecten geconsolideerd
en zijn de in aanmerking komende delen toegewezen aan de overeenkomstige taxonomische activiteit. Dit omvat innovatieve tech
-
nologieën zoals het gebouwbeheersysteem VMANAGER, de installatie van fotovoltaïsche panelen en de fossielvrije oplossingen voor
verwarming, ventilatie en airconditioning.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Jaarverslag 2023 - CFE
104
De Business Units voor industriële automatisering komen volledig in aanmerking voor computerprogrammering, consultancy en
aanverwante activiteiten. Aangezien er geen directe bijdrage is aan de adaptatie aan de klimaatverandering, is de overeenstem-
ming helaas 0%.
4. MULTITECHNIEKEN (Business divisie MOBIX)
De belangrijkste activiteit van MOBIX met betrekking tot de taxonomie is de infrastructuur voor het spoorwegvervoer. Ze omvat de
aanleg van sporen, bovenleidingen en seininrichting. De meeste criteria kunnen worden aangetoond aan de hand van door de
klant uitgevoerde studies en vergunningen. Aangezien deze niet altijd ter beschikking van MOBIX worden gesteld, kon voor sommige
criteria niet het nodige bewijsmateriaal worden verzameld om de overeenstemming aan te tonen. Daarom bedraagt de voor MOBIX
voorgestelde overeenstemming 0% in plaats van de potentiële 70%.
Een tweede categorie waarin MOBIX in aanmerking kan komen, is ‘Infrastructuur die wegvervoer en openbaar vervoer mogelijk
maakt’, die grotendeels verband houdt met het project LuWa. Voor dit jaar is besloten de beoordeling niet uit te voeren en een over
-
eenstemming van 0% aan te geven.
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Substantial contribution criteria DNSH criteria ('Does Not Significantly Harm')
Economic activities (1)
Codes (2) Absolute turnover (3) Proportion of turnover (4) Climate change mitigati- on (5) Climate change adapta- tion (6) Water and marine resour- ces (7) Circular economy (8) Pollution (9) Biodiversity and ecosystems (10) Climate change mitigati- on (11) Climate change adaptati- on (12) Water and marine resour- ces (13) Circular economy (14) Pollution (15) Biodiversity and ecosystems (16) Minimum safeguards (17) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N (18) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N-1 (19) Category (enabling activity or) (20) «Category ‘(transitio nal activity)’(21)»
eur % % % % % % % Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Percent Percent E T
A. TAXONOMY-ELIGIBLE ACTIVITIES
A.1. Environmentally sustainable activities (Taxonomy-alig-
ned)
Installation, maintenance and repair of renewable energy
technologies
F42 7.056.894 1% 1% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 1% 1% E
Renovation of existing buildings F41 18.477.203 1% 1% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 1% 1% T
Installation, maintenance and repair of instruments and
devices for measuring, regulation and controlling energy
performance of buildings
F42 16.968.363 1% 1% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 1% 1% E
Installation, maintenance and repair of charging stations for
electric vehicles in buildings (and parking spaces attached
to buildings)
F42 1.102.741 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 0% 0% E
Construction of new buildings F41.1 202.826.215 16% 16% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 16% 11%
Installation, maintenance and repair of energy efficiency
equipment
F42 3.618.766 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 0% 0% E
Turnover of environmentally sustainable activities (Taxo-
nomy-aligned) (A.1)
250.050.182 20% 20% 0% 0% 0% 0% 0% 20% 14%
A.2 Taxonomy-Eligible but not environmentally sustaina-
ble activities (not Taxonomy-aligned activities)
Renovation of existing buildings F41 102.666.162 8%
Infrastructure for rail transport F42.12 59.766.910 5%
Transmission and Distribution of Electricity D35.12 7.180.000 1%
Construction of new buildings F41.1 541.100.414 43%
Computer programming activities J62.01 25.306.617 2%
Turnover of Taxonomy-eligible but not environmentally sus-
tainable activities (not Taxonomy-aligned activities) (A.2)
736.020.102 59%
Total (A.1 + A.2) 986.070.285 79% 20% 14% 2% 1%
B. TAXONOMY-NON-ELIGIBLE ACTIVITIES
Turnover of Taxnomy-non-
eligible activities (B)
262.399.715 21%
Total (A + B) 1.248.470.000 100%
Ontdek de nieuwe CFE Onze ambities en realisaties Onze SPARC-strategie Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Jaarverslag 2023 - CFE
105

Substantial contribution criteria DNSH criteria ('Does Not Significantly Harm')
Economic activities (1)
Codes (2) Absolute turnover (3) Proportion of turnover (4) Climate change mitigati- on (5) Climate change adapta- tion (6) Water and marine resour- ces (7) Circular economy (8) Pollution (9) Biodiversity and ecosystems (10) Climate change mitigati- on (11) Climate change adaptati- on (12) Water and marine resour- ces (13) Circular economy (14) Pollution (15) Biodiversity and ecosystems (16) Minimum safeguards (17) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N (18) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N-1 (19) Category (enabling activity or) (20) «Category ‘(transitio nal activity)’(21)»
eur % % % % % % % Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Percent Percent E T
A. TAXONOMY-ELIGIBLE ACTIVITIES
Installation, maintenance and repair of renewable energy
technologies
F42 165.093 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 0% 0% E
Renovation of existing buildings F41 508.235 1% 1% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 1% 0% T
Installation, maintenance and repair of instruments and
devices for measuring, regulation and controlling energy
performance of buildings
F42 396.968 1% 1% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 1% 1% E
Installation, maintenance and repair of charging stations for
electric vehicles in buildings (and parking spaces attached
to buildings)
F42 25.798 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 0% 0% E
Construction of new buildings F41.1 6.988.028 17% 17% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 17% 27%
Installation, maintenance and repair of energy efficiency
equipment
F42 84.660 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Y Y Y Y Y Y 0% 0% E
CapEx of environmentally sustainable activities (Taxono-
my-aligned) (A.1)
8.168.782 19% 19% 0% 0% 0% 0% 0% 19% 29%
A.2 Taxonomy-Eligible but not environmentally sustaina-
ble activities (not Taxonomy-aligned activities)
Renovation of existing buildings F41 2.980.603 7%
Infrastructure for rail transport F42.12 5.589.330 13%
Transmission and Distribution of Electricity D35.12 362.882 1%
Construction of new buildings F41.1 14.958.867 35%
Computer programming activities J62.01 4.493.692 11%
CapEx of Taxonomy-eligible but not environmentally sus-
tainable activities (not Taxonomy-aligned activities) (A.2)
28.385.374 67%
Total (A.1 + A.2) 36.554.156 87% 19% 2% 1%
B. TAXONOMY-NON-ELIGIBLE ACTIVITIES
CapEx of Taxonomy-non-eligible activities (B) 5.624.713 13%
Total (A + B) 42.178.869 100%
Ontdek de nieuwe CFE Onze ambities en realisaties Onze SPARC-strategie Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Jaarverslag 2023 - CFE
106

Substantial contribution criteria DNSH criteria ('Does Not Significantly Harm')
Economic activities (1)
Codes (2) Absolute turnover (3) Proportion of turnover (4) Climate change mitigati- on (5) Climate change adapta- tion (6) Water and marine resour- ces (7) Circular economy (8) Pollution (9) Biodiversity and ecosystems (10) Climate change mitigati- on (11) Climate change adaptati- on (12) Water and marine resour- ces (13) Circular economy (14) Pollution (15) Biodiversity and ecosystems (16) Minimum safeguards (17) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N (18) Taxonomy- aligned proporti- on of turnover, year N-1 (19) Category (enabling activity or) (20) «Category ‘(transitio nal activity)’(21)»
eur % % % % % % % Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Y/N Percent Percent E T
A. TAXONOMY-ELIGIBLE ACTIVITIES
A.1. Environmentally sustainable activities (Taxono-
my-aligned)
OpEx of environmentally sustainable activities (Taxono-
my-aligned) (A.1)
0 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0%
A.2 Taxonomy-Eligible but not environmentally sustaina-
ble activities (not Taxonomy-aligned activities)
Opex of Taxonomy-eligible but not environmentally sus-
tainable activities (not Taxonomy-aligned activities) (A.2)
0 0%
Total (A.1 + A.2) 0 0% 0% 0% 0%
B. TAXONOMY-NON-ELIGIBLE ACTIVITIES
OpEx of Taxonomy-non-eligible activities (B) 0 100%
Total (A + B) 0 100%
Ontdek de nieuwe CFE Onze ambities en realisaties Onze SPARC-strategie Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Jaarverslag 2023 - CFE
107

Jaarverslag 2023 - CFE
108
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Financiële
staten

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
109
DEFINITIES ...................................................................................................... 110
GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE STATEN .................................................... 111
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE RESULTATENREKENING
........................................................................................ 111
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN HET TOTAALRESULTAAT . 111
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE FINANCIËLE POSITIE .. 112
GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT ........................ 113
GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT VAN HET EIGEN
VERMOGEN
....................................................................... 114
KAPITAAL EN RESERVES ....................................................... 114
TOELICHTING BIJ DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING ....................... 115
VOORAF ........................................................................... 115
VOORNAAMSTE TRANSACTIES IN 2023 EN 2022 MET
GEVOLGEN VOOR DE CONSOLIDATIEKRING VAN DE GROEP CFE
........................................................................................ 115
1. ALGEMENE PRINCIPES ........................................................................... 119
2. BELANGRIJKE GRONDSLAGEN BIJ DE OPSTELLING VAN DE
JAARREKENING .................................................................................... 120
3. CONSOLIDATIEMETHODEN .................................................................. 136
4. SEGMENTINFORMATIE ......................................................................... 137
5. OVERNAMES EN VERVREEMDINGEN VAN DOCHTERONDER-
NEMINGEN ............................................................................................. 143
6. OVERIGE EXPLOITATIEBATEN EN EXPLOITATIELASTEN ..................... 143
7. PERSONEELSUITGAVEN ....................................................................... 144
8. FINANCIEEL RESULTAAT ...................................................................... 144
9. MINDERHEIDSBELANGEN .................................................................... 144
10. RESULTAAT PER AANDEEL .................................................................... 145
11. BELASTINGEN OP HET TOTAALRESULTAAT ........................................ 146
12. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA ANDERS DAN GOODWILL ................... 149
13. GOODWILL ............................................................................................. 150
14. MATERIËLE VASTE ACTIVA ................................................................... 151
15. DEELNEMINGEN WAAROP VERMOGENSMUTATIEMETHODE IS
TOEGEPAST ........................................................................................... 154
16. OVERIGE FINANCIËLE VASTE ACTIVA ................................................. 157
17. BOUWCONTRACTEN ............................................................................ 159
18. VOORRADEN ......................................................................................... 160
19. GELDMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN ............................................. 160
20. INFORMATIE OVER HET AANDELENOPTIEPLAN OP EIGEN AANDELEN
................................................................................................................. 161
21. PERSONEELSBELONINGEN .................................................................... 162
22. ANDERE VOORZIENINGEN DAN PENSIOENVERPLICHTINGEN EN
PERSONEELSBELONINGEN .................................................................... 166
23. VOORWAARDELIJKE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN .......................... 166
24. NETTO FINANCIËLE SCHULD ................................................................ 167
25. INFORMATIE BETREFFENDE HET BEHEER VAN DE FINANCIËLE RISICO’S
................................................................................................................ 169
26. ANDERE GEGEVEN VERPLICHTINGEN .................................................. 175
27. ANDERE ONTVANGEN VERPLICHTINGEN ............................................ 176
28. GESCHILLEN ........................................................................................... 176
29. VERBONDEN PARTIJEN ........................................................................ 177
30. BEZOLDIGING VAN DE COMMISSARIS ................................................ 178
31. BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM ....................... 178
32. ONDERNEMINGEN BEHORENDE TOT DE GROEP CFETA ..................... 179
AFSTEMMING VAN ALTERNATIEVE FINANCIËLE INDICATOREN .............. 182
VERKLARING OVER HET GETROUWE BEELD VAN DE FINANCIËLE STATEN EN
HET GETROUWE OVERZICHT IN HET BEHEERSVERSLAG ................... 184
ALGEMENE INLICHTINGEN OVER DE VENNOOTSCHAP ............................. 185
STATUTAIRE FINANCIELE STATEN .................................................................. 7

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
110
DEFINITIES
Behoefte aan werkkapitaal
Voorraden + handelsvorderingen en overige bedrijfsvorderingen + Bouwcontracten activa
+ overige vlottende activa uit niet-operationele activiteiten – handelsschulden en overige
schulden – fiscale schulden – bouwcontracten passiva – overige kortlopende
verplichtingen uit niet-operationele activiteiten
Vastgoedbestand
Eigen vermogen segment vastgoedontwikkeling + netto financiële schuld segment
vastgoedontwikkeling
Netto financiële schuld (NFS) Langlopende en kortlopende obligatieleningen + langlopende en kortlopende financiële
schulden – geldmiddelen en kasequivalenten
Netto financiële positie Geldmiddelen en kasequivalenten - langlopende en kortlopende obligatieleningen -
langlopende en kortlopende financiële schulden
Resultaat van de operationele Omzet + overige exploitatiebaten + aankopen + bezoldigingen en sociale lasten + overige
activiteiten exploitatielasten + afschrijvingen
Bedrijfsresultaat (EBIT)
Resultaat van de operationele activiteiten + aandeel in de winst (het verlies) van
deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast
EBITDA Resultaat van de operationele activiteiten + afschrijvingen
Rendement op eigen vermogen Resultaat - deel van de groep / eigen vermogen – deel van de groep (opening)
(ROE)
Orderboek De te realiseren omzet voor de projecten waarvan het contract ondertekend is en in werking
is getreden (met name na het verkrijgen van het aanvangsbevel of de opheffing van de
opschortende voorwaarden) en waarvoor de projectfinanciering rond is.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
111
GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE STATEN
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE RESULTATENREKENING
Boekjaar afgesloten op 31 December
(duizend euro)
Toelichting
2023
2022 herwerkt
1
Omzet
4
1.248.470
1.167.221
Overige exploitatiebaten
6
54.487
54.572
Grondstoffen, verbruiksgoederen, diensten en uitbesteed werk
(929.988)
(846.587)
Personeelsuitgaven
7
(236.497)
(230.435)
Overige exploitatielasten
6
(86.939)
(81.641)
Afschrijvingen
12-14
(21.348)
(20.870)
Resultaat van de operationele activiteiten
28.185
42.260
Aandeel in de winst (het verlies) van deelnemingen waarop
vermogensmutatiemethode is toegepast
15
4.839
8.754
Bedrijfsresultaat
33.024
51.014
Financieringslasten en baten
8
839
73
Overige financiële lasten en opbrengsten
8
(2.832)
(3.727)
Financieel resultaat
(1.993)
(3.654)
Resultaat vóór belastingen
31.031
47.360
Winstbelastingen
11
(8.305)
(8.962)
Resultaat van de periode uit voortgezette activiteiten
22.726
38.398
Resultaat van de periode uit beëindigde activiteiten²
0
193.270
Resultaat van de periode
22.726
231.668
Minderheidsbelangen - voortgezette activiteiten
9
53
36
Minderheidsbelangen - beëindigde activiteiten
2
0
(2.297)
Resultaat - deel van de groep
22.779
229.407
Resultaat uit voortgezette activiteiten - deel van de groep
22.779
38.434
Resultaat uit beëindigde activiteiten - deel van de groep²
0
190.973
Resultaat per aandeel (deel van de groep) (EUR) (basis en verwaterd)
10
0,91
9,15
Resultaat per aandeel (deel van de groep) uit voortgezette activiteiten (EUR) (basis
en verwaterd)
10
0,91
1,53
Resultaat per aandeel (deel van de groep) uit beëindigde activiteiten (EUR) (basis
en verwaterd)²
10
0
7,62
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN HET TOTAALRESULTAAT
Boekjaar afgesloten op 31 December
(duizend euro)
Toelichting
2023
2022
Resultaat - deel van de groep
22.779
229.407
Resultaat van de periode
22.726
231.668
Financiële instrumenten – veranderingen in de reële waarde³
(5.441)
93.999
Wisselkoersverschillen uit de omrekening
3
1.681
(2.688)
Uitgestelde belastingen³
11
1.360
(13.658)
Overige elementen van het totaalresultaat die later overgebracht zullen worden naar
het nettoresultaat
(2.400)
77.653
Herwaardering van de nettoverplichtingen m.b.t. toegezegde prestatie- en
premieregelingen
21
(2.400)
2.184
Uitgestelde belastingen
11
414
(301)
Overige elementen van het totaalresultaat die later niet overgebracht zullen
worden naar het nettoresultaat
(1.986)
1.883
Totaal overige elementen van het totaalresultaat die rechtstreeks in het eigen
vermogen opgenomen worden
(4.386)
79.536
Totaalresultaat :
18.340
311.204
- Deel van de groep
18.423
308.883
- Deel van de minderheidsbelangen
(83)
2.321
Totaalresultaat (deel van de groep) per aandeel (EUR) (basis en verwaterd)
10
0,74
12,32
1 De geconsolideerde resultatenrekening voor de periode afgesloten op 31 december 2022 werd herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende
cijfers voor het boekjaar 2022“ van dit verslag.
2 Op 31 december 2022 heeft de bijdrage van de beëindigde bedrijfsactiviteiten tot het geconsolideerde resultaat van de groep CFE uitsluitend betrekking op DEME.
3 Op 31 december 2022 bevatten de elementen van het totaalresultaat die later naar het nettoresultaat kunnen worden opgenomen, hoofdzakelijk de impact van de
beëindigde bedrijfsactiviteiten (DEME).

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
112
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE FINANCIËLE POSITIE
Boekjaar afgesloten op 31 December
(duizend euro)
Toelichting
2023
2022 herwerkt
1
Immateriële vaste activa
12
3.881
2.347
Goodwill
13
23.894
23.723
Materiële vaste activa
14
95.087
77.709
Deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast
15
185.365
110.865
Overige financiële vaste activa
16
142.790
138.294
Langlopende afgeleide financiële instrumenten
25
336
422
Overige vaste activa
11.321
11.659
Uitgestelde belastingvorderingen
11
8.529
7.123
Vaste activa
471.203
372.142
Voorraden
18
161.844
168.467
Handelsvorderingen en overige bedrijfsvorderingen
313.580
284.608
Bouwcontracten - activa
17
68.411
100.714
Overige vlottende activa uit niet-operationele activiteiten
5.637
4.487
Kortlopende afgeleide financiële instrumenten
25
2.657
206
Vlottende financiële activa
3.162
306
Geldmiddelen en kasequivalenten
19
154.092
127.149
Vlottende activa
709.383
685.937
Totaal der activa
1.180.586
1.058.079
Kapitaal
8.136
8.136
Uitgiftepremie
116.662
116.662
Ingehouden winsten
122.962
105.696
Eigen aandelen
20
(4.410)
(3.735)
Pensioenplannen met vaste bijdragen en vaste prestaties
21
(12.035)
(10.050)
Reserves met betrekking tot afdekkingsverrichtingen
5.606
9.687
Wisselkoersverschillen uit de omrekening
(151)
(1.743)
Eigen vermogen – deel groep
236.770
224.653
Minderheidsbelangen
(377)
(127)
Eigen vermogen
236.393
224.526
Pensioenverplichtingen en personeelsbeloningen
21
9.401
8.526
Langlopende voorzieningen
22
42.044
32.327
Overige langlopende schulden
26.499
26.203
Langlopende financiële schulden
24
190.965
154.048
Langlopende afgeleide financiële instrumenten
25
125
0
Uitgestelde belastingverplichtingen
11
3.150
2.671
Langlopende verplichtingen
272.184
223.775
Kortlopende voorzieningen
22
15.274
14.777
Handelsschulden en overige schulden
317.761
309.204
Bouwcontracten - verplichtingen
201.618
193.480
Fiscale schulden
9.358
6.816
Kortlopende financiële schulden
24
56.394
21.994
Kortlopende afgeleide financiële instrumenten
25
0
124
Overige kortlopende verplichtingen uit niet-operationele activiteiten
71.604
63.383
Kortlopende verplichtingen
672.009
609.778
Totaal eigen vermogen en verplichtingen
1.180.586 ,[object Object]
1.058.079

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
113
GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT
Boekjaar afgesloten op 31 December
(duizend euro)
Toelichting
2023
2022 herwerkt¹
Operationele activiteiten
Resultaat van de operationele activiteiten
28.185
42.260
Afschrijving op immateriële en materiële vaste activa en vastgoedbeleggingen
12-14
21.348
20.870
(Afname)/toename van voorzieningen
(4.639)
(1.366)
Waardeverminderingen op activa en overige niet-kaselementen
(4.721)
(2.037)
Verlies/(winst) bij vervreemding van materiële en financiële vaste activa
(929)
(2.916)
Dividenden uit deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast
15
16.115
13.641
Kasstromen uit hoofde van (gebruikt in) operationele activiteiten vóór wijzigingen
van het werkkapitaal
55.359
70.452
Afname/(toename) van handels- en overige kortlopende en langlopende
vorderingen
(71.724)
(40.902)
Afname/(toename) van voorraden
(12.623)
(8.563)
Toename/(afname) van handelsschulden en overige kortlopende en langlopende
schulden
37.612
58.565
(Betaalde)/ontvangen winstbelastingen
(8.375)
(9.658)
Kasstromen uit hoofde van (gebruikt in) operationele activiteiten
249
69.894
Investeringsactiviteiten
Opbrengsten uit de verkoop van immateriële en materiële vaste activa
3.013
2.905
Aankoop van immateriële en materiële vaste activa
(19.696)
(18.572)
Wijziging van het belangenpercentage met aftrek van verworven/verkochte
geldmiddelen
8.203
Kapitaalsvermindering/(kapitaalsverhoging) van deelnemingen waarop
vermogensmutatiemethode is toegepast
15
(1.550)
0
Terugbetaling (nieuwe) van verstrekte leningen aan deelnemingen waarop
vermogensmutatiemethode is toegepast
15
7.197
(15.661)
Kasstromen uit hoofde van (gebruikt in) investeringsactiviteiten
(11.036)
(23.125)
Financieringsactiviteiten
Betaalde intresten
(11.041)
(6.081)
Ontvangen intresten
11.281
6.154
Overige financiële lasten en opbrengsten ontvangen/(uitgekeerd)
(2.287)
(1.994)
Opbrengsten uit nieuwe leningen
24
86.327
15.011
Terugbetaling van leningen
24
(37.996)
(104.817)
Inkoop van eigen aandelen
20
(835)
(11.686)
Ontvangen/(Uitgekeerde) dividenden
(9.969)
40.843
Kasstromen uit hoofde van (gebruikt in) financieringsactiviteiten
35.480
(62.570)
Netto toename/(afname) van de geldmiddelen
24.693
(15.801)
Geldmiddelen en kasequivalenten, openingsbalans
127.149
143.587
Gevolgen van wisselkoerswijzigingen voor geldmiddelen en kasequivalenten
19
2.250
(637)
Geldmiddelen en kasequivalenten, slotbalans
19
154.092
127.149
De overnames en vervreemdingen van dochterondernemingen na aftrek van verworven geldmiddelen omvatten niet de
entiteiten die niet onder bedrijfscombinaties vallen (segment vastgoedontwikkeling); deze worden dus niet beschouwd als
investeringsactiviteiten en worden rechtstreeks opgenomen in kasstromen uit hoofde van (gebruikt in) van operationele
activiteiten.
1 De geconsolideerde financiële positie voor de periode afgesloten op 31 december 2022 werd herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende
cijfers voor het boekjaar 2022“ van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
114
GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT VAN HET EIGEN VERMOGEN
(duizend euro)
Kapitaal
Uitgiftepremie
Ingehouden winsten
Eigen aandelen
Pensioenplannen met vaste
bijdragen en
vaste prestaties
Reserves met betrekking tot
afdekkingsverrichtingen
Wisselkoersverschillen
uit de omrekening
Eigen vermogen –
deel groep
Minderheidsbelangen
Eigen vermogen
December 2022
8.136
116.662
105.696
(3.735)
(10.050)
9.687
(1.743)
224.653
(127)
224.526
Totaalresultaat voor de periode
22.779
(1.985)
(4.081)
1.710
18.423
(83)
18.340
Dividenden aan aandeelhouders
(9.969)
(9.969)
(9.969)
Mutaties in verband met eigen
aandelen en op aandelen
gebaseerde betalingen
(675)
(675)
(675)
Wijziging consolidatiekring en andere
wijzigingen
4.456
(118)
4.338
(167)
4.171
December 2023
8.136
116.662
122.962
(4.410)
(12.035)
5.606
(151)
236.770
(377)
236.393
De veranderingen in de reële waarde van de pensioenplannen met vaste bijdragen en vaste prestaties en de veranderingen met
betrekking tot afgeleide instrumenten worden respectievelijk toegelicht in toelichtingen 21 ‘Personeelsbeloningen’ en 15
“Deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast” terwijl de bewegingen met betrekking tot de eigen aandelen
worden uiteengezet in toelichting 20 'Informatie over het aandelenoptieplan op eigen aandelen'. De wijziging in de
consolidatiekring en andere wijzigingen worden in de toelichting “5. Overnames en vervreemdingen van
dochterondernemingen”.
(duizend euro)
Kapitaal
Uitgiftepremie
Ingehouden winsten
Eigen aandelen
Pensioenplannen met vaste
bijdragen en
vaste prestaties
Reserves met betrekking tot
afdekkingsverrichtingen
Wisselkoersverschillen
uit de omrekening
Eigen vermogen –
deel groep
Minderheidsbelangen
Eigen
vermogen
December 2021
41.330
800.008
1.184.100
(41.976)
(31.160)
(15.967)
1.936.335
19.691
1.956.026
Totaalresultaat voor de periode
229.407
1.883
80.247
(2.654)
308.883
2.321
311.204
Dividenden aan aandeelhouders
Dividenden van minderheidsbelangen
(629)
(629)
Effect van de partiële splitsing van DEME
(33.194)
(683.346)
(1.305.842)
30.043
(38.914)
16.878
(2.014.375)
(21.419)
(2.035.794)
Mutaties in verband met eigen aandelen en op
aandelen gebaseerde betalingen
705
(3.735)
(3.030)
(3.030)
Wijziging consolidatiekring en andere
wijzigingen
(2.674)
(486)
(3.160)
(91)
(3.251)
December 2022
8.136
116.662
105.696
(3.735)
(10.050)
9.687
(1.743)
224.653
(127)
224.526
KAPITAAL EN RESERVES
Het kapitaal op 31 december 2023 bestaat uit 25.314.482 gewone aandelen. Het zijn aandelen zonder aanduiding van nominale
waarde. De houders van gewone aandelen hebben het recht om dividenden te ontvangen en hebben recht op één stem per
aandeel op de algemene vergadering van aandeelhouders.
De Raad van Bestuur heeft een dividend van 9.921 duizend euro voorgesteld, wat overeenstemt met 0,40 euro bruto per
aandeel (na aftrek van de op 31 december 2023 gehouden eigen aandelen), dat ter goedkeuring zal worden
voorgelegd aan de aandeelhouders op de algemene vergadering. De bestemming van het resultaat werd niet opgenomen in
de jaarrekening per 31 december 2023.
In 2023 werd voor het boekjaar 2022 een dividend van 9.969 duizend euro uitgekeerd, wat overeenstemt met 0,40 euro bruto per
aandeel (na aftrek van de op 31 december 2023 gehouden eigen aandelen).

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
115
TOELICHTING BIJ DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING
VOORAF
De Aannemingsmaatschappij CFE NV (hierna ‘de vennootschap’ of ‘CFE’ genoemd) is een vennootschap naar Belgisch recht,
gevestigd in België. De geconsolideerde jaarrekening voor de periode afgesloten op 31 december 2023 bevat de jaarrekening
van de vennootschap, van haar dochterondernemingen en haar belangen in de deelnemingen waarop vermogensmutatie is
toegepast (‘groep CFE’). CFE wordt voor 62,12 % gecontroleerd door Ackermans & van Haaren (XBRU BE0003764785) waarvan de
uiteindelijke controlerende aandeelhouder Stichting Administratiekantoor “Het Torentje” is . CFE en Ackermans & van Haaren zijn
op Euronext Brussels genoteerde vennootschappen.
De raad van bestuur heeft toestemming gegeven voor de publicatie van de geconsolideerde jaarrekening van de groep CFE op
26 maart 2024.
De geconsolideerde jaarrekening van de groep CFE moet gelezen worden in samenhang met het beheersverslag van de raad
van bestuur.
VOORNAAMSTE TRANSACTIES IN 2023 EN 2022 MET GEVOLGEN VOOR DE
CONSOLIDATIEKRING VAN DE GROEP CFE
TRANSACTIES IN HET JAAR 2023
1. Segment Vastgoedontwikkeling
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Vastgoedontwikkeling van de groep CFE in het jaar 2023
hebben beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschap BPI Real Estate Luxembourg SA, een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integrale
methode geconsolideerd, verwierf 100% van de nieuw opgerichte vennootschappen JFK Développement 1 S.àr.l. en JFK
Développement 2 S.àr.l. Deze vennootschappen werden volgens de integrale methode geconsolideerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Luxembourg SA, een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integrale
methode geconsolideerd, verwierf 57,45% van de nieuw opgerichte vennootschap Kronos RE S.àr.l., die vervolgens haar
naam veranderde in JFK Real Estate S.àr.l. Deze vennootschap werd volgens de vermogensmutatiemethode geïntegreerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Belgium NV, een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integrale
methode geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (100%) in de vennootschap Barbarhof NV. Deze vennootschap was
volgens de vermogensmutatiemethode geïntegreerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Poland Sp. z o.o. een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integrale
methode geconsolideerd, verkocht 10% van haar aandelen in de vennootschap BPI Obrzezna Sp. z o.o. en bracht haar
participatie van 100% naar 90%. Deze vennootschap blijft volgens de integrale methode geconsolideerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Poland Sp. z o.o., een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integral
e
methode geconsolideerd, ve
rkocht 50% van haar aandelen in de vennootschap BPI Chmielna Sp. z o.o en bracht haar
participatie van 100% naar 50%. Deze vennootschap werd tot 31 december 2023 volgens de integrale methode
geconsolideerd, de resultaatrekening werd tijdens het boekjaar 2023 100% geïntegreerd. Als gevolg van de wijziging van het
controlepercentage in het vierde kwartaal, integreert CFE evenwel in het geconsolideerd overzicht van de financiële positie
uitsluitend haar aandeel in het eigen vermogen van BPI Chmielna op het niveau van de volgens de vermogensmutati
e
geïntegreerde deelnemingen (zie toelichting 15 ‘Deelnemingen waarop de ve
rmogensmutatiemethode wordt toegepast’
van dit verslag).
- De vennootschap BPI Revive Matejki Sp. z o.o., een 50% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de
vermogensmutatiemethode geïntegreerd, veranderde haar naam in Cavallia Sp. z o.o.;
- De vennootschap La Réserve Promotions, een 33% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de
vermogensmutatiemethode geïntegreerd, werd met terugwerkende ingang op 1 januari 2023 opgeslorpt door de
ve
nnootschap LRP Développement, zelf een 33% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de
vermogensmutatiemethode geïntegreerd.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
116
2. Segment Multitechnieken
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Multitechnieken van de groep CFE in het jaar 2023 hebben
beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschappen VMA Nizet SA en VMA Druart SA, beide 100% dochterondernemingen en volgens de integrale methode
geconsolideerd, werden gefuseerd met terugwerkende kracht tot 1 januari 2023 door opslorping door de vennootschap VMA
Druart SA, zelf een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode geconsolideerd. Deze laatste veranderde
haar naam in VMA Sud SA;
- De vennootschap CFE Contracting SA, een 100% dochteronderneming van de groep CFE en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verwierf 100% van de aandelen van de nieuw opgerichte vennootschap VMA Sustainability Fund I. Deze
vennootschap wordt volgens de integrale methode geconsolideerd;
- De vennootschappen Mobix Remacom NV, Mobix Engema NV en Mobix Stevens NV, 100% dochterondernemingen van de
groep CFE en volgens de integrale methode geconsolideerd, werden gefuseerd met terugwerkende kracht tot 1 januari 2023
door opslorping door de vennootschap Mobix Engema NV. Deze laatste veranderde haar naam in Mobix NV.
3. Segment Bouw & Renovatie
In de loop van het jaar 2023 verkocht de vennootschap CFE Contracting SA, een 100% dochteronderneming van de groep CFE, al
haar aandelen in de vennootschap Compagnie Tunisienne d’entreprise (49,90%). Deze vennootschap was 100% volgens de
integrale methode geconsolideerd.
4. Segment Investeringen & Holding
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Investeringen & Holding van de groep CFE in het jaar 2023
hebben beïnvloed, zijn als volgt:
- De groep Deep C Holding, die voor 50% door de groep CFE wordt gehouden en volgens de vermogensmutatiemethode
wordt geïntegreerd, verkocht haar participatie in BSTOR NV aan de nieuw opgerichte vennootschap GreenStor NV, voor
50% door de groep CFE gehouden en volgens de vermogensmutatiemethode geïntegreerd. Na deze verkoop
veranderde Rent-A-Port haar naam in Deep C Holding;
- De participatie van de groep Deep C Holding, voor 50% gehouden door de groep CFE en volgens de
vermogensmutatiemethode geïntegreerd, in Infra Asia Investment Hong Kong Ltd werd van 94% naar 84% verwaterd als
gevolg van een kapitaalverhoging van $ 23,8 miljoen waar Deep C Holding niet aan deelnam. De impact van deze
transactie heeft een positief effect van 4.171 duizend euro op het eigen vermogen van de groep CFR zoals voorgesteld in
het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen (in de rubriek 'wijziging consolidatiekring en andere
wijzigingen');
- De vennootschap Construction Management Tunisie SA, voor 99,69% door de groep CFE gehouden, werd verkocht. Deze
vennootschap was volgens de integrale methode geconsolideerd.
- De vennootschap CFE Hungary Epitoipari KFT, voor 100% gehouden door de groep CFE, werd vereffend. Deze
vennootschap was volgens de integrale methode geconsolideerd.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
117
TRANSACTIES IN 2022
1. Segment Vastgoedontwikkeling
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Vastgoedontwikkeling van de groep CFE in het jaar 2022
hebben beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschap BPI Real Estate Luxembourg SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verwierf 100% van de nieuw opgerichte vennootschap Immo Kirchberg S.à r.l.. Deze vennootschap werd
volgens de integrale methode geconsolideerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Luxembourg SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verwierf 50% van van de nieuw opgerichte vennootschap Emely S.à r.l. Deze vennootschap werd volgens
de vermogensmutatiemethode geïntegreerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Luxembourg SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (50%) in de vennootschap Wooden SA. Deze vennootschap werd volgens de
vermogensmutatiemethode geïntegreerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Belgium SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (100%) in de vennootschap Développements d’Habitations Bruxelloises SA. Deze
vennootschap werd volgens de integrale methode geconsolideerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Belgium SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (50%) in de vennootschap Wood Shapers SA aan CFE Contracting SA, een 100%
dochteronderneming van de groep CFE, die reeds 50% van de aandelen hield. Deze vennootschap blijft geconsolideerd
volgens de integrale methode.
- De vennootschap BPI Real Estate Poland Sp. z o.o., een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verlaagde haar participatie in de vennootschap BPI Jaracza Sp. z o.o. van 100% naar 80%. Deze
vennootschap blijft geconsolideerd volgens de integrale methode.
- De vennootschap BPI Real Estate Poland Sp. z o.o., een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, vereffende al haar aandelen (47%) in de vennootschap Immomax Sp. z o.o. Deze vennootschap werd
volgens de vermogensmutatiemethode geïntegreerd;
- De vennootschap BPI Real Estate Poland Sp. z o.o., een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (100%) in de vennootschap BPI Sadowa Sp. z o.o. Deze vennootschap werd
geconsolideerd volgens de integrale methode;
- De vennootschap BPI Real Estate Belgium SA, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode
geconsolideerd, verkocht al haar aandelen (24,97%) in de vennootschap Grand Poste SA. Deze vennootschap werd volgens
de vermogensmutatiemethode geïntegreerd.
2. Segment Multitechnieken
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Multitechnieken van de groep CFE in het jaar 2022 hebben
beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschappen VMA West NV en VMA Food & Pharma NV, beide 100% dochterondernemingen en geconsolideerd
volgens de integrale methode, werden opgeslorpt met terugwerkende kracht tot 1 januari 2022 door de vennootschap VMA
NV, zelf een 100% dochteronderneming en geconsolideerd volgens de integrale methode;
- De vennootschappen Rolling Robotics Sp. z o.o., Rolling Robotics Sp. komandytowa, Power Automation Sp. z o.o., Power
Automation Sp. komandytowa en VMA R. Robotics Sp. z o.o., 100% dochterondernemingen en geconsolideerd volgens de
integrale methode, werden opgeslorpt met terugwerkende kracht op 1 januari 2022 door de vennootschap VMA Polska Sp.
z o.o., zelf een 100% dochteronderneming en geconsolideerd volgens de integrale methode;
- De vennootschap VMA NV, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode geconsolideerd, vereffende al
haar aandelen (100%) in de vennootschap VMA Slovakia SRO. Deze vennootschap werd geconsolideerd volgens de integrale
methode.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
118
3. Segment Bouw & Renovatie
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Bouw & Renovatie van de groep CFE in het jaar 2022 hebben
beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschap Bâtiments et Ponts Construction SA (BPC SA), een 100 % dochteronderneming van de groep CFE, heeft
haar activiteitentak "Construction" met terugwerkende kracht tot 1 januari 2022 ingebracht in de vennootschap BPC Wallonie
SA, zelf een 100 % dochteronderneming van de groep CFE. Na deze splitsing door overneming en zonder ontbinding van de
gesplitste vennootschap, werd de wettelijke benaming van de vennootschap BPC Wallonie SA gewijzigd in BPC Group SA.
Deze vennootschappen blijven geconsolideerd volgens de integrale methode.
- De vennootschap Van Laere NV, een 100% dochteronderneming en volgens de integrale methode geconsolideerd,
verlaagde haar participatie in de vennootschap Hofkouter NV van 100 % naar 35 %. Deze vennootschap werd in het verleden
volgens de globale methode geconsolideerd en wordt nu volgens de vermogensmutatiemethode geïntegreerd.
4. Segment Investeringen & Holding
De belangrijkste wijzigingen van de consolidatiekring die het segment Investeringen & Holding van de groep CFE in het jaar 2022
hebben beïnvloed, zijn als volgt:
- De vennootschap CFE Contracting SA verwierf 50% van de aandelen van BPI Real Estate Belgium SA in Wood Shapers SA
om haar aandeel van 50% naar 100% te verhogen. Deze vennootschap bleef volgens de integrale methode
geconsolideerd. Bijgevolg maken Wood Shapers SA en de vennootschappen die het aanhoudt voortaan voor 100 % deel
uit van het segment Bouw & Renovatie, terwijl ze tot eind 2021 een joint-venture waren tussen de segmenten Bouw &
Renovatie en Vastgoedontwikkeling ;
- De vennootschappen Contractors Overseas Ltd, een 100% dochteronderneming geconsolideerd volgens de integrale
methode, werd opgeslorpt door de vennootschap Société Financière d’Entreprises SFE SA, zelf een 100%
dochteronderneming van de groep CFE en geconsolideerd volgens de integrale methode;
- De groep Deep C Holding (vroeger Rent-a-Port), die voor 50 % door CFE NV wordt gehouden en volgens de
vermogensmutatiemethode wordt geïntegreerd, verwierf 32,59 % van de minderheidsbelangen van Infra Asia
Investments Hong Kong Ltd en verhoogde zo haar participatie tot 94,00 %. Volgens de IFRS-normen kan de aankoop van
minderheidsbelangen geen aanleiding geven tot een toerekening van goodwill. Het verschil tussen het betaalde bedrag
en de waarde van de verworven netto activa wordt dus rechtstreeks afgetrokken van het eigen vermogen. Deze
transactie heeft een negatieve impact van 3,2 miljoen euro op het eigen vermogen van de groep CFE zoals voorgesteld
in de geconsolideerde staat van de variatie van het eigen vermogen (op de rubriek 'wijziging consolidatiekring en
andere bewegingen').
5. Splitsing van de groep CFE
Op 29 juni 2022 werd CFE NV in twee onderscheiden beursgenoteerde vennootschappen gesplitst: CFE en DEME Group – we
verwijzen naar toelichting 5 ‘Activa aangehouden met het oog voor verkoop en verbonden verplichtingen voor de periode
afgesloten per 31 december 2022’ van het financieel verslag 2022. Deze transactie verminderde het eigen vermogen van de groep
CFE ten bedrage van 2.036 miljoen euro zoals voorgesteld in het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
119
1. ALGEMENE PRINCIPES
IFRS ZOALS AANVAARD DOOR DE EUROPESE UNIE
De voor het opstellen en de voorstelling van de geconsolideerde jaarrekening van CFE op 31 december 2023 gekozen
boekhoudkundige principes zijn conform de op 31 december 2023 door de Europese Unie goedgekeurde IFRS-normen en -
interpretaties.
De op 31 december 2023 gekozen boekhoudprincipes zijn dezelfde als degene die werden gebruikt voor het opstellen van de
jaarlijkse financiële overzichten per 31 december 2022, met uitzondering van de hierna beschreven door de Europese Unie
aangenomen standaarden en/of aanpassingen die vanaf 1 januari 2023 verplicht van toepassing zijn.
STANDAARDEN EN INTERPRETATIES DIE VAN TOEPASSING ZIJN VOOR HET BOEKJAAR
BEGINNEND OP OF NA
1 JANUARI 2023
- IFRS 17 Verzekeringscontracten
- Aanpassingen aan IFRS 17 Verzekeringscontracten: initiële toepassing van IFRS 17 en IFRS 9 – Vergelijkende info
- Aanpassingen aan IAS 1 Presentatie van de Jaarrekening en IFRS Practice Statement 2: Toelichting van grondslagen voor
financiële verslaggeving
- Aanpassingen aan IAS 8 Grondslagen voor financiële verslaggeving, schattingswijzigingen en fouten: Definitie van
schattingen
- Aanpassingen aan IAS 12 Winstbelastingen: Uitgestelde belastingen met betrekking tot activa en passiva die voortvloeien
uit één enkele transactie. We verwijzen naar toelichting “11. Belastingen”.
- Aanpassingen aan IAS 12 Winstbelastingen: Internationale belastinghervorming – Pijler Twee Modelregels (onmiddellijk
toepasbaar – toelichtingen zijn vereist voor boekjaren op of na 1 januari 2023). We verwijzen naar toelichting “11. Belastingen”.
De toepassing van deze standaarden en interpretaties heeft geen materiële gevolgen voor de geconsolideerde jaarrekening van
de groep CFE.
UITGEBRACHTE STANDAARDEN EN INTERPRETATIES DIE ECHTER NOG NIET VAN
TOEPASSING ZIJN VOOR HET BOEKJAAR BEGINNEND OP
1 JANUARI 2023
De Groep heeft beslist niet te anticiperen op de volgende standaarden en interpretaties waarvan de toepassing op 31 december
2023 niet verplicht is :
- Aanpassingen aan IAS 1 Presentatie van de Jaarrekening: classificatie van verplichtingen als kortlopend of
langlopend en Langlopende Verplichtingen met Convenanten (toepasbaar voor boekjaren vanaf 1 januari 2024)
- Aanpassingen aan IFRS 16: Leaseovereenkomsten: Leaseverplichting in een Sale and Leaseback (toepasbaar voor boekjaren
vanaf 1 januari 2024)
- Aanpassingen aan IAS 7 Het Kasstroomoverzicht en IFRS 7 Financiële Instrumenten: Toelichtingen: Financieringsregelingen
voor Leveranciers (toepasbaar voor boekjaren vanaf 1 januari 2024 maar nog niet goedgekeurd binnen de Europese Unie)
- Aanpassingen aan IAS 21 De gevolgen van wisselkoerswijzigingen: Gebrek aan inwisselbaarheid (toepasbaar voor
boekjaren vanaf 1 januari 2025 maar nog niet goedgekeurd binnen de Europese Unie)

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
120
2. BELANGRIJKE GRONDSLAGEN BIJ DE OPSTELLING VAN DE
JAARREKENING
2.1. A
ANVULLENDE INFORMATIE IN VERBAND MET DE IMPLICATIES VAN DE
MACRO
-ECONOMISCHE OMGEVING OP DE GECONSOLIDEERDE
FINANCIËLE STATEN
De negatieve effecten van de huidige marktomstandigheden zijn voornamelijk waarneembaar in termen van :
- de aanzienlijke stijging van de kosten voor bouwmaterialen, onderaanneming en personeel toegewezen aan de werven;
- de financieringskosten als gevolg van de stijging van de rentevoeten, zowel in de eurozone als in Polen.
Deze hebben tot gevolg dat sommige klanten van CFE, in het bijzonder projectontwikkelaars, de start van hun projecten waarvoor
bouwvergunningen werden verkregen alsook de aanbestedingen voor hun nieuwe projecten uitstellen.
2.2. AANVULLENDE INFORMATIE IN VERBAND MET DE MILIEU-IMPACT VAN DE
GROEP
- De groep CFE heeft duidelijke doelstellingen bepaald om haar rechtstreekse negatieve impact op het klimaat te
beperken, met een focus op haar directe CO₂-emissies (scope 1 en 2), haar waterverbruik en haar afvalproductie.
Het eerste doel van CFE is de beperking van de CO₂-emissies uit het transport van de medewerkers en de materialen
met 40% voor 2030 (vergeleken met 2020).
De vernieuwing van de voertuigenvloot en de uitrustingen met bijvoorbeeld vervanging door elektrische voertuigen
gebeurt regelmatig. CFE identificeert hiervoor geen activa waarvan de economische levensduur zou moeten worden verminderd.
Het betreft voornamelijk leasingcontracten die in de rubriek materiële vaste activa worden gewaardeerd (toelichting 14 –
gebruiksrechten). De andere acties hebben betrekking op de bewustmaking of op de overstap naar alternatieve
vervoermiddelen die in het mobiliteitsplan van de groep opgenomen zijn. Het plan houdt rekening met alle aspecten van de
mobiliteit (TCO, belastingen enz.) en vereist geen bijzondere kosten of investeringen.
De beperking van het energieverbruik is een uitdaging voor zowel de bouwplaatsen als de maatschappelijke zetels
van de entiteiten. Ook hier is het streefdoel een vermindering van de CO₂-emissies met 40% tegen 2030. Om het verbruik te
beperken, wordt het dagelijks op de bouwplaatsen gemonitord (zodat men energieverspilling kan opsporen), worden op de
werfketen zonnepanelen geïnstalleerd en gebruikt men efficiëntere generatoren. Deze maatregelen vergen geen grote kosten en
de daling van het verbruik weegt in grote lijnen op tegen de investeringen in materieel. Merk op dat het marginale bedragen
betreft. In parallel hiermee is al sinds 2020 een transitie naar groene energie bezig.
De installatie van CFE en haar dochterondernemingen BPC, BPI, CLE, VMA en Van Laere in nieuwe zeer energiezuinige
gebouwen (met name Wood Hub) en de renovatie van andere zetels van de groep maakt eveneens een sterke daling van het
energieverbruik van de groep mogelijk. CFE identificeert hiervoor geen activa waarvan de economische levensduur zou moeten
worden verminderd.
Wat de vermindering van het waterverbruik en de afvalproductie betreft, leiden de op de bouwplaats getroffen
maatregelen evenmin tot hoge kosten of bijzondere investeringen.
- Tegelijkertijd zullen de activiteiten van de groep CFE evolueren om hun CO₂-emissies te verlagen, in het bijzonder op
het vlak van de keuze en het transport van materialen en afval voor de activiteiten van de segmenten Bouw & Renovatie
en Multitechnieken. Men verwacht ook dat het aandeel van de werken voor renovatie en energierenovatie zal blijven
toenemen in het licht van de evolutie van de regelgeving.
De impact in termen van de materiaalkosten of de ontwikkeling van nieuwe transportbenaderingen wordt al in de fase
van de indiening van een project geschat en vervolgens opgenomen in het commerciële voorstel aan de klant. Deze studie
gebeurt project per project; de marges worden dus bij het begin van elke nieuwe opdracht herzien. Anderzijds vormen de kosten
die inherent zijn aan het aanleren van nieuwe productietechnieken of nieuwe logistieke benaderingen een restrisico. Men kan er
immers niet altijd op anticiperen (zowel op het contractuele vlak als tijdens de voorbereiding van de uitvoering van het project)
en kan ze niet nauwkeurig genoeg kwantificeren.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
121
De vastgoedontwikkeling neemt in de ontwikkeling van nieuwe projecten systematisch oplossingen voor de beperking
van het energieverbruik van de gebouwen op. De projecten voor de renovatie van bestaande gebouwen worden trouwens steeds
talrijker. Na de verwerving van de grond voor de ontwikkeling van een project zal een haalbaarheidsstudie worden gerealiseerd.
De kostprijs van het project zal worden geschat en opgenomen in het commerciële voorstel aan de klanten.
De activa die verband houden met deze activiteiten zijn dus de voertuigenvloot en de uitrustingen van Mobix en de
gebouwen van de maatschappelijke zetels van de entiteiten van de groep CFE. Gelet op de hierboven beschreven elementen
moet de groep CFE eind 2023 geen vervanging voorzien van de in de uitoefening van haar activiteiten gebruikte activa door
middel van een investeringsplan, en geen voorzieningen aanleggen voor de ontmanteling van activa.
In waardeverminderingstests werden de door deze drie segmenten gegenereerde kasstromen geschat over een termijn
van drie jaar. De voornoemde elementen werden in aanmerking genomen om de evolutie van de omzet en de marges te
schatten op basis van de momenteel gekende informatie.
2.3. AANPASSING VAN DE VERGELIJKENDE CIJFERS VOOR HET BOEKJAAR 2022
De Groep CFE heeft beslist om de presentatie van de bedrijfskostencategorieën en de presentatie van de verplichtingen in
verband met de operationele activiteiten te wijzigen. De vergelijkende cijfers voor juni 2022 en december 2022 worden aangepast
om deze ontwikkelingen weer te geven. De herclassificaties hebben geen impact op het eigen vermogen van de Groep CFE, het
bedrijfsresultaat en het nettoresultaat, noch op de kasstromen uit operationele activiteiten.
Ten aanzien van de exploitatielasten zijn per 1 januari 2023 de volgende wijzigingen toegepast:
- de lasten in verband met de facturatie van de diensten geleverd door zelfstandigen en uitzendkrachten worden opgenomen
in de rubriek "Personeelsuitgaven". In de vergelijkende resultatenrekening, eind december 2022, worden deze kosten
geherclassificeerd van "Overige exploitatielasten" naar "Personeelsuitgaven" ten bedrage van 29.059 duizend euro;
- de uitgaven met bettrekking tot de huur van bouwmachines, alsmede de uitgaven in verband met de levering van energie
en diensten en diverse goederen die aan de werven kunnen worden toegewezen, worden vermeld onder de rubriek
“Grondstoffen, verbruiksgoederen, diensten en uitbesteed werk". In de vergelijkende resultatenrekening afgesloten op eind
december 2022, worden deze kosten geherclassificeerd van "Overige exploitatielasten" naar "Grondstoffen,
verbruiksgoederen, diensten en uitbesteed werk" voor een bedrag van 37.875 duizend euro.
Bettreffende de verplichtingen met betrekking tot operationele activiteiten zijn met ingang van 1 januari 2023 de volgende
wijzigingen toegepast:
- de voorzieningen voor dienst na verkoop zijn onderverdeeld in kortlopende voorzieningen (1.560 duizend euro per 31
december 2022) en langlopende voorzieningen (14.044 duizend euro per 31 december 2022). Ze werden voorheen volledig
opgenomen onder kortlopende voorzieningen;
- de benaming van de tot 31 december 2022 opgenomen rubrieken "Overige vlottende activa uit operationele activiteiten" en
"Overige kortlopende verplichtingen uit operationele activiteiten" werd respectievelijk gewijzigd in "Bouwcontracten - activa"
en "Bouwcontracten – verplichtingen";
- de voorzieningen voor verliezen einde werf (12.933 duizend euro per 31 december 2022) werden voorgesteld onder de rubriek
"Bouwcontracten – verplichtingen". Als gevolg hiervan zijn, in de vergelijkende geconsolideerde resultatenrekening
afgesloten op eind december 2022, de voorzieningen voor verliezen einde werf geherclassificeerd van "Overige
exploitatielasten" naar "Grondstoffen, verbruiksgoederen, diensten en uitbesteed werk" voor een bedrag van (1.983) duizend
euro. In het geconsolideerde kasstroomoverzicht is de wijziging in de voorzieningen voor verliezen einde werf derhalve ook
geherclassificeerd van " (Afname)/toename van voorzieningen” naar "Toename/(afname) van handelsschulden en overige
kortlopende en langlopende schulden", wat neerkomt op een impact van (1.983) duizend euro per 31 december 2022.
B
OEKHOUDKUNDIGE REGELS EN METHODEN
(A) OVEREENSTEMMINGSVERKLARING
De geconsolideerde jaarrekening werd opgesteld in overeenstemming met de standaarden voor financiële verslaglegging (IFRS
- International Financial Reporting Standards) zoals goedgekeurd binnen de Europese Unie.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
122
(B) PRESENTATIEBASIS
De geconsolideerde jaarrekening wordt uitgedrukt in duizenden euro, afgerond naar het dichtstbijzijnde duizendtal.
Eigenvermogensinstrumenten of afgeleide financiële instrumenten worden echter gewaardeerd tegen historische kostprijs
wanneer er voor die instrumenten geen prijs op een actieve markt beschikbaar is en wanneer andere redelijke
waarderingsmethoden van de reële waarde ongeschikt en/of onuitvoerbaar zijn.
De boekhoudprincipes worden consistent toegepast.
De geconsolideerde jaarrekening wordt gepresenteerd vóór de bestemming van het resultaat van de moedermaatschappij zoals
voorgesteld aan de algemene vergadering van aandeelhouders.
(C) BELANGRIJKE GRONDSLAGEN VOOR FINANCIËLE VERSLAGGEVING
Bij het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening volgens de IFRS-normen, worden schattingen verricht en
veronderstellingen geformuleerd die een invloed hebben op de bedragen opgenomen in die jaarrekening, met name wat betreft:
- de afschrijvingsperiode van de vaste activa (we verwijzen naar de toelichting 12 Immateriële vaste activa anders dan
goodwill en 14 Materiële vaste activa);
- de waardering van de voorzieningen en de pensioenverplichtingen (we verwijzen naar de toelichting 21
Personeelsbeloningen);
- de waardering van het resultaat volgens de vooruitgang van de bouwcontracten (we verwijzen naar de toelichting 17
Bouwcontracten). Het resultaat van de bouwcontracten wordt berekend volgens het voltooiingspercentage van het project,
vermenigvuldigd met het geschatte resultaat bij de voltooiing. Dat laatste omvat de geïdentificeerde bijkomende kosten
en de eventuele vertragingsboetes of compensaties die contractueel voorzien zijn, in overeenstemming met de regels van
de groep. De loonkosten of kosten van uitrustingen die niet aan de projecten toegewezen zijn, worden niet meegenomen in
de berekening van het voltooiingspercentage;
- de in de waardeverminderingstests gebruikte waarderingen (we verwijzen naar de toelichting 13 Goodwill) ;
- de waardering van de financiële instrumenten tegen reële waarde (we verwijzen naar de toelichting 25 Informatie
bettreffende het beheer van de financiële risico’s);
- de beoordeling van de controle op vennootschappen ;
- de kwalificatie, bij de overname van een bedrijf, van de transactie (bedrijfscombinatie of verwerving van activa) ; en
- de veronderstellingen die gebruikt werden voor de bepaling van de financiële verplichting in overeenstemming met IFRS 16
(we verwijzen naar de toelichting 14 Materiële vaste activa).
Deze schattingen gaan ervan uit dat de continuïteit van de bedrijfsactiviteiten gewaarborgd is en worden gemaakt op basis van
de op dat ogenblik beschikbare informatie. De schattingen kunnen herzien worden wanneer de omstandigheden waarop ze
gebaseerd zijn evolueren of wanneer nieuwe informatie beschikbaar wordt. De uiteindelijke resultaten kunnen afwijken van deze
schattingen.
(D) CONSOLIDATIEPRINCIPES
Deze geconsolideerde jaarrekening bevat de jaarrekening van de vennootschap en haar dochterondernemingen.
Dochterondernemingen zijn entiteiten waarover de Groep zeggenschap heeft. Er is sprake van zeggenschap indien de Groep :
- macht heeft over de deelneming ;
- blootgesteld is aan of rechten heeft op veranderlijke opbrengsten uit hoofde van haar betrokkenheid bij de deelneming ;
- over de mogelijkheid beschikt deze opbrengsten via haar macht over de deelneming te beïnvloeden.
Indien de groep CFE niet de meerderheid van de stemrechten in een uitgevende instelling houdt, heeft zij stemrechten die
volstaan om haar zeggenschap te geven wanneer zij in de praktijk eenzijdig de relevante activiteiten van de uitgevende instelling
kan sturen. In haar beoordeling of de stemrechten die zij in de uitgevende instelling houdt, volstaan om haar zeggenschap te
geven, houdt de groep CFE rekening met alle feiten en omstandigheden, met inbegrip van:
- het aantal stemrechten dat de groep CFE houdt, in verhouding met het aantal stemrechten van andere houders van
stemrechten en met hun verspreiding;
- de potentiële stemrechten die de groep CFE, de andere houders van stemrechten of andere partijen houden;
- de rechten die voortvloeien uit andere contractuele akkoorden;
- de andere feiten en omstandigheden, indien zij bestaan, die aangeven of de groep CFE wel of niet in staat is om de relevante
activiteiten te sturen op het ogenblik dat de beslissingen moeten worden genomen, met inbegrip van de tendensen van de
stemmingen tijdens de vorige aandeelhoudersvergaderingen.
De groep CFE consolideert de dochteronderneming vanaf de datum waarop zij er de controle over verkrijgt, en consolideert ze

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
123
niet langer wanneer zij de controle verliest. Meer bepaald worden de winsten en verliezen van een dochteronderneming die in de
loop van het boekjaar wordt verworven of verkocht, opgenomen in de geconsolideerde resultatenrekening en het geconsolideerd
overzicht van het totaalresultaat vanaf de datum waarop de groep CFE de controle over de dochteronderneming verwerft en tot
de datum waarop zij de controle verliest.
De jaarrekeningen van de dochterondernemingen worden indien nodig aangepast opdat hun waarderingsgrondslagen
overeenstemmen met de waarderingsgrondslagen van de groep CFE. Alle intercompanysaldi en -transacties inclusief
ongerealiseerde resultaten op intercompanytransacties worden volledig geëlimineerd.
Een wijziging in het eigendomsbelang in een dochteronderneming zonder verlies van zeggenschap wordt verwerkt als een eigen-
vermogenstransactie. De boekwaarden van het belang van de CFE Groep en de minderheidsbelangen worden bijgevolg
rechtstreeks in het eigen vermogen aangepast om de nieuwe proportionele belangen in de dochteronderneming te
weerspiegelen.
Wanneer de CFE groep de minderheidsaandeelhouders van een dochteronderneming een verkoopoptie verleent (‘put’ op de
minderheidsbelangen), wordt de overeenkomstige financiële verplichting initieel in het eigen vermogen verwerkt als een daling
van de minderheidsbelangen.
Een geassocieerde onderneming is een entiteit waarin de groep CFE een invloed van betekenis heeft. Een invloed van betekenis
is het vermogen om deel te nemen aan de beslissingen over het financiële en operationele beleid van een uitgevende instelling,
zonder echter een controle of gezamenlijke controle uit te oefenen over dat beleid.
Een joint venture is een partnerschap waarin de partijen die samen de controle over de onderneming uitoefenen rechten hebben
op netto-activa van de onderneming. Gezamenlijke controle betekent het contractueel overeengekomen delen van de controle
over een onderneming, dat alleen bestaat wanneer de beslissingen over de relevante activiteiten de unanieme goedkeuring
vereisen van de partijen die de controle delen.
De resultaten en de activa en passiva van de geassocieerde deelnemingen of joint ventures worden in de geconsolideerde
jaarrekening opgenomen volgens de vermogensmutatiemethode, tenzij de deelneming of er een gedeelte ervan wordt
geclassificeerd als aangehouden voor verkoop; in dat geval wordt ze opgenomen volgens IFRS 5. Volgens de
vermogensmutatiemethode wordt een participatie in een geassocieerde onderneming of een joint venture aanvankelijk tegen
kostprijs opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening en vervolgens aangepast om het aandeel van de groep op te nemen
in het nettoresultaat en de andere elementen van het totaalresultaat van de geassocieerde onderneming of de joint venture. Als
het aandeel van de groep in de verliezen van een geassocieerde onderneming of een joint venture groter is dan haar participatie
erin, neemt de groep CFE haar aandeel in de toekomstige verliezen niet langer op en, indien van toepassing, wordt een
voorziening geregistreerd. De bijkomende verliezen worden alleen opgenomen indien de groep CFE een wettelijke of impliciete
verplichting heeft aangegaan of betalingen heeft verricht in naam van de geassocieerde onderneming of de joint venture.
Een deelneming in een geassocieerde onderneming of joint venture wordt opgenomen volgens de vermogensmutatiemethode
vanaf de datum waarop de entiteit een geassocieerde deelneming of joint venture wordt. Bij de verwerving van de deelneming
in een geassocieerde onderneming of een joint venture, wordt elk overschot van de verkrijgingsprijs op het aan de groep
toerekenbare aandeel in de reële waarden van de individuele activa en verplichtingen van de entiteit opgenomen als goodwill,
die is inbegrepen in de boekwaarde van de deelneming. Bij de verwerving van de deelneming wordt een negatief verschil tussen
het aan de groep toerekenbare aandeel in de reële waarde van de identificeerbare activa en passiva verkrijgingsprijs (na
herwaardering), onmiddellijk opgenomen in het nettoresultaat van de periode van de verwerving van de deelneming.
Een gezamenlijke onderneming is een partnerschap waarin de partijen die samen de controle over de onderneming uitoefenen
rechten hebben op de activa en plichten met betrekking tot de passiva van de onderneming. Gezamenlijke controle betekent
het contractueel overeengekomen delen van de controle over een onderneming, dat alleen bestaat wanneer de beslissingen
over de relevante activiteiten de unanieme goedkeuring vereisen van de partijen die de controle delen. Wanneer een entiteit van
de groep CFE haar activiteiten onderneemt in het kader van een joint venture, moet de groep CFE als medepartner de volgende
elementen opnemen voor haar belangen in de joint venture:
- haar activa, met inbegrip van haar aandeel in de gezamenlijk gehouden activa ;
- haar passiva, met inbegrip van haar aandeel in de gezamenlijk gedragen passiva, in voorkomend geval ;
- de winst die zij ontvangt uit de verkoop van haar aandeel in de productie die de joint venture voortbrengt ;
- haar aandeel in de winst uit de verkoop van de productie die de joint venture voortbrengt ;
- de verliezen die zij draagt, met inbegrip van haar aandeel in de gezamenlijk gedragen verliezen, in voorkomend geval.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
124
(E) VREEMDE VALUTA
(1) TRANSACTIES IN VREEMDE VALUTA
De transacties in vreemde valuta worden omgerekend in euro tegen de wisselkoers die geldt op de datum van de transactie.
Aan het eind van de periode worden de monetaire activa en verplichtingen die uitgedrukt zijn in vreemde valuta, omgerekend in
euro tegen de wisselkoers op de balansdatum. De winsten en verliezen die hieruit voortvloeien worden opgenomen in de rubriek
wisselresultaten en worden in de resultatenrekening gepresenteerd als overige financiële lasten en opbrengsten.
Niet-monetaire activa en verplichtingen uitgedrukt in vreemde valuta, worden omgerekend tegen de wisselkoers die geldt op de
datum van de transactie
.
(2) JAARREKENINGEN VAN BUITENLANDSE ENTITEITEN
De activa en verplichtingen van vennootschappen van de groep CFE die andere functionele valuta dan de euro gebruiken,
worden omgerekend in euro tegen de wisselkoers op de balansdatum. Opbrengsten, kosten en kasstromen van buitenlandse
dochterondernemingen, met uitsluiting van entiteiten die hun activiteiten uitoefenen in een economie met hyperinflatie, worden
omgerekend in euro tegen de gemiddelde wisselkoers van het boekjaar (die de wisselkoers op de transactiedatum benadert).
De eigenvermogenscomponenten worden omgerekend tegen de historische wisselkoers.
De wisselkoersverschillen die voortvloeien uit deze omrekening worden opgenomen in een aparte rubriek van het eigen
vermogen, met name ‘omrekeningsverschillen’. Deze verschillen worden opgenomen in de winst-en-verliesrekening in het
boekjaar waarin de entiteit wordt verkocht of vereffenend.
(3) WISSELKOERSEN
(F) IMMATERIËLE VASTE ACTIVA
(1) ONDERZOEKS- EN ONTWIKKELINGSKOSTEN
Kosten voor onderzoeksactiviteiten, aangegaan met het oog op het verwerven van nieuwe wetenschappelijke of technische
kennis en inzichten, worden als last opgenomen op het moment dat ze worden gemaakt.
De ontwikkelingskosten, die de toepassing van de onderzoeksresultaten op de planning of het ontwerp van nieuwe of verbeterde
procedés, zoals informaticatools, mogelijk maken, worden opgenomen als actief indien het procedé technisch en commercieel
uitvoerbaar is, indien de onderneming voldoende middelen heeft om de ontwikkeling uit te voeren, indien de toe te rekenen
uitgaven betrouwbaar kunnen worden geïdentificeerd, indien de groep CFE de intentie heeft het betreffende immateriële actief
te voltooien en in gebruik te nemen, en indien het interne gebruik van dat immaterieel actief toekomstige economische voordelen
zal opleveren.
De onder de activa opgenomen kosten omvatten alle kosten die rechtstreeks toe te schrijven zijn aan dit actief, die noodzakelijk
zijn voor de productie en ontwikkeling met het oog op het geplande gebruik. De andere ontwikkelingskosten worden als last
opgenomen op het moment dat ze worden gemaakt.
De onder de activa opgenomen ontwikkelingskosten worden in de balans opgenomen tegen hun kostprijs, verminderd met de
gecumuleerde afschrijvingen (zie hieronder) en bijzondere waardeverminderingen.
(2) LICENTIES OPNAME EN WAARDERING
Alle immateriële activa worden alleen geactiveerd als toekomstige economische voordelen waarschijnlijk ten goede zullen
komen aan de entiteit en de kostprijs ervan betrouwbaar kan worden beoordeeld. Deze criteria zijn van toepassing op het tijdstip

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
125
van de eerste boekhouding en op latere uitgaven.
Alle immateriële activa worden in de balans opgenomen tegen hun historische aanschaffingskosten, verminderd met
geaccumuleerde afschrijvingen en amortisatie.
De historische kosten omvatten de aankoopprijs van de licenties en de kosten die zijn gemaakt tijdens de software-
implementatieperiode. Implementatiekosten omvatten de kosten van leveranciers of consultants die actief zijn op het project,
evenals de directe salariskosten van personeelsleden wiens hoofdactiviteit de implementatie van de tool is.
(3) KOSTEN NA EERSTE OPNAME
Kosten na eerste opname voor geactiveerde immateriële vaste activa worden maar als activa opgenomen indien ze
toekomstige economische voordelen kunnen opleveren die het oorspronkelijk bepaalde prestatieniveau overschrijden. Alle
andere kosten worden als last opgenomen op het moment dat ze worden gemaakt.
(4)
AFSCHRIJVINGEN
De immateriële activa worden lineair afgeschreven over een periode die overeenstemt met hun geraamde levensduur. Op het
niveau van de groep CFE zijn dit voornamelijk softwarelicenties met een geraamde levensduur van 3 tot 5 jaar.
(G) BEDRIJFSCOMBINATIES
Bedrijfscombinaties worden verwerkt volgens de overnamemethode. De kostprijs van een acquisitie wordt bepaald op het totaal
van de overgedragen vergoeding (bepaald op de reële waarde per de overnamedatum). De aan de overname verbonden
kosten worden opgenomen in de winst-en-verliesrekening op het moment dat ze worden gemaakt. In 2023, werden er geen
materiële bedrijfscombinaties.
Wanneer een door de groep overgedragen vergoeding in het kader van een bedrijfscombinatie een voorwaardelijke
vergoedingsovereenkomst omvat, wordt de voorwaardelijke vergoeding gewaardeerd tegen haar reële waarde op de
overnamedatum. Veranderingen in de reële waarde van de voorwaardelijke vergoeding die beantwoorden aan aanpassingen
van de waarderingsperiode (zie hieronder) worden met terugwerkende kracht geboekt; alle andere veranderingen in de reële
waarde van de voorwaardelijke vergoeding worden in de winst-en-verliesrekening opgenomen.
Wanneer een bedrijfscombinatie in verschillende fasen wordt gerealiseerd, wordt het voorheen aangehouden belang van de
groep geherwaardeerd tegen de reële waarde op de overnamedatum (d.i. de datum waarop de groep de zeggenschap heeft
verkregen) en de eventuele nettowinst of -verlies geboekt.
Op de overnamedatum worden de identificeerbare verworven activa en overgenomen verplichtingen opgenomen op basis van
hun reële waarde, met uitzondering van:
- de uitgestelde belastingvorderingen of -verplichtingen en de verplichtingen en activa uit hoofde van de
personeelsbeloningen, die respectievelijk overeenkomstig IAS 12 Winstbelastingen en IAS 19 Personeelsbeloningen worden
opgenomen en gewaardeerd ;
- de verplichtingen of eigenvermogensinstrumenten ingevolge betalingsovereenkomsten op basis van aandelen van de
verworven onderneming of betalingsovereenkomsten op basis van de aandelen van de groep, gesloten ter vervanging van
betalingsovereenkomsten op basis van aandelen van de verworven onderneming, die gewaardeerd worden
overeenkomstig IFRS 2 Aandelen gebaseerde betalingen, op de overnamedatum ;
- de activa (of groepen activa die worden afgestoten) geclassificeerd als bestemd voor verkoop overeenkomstig IFRS 5 Vaste
activa aangehouden met het oog op verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten, die gewaardeerd worden in
overeenstemming met deze standaard.
Als de initiële verwerking van een bedrijfscombinatie niet voltooid is op het einde van het boekjaar waarin de bedrijfscombinatie
plaatsvond presenteert de groep de voorlopige bedragen voor de posten die nog niet volledig zijn verwerkt. Deze voorlopige
bedragen worden tijdens de waarderingsperiode aangepast (zie hieronder), of bijkomende activa of verplichtingen worden
opgenomen om rekening te houden met nieuwe informatie over de feiten en omstandigheden die golden op de overnamedatum
en die, indien gekend, een invloed zou hebben gehad op de waardering van de toen opgenomen bedragen.
De aanpassingen van de waarderingsperiode vloeien voort uit aanvullende informatie over feiten en omstandigheden die golden
op de overnamedatum, verkregen tijdens de ‘waarderingsperiode’ (maximum een jaar vanaf de overnamedatum).
(1)
POSITIEVE GOODWILL
Goodwill ontstaan uit een bedrijfscombinatie wordt opgenomen als een actief op de datum dat de zeggenschap wordt verkregen
(de overnamedatum). De goodwill wordt gewaardeerd als het surplus van de totale overgedragen vergoeding, het bedrag van

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
126
de minderheidsbelangen in de overgenomen onderneming en (in voorkomend geval) de reële waarde van het eventuele
voorheen aangehouden belang van de groep in de verworven onderneming) ten opzichte van het nettobedrag op de
overnamedatum, van de identificeerbare verworven activa en overgenomen verplichtingen.
De minderheidsbelangen worden initieel gewaardeerd op basis van de reële waarde, of het aandeel van het minderheidsbelang
in de opgenomen identificeerbare verworven netto-activa van de overgenomen onderneming. De keuze van de
waarderingsgrondslag gebeurt voor elke transactie afzonderlijk.
Goodwill wordt niet afgeschreven, maar getoetst op bijzondere waardeverminderingen. Dit gebeurt jaarlijks, of frequenter als er
aanwijzingen zijn dat de kasstroomgenererende eenheid waaraan hij wordt toegekend (meestal een dochter) een bijzondere
waardevermindering zou hebben kunnen ondergaan. De goodwill wordt uitgedrukt in de valuta van de dochteronderneming
waarop hij betrekking heeft. Indien de realiseerbare waarde van de kasstroomgenererende eenheid lager is dan haar
boekwaarde wordt de bijzondere waardevermindering eerst in mindering gebracht van alle aan die eenheid toegewezen
goodwill en pas daarna van de andere activa van die eenheid, evenredig met hun boekwaarde. De goodwill wordt in de balans
opgenomen tegen de aanschaffingswaarde, min de bijzondere waardeverminderingen. Een voor goodwill opgenomen
bijzondere waardevermindering, wordt niet teruggenomen in latere periodes. Bij vervreemding van een dochteronderneming
worden de goodwill die eruit voortvloeit evenals het cumulatieve bedrag van de niet-gerealiseerde resultaten in aanmerking
genomen voor het bepalen van het nettoresultaat van de vervreemding.
Voor vennootschappen waarop de vermogensmutatie wordt toegepast, is de boekwaarde van de goodwill inbegrepen in de
boekwaarde van dit belang.
(2)
VOORDELIGE KOOP
Indien het nettobedrag van de identificeerbare verworven netto-activa en overgenomen verplichtingen, op de overnamedatum,
het totaal van de overgedragen vergoeding, het bedrag van de minderheidsbelangen in de overgenomen onderneming en (in
voorkomend geval) de reële waarde van het vroegere belang van de groep in de verworven onderneming overschrijdt, dan wordt
het surplus onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening opgenomen als een winst op een voordelige koop.
(H) MATERIËLE VASTE ACTIVA
(1) OPNAME EN WAARDERING
Materiële vaste activa worden maar als activa opgenomen als het waarschijnlijk is dat ze toekomstige economische voordelen
zullen genereren en als de kosten op betrouwbare wijze gewaardeerd kunnen worden. Deze criteria zijn van toepassing bij de
eerste opname en voor latere uitgaven.
Alle materiële vaste activa worden in de balans opgenomen tegen hun historische kostprijs, verminderd met de cumulatieve
afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen.
De historische kostprijs omvat de initiële aankoopprijs, de tijdens de bouwperiode aangegane financieringskosten en de andere
directe bijkomende kosten (zoals niet terugvorderbare belastingen of vervoerkosten
). De kostprijs van de door de onderneming
geproduceerde activa omvat de prijs van de materialen, de directe loonkosten en een evenredig deel van de overheadkosten.
(2) KOSTEN NA EERSTE OPNAME
Kosten na eerste opname worden maar als een actief opgenomen wanneer ze de toekomstige economische voordelen
voortgebracht door de materiële vaste activa vergroten. Herstellings- en onderhoudskosten die de toekomstige economische
voordelen van de activa waarop ze betrekking hebben niet vergroten, dienen als last te worden opgenomen op het moment dat
ze worden aangegaan.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
127
(3) AFSCHRIJVINGEN
De afschrijvingen worden berekend vanaf de datum waarop het actief klaar is voor gebruik. De afschrijvingen worden berekend
volgens de lineaire methode en op basis van de geschatte gebruiksduur van die activa, namelijk:
Terreinen worden niet afgeschreven aangezien ze worden geacht een onbeperkte gebruiksduur te hebben.
.
(I) LEASEOVEREENKOMSTEN
CFE treedt hoofdzakelijk op als huurder in het kader van huurcontracten. Leaseovereenkomsten worden in de balans opgenomen
als gebruiksrechten en leaseverplichtingen tegen de contante waarde van de toekomstige leasebetalingen tegen een vooraf
bepaalde disconteringsvoet.
De groep CFE gebruikt een marginale rentevoet die verschilt naargelang van de aard van het onderliggende actief van het
contract. Met het oog op de herwaardering van de leaseverplichting werd de herziene disconteringsvoet toegepast op de
resterende leases in de volgende gevallen:
- op elke overeenkomst die tijdens haar looptijd substantieel werd gewijzigd, maar zonder dat een afzonderlijke
leasingovereenkomst werd opgenomen;
- op nieuwe overeenkomsten die vanaf de datum van de herziening van de disconteringsvoet werden opgenomen.
De gebruiksrechten worden lineair afgeschreven over de gebruiksduur of over de looptijd van de lease indien de
leaseovereenkomst niet voorziet in de overdracht van de eigendom aan het einde van de leaseperiode. De overeenkomstige
verplichtingen worden geboekt als financiële schulden.
De leasebetalingen gekoppeld met betrekking tot huurcontracten met een maximale looptijd van 12 maanden en huurcontracten
waarbij de waarde van de onderliggende waarde laag is, worden ten laste genomen in de periode waarin het actief wordt
gebruikt.
Alle minimumhuren zijn deels opgenomen als financieringskosten en deels als terugbetaling van de leaseverplichting, zodat dit
resulteert in een constante periodieke rente op het resterende saldo van de verplichting. De financiële kosten worden rechtstreeks
ten laste van de winst-en-verliesrekening gebracht.
Bij vroegtijdige beëindiging van een leaseovereenkomst, wordt iedere aan de leasegever betaalde vergoeding ten laste
genomen in de periode waarin de beëindiging zich voordoet.
(J) FINANCIËLE ACTIVA
Financiële activa worden initieel opgenomen aan reële waarde. Voor de latere waardering worden financiële activa
onderverdeeld in volgende categorieën:
(1)
OBLIGATIES EN ANDERE FINANCIËLE ACTIVA
Deze financiële worden gepresenteerd als financiële activa aangehouden voor handelsdoeleinden en worden gewaardeerd aan
geamortiseerde kostprijs, bepaald op basis van de effectieve-rentemethode wanneer aan de volgende twee voorwaarden is
voldaan:
- het criterium ‘Solely Payment of Principal and Interests’, zoals gedefinieerd door IFRS 9 ;
- activa aangehouden met het oog op het ontvangen van contractuele kasstromen.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
128
De methode van effectieve rente is een methode voor het berekenen van de geamortiseerde kostprijs en de verdeling van de
rentebaten en -lasten over de relevante periode. De effectieve rentevoet is de rentevoet die de geschatte toekomstige contante
betalingen of ontvangsten tijdens de verwachte toekomstige levensduur van het financiële instrument vertegenwoordigt of, in
voorkomend geval, een korte periode voor het verkrijgen van netto boekwaarde van de actief of financiële verplichting. De winst
of het verlies wordt in de winst-en-verliesrekening opgenomen. Waardeverminderingen worden in de winst-en-verliesrekening
opgenomen.
(2)
HANDELSVORDERINGEN
Wij verwijzen naar paragraaf (L).
(3)
FINANCIËLE ACTIVA TEGEN REËLE WAARDE IN WINST-EN-VERLIESREKENING
Afgeleide financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen reële waarde in winst en verlies, tenzij er een gedocumenteerde
indekkingsrelatie bestaat (paragraaf X).
(K) VOORRADEN
Voorraden worden gewaardeerd tegen de gewogen gemiddelde kostprijs of de netto-realiseerbare waarde indien deze lager is.
De kostprijs van afgewerkte producten en producten in bewerking omvat de grondstoffen, hulpstoffen, directe loonkosten en
andere directe kosten, de financieringskosten voor zover het goed een lange bouwperiode vereist en een aandeel van de vaste
en variabele algemene productiekosten, gebaseerd op de normale capaciteit van de productie-installaties.
De netto realiseerbare waarde stemt overeen met de geschatte verkoopprijs bij een normale gang van zaken, verminderd met
de geschatte kosten nodig voor de verdere afwerking en verkoop van het product.
(L) HANDELSVORDERINGEN
Kortlopende handelsvorderingen worden gewaardeerd op basis van hun nominale waarde, met aftrek van de verwachte
kredietverliezen. De waardering van financiële activa gebeurt op basis van het geschatte verliesmodel, dat vereist dat rekening
wordt gehouden met de verdisconteerde waarde van geschatte verliezen als de debiteur in gebreke blijkt te zijn. Geraamde
verliezen worden berekend op basis van het gewogen gemiddelde van de verwachte verliezen in verschillende scenario’s. Deze
analyse wordt per geval uitgevoerd, op het niveau van elke werf.
(M) GELDMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN
Geldmiddelen en kasequivalenten omvatten cash en termijndeposito’s met een looptijd van minder dan drie maanden.
(N) BIJZONDERE WAARDEVERMINDERING VAN NIET-FINANCIËLE ACTIVA
De boekwaarde van de vaste activa (met uitzondering van financiële activa die onder het toepassingsgebied van IFRS 9 vallen,
uitgestelde belastingen en vaste activa aangehouden voor verkoop) wordt op elke balansdatum herzien om na te gaan of er
een aanwijzing is dat een actief een bijzondere waardevermindering heeft ondergaan. Indien een dergelijke indicatie bestaat,
dient de realiseerbare waarde van het actief te worden geschat. Voor immateriële activa met onbeperkte gebruiksduur en voor
goodwill, wordt de realiseerbare waarde op elke balansdatum geschat. Een bijzondere waardevermindering wordt opgenomen
wanneer de boekwaarde van het actief of de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort, hoger is dan de
realiseerbare waarde. Bijzondere waardeverminderingen worden opgenomen in de winst-en-verliesrekening.
(1)
SCHATTING VAN DE REALISEERBARE WAARDE
De realiseerbare waarde van de niet-financiële activa is de hoogste waarde van de bedrijfswaarde en de reële waarde minus
verkoopkosten van de activa. De bedrijfswaarde is de contante waarde van de verwachte toekomstige kasstromen.
Om de bedrijfswaarde te bepalen, worden de verwachte toekomstige kasstromen verdisconteerd tegen een rentevoet vóór
belastingen, die zowel de actuele marktrente als de specifieke risico’s met betrekking tot het actief weergeeft.
Voor activa die zelf geen kasstromen genereren, wordt de realiseerbare waarde bepaald van de kasstroomgenererende eenheid
waartoe die activa behoren.
(2)
TERUGNEMING VAN BIJZONDERE WAARDEVERMINDERINGEN
Er gebeuren geen terugnemingen van bijzondere waardeverminderingen met betrekking tot goodwill. Met betrekking tot niet-
financiële activa wordt een bijzondere waardevermindering teruggenomen indien er een wijziging is geweest in de schattingen

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
129
die gebruikt worden om de realiseerbare waarde vast te stellen.
Een bijzondere waardevermindering van een actief wordt slechts teruggenomen als de boekwaarde van het actief, verhoogd
ingevolge terugneming van een bijzondere waardevermindering, niet hoger ligt dan de boekwaarde na afschrijvingen, die zou
zijn vastgesteld als er geen bijzondere waardevermindering voor het actief was opgenomen.
(O) INKOOP VAN EIGEN AANDELEN
Wanneer aandelen van de vennootschap door die vennootschap of door een vennootschap van de groep CFE worden ingekocht,
wordt het betaalde bedrag, inclusief de direct aan de aankoop toe te rekenen kosten, in mindering gebracht op het eigen
vermogen. De opbrengst van de verkoop van aandelen wordt direct opgenomen in het totaal eigen vermogen, zonder impact
op de winst-en-verliesrekening.
Indien eigen aandelen opnieuw worden uitgegeven, wordt elk verschil tussen de boekwaarde en de vergoeding opgenomen als
uitgiftepremie.
(P) VOORZIENINGEN
Voorzieningen worden aangelegd wanneer de vennootschap een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting heeft als gevolg
van gebeurtenissen in het verleden, het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen die economische voordelen genereren
vereist zal zijn om die verplichting af te wikkelen en wanneer het bedrag van die verplichting betrouwbaar kan worden bepaald.
Het als voorziening opgenomen bedrag stemt overeen met de beste schatting van de uitgaven die vereist zijn om de bestaande
verplichting op de balansdatum af te wikkelen. Deze schatting wordt verricht op basis van een rentevoet vóór belastingen die
zowel de actuele marktramingen als de specifieke risico’s van de schuld weerspiegelt.
Voorzieningen voor herstructurering worden aangelegd wanneer de vennootschap een gedetailleerd en geformaliseerd
herstructureringsplan heeft goedgekeurd en wanneer de herstructurering ofwel werd aangevat ofwel publiek werd
bekendgemaakt. Voor kosten verbonden aan de normale activiteiten van de vennootschap worden geen voorzieningen
aangelegd.
Kortlopende voorzieningen zijn voorzieningen welke direct verbonden zijn met de specifieke exploitatiecyclus van elke activiteit,
ongeacht de verwachte vervaldata.
De voorzieningen voor diensten na verkoop dekken de verplichtingen van de groep CFE in het kader van de wettelijke
garantieverplichtingen met betrekking tot opgeleverde werven. Zij worden geschat op basis van statistische informatie van
vastgestelde uitgaven in voorgaande boekjaren en op individuele basis voor specifiek geïdentificeerde problemen. De
voorzieningen voor diensten na verkoop worden aangelegd vanaf de start van de werken.
De voorzieningen voor geschillen in het kader van de activiteit betreffen hoofdzakelijk geschillen met klanten, onder- of
medeaannemers of leveranciers. De overige kortlopende voorzieningen voor risico’s bestaan hoofdzakelijk uit voorzieningen voor
laattijdigheidsboetes en andere bedrijfsrisico’s.
Langlopende voorzieningen zijn voorzieningen die niet direct verband houden met de exploitatiecyclus en waarvan de looptijd
doorgaans meer dan een jaar bedraagt.
(Q) PERSONNEELSBELONINGEN
(1) VERPLICHTINGEN INZAKE PENSIOEN
De pensioenverplichtingen omvatten de pensioenplannen en de levensverzekeringen.
De vennootschap past wereldwijd een aantal pensioenplannen toe van het type ‘met vaste prestaties’ en het type ‘met vaste
bijdragen’.
In België zijn bepaalde op toegezegde bijdragen gebaseerde pensioenplannen het voorwerp van een door de werkgever wettelijk
gewaarborgd minimumrendement en worden ze dus beschouwd als toegezegde pensioenregelingen.
De activa van die pensioenplannen worden in het algemeen beheerd door aparte instellingen en gefinancierd door bijdragen
van de betrokken dochterondernemingen en van de werknemers. Deze bijdragen worden bepaald op basis van de
aanbevelingen van onafhankelijke actuarissen.
De pensioenverplichtingen van de groep CFE zijn al dan niet gedekt door fondsen.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
130
a) Pensioenplannen van het type ‘vaste bijdragen’
De bijdragen aan deze pensioenplannen worden opgenomen in de winst-en-verliesrekening van het boekjaar waarin ze betaald
worden.
b) Pensioenplannen van het type ‘vaste prestaties’
Voor deze pensioenplannen worden de kosten van elk plan afzonderlijk geschat op basis van de ‘projected unit credit’-methode.
De methode van de geprojecteerde kredieteenheden stelt dat elke tewerkstellingsperiode recht geeft op een bijkomende
voordeeleenheid en beschouwt elke eenheid afzonderlijk.
Volgens deze methode worden de pensioenkosten ten laste genomen in de winst-en-verliesrekening zodat de kosten op
regelmatige wijze gespreid worden over de resterende diensttijd van de deelnemende werknemers, dit op basis van de
aanbevelingen van actuarissen die deze plannen jaarlijks aan een grondige beoordeling onderwerpen. De in de winst-en-
verliesrekening opgenomen bedragen omvatten de kostprijs van de verleende diensten, de rentelasten, de verwachte inkomsten
uit de dekkingsactiva en de kosten van ontvangen diensten.
De in de balans opgenomen pensioenverplichtingen worden gewaardeerd op basis van de contante waarde van de geschatte
toekomstige uitgaven, berekend op basis van rentevoeten gelijk aan die van bedrijfsobligaties van hoge kwaliteit met een looptijd
die deze van de pensioenverplichtingen benadert, na aftrek van de niet-opgenomen kosten van verstreken diensttijd en de reële
waarde van de activa.
De actuariële winsten en verliezen worden afzonderlijk berekend voor elk type regeling met vaste prestaties. De actuariële winsten
en verliezen omvatten het effect van de verschillen tussen actuariële veronderstellingen en de werkelijkheid en het effect van
wijzigingen in de actuariële veronderstellingen.
De actuariële verschillen met betrekking tot de verplichtingen of tot de activa die verbonden zijn met de voordelen bij
uitdiensttreding en die resulteren uit de verrekeningen van het arbeidsverleden en/of de wijzigingen van actuariële
veronderstellingen worden opgenomen onder andere elementen van het totaalresultaat in de periode waarin ze zijn opgelopen
en maken het voorwerp uit van een afzonderlijke reserve in het eigen vermogen. Deze verschillen en de schommelingen van de
limiet van de opgenomen activa worden voorgesteld in het overzicht van de staat van het totaalresultaat.
De rentekosten als gevolg van de afwikkeling van de verdiscontering van de pensioenvoordelen en soortgelijke verplichtingen en
de financiële opbrengsten van het verwachte rendement van de activa van de regeling worden opgenomen in het financieel
resultaat.
De invoering of de wijziging van een nieuwe regeling bij uitdiensttreding of van andere regelingen op lange termijn kan de
geactualiseerde waarde verhogen van de verplichting uit hoofde van een regeling met vaste prestaties voor de diensten die
verleend zijn in de vorige periodes, d.w.z. de kosten van ontvangen diensten. De kosten van ontvangen diensten die verband
houden met de regelingen bij uitdiensttreding worden lineair over de gemiddelde periode opgenomen als resultaat totdat de
overeenkomstige voordelen aanvaard zijn door de werknemers. De voordelen die aanvaard zijn als gevolg van het aannemen of
het wijzigen van een regeling bij uitdiensttreding, en de kosten van ontvangen diensten verbonden met de andere voordelen op
lange termijn, worden onmiddellijk opgenomen als resultaat.
De actuariële berekeningen van de verplichtingen bij uitdiensttreding en van de andere voordelen op lange termijn gebeuren
door onafhankelijke actuarissen.
(2)
BONUSSEN
De bonussen toegekend aan bedienden en hogere kaderleden worden berekend op basis van te bereiken en non-financiële
kernindicatoren. Het geschatte bedrag van de bonussen wordt opgenomen als last van het boekjaar waarop ze betrekking
hebben.
(R) RENTEDRAGENDE LENINGEN
(1) FINANCIËLE VERPLICHTINGEN TEGEN GEAMORTISEERDE KOSTPRIJS
Rentedragende leningen worden initieel verwerkt tegen reële waarde, verminderd met toerekenbare transactiekosten. Elk verschil
tussen het bedrag bij de eerste opname en het aflossingsbedrag op basis van de effectieve-rentemethode in de winst- en
verliesrekening wordt opgenomen over de looptijd van de leningen. We verwijzen naar paragraaf J (2) voor de definitie van deze
methode.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
131
(2) FINANCIËLE VERPLICHTINGEN TEGEN REËLE WAARDE IN WINST-EN-VERLIESREKENING
Afgeleide financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen reële waarde in winst-en-verliesrekening, tenzij er een
gedocumenteerde indekkingsrelatie bestaat (paragraaf X).
(S) HANDELSSCHULDEN EN OVERIGE SCHULDEN
De handelsschulden en overige kortlopende schulden worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs.
(T) WINSTBELASTINGEN
Belastingen op het resultaat omvatten de verschuldigde belastingen en de uitgestelde belastingen. De belastingen worden
opgenomen in de winst-en-verliesrekening, tenzij ze betrekking hebben op elementen die in andere elementen van het
totaalresultaat werden geboekt; in dat geval worden ook de uitgestelde belastingen die categorieën opgenomen.
De verschuldigde belasting omvat het bedrag van de verschuldigde belastingen op de belastbare inkomsten van het afgelopen
jaar, evenals alle aanpassingen van betaalde of te betalen belastingen met betrekking tot vorige jaren. De belastingen worden
berekend op basis van de belastingtarieven die van toepassing zijn op de balansdatum.
Uitgestelde belastingen worden berekend op basis van de tijdelijke verschillen tussen de boekwaarde en de belastinggrondslag
van een actief/verplichting (‘liability method’). De uitgestelde belastingen worden berekend op basis van de belastingtarieven
die van toepassing zijn op de balansdatum. Volgens deze methode moet de vennootschap, in geval van een bedrijfscombinatie,
voorzieningen aanleggen voor uitgestelde belastingen tot dekking van het verschil tussen de reële waarde van het verworven
netto-actief en de belastinggrondslag.
De volgende tijdelijke verschillen worden niet opgenomen: fiscaal niet-aftrekbare goodwill, eerste opname van activa en
verplichtingen die geen invloed hebben op de boekhoudkundige winst noch op de belastbare winst en verschillen met betrekking
tot belangen in dochterondernemingen in zover een tegenboeking in de voorzienbare toekomst niet waarschijnlijk is.
Uitgestelde belastingvorderingen worden enkel opgenomen als het waarschijnlijk is dat er in de toekomst een belastbare winst
beschikbaar zal zijn om het belastingvoordeel te compenseren. De uitgestelde belastingvordering wordt verminderd wanneer
het niet langer waarschijnlijk is dat het eraan verbonden belastingvoordeel zal gerealiseerd worden.
(U) OPBRENGSTEN VAN BOUW- EN DIENSTVERLENINGSCONSTRACTEN
Wanneer de winst of het verlies van een aannemingscontract op een betrouwbare manier ingeschat kan worden, worden de
inkomsten en uitgaven van het contract, inclusief de financieringskosten die gemaakt worden wanneer het contract de
boekhoudperiode overschrijdt, in de tijd gespreid opgenomen in de winst-en-verliesrekening, in verhouding tot het
voltooiingspercentage van het contract op balansdatum. Het voltooiingspercentage wordt berekend als de verhouding tussen
de contractkosten op de balansdatum en de geschatte totale contractkosten.
Het grootste deel van de inkomsten wordt in de tijd gespreid opgenomen als aan een van de volgende criteria voldaan is:
- de klant ontvangt en verbruikt simultaan de voordelen van de prestaties van de vennootschap terwijl ze presteert ;
- de prestaties van de vennootschap creëren of verbeteren een actief dat de klant controleert terwijl het actief gecreëerd of
verbeterd wordt ;
- de prestaties van de vennootschap creëren een actief zonder mogelijk alternatief nut voor de vennootschap en de
vennootschap heeft een afdwingbaar recht op betaling voor de prestaties die tot dusver geleverd zijn.
(1)
CONTRACT KOSTEN
Projectkosten worden opgenomen als een uitgave in de winst-en-verliesrekening in de boekhoudperiodes waarin het werk
waarop ze betrekking hebben uitgevoerd wordt, en gemaakte kosten die betrekking hebben op toekomstige activiteiten in het
project worden gekapitaliseerd als het waarschijnlijk is dat ze terugverdiend zullen worden. Er wordt een correctie toegepast voor
de kosten van materiaal dat aangekocht werd maar nog niet vervaardigd werd of in productie is op de verslagdatum. Wanneer
het waarschijnlijk is dat de totale projectkosten hoger zullen zijn dan de totale projectopbrengsten, wordt het verwachte verlies
onmiddellijk erkend als een last.
(2)
CONTRACT OPBRENGSTEN
Opbrengsten van een aannemingscontract omvatten het initiële bedrag van de opbrengsten dat in het contract vastgesteld
wordt en wijzigingen in de werkzaamheden die door het contract gespecificeerd worden, vorderingen en prestatiebonussen voor
zover het zeer waarschijnlijk is dat een significante terugboeking van opgenomen cumulatieve opbrengsten niet zal plaatsvinden

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
132
wanneer de onzekerheid met betrekking tot de variabele vergoeding vervolgens opgelost wordt. Wanneer het resultaat van een
aannemingscontract niet op een betrouwbare manier ingeschat kan worden, worden de projectopbrengsten opgenomen tot
het bedrag van de gemaakte projectkosten die waarschijnlijk terugverdiend zullen worden.
De transactieprijs wordt gewaardeerd tegen de reële waarde van de ontvangen of te ontvangen vergoeding en wordt
toegerekend aan de prestatieverplichting op basis van individuele verkoopprijzen. De individuele verkoopprijzen worden geschat
op basis van de verwachte kosten.
Een wijziging van het contract kan leiden tot een stijging of daling van de transactieprijs. Dit is een instructie van de klant voor
een wijziging in de omvang van de werkzaamheden die in het kader van het contract uitgevoerd moeten worden. Bij de
toepassing van dit principe worden de prestatiebonus en de inkomsten uit vorderingen over het algemeen alleen als onderdeel
van de transactieprijs beschouwd wanneer met de klant een contract is gesloten. De meest voorkomende variabele elementen
zoals de prijs van de materialen en de bezoldigingen van het aan de bouwplaatsen toegewezen personeel worden slechts in de
transactieprijs opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er geen significante terugname van de erkende opbrengsten zal
plaatsvinden.
Prestatiebonussen maken deel uit van de projectopbrengsten wanneer het op basis van het voltooiingspercentage van het
project waarschijnlijk is dat het gespecificeerde prestatieniveau zal worden bereikt of overschreden en het bedrag van de
prestatiebonus op een betrouwbare manier gemeten kan worden.
(3) CONTRACT TEGOEDEN
Een contractactief is het recht op een vergoeding in ruil voor goederen of diensten die overgedragen worden. Als de entiteit
goederen of diensten aan een klant levert vóór de klant de vergoeding betaalt of vóór de betaling verschuldigd is, wordt een
contractactief opgenomen voor de verdiende vergoeding die voorwaardelijk is.
Een contractverplichting is de verplichting om goederen of diensten over te dragen aan de klant waarvoor de groep een
vergoeding heeft ontvangen vóór de vennootschap goederen of diensten aan de klant overdraagt. Een contractverplichting
wordt opgenomen op het moment dat de betaling uitgevoerd is of de betaling verschuldigd is (afhankelijk van wat het vroegste
is). Contractverplichtingen worden opgenomen als opbrengsten wanneer de vennootschap werkzaamheden uitvoert in het
kader van het contract.
Een voorziening voor verlieslatende contracten wordt aangelegd wanneer de verwachte economische voordelen van een
contract lager liggen dan de onvermijdelijke kosten om aan de contractuele verplichtingen te voldoen. De onvermijdelijke kosten
van een contract weerspiegelen de netto uitstapkosten van het contract, namelijk de uitvoeringskosten van het contract of, als
ze lager is, elke schadevergoeding of boete wegens het niet-uitvoeren van het contract. De uitvoeringskosten van het contract
omvatten de rechtstreeks aan het contract verbonden kosten ('full direct costs'), namelijk:
- de marginale kosten van de uitvoering van het contract, en
- een toerekening van de andere kosten die rechtstreeks verband houden met de uitvoering van het contract.
(4) KOSTEN OM EEN CONTRACT TE VERKRIJGEN OF UIT TE VOEREN
De groep CFE heeft vastgesteld dat de kosten voor het aantrekken van een contract (bv. betaalde commissies) en de kosten
voor de uitvoering van een contract dat niet gedekt wordt door een specifieke IFRS-norm die normaal gesproken gekapitaliseerd
moeten worden, zoals gedefinieerd in IFRS 15, wanneer ze voldoen aan bepaalde specifieke criteria, geen materiële impact
hebben op de opname van opbrengsten en de marge van projecten. Als zodanig worden deze kosten om een contract aan te
trekken of uit te voeren niet afzonderlijk verwerkt in overeenstemming met IFRS 15, maar worden ze opgenomen in de
projectboekhouding en derhalve opgenomen als gemaakte kosten.
(5) BIJZONDERE OVERWEGINGEN MET BETREKKING TOT INKOMSTEN PER SEGMENT
a) Inkomsten uit bouwcontracten en multitechnieken
CFE staat in voor het globale beheer van een project waarin verschillende goederen en diensten zijn opgenomen, zoals afbraak,
grondwerken, bodemsanering, funderingswerken, aankoop van materialen, bouw van de ruwbouw en de gevels, installatie van
de technische percelen (elektriciteit, HVAC, enz.) en de afwerking.
Prestatieverplichtingen om goederen en diensten over te dragen worden in het kader van het contract niet afzonderlijk
behandeld, omdat de entiteit een belangrijke dienst verleent door goederen en diensten (de inputs) te integreren in het gebouw
(het gecombineerde product) waarvoor de klant een overeenkomst heeft gesloten. Daarom zijn goederen en diensten niet
gescheiden. De entiteit neemt alle goederen en diensten in het contract op als één enkele prestatieverplichting.
Opbrengsten uit bouwcontracten worden opgenomen naar rato van het stadium van voltooiing op basis van de kostenmethode,
d.w.z. op basis van het aandeel van de tot dan toe gemaakte projectkosten in de totale geschatte kosten.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
133
Voor zover het contract expliciet elke eenheid afzonderlijk identificeert en de klant van elke eenheid afzonderlijk kan profiteren,
moet de constructie van elke eenheid worden beschouwd als een afzonderlijke prestatieverplichting en worden de producten
afzonderlijk erkend voor elke prestatieverplichting.
Voor sommige contracten, voornamelijk in het multitechnische segment, beslaan de installatie- en uitvoeringswerkzaamheden
een zeer korte periode. Voor dergelijke contracten worden de opbrengsten verantwoord wanneer de werkzaamheden zijn
voltooid.
b) Vastgoedontwikkelingen
De groep CFE staat in voor het globale beheer van de vastgoedprojecten waarbij verschillende blokken van gebouwen in
aanbouw (of nog te bouwen) aan de klant(en) worden verkocht. Hoewel de lokale regulator de eigendomsoverdracht aan de
eindklant regelt, wordt de prestatieverplichting geleidelijk of op een specifiek moment nagekomen. Opbrengsten worden
opgenomen zodra de materiële risico’s en voordelen van eigendom in wezen zijn overgedragen aan de koper en er geen
onzekerheid bestaat over de inning van de verschuldigde bedragen, de daaraan verbonden kosten of de eventuele terugzending
van de goederen.
De zogenaamde gemengde projecten, namelijk vastgoedontwikkelingen die residentiële eenheden, kantoren en/of
handelsruimten omvatten, zullen naargelang de verschillende ontwikkelde eenheden wel of niet onderscheiden zijn in de
betekenis van IFRS 15, worden onderverdeeld in een of meer prestatieverplichtingen. Voor het overige zullen de ontwikkeling van
het project en de follow-up van zijn bouw afhankelijk van het contractuele kader als een enkele of als twee onderscheiden
prestatieverplichtingen worden beschouwd.
De opbrengst wordt geboekt wanneer elke individueel genomen prestatieverplichting voldaan is, namelijk:
- indien de lokale wetgever de eigendom van de bouw geleidelijk overdraagbaar maakt gedurende de uitvoering van de
bouwwerkzaamheden en indien de groep contractueel verplicht is de eigendommen door te verkopen naar andere klanten
en een afdwingbaar recht heeft op betaling voor de uitgevoerde werkzaamheden, zullen de opbrengsten uit de bouw van
deze woningen derhalve geleidelijk worden opgenomen. Het voltooiingspercentage wordt berekend volgens het aandeel in
de cumulatieve contractkosten die gemaakt werden voor de realisatie gesplitst door de geschatte totale kosten en volgens
de mate van eigendomsoverdracht op de balansdatum. Dit betreft uitsluitend de in België en Luxemburg ontwikkelde
projecten;
- indien de wetgever bepaalt dat de overdracht van risico’s en voordelen en het afdwingbare recht op betaling pas wordt
vastgesteld wanneer de wooneenheid volledig is gebouwd en geleverd, worden de inkomsten pas op een specifiek moment
erkend: bij de ondertekening van de notariële akte of het overdrachtsprotocol tussen CFE en de eindklant. Dit betreft
uitsluitend de in Polen ontwikkelde projecten.
Indien de ontwikkeling van een project en de follow-up van zijn bouw als twee onderscheiden verplichtingen worden beschouwd,
zal de opbrengst van de ontwikkeling van het project in het algemeen worden opgenomen op een welbepaald ogenblik, bij de
verkoop, en zal de opbrengst van de follow-up van de bouw zoals vroeger worden opgenomen volgens het
voltooiingspercentage.
(V) OVERIGE INKOMSTEN
(1) HUURINKOMSTEN EN -KOSTEN
Huurinkomsten en -kosten uit gewone huurcontracten worden lineair opgenomen over de looptijd van de huurovereenkomst.
(2)
OVERHEIDSSUBSIDIES
Een overheidssubsidie wordt initieel opgenomen in het geconsolideerd overzicht van de financiële positie als uitgestelde baten
wanneer er een redelijke zekerheid bestaat dat deze ontvangen zal worden en dat de onderneming zal voldoen aan de
voorwaarden die eraan verbonden zijn. Subsidies die de onderneming vergoeden voor gemaakte kosten worden systematisch
opgenomen als overige exploitatiebaten gedurende de periode waarin de overeenkomstige kosten gemaakt worden die door
de subsidie gedekt moeten worden.
Kapitaalsubsidies die de onderneming vergoeden voor de kostprijs van een actief worden systematisch opgenomen als aftrek
van de kosten voor deze vaste activa. Ze worden opgenomen tegen hun verwachte waarde op de datum van de eerste opname
in het geconsolideerd overzicht van de financiële positie en in mindering gebracht op de afschrijvingskosten van het
onderliggend actief over zijn gebruiksduur in de winst-en-verliesrekening.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
134
(W) LASTEN
(1) FINANCIËLE LASTEN
De financiële lasten omvatten de verschuldigde rente op leningen, de wisselkoersverliezen en verliezen afkomstig van de
afdekkingsinstrumenten opgenomen in de winst-en-verliesrekening.
Alle renten en andere gemaakte kosten in verband met leningen, behalve die welke in aanmerking kwamen voor activering,
worden als financieringskosten in de winst-en-verliesrekening opgenomen. De rentekosten met betrekking tot de huurcontracten
worden in de winst-en-verliesrekening opgenomen volgens de effectieve-rentemethode.
(2)
ONDERZOEKS- EN ONTWIKKELINGENKOSTEN, RECLAME, EN PROMOTIEKOSTEN EN ONTWIKKELINGSKOSTEN VAN
INFORMATIESYSTEMEN
De onderzoeks-, reclame- en promotiekosten worden opgenomen in het boekjaar waarin deze kosten worden gemaakt.
Ontwikkelingskosten en ontwikkelingskosten van informatiesystemen worden ten laste genomen wanneer ze worden gemaakt,
wanneer ze niet voldoen aan de criteria voor immateriële vaste activa.
(X) BOEKHOUDKUNDIGE VERWERKING VAN AFDEKKINGSTRANSACTIES
De vennootschap gebruikt afgeleide financiële instrumenten hoofdzakelijk om de risico’s te beperken die voortvloeien uit
ongunstige schommelingen van de rentevoeten, wisselkoersen, grondstoffenprijzen en andere marktrisico’s. Het beleid van de
vennootschap verbiedt het gebruik van deze instrumenten voor speculatiedoeleinden.
De groep houdt geen derivaten aan voor handelsdoeleinden en de groep geeft deze ook niet uit. Derivaten die echter niet in
aanmerking komen voor hedge accounting worden verwerkt als instrumenten aangehouden voor handelsdoeleinden.
Afgeleide financiële instrumenten worden bij de eerste opname gewaardeerd tegen reële waarde. De winst of het verlies uit
fluctuaties van de reële waarde wordt onmiddellijk in de winst- en verliesrekening opgenomen. Indien echter derivaten voor
hedge accounting in aanmerking komen, is de opname van een resulterende winst of een resulterend verlies afhankelijk van de
aard van de post die wordt afgedekt.
De reële waarde van renteswaps is het geschatte bedrag dat de groep zou ontvangen of betalen om de swap per balansdatum
te beëindigen, waarbij rekening wordt gehouden met de actuele rente en met de kredietwaardigheid van de tegenpartijen en
van de groep. De reële waarde van een ‘forward exchange contract’ is de op de beurs genoteerde waarde op de datum van de
afsluiting, dus de contante waarde van de genoteerde ‘forward’ prijs.
De boekhouding van afdekkingstransacties is van toepassing als aan de voorwaarden van IFRS 9 voldaan is:
- de afdekkingsrelatie moet duidelijk, van de datum waarop het afdekkingsinstrument ten uitvoer is gelegd, aangemerkt en
gedocumenteerd worden;
- het economisch verband tussen de afgedekte positie en het afdekkingsinstrument moet gedocumenteerd worden, evenals
de potentiële bronnen van inefficiëntie;
- de retrospectieve inefficiëntie moet bij elk besluit gemeten worden;
- de afdekkingsrelatie bestaat uitsluitend uit in aanmerking komende afdekkingsinstrumenten en in aanmerking komende
afgedekte posities;
- de afdekkingsverhouding in de afdekkingsrelatie is dezelfde als die welke voortvloeit uit de hoeveelheid van de afgedekte
positie die de entiteit feitelijk afdekt en de hoeveelheid van het afdekkingsinstrument dat de entiteit feitelijk gebruikt om die
hoeveelheid van de afgedekte positie af te dekken.
De veranderingen in de reële waarde van de ene periode naar de andere worden anders verwerkt, afhankelijk van de boek-
houdkundige kwalificatie van het instrument:
(1) KASSTROOMAFDEKKING (CASH-FLOW HEDGES)
Wanneer een afgeleid financieel instrument de mogelijke variabiliteit van kasstromen van een opgenomen verplichting, een
vaststaande toezegging of een verwachte toekomstige transactie van de vennootschap afdekt, wordt het effectieve deel van de
winst of verlies op het afgeleide financieel instrument rechtstreeks in andere elementen van het totaalresultaat en in een aparte
categorie van ingehouden winsten in het eigen vermogen opgenomen.
Wanneer de vaststaande verbintenis of de verwachte toekomstige transactie leidt tot opname van een niet-financiële actief of
verplichting, worden de cumulatieve winsten of verliezen verwijderd uit de rubriek ‘eigen vermogen’ en worden ze in de initiële
waardering van het actief of de verplichting opgenomen.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
135
In het andere geval worden de cumulatieve winsten of verliezen verwijderd uit het eigen vermogen en opgenomen in de winst-
en-verliesrekening op hetzelfde ogenblik als de afgedekte transactie.
Het niet-effectieve deel van de winst of het verlies op het financieel instrument wordt in de winst-en-verliesrekening opgenomen.
De winsten en verliezen afkomstig van de tijdelijke waarde van het afgeleid financieel instrument worden in de winst-en-
verliesrekening opgenomen.
Wanneer een afdekkingsinstrument of afdekkingsrelatie ten einde loopt maar de afgedekte transactie nog moet plaatshebben,
blijft de op dat ogenblik niet-gerealiseerde cumulatieve winst of verlies in de rubriek ‘eigen vermogen’ en wordt dan opgenomen
volgens het bovenbeschreven principe wanneer de transactie plaatsvindt.
Wanneer men niet meer verwacht dat de afgedekte transactie zal plaatsvinden, wordt de niet-gerealiseerde cumulatieve winst
of verlies die opgenomen werd in het eigen vermogen, onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening opgenomen.
(2)
REËLE-WAARDEAFDEKKING
Voor ieder afgeleid financieel instrument dat de mogelijke veranderingen in de reële waarde van een opgenomen vordering of
schuld afdekt, wordt de winst of het verlies uit herwaardering van het afdekkinginstrument in de winst-en-verliesrekening
opgenomen. Ook de waarde van het afgedekte element wordt gewaardeerd tegen de reële waarde die toe te rekenen is aan het
afgedekte risico. De ermee verbonden winst of verlies wordt opgenomen in de winst-en-verliesrekening.
De reële waarde van de afgedekte elementen in verband met het afgedekte risico, zijn de boekwaarden op de balansdatum,
omgerekend in euro tegen de wisselkoers die geldt op de balansdatum.
(3)
AFDEKKING VAN EEN NETTO-INVESTERING IN BUITENLANDSE ACTIVITEITEN
Als een schuld in vreemde valuta een investering in een buitenlandse entiteit afdekt, worden de wisselkoersverschillen ingevolge
de omzetting van de schuld in euro rechtstreeks opgenomen als omrekeningverschillen onder de rubriek ‘eigen vermogen’.
Als een afgeleid financieel instrument een netto-investering met betrekking tot buitenlandse activiteiten afdekt, dan wordt het
effectieve deel van de winst of het verlies op het financieel instrument rechtstreeks opgenomen als ‘omrekeningverschil’ onder
de rubriek ‘eigen vermogen’, terwijl het niet-effectieve deel wordt opgenomen in de winst-en-verliesrekening.
(4) INSTRUMENTEN GEKOPPELD AAN BOUWCONTRACTEN
Indien een afgeleid financieel instrument de mogelijke variabiliteit van kasstromen van een opgenomen verplichting, een
vaststaande toezegging of een verwachte toekomstige transactie van de vennootschap in het kader van een bouwcontract
afdekt (voornamelijk termijnaankopen van grondstoffen, en termijnaankopen of -verkopen van valuta), dan maakt dit instrument
niet het voorwerp uit van een documentatie van de afdekking van de kasstroom zoals beschreven onder punt (1) hierboven. De
winsten of verliezen die op het afgeleid financieel instrument worden gerealiseerd, worden opgenomen in de winst-en-
verliesrekening als financiële baten of lasten.
De winsten of verliezen die op het afgeleid financieel instrument worden gerealiseerd, worden beschouwd als kosten van het
bouwcontract (zie sectie (U) hierboven). Dit element speelt echter niet mee bij de bepaling van de mate van voortgang van het
contract.
(Y) ACTIVA AANGEHOUDEN VOOR VERKOOP EN BEËINDIGDE ACTIVITEITEN
De vervreemde vaste activa en groepen van activa worden geclassificeerd als aangehouden voor verkoop indien hun
boekwaarde in het kader van een afstoting wordt gerealiseerd en niet door hun voortgezette gebruik. Deze voorwaarde wordt
slechts als vervuld beschouwd indien het afstoten van deze activa, door verkoop of anderszins, zeer waarschijnlijk is en de activa
of groepen van activa in hun huidige toestand onmiddellijk beschikbaar voor verkoop zijn. De directie moet zich hebben
verbonden tot het afsluiten van de verkoop in het jaar dat op de datum van de classificatie volgt.
Activa bestemd voor verkoop worden gewaardeerd tegen de laagste tussen de boekwaarde en de reële waarde verminderd
met de verkoopkosten. Deze worden samen met de overeenkomstige passiva in een aparte rubriek van de geconsolideerde staat
van de financiële positie gerapporteerd. Het resultaat en de kasstromen van de beëindigde activiteiten worden respectievelijk in
de geconsolideerde resultaatrekening en de geconsolideerde tabel van de kasstromen gepresenteerd. De als aangehouden voor
verkoop geclassificeerde vaste activa worden niet langer afgeschreven of in waarde verminderd.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
136
(Z) SEGMENTINFORMATIE
Een segment is een onderscheiden onderdeel van de groep CFE dat opbrengsten genereert en kosten meebrengt, en waarvan
de operationele resultaten regelmatig door de directie worden bekeken om beslissingen te nemen of de prestaties van het
segment na te gaan. De voortgezette activiteiten van de groep CFE bestaat uit vier operationele segmenten :
vastgoedontwikkeling, multitechnieken, bouw & renovatie en investeringen & holding.
De beëindigde activiteiten bestaan uitsluitend uit de activiteiten van de groep DEME.
3. CONSOLIDATIEMETHODEN
CONSOLIDATIEKRING
Vennootschappen waarvan de groep direct of indirect de meerderheid van de stemrechten bezit en waarover ze dus
zeggenschap heeft, worden geconsolideerd volgens de integrale consolidatiemethode.
De vennootschappen waarover de groep een gezamenlijke zeggenschap heeft samen met andere aandeelhouders, worden
geconsolideerd volgens de vermogensmutatiemethode. Dit heeft met name betrekking op Deep C Holding NV, Green Offshore
NV, GreenStor NV, Hofkouter NV en sommige dochterondernemingen van BPI.
De evolutie van de consolidatiekring van de groep CFE tussen 2023 en 2022 wordt als volgt samengevat:
VERRICHTINGEN BINNEN DE GROEP
De wederzijdse verrichtingen en transacties van activa en verplichtingen, baten en lasten tussen opgenomen ondernemingen
worden in de geconsolideerde financiële staten geëlimineerd. Deze eliminatie gebeurt:
- volledig, als de transactie plaatsheeft tussen twee dochterondernemingen die volgens de integrale consolidatiemethode
worden geconsolideerd; en
- naar rato van het belang in de onderneming waarop vermogensmutatie wordt toegepast voor het interne resultaat
gerealiseerd tussen een integraal geconsolideerde onderneming en een onderneming geconsolideerd volgens de
vermogensmutatiemethode.
OMREKENING VAN DE JAARREKENINGEN VAN DE BUITENLANDSE VENNOOTSCHAPPEN
EN VESTIGINGEN
In de meeste gevallen stemt de functionele valuta van de vennootschappen en vestigingen overeen met de valuta van het
betrokken land.
De jaarrekeningen van de buitenlandse vennootschappen waarvan de functionele valuta verschilt van de presentatievaluta van
de geconsolideerde financiële staten van de groep CFE, worden omgerekend tegen de wisselkoers op de balansdatum wat
betreft de posten van de balans en tegen de gemiddelde koers over de periode voor de posten van de resultatenrekening. De
omrekeningsverschillen die daaruit voortvloeien, worden in de geconsolideerde reserves opgenomen als wisselkoersverschillen
die uit de omrekening resulteren. De goodwill met betrekking tot de buitenlandse vennootschappen wordt geacht deel uit te
maken van de verworven activa en verplichtingen en wordt uit dien hoofde omgerekend tegen de wisselkoers op de
balansdatum.
TRANSACTIES IN VREEMDE VALUTA
De transacties in vreemde valuta worden omgerekend in euro tegen de wisselkoers die geldt op de datum van de transactie.
Aan het eind van de periode worden de monetaire activa en verplichtingen die uitgedrukt zijn in vreemde valuta, omgerekend in
euro tegen de wisselkoers op de balansdatum. De winsten en verliezen die hieruit voortvloeien worden opgenomen in de rubriek
wisselresultaten en worden in de resultatenrekening gepresenteerd als overige financiële lasten en opbrengsten.
De wisselkoersverschillen op leningen in vreemde valuta of op afgeleide producten gebruikt voor afdekking van belangen in de

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
137
buitenlandse dochterondernemingen, worden opgenomen in de rubriek van de wisselkoersverschillen uit de omrekening onder
de overige elementen van het totaalresultaat en zijn het voorwerp van een afzonderlijke reserve in het eigen vermogen.
4. SEGMENTINFORMATIE
O
PERATIONELE SEGMENTEN
De segmentinformatie wordt voorgesteld rekening houdend met de verschillende operationele segmenten. De resultaten en
activa en verplichtingen van de segmenten omvatten elementen die rechtstreeks toe te wijzen zijn aan een segment.
De groep CFE bestaat uit de volgende vier operationele segmenten:
Vastgoedontwikkeling
Het segment Vastgoedontwikkeling ontwikkelt vastgoedprojecten in België, Luxemburg en Polen.
Multitechnieken
Het segment Multitechnieken bundelt de activiteiten van de divisies VMA en MOBIX:
- VMA is gespecialiseerd in de technische installatie van gebouw, hun geautomatiseerde beheer (smart buildings) en hun
onderhoud op lange termijn, evenals in de automatisering van productieketens in de auto-industrie, de chemische
nijverheid en de voedingsindustrie;
- MOBIX is in België een vooraanstaande speler in de realisatie van spoorwegwerken (aanleg van sporen, bovenleidingen en
signalisatie) en de openbare verlichting.
Bouw & Renovatie
Het segment Bouw & Renovatie verzamelt alle dochterondernemingen van CFE die actief zijn in België, Polen, het Groothertogdom
Luxemburg en in Duitsland, gespecialiseerd in de bouw en renovatie van kantoorgebouwen, residentiële gebouwen, ziekenhuizen,
hotels, scholen, parkings en industriële gebouwen. De vennootschappen Wood Shapers (bouw en promotie van projecten met
materialen van biologische herkomst en hybride) en Terryn Timber Products (productie en montage van geprefabriceerde
houten elementen) maken eveneens deel uit van dit segment.
Investeringen & Holding
Naast de activiteiten die een holding eigen zijn, omvat dit segment participaties in Deep C, Green Offshore, GreenStor en twee
contracten van het type Design Build Finance en Maintenance in België.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
138
ELEMENTEN VAN HET GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE RESULTATENREKENING
In overeenstemming met de voorschriften van IFRS 5.34. werd DEME voorgesteld als een beëindigde activiteit en werd haar
bijdrage aan de geconsolideerde resultaten van de Groep CFE op een aparte rubriek “Resultaat van beëindigde activiteiten –
deel van de groep” gepresenteerd. Wij verwijzen naar toelichting 5 van het verslag van 2022.
Tijdens het boekjaar 2023 worden de opbrengsten uit bouwcontracten en diensten en uit contracten voor vastgoedontwikkeling
(met uitzondering van de vastgoedontwikkeling in Polen) voornamelijk opgenomen naargelang van de voortgang van de

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
139
uitgevoerde werken. Er bestaan evenwel enkele contracten waarvoor de opbrengsten bij de voltooiing worden opgenomen; het
betreft voornamelijk vastgoedontwikkelingen in Polen ten belope van 1.267 duizend euro (2022: 0 duizend euro).
OPSPLITSING VAN DE OMZET
Opsplitsing per geografisch gebied
De verdeling van de omzet per land is afhankelijk van het land waarin de prestaties zijn uitgevoerd.
De groep heeft in 2023 geen inkomsten afkomstig van een significante klant ten belope van meer dan 10 % van de omzet.
Opsplitsing per activiteit
De groep CFE erkent in de omzet van het bouw & renovatie segment, de omzet gerealiseerd voor rekening van het segment
vastgoedontwikkeling.
De eliminatie van de gemeenschappelijke omzet tussen het segment bouw & renovatie en het segment vastgoedontwikkeling
gebeurt ter hoogte van de eliminatie tussen segmenten.
Aangezien er een vertraging bestaat tussen de bouw en de verkoop door het segment vastgoedontwikkeling, wordt het interne
omzetcijfer tijdens de bouwperiode opgenomen in voorraad en pas toegewezen op het moment van de verkoop.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
140
ORDERBOEK

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
141
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE FINANCIËLE POSITIE
1 De presentatie van de gesegmenteerde informatie in de geconsolideerde financiële positie voor de periode afgesloten op 31 december 2022 werd herwerkt zoals
beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende cijfers voor het boekjaar 2022“ van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
142
GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT
De kasstroom uit hoofde van (gebruikt in) financieringsactiviteiten bevat de cash-poolingbedragen ten opzichte van de andere
segmenten. Een positief bedrag stemt overeen met een gebruik van geldmiddelen in de cash pooling. Deze rubriek wordt ook
beïnvloed door externe financiering, met name en hoofdzakelijk in de segmenten vastgoedontwikkeling en investeringen &
holding.
OVERIGE INFORMATIE
De investeringen omvatten de verwervingen van materiële en immateriële vaste activa en de contante waarde van huurprijzen
die overeenkomen met leaseovereenkomsten met gebruiksrechten onder IFRS 16.
GEOGRAFISCHE INFORMATIE
De operaties van de groep in de segmenten bouw & renovatie, multitechnieken en vastgoedontwikkeling bevinden zich
voornamelijk in België, Luxemburg en Polen.
De materiële vaste activa bevinden zich voornamelijk in België.
1 De presentatie van de gesegmenteerde informatie in het geconsolideerde kasstroomoverzicht voor de periode afgesloten op 31 december 2022 werd herwerkt zoals
beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende cijfers voor het boekjaar 2022“ van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
143
5. OVERNAMES EN VERVREEMDINGEN VAN DOCHTERONDER-
NEMINGEN
O
VERNAMES EN VERVREEMDINGEN VAN DOCHTERONDERNEMINGEN OVER DE
PERIODE AFGESLOTEN PER
31 DECEMBER 2023
In de loop van het eerste semester 2023 verwaterde de deelneming van Deep C Holding, een 50% dochteronderneming van de
groep CFE geïntegreerd volgens de vermogensmutatiemethode, in Infra Asia Investment Hong Kong Ltd 94% naar 84% ten
gevolge van een kapitaalverhoging waaraan Deep C Holding niet heeft deelgenomen. De impact van deze transactie heeft een
positief effect van 4.171 duizend euro op het eigen vermogen van de groep CFE zoals weergegeven in het geconsolideerd
mutatieoverzicht van het eigen vermogen (op de lijn "Wijzigingen in consolidatiekring en andere wijzigingen").
Op het niveau van de segmenten multitechnieken, bouw & renovatie en investeringen & holding werd in 2023, geen verwerving
of vervreemdingen volgens IFRS 3 'Bedrijfscombinaties' met een beduidende weerslag op de jaarrekening van de groep CFE
gerealiseerd.
De gerealiseerde overnames en vervreemdingen op het niveau van het segment vastgoedontwikkeling betreffen geen
bedrijfscombinaties en bijgevolg is het totaal van de betaalde prijs toegekend aan terreinen en gebouwen aangehouden in
voorraad. De voornaamste gerealiseerde overnames en vervreemding op het niveau van het segment vastgoedontwikkeling
werden in het voorwoord beschreven.
6. OVERIGE EXPLOITATIEBATEN EN EXPLOITATIELASTEN
De overige exploitatiebaten bedragen 54.487 duizend euro (2022 : 54.572 duizend euro) en hebben voornamelijk betrekking op:
- doorberekeningen van kosten en andere diverse vergoedingen voor 36.193 duizend euro (2022 : 49.392 duizend euro) ;
- de meerwaarden op de verkoop van deelnemingen voor 17.146 duizend euro (2022 : 13.668 milliers d’euros), waarvan 14.250
duizend euro bettreffen de verkoop van 50% van de aandelen in BPI Chmielna het positieve hergebruik van de
wisselkoersverschillen van 2.443 duizend euro (2022: 0 duizend euro) na de verkoop van de aandelen van CMT en CTE en
de vereffening van CFE Hongarije.
- meerwaarden op de verkoop van materiële en immateriële vaste activa voor 1.148 duizend euro (2022 : 2.179 duizend euro).
De overige exploitatielasten zijn als volgt samengesteld :
De diverse diensten en goederen en overige exploitatielasten omvatten voornamelijk de algemene kosten, diverse belastingen,
verkoopcommissies en diverse honoraria.
1 De vergelijkende cijfers van de overige exploitatielasten op 31 december 2022 werden herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende cijfers voor
het boekjaar 2022“ van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
144
7. PERSONEELSUITGAVEN
Het gemiddeld aantal voltijdse equivalenten (gemiddeld totaal personeelsbestand) voor 2023 bedraagt 2.914 (2022 : 3.003), wat
overeenkomt met 3.074 personen per 1 januari 2023 (2022: 3.137) en 3.074 per 31 décember 2022 (2022 : 3.074).
Deze nemen met 2,6% toe tegenover 2022. De kosten van de loon-indexering, vooral in België, worden gedeeltelijk
gecompenseerd door een vermindering van het aantal werknemers.
8. FINANCIEEL RESULTAAT
De niet-gerealiseerde wisselkoerswinsten van de Poolse dochterondernemingen hadden een gunstige invloed op de andere
financiële kosten.
De sterke stijging van de rente in 2023 resulteert in een aanzienlijke stijging van de financiële lasten. Dit werd echter volledig
gecompenseerd door de stijging van de financiële inkomsten uit aandeelhoudersleningen aan dochterondernemingen onder
gezamenlijke controle.
9. MINDERHEIDSBELANGEN
Per 31 december 2023 bedraagt het aandeel van de minderheidsbelangen in het resultaat van het boekjaar 53 duizend euro
(2022 : 36 duizend euro) en is afkomstig uit het segment vastgoedontwikkeling.
1 De vergelijkende cijfers van de personeelsuitgaven op 31 december 2022 werden herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende cijfers voor het
boekjaar 2022“ van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
145
10. RESULTAAT PER AANDEEL
Het basisresultaat per aandeel is identiek aan het verwaterd resultaat per aandeel, gezien er geen potentiële gewone aandelen
met verwateringseffect in omloop zijn. Het wordt als volgt berekend:
In 2023 hadden de aandelenoptieplannen geen verwaterend effect.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
146
11. BELASTINGEN OP HET TOTAALRESULTAAT
AFSTEMMING VAN HET EFFECTIEVE BELASTINGTARIEF
De belastingkosten bedragen 8.305 duizend euro per 31 december 2023, tegenover 8.962 duizend euro eind 2022. Het effectieve
belastingtarief bedraagt 31,71% tegenover 23,21% in 2022.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
147
OPGENOMEN UITGESTELDE BELASTINGVORDERINGEN EN -VERPLICHTINGEN
Overdraagbare fiscale verliezen en andere tijdelijke verschillen waarop geen uitgestelde belastingvordering is erkend, bedragen
168.161 duizend euro per 31 december 2023. Fiscale verliezen betreffen meestal Belgische vennootschappen en hebben bijgevolg
geen vervaldatum.
De post ‘belastingverrekening’ geeft de verrekening weer die is uitgevoerd tussen uitgestelde belastingvorderingen en -
verplichtingen per entiteit.
FISCALE VERLIEZEN WAAROP GEEN ACTIEVE UITGESTELDE BELASTINGVORDERING
GEBOEKT IS
Er werd geen uitgestelde belastingvordering geboekt in de gevallen waarbij het onwaarschijnlijk is dat er voldoende belastbare
winst beschikbaar zal zijn voor de dochtermaatschappijen om de fiscale verliezen te kunnen recupereren.
POTENTIËLE EFFECTEN VAN DE WETGEVING PILLAR II
In bepaalde jurisdicties waar de CFE actief is (o.a. België), is de Pillar Two wetgeving al vastgesteld of substantieel vastgesteld.
Ackermans & van Haaren NV (AvH NV) is de 'Ultimate Parent Entity' ('UPE') voor Pillar Two doeleinden voor de entiteiten van de
CFE Groep. De CFE entiteiten zullen bijgevolg onder het toepassingsgebied vallen van de gevolgen van Pillar Two die van
toepassing zijn op de AvH Groep.
Deze wetgeving zal voor de AvH Groep gelden vanaf het boekjaar dat aanvangt op 1 januari 2024.
Als gevolg van het feit dat de CFE deel uitmaakt van de AvH Groep, kunnen de gevolgen van Pillar Two enkel worden beoordeeld
op het niveau van de AvH Groep. Het is voor CFE onmogelijk om de impact van de (verwachte) Pillar Two wetgeving redelijk in
te schatten.
Op basis van de analyse identificeerde de AVH Groep de potentiële blootstelling aan de Pillar Two-bijheffingen (top-up tax) in
bepaalde jurisdicties. De exacte mate van blootstelling kan op dit ogenblik nog niet redelijk worden ingeschat. De uitkomst van
de analyse zal immers nog worden beïnvloed door de uitkomst van de verwachte administratieve richtlijnen van de OESO die
nog in de loop van 2024 zullen worden bekendgemaakt. Niettemin, gebaseerd op historische data verwacht de AvH Groep
momenteel niet dat die blootstelling zodanig significant zou zijn met het oog op de geconsolideerde jaarrekening.
Vanaf boekjaar 2024 is het mogelijk dat, indien de regels van Pillar Two toegepast door de AvH Groep leiden tot aanvullende
belastingen in een bepaald jurisdictie, CFE een deel van de blootstelling aan aanvullende belastingen in dit rechtsgebied zal
moeten boeken in de jaarrekening van CFE.
CFE maakt gebruik van de uitzondering inzake het erkennen en openbaar maken van informatie m.b.t. uitgestelde
belastingvorderingen en -verplichtingen gerelateerd aan de Pillar Two-inkomstenbelasting.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
148
UITGESTELDE BELASTINGOPBRENGSTEN (-KOSTEN) OPGENOMEN IN ANDERE
ELEMENTEN VAN HET TOTAALRESULTAAT
De uitgestelde belastingopbrengsten (-kosten) opgenomen in andere elementen van het totaalresultaat bedragen 1.774 duizend
euro per 31 december 2023. Deze houden voornamelijk verband met veranderingen als gevolg van de evolutie van de
marktwaarde van de renteafdekkingsinstrumenten in de concessiebedrijven van de offshore windparken Rentel en SeaMade.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
149
12. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA ANDERS DAN GOODWILL
De verwervingen voor de periode bedragen 2.605 duizend euro per 31 december 2023 (2022 : 1.340 duizend euro) en hebben
voornamelijk betrekking op de investeringen als gevolg van de invoering van een nieuw ERP voor de dochterondernemingen van
het segment Bouw & Renovatie.
De afschrijvingen op immateriële vaste activa bedragen (888) duizend euro per 31 december 2023 (2022 : (869) duizend euro)
De immateriële vaste activa die beantwoorden aan de definitie van de norm IAS 38 Immateriële vaste activa werden erkend in
de mate dat toekomstige economische voordelen waarschijnlijk zijn.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
150
13. GOODWILL
Volgens de norm IAS 36 ‘Bijzondere waardevermindering van activa’, werd een waardeverminderingstest uitgevoerd op de
waarde van deze goodwill per 31 december 2023.
De volgende hypothesen werden aangenomen in de waardeverminderingstests :
De in de waardeverminderingstests gebruikte kasstromen zijn afgeleid uit de aan de Raad van Bestuur van CFE voorgelegde
begrotingen. Een groeivoet van 0,5% werd toegepast voor de bepaling van de eindwaarde. De gebruikte disconteringsvoet is
10,2% (tegenover 9,4% op 31 december 2022) en komt overeen met de gewogen gemiddelde kapitaalkosten op lange termijn van
de groep CFE. Op 31 december 2023 omvat het de stijging van de risicovrije rentevoeten in de eurozone.
Een gevoeligheidsanalyse werd uitgevoerd door de kasstromen en de disconteringsvoet met 5% te laten variëren. Aangezien de
gebruikswaarde van de entiteiten telkens hoger was dan hun boekwaarde, inclusief goodwill, werd er geen waardevermindering
vastgesteld.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
151
14. MATERIËLE VASTE ACTIVA
Deze activa hebben voornamelijk betrekking op de maatschappelijke zetels van verschillende dochterondernemingen van de
groep, het wagenpark en de uitrustingen.
Op 31 december 2023 bedragen de verwervingen van materiële vaste activa 40.061 duizend euro, met als belangrijkste
verwerving de bouwkosten van de nieuwe zetel van Van Laere NV, de bedrijfsuitrustingen van Mobix, de inrichtingswerken van
Wood Hub en de geactualiseerde waarde van de huren voor het gebruik van dat laatste gebouw. Op 31 december 2022
bedroegen de verwervingen van materiële vaste activa 26.651 duizend euro.
In 2022 hebben de wijzigingen van consolidatiekring voornamelijk betrekking op de verwijdering uit de balans van de vaste activa
van Hofkouter NV. CFE heeft immers 65% van haar deelneming verkocht met als gevolg de wijziging van de consolidatiemethode
van Hofkouter NV van globale consolidatie naar integratie volgens de vermogensmutatiemethode.
De afschrijvingen op materiële vaste activa bedragen (20.460) duizend euro (2022 : (20.001) duizend euro)

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
152
De nettowaarde van de materiële vaste activa met een gebruiksrecht bedraagt 47.828 duizend euro per 31 december 2023
tegenover 36.772 duizend euro per 31 december 2022. Deze activa hebben voornamelijk betrekking op het wagenpark van de
groep en de maatschappelijke zetels en de uitrustingen van bepaalde dochterondernemingen.
De evolutie van de materiële vaste activa met een gebruiksrecht is weergegeven in de tabel op de volgende bladzijde.
De groep CFE beschikt over een beperkt aantal leasingovereenkomsten met verlengingsopties en oefent een belangrijk oordeel
uit om te bepalen of het redelijk zeker is dat deze verlengings- en opzeggingsopties zullen worden uitgeoefend. Op 31 december
2023 beschikt de groep over geen enkele leasingovereenkomst met verlengingsopties waarvan het redelijk zeker is dat ze niet
zullen worden uitgeoefend, of opzeggingsopties waarvan het redelijk zeker is dat ze zullen worden uitgeoefend.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
153

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
154
15. DEELNEMINGEN WAAROP VERMOGENSMUTATIEMETHODE IS
TOEGEPAST
W
IJZIGINGEN VAN DE PERIODE
De belangen in deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast worden als volgt weergegeven :
Alle entiteiten waarin de groep CFE een noemenswaardige invloed heeft, worden opgenomen volgens de
vermogensmutatiemethode. Het betreft voornamelijk de deelnemingen in Deep C Holding en Green Offshore, opgenomen in het
segment investeringen & holding, en in de projectvennootschappen van het segment vastgoedontwikkeling die gezamenlijk
worden gecontroleerd, waarvan JFK Real Estate. Op 31 december 2023 bedragen de bijdragen van Deep C Holding, Green Offshore
en JFK Real Estate aan de volgens de vermogensmutatiemethode opgenomen deelnemingen respectievelijk 46.472 duizend
euro, 25.176 duizend euro en 63.817 duizend euros. De groep CFE beschikt niet over geassocieerde deelnemingen die op een
publieke markt zijn genoteerd.
Het aandeel van de groep CFE in de winst (het verlies) van deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast
bedraagt 4.839 duizend euro op 31 december 2023 (tegenover 8.754 duizend euro in 2022). Het houdt voornamelijk verband met
de activiteiten van het segment vastgoedontwikkeling ((11.952) duizenden euros per 31 december 2023 als aandeel CFE) en met
de investeringen in havenconcessies via Deep C Holding (4.363 duizend euro op 31 december 2023 als aandeel van CFE), evenals
in de activiteiten van de concessiehouders in offshore windparken (Rentel en SeaMade) via Green Offshore (9.903 duizend euro
op 31 december 2023 als aandeel van CFE).
Op 31 december 2023 bedragen de bijdragen van Deep C Holding en Green Offshore aan het geconsolideerde globale resultaat
na belastingen respectievelijk 972 duizend euro en 7.086 duizend euro.
De dividenden uitgekeerd door de volgens de vermogensmutatiemethode opgenomen deelnemingen bedragen 16.115 duizend
euro en zijn afkomstig van Deep C Holding (2.650 duizend euro) en Green Offshore (2.300 duizend euro) en van bepaalde
projectvennootschappen van het segment Vastgoedontwikkeling.
De kapitaalverhogingen in volgens de vermogensmutatiemethode opgenomen deelnemingen bedragen 71.421 duizend euro en
zijn afkomstig uit de activiteiten van het segment vastgoedontwikkeling; JFK Real Estate (64.344 duizend euro, investeringen in
het vastgoedcomplex Kronos), Joma 2060 (5.224 duizend euro), The Roots Office (1.743 duizend euro) en Cavallia (110 duizend
euro).

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
155
De wijzigingen in de consolidatiekring houden voornamelijk verband met de impact van de kapitaalverhoging van Infra Asia
Investment Hong Kong Ltd waar Deep C Holding niet aan heeft deelgenomen, waarvan de positieve impact (4.171 duizend euro)
zichtbaar is in de rubriek ‘Wijzigingen consolidatiekring en andere wijzigingen’ van het ‘Geconsolideerd mutatieoverzicht van het
eigen vermogen’, met de wijziging van de consolidatiemethode van Chmielna van integrale consolidatie in integratie volgens de
vermogensmutatiemethode na de verkoop van 50% van de aandelen, en met de verwerving van deelnemingen in de nieuw
opgerichte vennootschap Green Stor.
In 2022, houden de wijzigingen in de consolidatiekring voornamelijk verband met de verkoop van de volledige deelnemingen in
Wooden NV en Grand Poste NV en de impact van de aankoop van minderheidsbelangen van Infra Asia Investment Hong Kong
Ltd door Deep C Holding, gedeeltelijk gecompenseerd door de wijziging van de consolidatiemethode van Hofkouter NV, dat nu
volgens de vermogensmutatiemethode wordt opgenomen.
De rubriek ‘Overdracht naar andere rubriek’ heeft voornamelijk betrekking op de herindeling van de volgens de
vermogensmutatiemethode opgenomen deelnemingen met negatieve waarde naar de rubriek ‘Kortlopende voorzieningen’ (zie
toelichting 22).
De overige wijzigingen zijn voornamelijk het gevolg van veranderingen in de marktwaarde van de afdekkingsinstrumenten in de
concessiehouders van de offshore windparken Rentel en SeaMade, en van de variatie in wisselkoersverschillen bij de integratie
van de deelnemingen in valuta (voornamelijk Deep C Holding).
F
INANCIËLE INFORMATIE BETREFFENDE DEELNEMINGEN WAAROP VERMOGENS-
MUTATIEMETHODE IS TOEGEPAST
De belangrijkste deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast, zijn opgenomen in toelichting 34, volgens hun
belangenpercentage binnen de groep CFE, het segment waarin ze actief zijn en de geografische regio waar hun
maatschappelijke zetel ligt.
De per segment gegroepeerde financiële informatie die hieronder volgt, is afkomstig uit rekeningen opgesteld op basis van de
IFRS-boekhoudmethoden voor de deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast, of bij gebrek daaraan op hun
statutaire rekeningen. De transacties tussen bedrijven werden niet geneutraliseerd. De afstemming tussen het statutaire eigen
vermogen en de bijdrage aan de geconsolideerde rekeningen wordt voorgesteld na de financiële indicatoren.
De vaste en vlottende activa van de segmenten vastgoedontwikkeling, multitechnieken en bouw & renovatie bestaan
voornamelijk uit de vennootschappen JFK Real Estate : 352.261 duizend euro(a rato van 100%), Cavallia Sp. z o.o. : 39.046 duizend
euro (a rato van 100%), The Roots Office SàRL : 31.742 duizend euro(a rato van 100%), BPI Chmielna Sp. z o.o. : 26.614 duizend euro(a
rato van 100%), Debrouckère Land SA : 26.025 duizend euro(a rato van 100%), Bavière Développement SA : 25.412 duizend euro(a
rato van 100%), Erasmus Gardens SA : 25.050 duizend euro(a rato van 100%), MG Immo SRL : 24.696 duizend euro(a rato van 100%),
Arlon 53 SA : 22.706 duizend euro(a rato van 100%), Goodways SA : 21.550 duizend euro(a rato van 100%).

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
156
De vaste en vlottende activa van de segmenten vastgoedontwikkeling, multitechnieken en bouw & renovatie bestaan
voornamelijk uit de vennootschappen Gravity SA : 77.026 duizend euro (a rato van 100%), M1 SA : 33.097 duizend euro (a rato van
100%), The Roots Office SàRL : 31.624 duizend euro (a rato van 100%), BPI-Revive Matejki Sp. z o.o. : 29.007 duizend euro (a rato van
100%), Erasmus Gardens SA : 25.308 duizend euro (a rato van 100%), Debrouckère Land SA : 24.001 duizend euro (a rato van 100%),
Bavière Développement SA : 23.671 duizend euro (a rato van 100%), MG Immo SRL : 23.034 duizend euro (a rato van 100%), Arlon 53
SA : 21.347 duizend euro (a rato van 100%), Goodways SA : 20.235 duizend euro (a rato van 100%), Emely SàRL : 16.896 duizend euro
(a rato van 100%), Debrouckère Office SA : 15.306 duizend euro (a rato van 100%), Key West SA : 14.665 duizend euro (a rato van
100%), Bataves 1521 SA : 12.078 duizend euro (a rato van 100%), Victor Estate SA : 10.968 duizend euro (a rato van 100%) en
Debrouckère Development SA : 10.523 duizend euro (a rato van 100%).
De bijdrage van Deep C Holding en Green Offshore in de segment Investeringen en Holding wordt hieronder verklaard:

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
157
De afstemming tussen het evenredig aandeel van de groep CFE in het statutaire eigen vermogen van deze vennootschappen
en de boekwaarde van de deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast, wordt samengevat in onderstaande
tabel :
De afstemmingselementen voor het segment vastgoedontwikkeling betreffen in hoofdzaak de erkenning van de inkomsten in
overeenstemming met de boekhoudregels van de groep en de eliminaties binnen de groep.
16. OVERIGE FINANCIËLE VASTE ACTIVA
De overige financiële vaste activa bedragen 142.790 duizend euro per 31 december 2023, een stijging tegenover 31 december
2022 (138.294 duizend euro). Ze omvatten per 31 december 2023 uitsluitend leningen toegekend aan deelnemingen waarop de
vermogensmutatiemethode is toegepast.
De toename van het saldo van deze financiële vorderingen in 2023 wordt voornamelijk verklaard door:
- de lening voor een bedrag van 9.677 duizend euro, door BPI Real Estate Poland Sp. z o.o. toegekend voor het project Chmielna
in Warschau, waarvan BPI 50% van haar gehouden aandelen had verkocht om haar deelneming te verlagen van 100% naar
50% en zodoende de consolidatiemethodee te wijzigen in integratie volgens de vermogensmutatiemethode;
- de toekenning van leningen aan projectvennootschappen van het segment Vastgoedontwikkeling, voornamelijk met
betrekking tot Cavallia (1.899 duizend euro), Brouck’R (4.001 duizend euro), Move’Hub (1.511 duizend euro), Bavière
Développement SA (1.126 duizend euro), Key West SA (804 duizend euro) en Immo Kirchberg, de vennootschap die d
e
deelneming in JFK Real Estate houdt en die betrekking heeft op het project Kronos (1.840 duizend euro),

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
158
- de toekenning van een lening van 3.236 duizend euro aan Luwa SPV;
gecompenseerd door
- de gedeeltelijke terugbetaling van de leningen toegekend aan Arlon 53 (7.752 duizend euro), MG Immo (4.950 duizend euro),
Deep C Holding (9.518 duizend euro) en PPP Schulen Eupen (1.641 duizend euro) en
- de herindeling op korte termijn van een lening aan Tulip Antwerpen voor een bedrag van 1.233 duizend euro.
De toename van het saldo van deze langlopende financiële vorderingen in 2022 wordt voornamelijk verklaard door:
- de toekenning van een bijkomende lening van 19.000 duizend euro aan Rent-A-Port in het kader van de regeling van de
verhoging van de deelneming met 32,6% in Infra Asia Investment ;
- de herclassering op lange termijn van bepaalde leningen aan Rent-A-Port voor een bedrag van 9.864 duizend euro ;
- de toekenning van leningen aan projectvennootschappen van het segment vastgoedontwikkeling, voornamelijk Seco
(11.092 duizend euro), Brouck’R (4.057 duizend euro), The Roots (3.508 duizend euro) en Emely (3.159 duizend euro);
gecompenseerd door
- de gedeeltelijke terugbetaling van de aan Green Offshore NV verstrekte leningen voor een bedrag van (3.704) duizend euro.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
159
17. BOUWCONTRACTEN
De groep CFE voert een grote variëteit van projecten uit in termen van de aard en omvang van de werken, de klanten, de types
contracten, de betalingsvoorwaarden en de geografische locaties. De meeste projecten voorzien de betaling van gespreide
betalingen na goedkeuring door de klant van afrekeningen per fase.
Overeenkomstig IFRS 15 Opbrengsten van contracten met klanten, hebben de activa en verplichtingen in verband met
bouwcontracten betrekking op de onderhanden projecten van de Groep. De onderhanden projecten weerspiegelen de
opbrengsten na aftrek van de tussentijdse factureringen, de ontvangen voorschotten en de eventuele voorzieningen voor
verliezen einde werf. Het nettobedrag verschuldigd door klanten of verschuldigd aan klanten wordt contract per contract bepaald
door het verschil tussen deze twee posten.
Zoals beschreven in de paragrafen (L) en (U) van de toelichting over de voornaamste boekhoudprincipes, worden de kosten en
opbrengsten van de bouwcontracten respectievelijk geboekt als lasten en als opbrengsten afhankelijk van de vorderingsgraad
van de activiteit van het contract op de datum van afsluiting (methode van het voltooiingspercentage). De vorderingsgraad van
de activiteit wordt berekend volgens de 'cost to cost' methode. Een verwacht verlies op het bouwcontract wordt onmiddellijk als
last geboekt.
De activa gerelateerd aan onderhanden projecten weerspiegelen het overschot van de opgelopen kosten en de geboekte
winsten en verliezen ten opzichte van de tussentijdse factureringen. Ze omvatten de verworven baten en uitgestelde kosten met
betrekking tot onderhanden projecten zoals opgenomen onder “Bouwcontracten – activa”.
De verplichtingen gerelateerd aan onderhanden projecten weerspiegelen het overschot van de tussentijdse factureringen ten
opzichte van de opgelopen kosten en de geboekte winsten en verliezen. Deze omvatten de uitgestelde opbrengsten en toe te
rekenen kosten met betrekking tot onderhanden projecten alsmede de voorzieningen voor verliezen einde werf zoals opgenomen
onder Bouwcontracten - verplichtingen'.
De voorschotten zijn de bedragen ontvangen door de groep voordat de werken worden uitgevoerd.
De variaties verbonden aan de activiteit houden verband met de evolutie van de voortgang van de projecten, met wijzigingen in
ramingen van de prijs van contracten en met wijzigingen in contracten.
De toename van de verplichtingen gerelateerd aan bouwcontracten in 2023 is voornamelijk toe te schrijven aan ontvangen
voorschotten in de segmenten bouw & renovatie en multitechnieken.
Gelet op het grote aantal en de diversiteit van de projecten (in termen van aard, klanten, betalingstermijnen enz.) wordt een
gedetailleerde beschrijving van de evolutie van de actieve en passieve bouwcontracten vergeleken met het vorige boekjaar niet
relevant geacht.
De rubriek ‘Overige variaties’ heeft voornamelijk betrekking op de impact van de wijziging van de consolidatiemethode van BPI
Chmielna ((13.948) duizend euro) van integrale consolidatie in integratie volgens de vermogensmutatiemethode na de verkoop
van 50% van de aandelen.
De resterende prestatieverplichtingen, namelijk de te behalen omzet, in de volgende jaren voor de projecten die op 31 december
2023 in uitvoering zijn, bedragen 1.104 miljoen euro (2022: 961 miljoen euro), waarvan 457 miljoen euro in 2024 uitgevoerd zouden
moeten worden (eind 2022 moest 471 miljoen euro in 2023 worden uitgevoerd).
1 De cijfers op 31 december 2022 met betrekking tot Bouwcontracten – activa en Bouwcontracten-passiva werden herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. "Aanpassing
van vergelijkende cijfers voor het boekjaar 2022" van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
160
18. VOORRADEN
Per 31 december 2023 bedragen de voorraden, die voornamelijk bestaan uit vastgoedprojecten ontwikkeld door BPI en haar
dochterondernemingen geconsolideerd volgens de globale methode, 161.844 duizend euro (2022 : 168.467 duizend euro) en zijn
als volgt samengesteld :
In 2023 omvatten de ‘Overige variaties’ ((18.859) duizend euro) de wisselkoersvariaties (6.706 duizend euro) en de impact van
de wijziging van de consolidatiemethode van BPI Chmielna ((25.565) duizend euro) van integrale consolidatie in integratie
volgens de vermogensmutatiemethode na de verkoop van 50% van de aandelen.
De wijzigingen in verband met de activiteit (12.623 duizend euro) worden voornamelijk verklaard door:
- de toename van het vastgoedbestand in Polen, waar BPI Real Estate voortgaat met de bouw van de projecten
Bernardovo in de streek van Gdansk, Panoramiqa in Poznan, Czysta in Wroclaw en Chmielna in het hart van Warschau;
gecompenseerd
- de verkoop van de Wood Hub-kantoren.
19. GELDMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN
De geldmiddelen omvatten 67,4 miljoen euro waarover CFE NV beschikt. Het saldo wordt uitgesplitst tussen de tijdelijke
vennootschappen en de niet in de cash pooling opgenomen buitenlandse entiteiten.
De bankdeposito’s op korte termijn betreffen beleggingen bij financiële instellingen met een oorspronkelijke duurtijd van minder
dan 3 maanden. De variabele vergoeding van deze beleggingen is voornamelijk gekoppeld aan de Euribor of de Ester met een
floor op 0%.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
161
20. INFORMATIE OVER HET AANDELENOPTIEPLAN OP EIGEN
AANDELEN
A
ANDELENOPTIEPLAN
In de loop van het tweede semester van 2022 heeft de Raad van Bestuur een aandelenoptieplan goedgekeurd om de leden van
het Executief Comité bij de ontwikkeling op lange termijn van de groep te betrekken. Het plan voorziet dat de opties elk betrekking
hebben op een aandeel van CFE en gratis worden toegekend. De opties hebben een looptijd van 7 jaar. De opties worden
geannuleerd indien de contractuele relatie voor de datum van de verwerving van de rechten wordt beëindigd. Het
Remuneratiecomité is verantwoordelijk voor de begeleiding van het plan en de aanduiding van de begunstigden.
In de loop van het boekjaar 2022, werden 200.000 opties toegekend aan twee begunstigden, leden van het Executief Comité, die
ze volledig hebben aanvaard. In 2023, werden geen opties toegekend.
Voor uitstaande aandelenopties aan het einde van de periode is de gewogen gemiddelde resterende contractuele looptijd als
volgt:
De waarde van deze opties wordt berekend op basis van hun waarde op het ogenblik van de toekenning, bepaald door een
onafhankelijke expert aan de hand van de volgende hypothesen:
De totale waarde van de toegekende opties bedroeg eind december 2022 481 duizend euro. Aangezien er geen extra
aandelenopties zijn uitgegeven in de eerste helft van 2023, zijn de hypothesen niet opnieuw beoordeeld en blijft de reële waarde
ongewijzigd. De reële waarde wordt lineair opgenomen in de winst- en verliesrekening tijdens de periode van de verwerving van
de rechten (3 jaar). Bijgevolg werd een last van 160 duizend euro opgenomen in de winst-en-verliesrekening voor de periode
eindigend op 31 december 2023, waarvan de impact wordt weergegeven op de lijn “Mutaties in verband met eigen aandelen en
op aandelen gebaseerde betalingen” in het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen.
EIGEN AANDELEN
CFE heeft in de loop van het boekjaar 120.399 eigen aandelen aangekocht. Dit programma voor de aankoop van eigen aandelen
werd geleid door een onafhankelijke tussenpersoon, in overeenstemming met de toepasselijke reglementering.
Op het einde van het boekjaar 2023 werden 512.557 eigen aandelen aangehouden, met een gemiddelde prijs van 8,91 euro per
aandeel.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
162
21. PERSONEELSBELONINGEN
De groep CFE draagt bij tot pensioenplannen en brugpensioenplannen in verschillende landen waar de groep actief is. Deze
voordelen worden verwerkt in overeenstemming met IAS 19 en worden beschouwd als 'post-employment' en 'long-term benefit
plans'.
Per 31 december 2023 bedraagt de netto verplichting van de groep CFE voor de voordelen 'post employment' voor pensioenen
en brugpensioenen 9.198 duizend euro (2022 : 8.372 duizend euro). Deze bedragen zijn opgenomen in de rubriek
‘Pensioenverplichtingen en personeelsbeloningen’. Per 31 december 2023 omvat deze rubriek eveneens een provisie van 203
duizend euro voor overige personeelsbeloningen.
BELANGRIJKSTE ELEMENTEN VAN TOEGEZEGDE VOORDEELPLANNEN VAN DE GROEP
CFE
De toegezegde voordeelplannen kunnen opgesplitst worden in regelingen met vaste bijdragen en regelingen met vaste
prestaties.
Regelingen met vaste bijdragen
De pensioenplannen met vaste bijdragen zijn plannen volgens dewelke de onderneming de bijdragen – zoals bepaald in het
overeengekomen plan – betaalt aan een vennootschap of aan een apart fonds. Eenmaal deze bijdragen vereffend zijn, is er geen
bijkomende verplichting voor de onderneming.
Regelingen met vaste prestaties
Alle regelingen die geen regelingen met vaste bijdragen zijn, worden verondersteld regelingen met vaste prestaties te zijn. Deze
plannen zijn ofwel extern gefinancierd door pensioenfondsen of verzekeringsinstellingen (‘gefinancierde plannen’), ofwel binnen
de groep CFE gefinancierd (‘niet gefinancierde plannen’). Er wordt een jaarlijkse actuariële evaluatie gemaakt door een
onafhankelijke actuaris voor de belangrijkste pensioenregelingen.
De toegezegde voordeelplannen van de groep CFE kennen aan haar personeelsleden een voordeel toe in geval van pensionering
alsook in geval van overlijden. Alle plannen worden extern gefinancierd door een verzekeringsmaatschappij die geen banden
heeft met de groep CFE. De verplichtingen in hoofde van vaste prestaties zijn uitsluitend in België.
De toegezegde voordeelplannen in België zijn geïnvesteerd in ‘Tak 21’, hetgeen inhoudt dat de verzekeraar een minimum
rendement op de betaalde bijdragen moet garanderen.
Al deze plannen zijn conform aan het lokaal gereglementeerd kader en voldoen aan de minimale vereisten inzake financiering.
Het merendeel van de toegezegde voordeelplannen van de groep CFE zijn van het type ‘met vaste prestaties’.
BELANGRIJKSTE ELEMENTEN VAN DE REGELINGEN MET VASTE PRESTATIES
Belgische pensioenplannen van het type « tak 21 »
Sommige personeelsleden genieten van een regeling met vaste bijdragen die door een verzekeringsmaatschappij van ‘Tak 21’
wordt gefinancierd.
De Belgische wetgeving vereist dat een werkgever op de regelingen met vaste bijdragen een minimuminterest van 3,25 %
garandeert op zijn eigen bijdragen aan de plannen en van 3,75 % op de bijdragen van de begunstigden gestart vóór 1 januari
2016, en een minimuminterest die gelijk is aan een deel (momenteel 85%) van het gemiddelde van de OLO-rentevoeten op 10
jaar over de laatste 24 maanden. De rentevoet bedraagt minimaal 1,75% en maximaal 3,75%. Tot nu toe gold steeds de
minimumrente van 1,75% maar die kan in de toekomst veranderen. Gezien de wijziging van de wetgeving eind 2015 werden deze
pensioenregelingen in de boekhouding opgenomen als pensioenregelingen met vaste prestaties.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
163
De arbeiders van de bouwsector genieten van een pensioenregeling met vaste bijdragen die gefinancierd wordt door het multi-
werkgever pensioenfonds ‘fbz-fse Constructiv’. Dit pensioenplan is ook onderworpen aan de hierboven genoemde Belgische
wetgeving aangaande het gewaarborgd minimumrendement.
Informatie met betrekking tot de risico’s van de regelingen met vaste prestaties
Bij stelsels met vaste prestaties draagt over het algemeen de werkgever het actuarieel risico, zoals het risico inherent aan
renteschommelingen, aan de evolutie van de salarissen alsook het risico verbonden aan de evolutie van het inflatiepercentage.
De mogelijke impact van de evolutie van deze risico’s is toegelicht in de gevoeligheidsanalyse hieronder.
Het risico verbonden aan de spreiding in de tijd van de prestaties is beperkt in die zin dat de meerderheid van de plannen in de
uitbetaling van een kapitaal voorziet. De optie van een jaarlijkse uitkering werd toch voorzien. In dit geval is de jaarlijkse uitkering
in handen van een verzekeringsinstelling die het kapitaal omzet naar jaarlijkse annuïteiten. Het overlijdensrisico tijdens de actieve
loopbaan is eveneens verzekerd bij een verzekeringsinstantie. Het risico op insolvabiliteit van de verzekeringsinstelling wordt in
aanmerking genomen bij de berekening van de waarde van de activa.
Informatie met betrekking tot het beheer van de regelingen met vaste prestaties
De administratie en het beheer van de verzekeringen zijn toevertrouwd aan de verzekeringsinstelling. CFE verzekert de naleving
door de verzekeringsmaatschappijen van de gerelateerde pensioenwetgeving.
Informatie met betrekking tot de activa van de regelingen met vaste prestaties
De activa van de plannen geïnvesteerd bij een verzekeringsinstelling zijn niet onderhevig aan marktbewegingen, aangezien het
verzekeringscontracten in ‘Tak 21’ betreft (met gewaarborgde rentevoet). Het betreft voornamelijk schuldinstrumenten zoals
staats- en bedrijfsobligaties en vastgoed. De activa van de plannen bevatten geen financiële instrumenten van de groep CFE,
noch enig gebouw dat gebruikt wordt door de groep CFE.
De reële waarde van de verzekeringscontracten komt overeen met de geactiveerde waarde van de betaalde bijdragen rekening
houdend met het contractueel rendement overeengekomen met de verzekeringsmaatschappij (België).
SCHULDEN MET BETREKKING TOT REGELINGEN MET VASTE PRESTATIES EN
BRUGPENSIOEN
VARIATIES VAN DE VERPLICHTINGEN UIT HOOFDE VAN REGELINGEN MET VASTE
PRESTATIES EN BRUGPENSIOEN

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
164
NETTOLASTEN OPGENOMEN IN DE RESULTATENREKENING MET BETREKKING TOT
REGELINGEN MET VASTE PRESTATIES EN BRUGPENSIOEN
NETTOLASTEN OPGENOMEN IN DE OVERIGE ELEMENTEN VAN HET TOTAALRESULTAAT
MET BETREKKING TOT REGELINGEN MET VASTE PRESTATIES EN BRUGPENSIOENEN
BEWEGINGEN IN DE VERPLICHTINGEN UIT HOOFDE VAN REGELINGEN MET VASTE
PRESTATIES EN BRUGPENSIOEN

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
165
BEWEGINGEN IN DE FONDSBELEGGINGEN VAN DE REGELINGEN MET VASTE PRESTATIES
EN BRUGPENSIOEN
VOORNAAMSTE ACTUARIËLE VERONDERSTELLINGEN OP AFSLUITINGSDATUM (IN
GEWOGEN GEMIDDELDE
)
Gelet op de huidige macro-economische context, die op het eind van het boekjaar tot een lichte daling van de rentevoeten op
lange termijn heeft geleid, heeft de groep CFE op basis van de geldende rentevoeten op de financiële markten een
disconteringsvoet van 3,15% toegepast (tegenover 3,60% op 31 december 2022) voor het bepalen van haar in de balans op te
nemen verplichtingen uit hoofde van toegezegde pensioenregelingen en brugpensioenen op 31 december 2023 (looptijd van 11
jaar).
OVERIGE VERONDERSTELLINGEN INZAKE PENSIOENREGELINGEN MET VASTE PRESTATIES
GEVOELIGHEIDSANALYSE (INVLOED OP HET BEDRAG VAN DE VERPLICHTINGEN)

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
166
22. ANDERE VOORZIENINGEN DAN PENSIOENVERPLICHTINGEN
EN PERSONEELSBELONINGEN
Per 31 december 2023 bedragen deze voorzieningen 57.318 duizend, een stijging met 10.214 duizend euro ten opzichte van
december 2022 (47.104 duizend euro).
De voorziening voor diensten na verkoop stijgt met 109 duizend euro en bedraagt 15.713 duizend euro op 31 december 2023. De
evolutie op het jaar 2023 wordt verklaard door het nemen en/of terugnemen van voorzieningen in het kader van de tienjarige
garanties.
Als het aandeel van de groep CFE in de verliezen van deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode wordt toegepast hoger
is dan de boekwaarde van de deelneming, wordt deze laatste tot nul teruggebracht. De verliezen boven dit bedrag worden niet
geboekt, met uitzondering van het bedrag van de verbintenissen van de groep CFE tegenover deze entiteiten waarop
vermogensmutatiemethode wordt toegepast. Het bedrag van deze verbintenissen wordt geboekt in de langlopende
voorzieningen aangezien de groep meent dat ze een verplichting heeft om deze entiteiten en hun projecten te ondersteunen.
De voorzieningen voor overige risico’s dalen met 661 duizend euro en bedragen 16.769 duizend euro op 31 december 2023.
De voorzieningen voor overige kortlopende risico’s (13.752 duizend euro) omvatten de voorzieningen voor lopende geschillen
(8.548 duizend euro), alsook overige kortlopende risico’s (5.105 duizend euro). Omdat voor deze laatste categorie de
onderhandelingen met de klanten nog lopen, kunnen we geen verdere informatie verstrekken over de toegepaste
veronderstellingen en over het moment van de waarschijnlijke kasuitgaven.
De overige langlopende risico’s omvatten de voorzieningen voor risico’s die niet rechtstreeks verband houden met de
operationele cyclus van de lopende werven.
23. VOORWAARDELIJKE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN
Volgens de beschikbare informatie op de datum waarop de financiële staten zijn goedgekeurd door de Raad van Bestuur
hebben we geen kennis van significante voorwaardelijke activa en verplichtingen, met uitzondering van voorwaardelijke
activa en verplichtingen gerelateerd aan bouwcontracten (bijvoorbeeld de eisen van de groep ten opzichte van de klanten of
de eisen van de onderaannemers), wat normaal is in de bouw en multitechnieken sectoren, en die worden verwerkt via de
bepaling van het werfresultaat door toepassing van de methode van de vorderingsgraad.
CFE ziet er ook op toe dat de ondernemingen van de groep zich organiseren om de geldende wetten en reglementen na te
leven, met inbegrip van de “complianceregels”.
1 De openingsbalans voor 2023 met betrekking tot andere voorzieningen dan pensioenverplichtingen en personeelsbeloningen werd herwerkt zoals beschreven in sectie
2.3. "Aanpassing van vergelijkende cijfers voor het boekjaar 2022" van dit verslag.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
167
24. NETTO FINANCIËLE SCHULD
ANALYSE VAN DE NETTO FINANCIËLE SCHULD ZOALS BEPAALD DOOR DE GROEP
De bankleningen en andere financiële schulden (80.198 duizend euro) hebben voornamelijk betrekking op de bankleningen op
middellange termijn van het segment vastgoedontwikkeling voor de financiering van bepaalde projecten, het handelspapier dat
CFE NV en BPI Real Estate Belgium NV hebben uitgegeven, en de financiering van de maatschappelijke zetels van Van Laere NV
en VMA NV.
Op 31 december 2023 hebben de leasingschulden (46.419 duizend euro) betrekking op contracten die voldoen aan de criteria
van het toepassingsdomein van de norm IFRS 16 Leaseovereenkomsten.
De kortlopende financiële schulden bedragen 8.250 duizend euro per eind december 2023 en hebben betrekking op de uitgifte
van handelspapier op minder dan een jaar door BPI Real Estate Belgium NV.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
168
TIJDSCHEMA VAN DE FINANCIËLE SCHULDEN
Op 31 december 2023 bedragen de financiële schulden van de groep CFE 247.359 duizend euro, een stijging met 71.317 duizend
euro tegenover 31 december 2022. Dit wordt voornamelijk verklaard door de aanschaffing van de site Kronos en door de
investeringen van het boekjaar.
De kasstromen omvatten voornamelijk de stijging van de op de kredietlijnen opgenomen bedragen (72.492 duizend euro), de
terugbetaling van de lening aan BPI Serenity ((18.000) duizend euro en de terugbetalingen in kapitaal van de huurschulden
((12.781) duizend euro). De tijdens het boekjaar met betrekking tot huurcontracten betaalde rente bedroeg (7.693) duizend euro.
KREDIETLIJNEN EN TERMIJNBANKLENINGEN
CFE NV beschikt op 31 december 2023 over bevestigde langlopende bankkredietlijnen ten bedrage van 170 miljoen euro, waarvan
90 miljoen euro wordt gebruikt op 31 december 2023. Sommige ervan omvatten duurzaamheids- en veiligheidscriteria waarvan
de (niet-)naleving een impact heeft op de door de bank toegepaste marge. CFE NV heeft eveneens de mogelijkheid om
handelspapier uit te geven ten bedrage van 50 miljoen euro. Deze financieringsbron wordt op 31 december 2023 gebruikt ten
bedrage van 35 miljoen euro. Om het rentevoetrisico te beperken, werden renteafdekkingscontracten gesloten voor een notioneel
bedrag van 70 miljoen euro; de reële waarde van deze afgeleide instrumenten bedraagt (336) duizend euro.
Op 31 december 2023 beschikken BPI Real Estate Belgium SA en haar dochteronderneming BPI Real Estate Luxembourg SA samen
over bevestigde langlopende bankkredietlijnen ten bedrage van 60 miljoen euro, die op 31 december 2023 die ter hoogte van
22,5 millioen euro worden gebruikt. BPI Real Estate Belgium SA heeft eveneens de mogelijkheid om handelspapier uit te geven ten
bedrage van 40 miljoen euro. Deze financieringsbron wordt op 31 december 2022 gebruikt ten bedrage van 16,5 miljoen euro. Om
het rentevoetrisico te beperken, werden renteafdekkingscontracten gesloten voor een notioneel bedrag van 32,4 miljoen euro;
de reële waarde van deze afgeleide instrumenten bedraagt 125 duizend euro.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
169
FINANCIËLE CONVENANTEN
De bilaterale kredieten zijn onderworpen aan specifieke convenanten die rekening houden met onder andere de schuldpositie
en haar relatie met het eigen vermogen of de vaste activa, alsook met de gegenereerde kasstroom.
De bestaande convenanten met betrekking tot de geconsolideerde jaarrekening van de groep CFE, de statutaire jaarrekening
van CFE NV en de geconsolideerde stand-alone IFRS-rekeningen van BPI Real Estate Belgium worden per 31 december 2022
volledig nageleefd.
25. INFORMATIE BETREFFENDE HET BEHEER VAN DE FINANCIËLE
RISICO’S
B
EHEER VAN DE FINANCIËLE MIDDELEN
Eind 2023 bedragen de financiële middelen van de groep CFE een netto financiële schuld van 93.267 duizend euro (toelichting
24) en eigen vermogen van 236.393 duizend euro. Bovendien, beschikt CFE NV over bevestigde kredietlijnen (toelichting 24), terwijl
CFE NV en BPI NV handelspapier kunnen uitschrijven. Het eigen vermogen van de groep CFE bestaat uit geplaatst kapitaal,
uitgiftepremies, geconsolideerde reserves, eigen aandelen en minderheidsbelangen. De groep CFE bezit geen converteerbare
obligaties. Het geheel van het eigen vermogen is bestemd voor het financieren van de operationele activiteiten zoals voorzien in
het maatschappelijk doel van CFE en haar dochterondernemingen.
RENTEVOETRISICO’S
Het beheer van het rentevoetrisico wordt binnen de groep op het niveau van de verschillende segmenten verzekerd.
De bouw en renovatie activiteiten worden gekenmerkt door een overschot van geldmiddelen. Het beheer is grotendeels
gecentraliseerd in het kader van de cash pooling.
Anderzijds gebruikt CFE NV en BPI NV ook afgeleide producten (IRS en CAP) om het renterisico van de opnames op haar
bevestigde kredietlijnen in te dekken van vastgoedprojectfinancieringen.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
170
GEVOELIGHEID VOOR HET RENTEVOETRISICO
De groep CFE wordt geconfronteerd met het risico van volatiliteit van de rentevoeten op zijn resultaat, gelet op:
- de kasstromen van financiële instrumenten tegen variabele koers na indekking;
- financiële instrumenten tegen vaste koers, erkend tegen reële waarde in de balans via het resultaat;
- derivaten die niet als indekking gekwalificeerd zijn.
Daarentegen wordt de wijziging in de reële waarde van derivaten als kasstroomindekking gekwalificeerd, niet in de winst-en-
verliesrekening erkend, maar rechtstreeks in andere elementen van het totaalresultaat. Indien de waarde van het derivaat wordt
hergebruikt, wordt de impact in de winst-en-verliesrekening verantwoord.
De volgende analyse veronderstelt dat het bedrag van financiële schulden en derivaten op 31 december 2023 constant blijft
gedurende een jaar.
Een wijziging van de rentevoeten met 50 basispunten op afsluitingsdatum zou bijgevolg een stijging of een vermindering van het
eigen vermogen en het resultaat gekend hebben ter hoogte van de hieronder aangegeven bedragen. Met het oog op deze
analyse, werden de andere variabelen verondersteld constant te blijven.
B
ESCHRIJVING VAN DE KASSTROOMINDEKKINGSOPERATIES
Op afsluitingsdatum hebben de als kasstroomindekking gekwalificeerde instrumenten van CFE NV en BPI Real Estate Belgium

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
171
VALUTARISICO
Soorten risico’s waaraan de groep wordt blootgesteld
De groep CFE en haar dochterondernemingen dekt de valutarisico’s in voor de bouwactiviteiten in Polen.
Verdeling van de financiële schulden op lange termijn per valuta
Het bedrag van de schulden op lange termijn (buiten leasingverplichtingen die voor het grootste deel in euro zijn) per valuta is:
Op 31 december 2023 bedragen de financiële schulden op lange termijn (buiten leasingverplichtingen) 192.690 duizend euro (31
december 2022: 131.613 duizend euro).
Onderstaande tabel geeft de reële waarde en de onderliggende waarde weer van de financiële wisselkoersinstrumenten
(forward verkoop / aankoop contracten) (+ : activa / - : passiva) :
De variatie in de reële waarde van de wisselkoersinstrumenten wordt als ‘bouwkosten’ beschouwd. Deze variatie wordt als een
operationeel resultaat voorgesteld.
De groep CFE wordt aan valutarisico’s op haar resultaat blootgesteld.
De volgende analyse wordt uitgevoerd door te veronderstellen dat het bedrag van de financiële activa en passiva en de
derivaten op 31 december 2023 constant blijven gedurende het jaar.
Een variatie van 5 % van de wisselkoersen (appreciatie van de euro) op afsluitingsdatum zou een stijging of een vermindering
van het eigen vermogen en resultaat op het niveau van de hieronder aangegeven bedragen voor gevolg hebben gehad. Met
het oog op deze analyse, werden de andere variabelen verondersteld constant te blijven.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
172
RISICO VERBONDEN AAN GRONDSTOFFEN
Grond- en hulpstoffen opgenomen in de onderhanden werken, vormen een belangrijk element van de kostprijs.
Hoewel bepaalde contracten prijsherzieningsformules bevatten, blijft het risico van prijsfluctuaties van grondstoffen groot.
KREDIET- EN TEGENPARTIJRISICO
De groep CFE is blootgesteld aan kredietrisico in geval van in gebreke blijven van zijn klanten. De groep wordt aan het
tegenpartijrisico blootgesteld in het kader van de belegging van zijn beschikbare middelen, de intekening in verhandelbare
vorderingen, financiële activa en derivaten.
Voorts heeft de groep CFE procedures opgesteld om de concentratie van het kredietrisico te vermijden en te beperken.
Financiële instrumenten
De groep heeft een systeem met beleggingslimieten ingevoerd om haar tegenpartijrisico te beheren. Dit systeem bepaalt
maximale risicolijnen per tegenpartijen gedefinieerd in functie van hun kredietnotaties zoals gepubliceerd door Standard & Poor's
en Moody's. Deze limieten worden regelmatig opgevolgd en bijgewerkt.
Klanten
De groep heeft procedures opgesteld teneinde het risico van haar klantenvorderingen te beperken. Hierbij wordt opgemerkt dat
een niet te verwaarlozen deel van de geconsolideerde omzet met openbare of semi-openbare klanten wordt gerealiseerd. Verder
is de groep CFE van mening dat de concentratie van het tegenpartijrisico voor klanten wordt beperkt door het grote aantal
klanten.
Om het courante risico in te dijken, volgt de groep CFE regelmatig de uitstaande klantenbedragen op en stelt ze haar positie ten
opzichte daarvan bij.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
173
De analyse van de betalingsachterstand eind 2022 en eind 2023 is als volgt:
De verwachte kredietverliezen op handelsvorderingen en op overige bedrijfsvorderingen tonen de volgende evolutie:
voornamelijk de vervallen vorderingen op 2 bouwprojecten (2022: (1.314) duizend euro).
De rubriek ‘Wijzigingen in de consolidatiekring’ heeft voornamelijk betrekking op het niet langer opnemen van de
waardeverminderingen (en bijbehorende vorderingen) van CFE Hongarije en CTE na respectievelijk de vereffening en de verkoop
van alle aandelen.
LIQUIDITEITSRISICO
CFE NV en BPI Real Estate Belgium NV beschikken over bilaterale kredietlijnen die hen in staat stellen het liquiditeitsrisico
beduidend te beperken.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
174

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
175
(1) Gepresenteerd in de rubriek “overige financiële vaste activa”
(2) Gepresenteerd in de rubriek “kas en kasequivalenten”
(3) FAVGRW : Financiële vaste activa, verplicht gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in
de resultatenrekening
FVGRW : Financiële verplichtingen, gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeverminderingen in de winst-
en resultatenrekening
De reële waarde van financiële instrumenten kunnen in drie niveaus (1 tot 3) geclassificeerd worden naargelang de inputs
gebruikt voor de waardering waarneembaar zijn:
- de reële waardering van niveau 1 zijn gebaseerd op genoteerde prijzen (niet gecorrigeerd) voor identieke activa en
verplichtingen ;
- de reële waardering van niveau 2 zijn gebaseerd op inputs, andere dan in niveau 1 opgenomen genoteerde prijzen, die
direct (via prijzen) of indirect (via inputs afgeleid van prijzen) voor het actief of de verplichting waarneembaar zijn ;
- de reële waardering van niveau 3 zijn gebaseerd op waarderingstechnieken die inputs omvatten die niet waarneembaar
zijn voor het actief of de verplichting.
De juiste waarde van de financiële instrumenten werd aan de hand van de volgende technieken berekend :
- voor kortlopende financiële instrumenten zoals de handelsvorderingen en handelsschulden werd de juiste waarde
beschouwd als niet significant verschillend van de boekwaarde aan afgeschreven kostprijs ;
- voor leningen met een variabele interestvoet, werd de juiste waarde beschouwd als niet significant verschillend van de
boekwaarde aan afgeschreven kostprijs ;
- voor financiële instrumenten zoals rentevoet derivaten, wisselkoers derivaten of toekomstige kasstromen derivaten, wordt
de juiste waarde bepaalde aan de hand van een verdisconteringsmodel van de toekomstige kasstromen rekening houdend
met toekomstige rentecurves, wisselkoerscurves, of andere termijnprijscurves (forwards) ;
- voor overige afgeleide financiële instrumenten, wordt de juiste waard bepaald op basis van een verdisconteringsmodel van
toekomstige geschatte kasstromen ;
- voor beursgenoteerde obligaties uitgeschreven door BPI werd de juiste waarde bepaald op basis van de beurskoers op
afsluitingsdatum ;
- voor leningen met vaste rentevoet, werd de juiste waarde beschouwd als niet significant verschillend van de boekwaarde
aan afgeschreven kostprijs aangezien vaste en variabele rentevoeten niet significant verschillen.
26. ANDERE GEGEVEN VERPLICHTINGEN
Het totaal van de gegeven verplichtingen andere dan de zakelijke zekerheden voor de groep CFE voor de periode afgesloten op
31 december 2023 bedraagt 357.628 duizend euro (december 2022 : 389.426 duizend euro). Het wordt onderverdeeld naar aard
als volgt :
(a) Garanties gegeven in het kader van de uitvoering van de overeenkomsten inzake werken. In geval van wanprestatie van de
bouwonderneming, verbindt de bank (of de verzekeringsmaatschappij) zich ertoe de klant tot aan het bedrag van de garantie
te vergoeden.
(b) Garanties gegeven in het kader van aanbestedingen in verband met de overeenkomsten inzake werken.
(c) Garanties gegeven door de bank aan een klant waarin de teruggave van de voorschotten op contracten wordt
gegarandeerd.
(d) Kredietbrieven– voltooiingsgaranties wet Breyne - hypotheken en hypotheekmandaten.
De sterke daling van de andere gegeven verplichtingen wordt voornamelijk verklaard door de vrijgave van de
afwerkingsgaranties (Wet Breyne), de hypotheken en hypotheekmandaten van het project Serenity na enerzijds de oplevering
van de appartementen en anderzijds de verkoop van het gebouw Wood Hub.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
176
27. ANDERE ONTVANGEN VERPLICHTINGEN
Het totaal van de ontvangen verplichtingen voor de groep CFE voor de periode afgesloten op 31 december 2023 bedraagt 48.589
duizend euro (2022 : 54.971 duizend euro). Het wordt onderverdeeld als volgt :
28. GESCHILLEN
De groep CFE kent een aantal geschillen dat men als normaal kan beschouwen in de sectoren bouw & renovatie en
multitechnieken.
In het merendeel van de gevallen tracht de groep CFE een dading te sluiten met de tegenpartij, wat bijgevolg het aantal
procedures sterk heeft verminderd.
De groep CFE tracht tevens de bedragen terug te vorderen bij haar klanten. Het is echter onmogelijk om een inschatting te
geven van dit potentieel actief.
GESCHIL MEDIACITE
Het Médiacité-geschil betreft een geschil ingeleid door Property One N.V., Louvigny Pictures B.V./S.A., CPC S.A. en Eurowest
Holding S.A. (hierna “Wilhelm Group » genoemd) tegen CFE NV, BPI Real Estate NV en BPC Group NV.
Het verzoek heeft als doel de vennootschappen CFE, BPI en BPC (hoofdelijk) te veroordelen tot het betalen van een
schadevergoeding ter compensatie voor winstderving die de Wilhelm Groep zou geleden hebben als gevolg van een beweerde
schending door CFE/BPI/BPC van een beding inzake het aanbrengen van vastgoedactiviteiten met betrekking tot de
ontwikkeling van het winkelcentrum “La Médiacité” gelegen in Luik.
Het vonnis in eerste aanleg, dat volledig in het voordeel van CFE, BPI en BPC oordeelde, werd op 5 december 2014 uitgesproken
door de Rechtbank van Koophandel van Brussel. Na een beroepsprocedure tegen dit vonnis ingeleid door de Wilhelm Groep,
werd een kalender van uitwisseling van conclusies vastgesteld en vond een inleidende zitting plaats op 4 en 5 maart 2024. Het
arrest van het Hof van Beroep van Brussel wordt tegen de zomer 2024 verwacht.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
177
29. VERBONDEN PARTIJEN
Ackermans & van Haaren (AvH) bezit 15.725.684 aandelen van CFE op 31 december 2023 en is bijgevolg de voornaamste
aandeelhouder van CFE met 62,12 % van de aandelen.
CFE NV heeft een dienstencontract afgesloten met Ackermans & van Haaren NV. De door CFE NV verschuldigde vergoedingen
op grond van dit contract bedragen 350 duizend euro (2022: 538 duizend euro) in 2023.
Op 31 december 2023 oefent de groep CFE een gezamenlijke controle met Ackermans & van Haaren uit over Deep C Holding
NV, Green Offshore NV, GreenStor NV en Hofkouter NV.
Op 31 december 2023, wordt het dagelijks beheer van CFE verzorgd door Trorema BV, vertegenwoordigd door Raymund Trost,
CEO en Voorzitter van het Executief Comité. De zes andere leden van het Executief Comité zijn: MSQ BV, vertegenwoordigd door
Fabien De Jonge, AHO Consulting BV, vertegenwoordigd door Alexander Hodac, Artist Valley NV, vertegenwoordigd door
Jacques Lefèvre, COEDO BV, vertegenwoordigd door Arnaud Regout, Focus2LER BV, vertegenwoordigd door Valérie Van Brabant
en LAMCO, vertegenwoordigd door Bruno Lambrecht.
De enige transacties tussen CFE en de leden van het Executief Comité zijn:
- de facturering van hun prestaties via hun managementvennootschap;
- transacties in het kader van incentiveplannen op lange termijn (wij verwijzen naar toelichting 22 ‘Informatie over het
aandelenoptieplan op eigen aandelen’);
De bedragen van de remuneraties en andere voordelen die direct of indirect aan de leden van het voornoemde management
van CFE werden toegekend, zijn als volgt (globaal uitgedrukte bedragen in duizend euro):
De transacties met verbonden partijen betreffen voornamelijk de operaties met de vennootschappen waarin CFE een
opmerkelijke invloed of een gezamenlijke controle heeft. Deze transacties worden op basis van een marktprijs uitgevoerd.
Tijdens het boekjaar 2023 werd geen significante verandering in de aard van de transacties tussen verbonden partijen in
vergelijking met 31 december 2022 vastgesteld.
De commerciële transacties of financieringstransacties tussen de groep en de deelnemingen waarop
vermogensmutatiemethode is toegepast, zijn als volgt:
- de evolutie van de door BPI Real Estate Poland Sp. z o.o. toegekende lening aan het project Cavallia voor een bedrag
van 1.988 duizend euro en de lening voor een bedrag van 9.677 duizend euro die door BPI Real Estate Poland Sp. z o.o.
werd toegekend voor het project Chmielna in Warschau, waarvan BPI op het eind van het boekjaar 50% van haar
gehouden aandelen verkocht om haar deelneming van 100% naar 50% te verminderen en zo de consolidatiemethode
in integratie volgens de vermogensmutatiemethode te wijzigen;
- de toekenning van een lening aan de SPV Luwa van 3.236 duizend euro; en gecompenseerd door
- de terugbetaling van een aan Deep C Holding NV toegekende lening van 9.518 duizend euro.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
178
De omzet en overige exploitatiebaten ten opzichte van deelnemingen waarop vermogensmutatiemethode is toegepast stijgen
voornamelijk bij CLE (Gravity en M1).
30. BEZOLDIGING VAN DE COMMISSARIS
Bezoldiging van de commissaris voor het geheel van de groep, inclusief CFE NV (boekjaar 2023) bedraagt :
31. BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM
Na 31 december 2023 is de financiële en commerciële situatie van de groep CFE niet beduidend gewijzigd.

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
179
32. ONDERNEMINGEN BEHORENDE TOT DE GROEP CFEta
LIJST VAN DE BELANGRIJKSTE INTEGRAAL GECONSOLIDEERDE DOCHTER-

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
180
GECONSOLIDEERDE VERBONDEN ENTITEITEN

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
181

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
182
AFSTEMMING VAN ALTERNATIEVE FINANCIËLE INDICATOREN
Zoals hieronder wordt weergegeven, gebruikt CFE prestatie-indicatoren om de financiële prestaties van de groep te meten.
Definities van deze indicatoren zijn beschikbaar in de sectie "definities" van dit verslag.
De netto financiële schuld, werkkapitaal- en EBITDA-indicatoren worden berekend op basis van de geconsolideerde
resultatenrekening en het geconsolideerd overzicht van de financiële positie :
(*) Deze rekeningen hebben betrekking op de kasposities tegenover de entiteiten die deel uitmaken van de andere segmenten
van de groep (voornamelijk CFE NV en CFE Contracting NV)
1 De behoefte aan werkkapitaal voor de periode afgesloten op 31 december 2022 werd herwerkt zoals beschreven in sectie 2.3. “Aanpassing van vergelijkende cijfers voor
het boekjaar 2022“ van dit verslag

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
183
Het uitstaand vastgoedbestand wordt berekend op basis van het geconsolideerd overzicht van de financiële positie per segment:
1 Eigen vermogen - deel van de groep, aan de opening van het boekjaar 2022 omvat de dividenden uitgekeerd door DEME aan CFE (40.843 duizend euros).

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
184
VERKLARING OVER HET GETROUWE BEELD VAN DE FINANCIËLE
STATEN EN HET GETROUWE OVERZICHT IN HET BEHEERSVERSLAG
(Artikel 12, par 2, 3° van het Koninklijk besluit van 14.11.2007 betreffende de verplichtingen van emittenten van financiële
instrumenten die zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt)
We verklaren, namens en voor rekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV en onder verantwoordelijkheid van de
maatschappij dat, voor zover ons bekend,
1. de jaarrekeningen, die zijn opgesteld overeenkomstig de toepasselijke standaarden voor jaarrekeningen, een getrouw beeld
geven van het vermogen, van de financiële toestand en van de resultaten van Aannemingsmaatschappij CFE NV en van
de in de consolidatie opgenomen ondernemingen;
2. het jaarverslag een getrouw overzicht geeft van de ontwikkeling en de resultaten van het bedrijf en van de positie van
Aannemingsmaatschappij CFE NV en van de in de consolidatie opgenomen ondernemingen, alsmede een beschrijving van
de voornaamste risico’s en onzekerheden waarmee zij geconfronteerd worden.
HANDTEKENINGEN
Naam : Fabien De Jonge Raymund Trost
*Handelend in naam van een BV *Handelend in naam van een BV
Functie : Financieel en administratief directeur. CEO en Voorzitter van het Executief Comité
.
Datum : 26 maart 2024

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
185
ALGEMENE INLICHTINGEN OVER DE VENNOOTSCHAP
Identiteit van de vennootschap:
Aannemingsmaatschappij CFE
Zetel:
(België)
Telefoon:
+ 32 2 661 12 11
Rechtsvorm:
Naamloze vennootschap
Wetgeving:
Belgisch
Oprichting:
21 juni 1880
Duur:
onbepaald
Boekjaar:
vanaf 1 januari tot 31 december van elk jaar
Handelsregister:
RPM Brussel 0400 464 795 – BTW 400.464.795
Plaatsen waar de juridische documenten kunnen worden geraadpleegd:
op de maatschappelijke zetel van de vennootschap
SOCIAAL DOEL (ARTIKEL 2 VAN DE STATUTEN)
« De vennootschap heeft als doel het bestuderen en uitvoeren, in België alsmede in het buitenland, hetzij alleen hetzij gezamenlijk
met andere natuurlijke of rechtspersonen, publiek- of privaatrechtelijk, voor eigen rekening of voor rekening van publiek- of
privaatrechtelijke derden, van welkdanige aanneming van werken en bouwwerken, in alle en elk van haar beroepen, onder
andere elektriciteit en milieu.
Zij kan eveneens diensten aanverwant aan deze activiteiten verlenen, voor de promotie ervan zorgen, deze direct of indirect
uitbaten of in concessie brengen, alsmede eender welke aankoop-, verkoop- huur-, verhuur-, of leasingverrichting uitvoeren
die verband houdt met deze aannemingen.
Zij kan direct of indirect deelnemingen verwerven, houden of overdragen in iedere bestaande of op te richten vennootschap
of maatschappij, bij wijze van verwerving, fusie, splitsing of anderszins.
Zij kan alle commerciële, industriële, administratieve, financiële verrichtingen uitvoeren, roerend of onroerend, die direct of
indirect verband houden met haar doel, zelfs gedeeltelijk, of van aard zijn om de verwezenlijking ervan te vergemakkelijken of
te ontwikkelen, zowel voor haarzelf als voor haar dochtervennootschappen.
De algemene vergadering mag het maatschappelijk doel wijzigen onder de bij artikel vijfhonderd negenenvijftig van het
Wetboek van vennootschappen bepaalde voorwaarden. »

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
1
Verslag van de commissaris aan de algemene vergadering van Aannemingsmaatschappij
CFE NV over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023
In het kader van de wettelijke controle van de geconsolideerde jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
(de “Vennootschap”) en haar dochterondernemingen (samen “de Groep”), brengen wij u verslag uit in het kader
van ons mandaat van commissaris. Dit verslag omvat ons oordeel over de geconsolideerde staat van de financiële
positie op 31 december 2023, de geconsolideerde resultatenrekening en het geconsolideerd overzicht van het
globaal resultaat, het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen en het geconsolideerd
kasstroomoverzicht van het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 en over de toelichting, met informatie van
materieel belang over de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving (alle stukken gezamenlijk de
“Geconsolideerde Jaarrekening”) en omvat tevens ons verslag betreffende overige door wet- en regelgeving
gestelde eisen. Deze verslagen zijn één en ondeelbaar.
Wij werden als commissaris benoemd door de algemene vergadering op 6 mei 2021, overeenkomstig het voorstel
van het bestuursorgaan uitgebracht op aanbeveling van het auditcomité en op voordracht van de
ondernemingsraad. Ons mandaat loopt af op de datum van de algemene vergadering die zal beraadslagen over de
Geconsolideerde Jaarrekening afgesloten op 31 december 2023. We hebben de wettelijke controle van de
Geconsolideerde Jaarrekening van de Groep uitgevoerd gedurende 3 opeenvolgende boekjaren.
Verslag over de controle van de Geconsolideerde Jaarrekening
Oordeel zonder voorbehoud
Wij hebben de wettelijke controle uitgevoerd van de
Geconsolideerde Jaarrekening van
Aannemingsmaatschappij CFE NV, die de
geconsolideerde staat van de financiële positie op 31
december 2023 omvat, alsook de geconsolideerde
resultatenrekening en het geconsolideerd overzicht van
het globaal resultaat, het geconsolideerd
mutatieoverzicht van het eigen vermogen en het
geconsolideerd kasstroomoverzicht over het boekjaar
afgesloten op die datum en de toelichting met
informatie van materieel belang over de gehanteerde
grondslagen voor financiële verslaggeving, met een
geconsolideerd balanstotaal van € 1.180.586.000 en
waarvan de geconsolideerde resultatenrekening afsluit
met een winst van het boekjaar van € 22.726.000.
Naar ons oordeel geeft de Geconsolideerde
Jaarrekening een getrouw beeld van het
geconsolideerde eigen vermogen en van de
geconsolideerde financiële positie van de Groep op 31
december 2023, alsook van de geconsolideerde
resultaten en de geconsolideerde kasstromen voor het
boekjaar dat op die datum is afgesloten, in
overeenstemming met de International Financial
Reporting Standards zoals goedgekeurd door de
Europese Unie (“IFRS”) en met de in België van
toepassing zijnde wettelijke en reglementaire
voorschriften.
Basis voor ons oordeel zonder voorbehoud
We hebben onze controle uitgevoerd in
overeenstemming met de International Standards on
Auditing (“ISA’s”) die van toepassing zijn in België. Wij
hebben bovendien de door International Auditing and
Assurance Standards Board (“IAASB”) goedgekeurde
ISA’s toegepast die van toepassing zijn op huidige
afsluitingsdatum en nog niet goedgekeurd zijn op
nationaal niveau. Onze verantwoordelijkheden uit
hoofde van die standaarden zijn nader beschreven in
het gedeelte “Onze verantwoordelijkheden voor de
controle van de Geconsolideerde Jaarrekening” van ons
verslag.
Wij hebben alle deontologische vereisten die relevant
zijn voor de controle van de Geconsolideerde
Jaarrekening in België nageleefd, met inbegrip van deze
met betrekking tot de onafhankelijkheid.
Wij hebben van het bestuursorgaan en van de
aangestelden van de Vennootschap de voor onze
controle vereiste ophelderingen en inlichtingen
verkregen.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen
controle-informatie voldoende en geschikt is als basis
voor ons oordeel.
Kernpunten van de controle
De kernpunten van onze controle betreffen die
aangelegenheden die volgens ons professioneel

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
2
oordeel het meest significant waren bij onze controle
van de Geconsolideerde Jaarrekening van de huidige
verslagperiode.
Deze aangelegenheden werden behandeld in de
context van onze controle van de Geconsolideerde
Jaarrekening als een geheel en bij het vormen van ons
oordeel hieromtrent en derhalve formuleren wij geen
afzonderlijk oordeel over deze aangelegenheden.
Omzeterkenning en boekhoudkundige verwerking van
projecten (segmenten Bouw & Renovatie en
Multitechnieken)
Beschrijving van het kernpunt
Voor het gros van haar projecten (hierna “contracten”
of “projecten”) erkent de groep opbrengsten en winst à
rato van de voortschrijding der werken, die
gedefinieerd wordt als het aandeel van de gemaakte
projectkosten voor de tot de balansdatum verrichte
werkzaamheden versus de geschatte totale kosten bij
voltooiing van het project. De erkenning van omzet en
winst worden aldus gebaseerd op schattingen van de
verwachte totale kosten per project. Kosten voor
onvoorziene omstandigheden kunnen ook in deze
schattingen worden opgenomen om rekening te
houden met specifieke onzekere risico's of claims tegen
de Groep. De omzet uit projecten kan ook variatie-
orders en claims omvatten die per contract worden
opgenomen wanneer de bijkomende opbrengsten met
een hoge mate van zekerheid kunnen worden
gewaardeerd.
Omzeterkenning en boekhoudkundige verwerking van
projecten omvat vaak een hoge mate van
oordeelsvorming vanwege de complexiteit van
projecten, onzekerheid over de nog op te lopen kosten
en onzekerheid over de uitkomst van gesprekken met
opdrachtgevers over variatie-orders en claims. Dit is
een kernpunt van onze controle wegens een hoge graad
van risico en bijhorende oordeelsvorming door de
directie inzake de inschatting van de te erkennen omzet
en winst of verlies, en wijzigingen in deze schattingen
kunnen aanleiding geven tot belangrijke afwijkingen.
Samenvatting van de uitgevoerde procedures
• Wij hebben inzicht verkregen in het proces van
contractopvolging, de erkenning van omzet en
winst en, voor zover van toepassing, de
voorzieningen voor verlieslatende contracten. Wij
hielden rekening met het ontwerp en de
implementatie van de belangrijkste interne
controles, inclusief de controles uitgevoerd door de
directie.
• Op basis van kwantitatieve en kwalitatieve criteria
hebben wij een steekproef van contracte
n
geselecteerd om de belangrijkste en meest
co
mplexe schattingen en oordeelsvormingen te
beoordelen. Tijdens deze testen hebben wij inzicht
verworven in de huidige status en historiek van het
project, en hebben wij de inschattingen m.b.t. deze
projecten besproken met het senior uitvoerend e
n
financieel management. Wij analyseerden de
ve
rschillen met eerdere projectinschattingen en
evalueerden de consistentie met de ontwikkelingen
van het project gedurende het jaar.
• Wij hebben de accurate berekening van het
percentage van de voortschrijding der werke
n
(“percentage of completion”) en de bijhorende
er
kenning van omzet en winst voor een steekproef
van projecten nagegaan.
• Wij vergeleken de financiële prestaties van
projecten ten opzichte van budgetten e
n
historische trends.
• Wi
j voerden werfbezoeken uit voor bepaalde
projecten, en observeerden de voortschrijding der
werken van die projecten en bespraken met het
personeel ter plaatse de status en complexiteite
n
van het project die de verwachte totale kosten
zo
uden kunnen beïnvloeden.
• Wij analyseerden de correspondentie met klanten
over variatie-orders en claims, en beoordeelden of
deze informatie consistent is met de gemaakte
inschattingen door de directie
.
• Wi
j inspecteerden belangrijke clausules voor een
selectie van contracten. We identificeerden de
relevante contract-clausules die een invloe
d
hebben op de (ont)bundeling van contracten,
boe
tes voor vertragingen, bonussen of succes-
vergoedingen, en wij beoordeelden of deze
clausules naar behoren zijn weerspiegeld in de
bedragen die zijn opgenomen in de
Geconsolideerde Jaarrekening.
• We beoordeelden of de informatie in de
toelichtingen 2 en 17 van de Geconsolideerde
Jaarrekening gepast is.
Omzeterkenning en waardering van voorraden
(segment Vastgoedontwikkeling)
Beschrijving van het kernpunt
De waardering van de grondposities en de gemaakte
bouwkosten voor residentiële ontwikkelingsprojecten is
gebaseerd op de historische kostprijs of de lagere

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
3
netto-realisatiewaarde. De beoordeling van de netto-
realisatiewaarden omvat veronderstellingen met
betrekking tot toekomstige marktontwikkelingen,
vergunningsbeslissingen van overheidsinstanties,
verdisconteringsvoeten en toekomstige veranderingen
in kosten en verkoopprijzen. Deze schattingen zijn
gevoelig voor gebruikte scenario's en assumpties en
houden als zodanig een significante inschatting in van
de directie. Het risico bestaat dat mogelijke bijzondere
waardeverminderingen van voorraden niet adequaat
worden verwerkt in de Geconsolideerde Jaarrekening.
Opbrengsten en resultaten worden erkend voor zover
componenten (huisvestingseenheden) verkocht zijn, en
à rato van de voortschrijding der werken. Omzet- en
winsterkenning worden aldus verantwoord op basis van
schattingen met betrekking tot de verwachte totale
kosten per project. Vaak is er een hoge mate van
inschatting vanwege de complexiteit van projecten en
de onzekerheid over de verwachte kosten. Dit is een
kernpunt van onze controle omdat er een hoge graad
van risico gekoppeld is aan het inschatten van het
bedrag van opbrengsten en winst die door de groep
moet worden erkend in de periode, en wijzigingen in
deze schattingen kunnen aanleiding geven tot
belangrijke afwijkingen.
Samenvatting van de uitgevoerde procedures
• Wij hebben inzicht verkregen in het proces van
contractopvolging, de erkenning van omzet en
winst, en wij hielden rekening met het ontwerp en
de implementatie van de belangrijkste interne
controles, inclusief de controles uitgevoerd door de
directie.
• Wij hebben een steekproef van
projectontwikkelingen getest en verifieerden de
tot op heden gemaakte kosten met betrekking tot
grondaankopen en onderhanden werk. W
e
herrekenden ook het percentage van
voortschrijding der werken op balansdatum, sloten
ve
rkoopwaarden aan met contracten, en
controleerden de accuraatheid van de formule van
winsterkenning.
• Wij hebben de berekeningen van de netto
realisatiewaarden nagekeken, en hebben de
redelijkheid en consistentie van de door de directie
gehanteerde assumpties en modellen beoordeeld.
• Wij evalueerden de financiële prestaties van
specifieke projecten ten opzichte van het budge
t
en historische trends, met name om de
redelijkheid van de kosten tot afwerking te
be
oordelen.
• We beoordeelden of de informatie in de
toelichtingen 2 en 18 van de Geconsolideerde
Jaarrekening gepast is.
Verantwoordelijkheden van het bestuursorgaan
voor het opstellen van de Geconsolideerde
Jaarrekening
Het bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het
opstellen van de Geconsolideerde Jaarrekening die een
getrouw beeld geeft in overeenstemming met IFRS en
met de in België van toepassing zijnde wettelijke en
reglementaire voorschriften, alsook voor een systeem
van interne beheersing die het bestuursorgaan
noodzakelijk acht voor het opstellen van de
Geconsolideerde Jaarrekening die geen afwijking van
materieel belang bevat die het gevolg is van fraude of
van fouten.
In het kader van de opstelling van de Geconsolideerde
Jaarrekening is het bestuursorgaan verantwoordelijk
voor het inschatten van de mogelijkheid van de
Vennootschap om haar continuïteit te handhaven, het
toelichten, indien van toepassing, van
aangelegenheden die met continuïteit verband houden
en het gebruiken van de continuïteitsveronderstelling
tenzij het bestuursorgaan het voornemen heeft om de
Vennootschap te vereffenen of om de
bedrijfsactiviteiten stop te zetten of geen realistisch
alternatief heeft dan dit te doen.
Onze verantwoordelijkheden voor de controle
over de Geconsolideerde Jaarrekening
Onze doelstellingen zijn het verkrijgen van een redelijke
mate van zekerheid over de vraag of de
Geconsolideerde Jaarrekening als geheel geen afwijking
van materieel belang bevat die het gevolg is van fraude
of van fouten en het uitbrengen van een
commissarisverslag waarin ons oordeel is opgenomen.
Een redelijke mate van zekerheid is een hoog niveau
van zekerheid, maar is geen garantie dat een controle
die overeenkomstig de ISA’s is uitgevoerd altijd een
afwijking van materieel belang ontdekt wanneer die
bestaat. Afwijkingen kunnen zich voordoen als gevolg
van fraude of fouten en worden als van materieel
belang beschouwd indien redelijkerwijs kan worden
verwacht dat zij, individueel of gezamenlijk, de
economische beslissingen genomen door gebruikers op
basis van de Geconsolideerde Jaarrekening,
beïnvloeden.

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
4
Bij de uitvoering van onze controle leven wij het
wettelijk, reglementair en normatief kader dat van is op
de controle van de Geconsolideerde Jaarrekening in
toepassing België na. De wettelijke controle biedt geen
zekerheid omtrent de toekomstige levensvatbaarheid
van de Vennootschap en van de Groep, noch omtrent
de efficiëntie of de doeltreffendheid waarmee het
bestuursorgaan de bedrijfsvoering van de
Vennootschap en van de Groep ter hand heeft
genomen of zal nemen. Onze verantwoordelijkheden
inzake de door het bestuursorgaan gehanteerde
continuïteitsveronderstelling staan hieronder
beschreven.
Als deel van een controle uitgevoerd overeenkomstig
de ISA’s, passen wij professionele oordeelsvorming toe
en handhaven wij een professioneel-kritische instelling
gedurende de controle. We voeren tevens de volgende
werkzaamheden uit:
• het identificeren en inschatten van de risico’s dat
de Geconsolideerde Jaarrekening een afwijking
van
materieel belang bevat die het gevolg is van fraude
of
fouten, het bepalen en uitvoeren van
controlewerkzaamheden die op deze risico’s
in
spelen en het verkrijgen van controle-informatie
die voldoende en geschikt is als basis voor ons
oordeel. Het risico van het niet detecteren van ee
n
van materieel belang zijnde afwijking is groter
in
dien die afwijking het gevolg is van fraude dan
indien zij het gevolg is van fouten, omdat bij fraude
sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in
geschrifte, het opzettelijk nalaten om transacties
vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstelle
n
van zaken of het doorbreken van het systeem van
interne beheersing;
• he
t verkrijgen van inzicht in het systeem van
interne beheersing dat relevant is voor de
cont
role, met als doel controlewerkzaamheden op
te zetten die in de gegeven omstandigheden
ges
chikt zijn maar die niet zijn gericht op het geven
van een oordeel over de
effectiviteit van het
systeem van interne beheersing van de
Vennootschap en van de Groep;
• het evalueren van de geschiktheid van de
gehanteerde grondslagen voor financiële
verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid
van de door het bestuursorgaan gemaakte
sc
hattingen en van de daarop betrekking
hebbende toelichtingen;
• het concluderen van de aanvaardbaarheid van de
door het bestuursorgaan gehanteerde
continuïteitsveronderstelling, en op basis van de
verkregen controle-informatie, concluderen of er
een onzekerheid van materieel belang bestaat met
betrekking tot gebeurtenissen of omstandigheden
die significante twijfel kunnen doen ontstaan over
de mogelijkheid van de Vennootschap en de Groep
om de continuïteit te handhaven. Als we besluiten
dat er sprake is van een onzekerheid van materieel
belang, zijn wij ertoe gehouden om de aandacht in
ons commissarisverslag te vestigen op de daarop
betrekking hebbende toelichtingen in de
Geconsolideerde Jaarrekening of, indien deze
toelichtingen inadequaat zijn, om ons oordeel aan
te passen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de
controle-informatie die verkregen is tot op de
datum van ons commissarisverslag. Toekomstige
gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er
echter toe leiden dat de continuïteit van de
Vennootschap of van de Groep niet langer
gehandhaafd kan worden;
• het evalueren van de algehele presentatie,
structuur en inhoud van de Geconsolideerde
Jaarrekening, en of deze Geconsolideerde
Jaarrekening de onderliggende transacties en
gebeurtenissen weergeeft op een wijze die leidt tot
een getrouw beeld.
Wij communiceren met het auditcomité binnen het
bestuursorgaan, onder andere over de geplande
reikwijdte en timing van de controle en over de
significante controlebevindingen, waaronder eventuele
significante tekortkomingen in de interne beheersing
die we identificeren gedurende onze controle.
Omdat we de eindverantwoordelijkheid voor ons
oordeel dragen, zijn we ook verantwoordelijk voor het
organiseren, het toezicht en het uitvoeren van de
controle van de dochterondernemingen van de Groep.
In die zin hebben wij de aard en omvang van de
controleprocedures voor deze entiteiten van de Groep
bepaald.
We verstrekken aan het auditcomité binnen het
bestuursorgaan een verklaring dat we de relevante
deontologische vereisten inzake onafhankelijkheid
naleven en we melden hierin alle relaties en andere
aangelegenheden die redelijkerwijs onze
onafhankelijkheid zouden kunnen beïnvloeden, alsook,
voor zover van toepassing, de bijbehorende
maatregelen die we getroffen hebben om onze
onafhankelijkheid te waarborgen.
Aan de hand van de aangelegenheden die met het
auditcomité binnen het bestuursorgaan besproken

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
5
worden, bepalen we de aangelegenheden die het
meest significant waren bij de controle van de
Geconsolideerde Jaarrekening over de huidige periode
en die daarom de kernpunten van onze controle
uitmaken. We beschrijven deze aangelegenheden in
ons verslag, tenzij het openbaar maken van deze
aangelegenheden is verboden door wet- of regelgeving.
Verslag betreffende de overige door wet- en regelgeving gestelde eisen
Verantwoordelijkheden van het bestuursorgaan
Het bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het opstellen
en de inhoud van het jaarverslag over de Geconsolideerde
Jaarrekening en de verklaring van niet-financiële informatie
gehecht aan dit jaarverslag.
Verantwoordelijkheden van de commissaris
In het kader van ons mandaat en overeenkomstig de
Belgische bijkomende norm (Herzien) bij de in België van
toepassing zijnde ISA’s, is het onze verantwoordelijkheid
om, in alle van materieel belang zijnde opzichten, het
jaarverslag over de Geconsolideerde Jaarrekening, de
verklaring van niet-financiële informatie gehecht aan dit
jaarverslag te verifiëren, alsook verslag over deze
aangelegenheden uit te brengen.
Aspecten betreffende het jaarverslag over de
Geconsolideerde Jaarrekening
Naar ons oordeel, na het uitvoeren van specifieke
werkzaamheden op het jaarverslag over de Geconsolideerde
Jaarrekening, stemt dit jaarverslag over de Geconsolideerde
Jaarrekening overeen met de Geconsolideerde Jaarrekening
voor hetzelfde boekjaar, enerzijds, en is dit jaarverslag over
de Geconsolideerde Jaarrekening opgesteld overeenkomstig
artikel 3:32 van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen, anderzijds.
In de context van onze controle van de Geconsolideerde
Jaarrekening zijn wij tevens verantwoordelijk voor het
overwegen, op basis van de kennis verkregen tijdens de
controle, of het jaarverslag over de Geconsolideerde
Jaarrekening en de andere informatie opgenomen in het
jaarrapport, zijnde:
•
Kerncijfers
• Afstemming van alternatieve financiële
indicatoren
• Statutaire financiële staten
een afwijking van materieel belang bevatten, hetzij
informatie die onjuist vermeld is of anderszins misleidend is.
In het licht van de werkzaamheden die wij hebben
uitgevoerd, hebben wij geen afwijking van materieel belang
te melden.
De niet-financiële informatie zoals vereist op grond van
artikel 3:32, § 2 van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen, werd opgenomen in het jaarverslag over de
Geconsolideerde Jaarrekening. De Groep heeft zich bij het
opstellen van deze niet-financiële informatie gebaseerd op
het Global Reporting Initiative ("GRI") referentiemodel. Wij
spreken ons evenwel niet uit over de vraag of deze niet-
financiële informatie in alle van materieel belang zijnde
opzichten is opgesteld in overeenstemming met het GRI
referentiemodel.
Vermeldingen betreffende de onafhankelijkheid
Ons bedrijfsrevisorenkantoor en ons netwerk hebben geen
opdrachten verricht die onverenigbaar zijn met de
wettelijke controle van de Geconsolideerde Jaarrekening en
zijn in de loop van ons mandaat onafhankelijk gebleven
tegenover de Vennootschap.
De honoraria voor de bijkomende opdrachten die
verenigbaar zijn met de wettelijke controle van de
Geconsolideerde Jaarrekening bedoeld in artikel 3:65 van
het Wetboek van vennootschappen en verenigingen werden
correct vermeld en uitgesplitst in de toelichting bij de
Geconsolideerde Jaarrekening.
Europees uniform elektronisch formaat (“ESEF”)
Wij hebben, overeenkomstig de norm inzake de controle
van de overeenstemming van de financiële overzichten met
het Europees uniform elektronisch formaat (hierna “ESEF”),
de controle uitgevoerd van de overeenstemming van het
ESEF-formaat met de technische reguleringsnormen
vastgelegd door de Europese Gedelegeerde Verordening nr.
2019/815 van 17 december 2018 (hierna: “Gedelegeerde
Verordening”).
Het bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het opstellen,
in overeenstemming met de ESEF-vereisten, van de
geconsolideerde financiële overzichten in de vorm van een
elektronisch bestand in ESEF-formaat (hierna “de digitale
geconsolideerde financiële overzichten”) opgenomen in het
jaarlijks financieel verslag beschikbaar op het portaal van de
FSMA (https://www.fsma.be/nl/data-portal).
Het is onze verantwoordelijkheid voldoende en geschikte
onderbouwende informatie te verkrijgen om te concluderen
dat het formaat en de markeertaal van de digitale
geconsolideerde financiële overzichten in alle van materieel

Verslag van de commissaris van 29 maart 2024 over
de Geconsolideerde Jaarrekening van Aannemingsmaatschappij CFE NV
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2023 (vervolg)
6
belang zijnde opzichten voldoen aan de ESEF-vereisten
krachtens de Gedelegeerde Verordening.
Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn
wij van oordeel dat het formaat en de markering van
informatie in de digitale geconsolideerde financiële
overzichten van Aannemingsmaatschappij CFE NV per 31
december 2023 opgenomen in het jaarlijks financieel verslag
beschikbaar op het portaal van de FSMA
(https://www.fsma.be/nl/data-portal) in alle van materieel
belang zijnde opzichten in overeenstemming zijn met de
ESEF-vereisten krachtens de Gedelegeerde Verordening.
Vanwege de technische beperkingen die inherent zijn aan
de tagging van geconsolideerde jaarrekening volgens het
ESEF-formaat, is het mogelijk dat de inhoud van bepaalde
tags in de toelichtingen niet op identieke wijze wordt
weergegeven als de geconsolideerde jaarrekening die bij dit
rapport is gevoegd.
Andere vermeldingen
• Huidig verslag is consistent met onze aanvullende
verklaring aan het auditcomité bedoeld in artikel 11 van
de verordening (EU) nr. 537/2014.
Diegem, 29 maart 2024
EY Bedrijfsrevisoren BV
Commissaris
Vertegenwoordigd door
Marnix Van Dooren *
Partner
* Handelend in naam van een BV
Unique sequential number of EY reports tracking database

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
7
192
STATUTAIRE FINANCIELE STATEN
S
TATUTAIR OVERZICHT VAN DE FINANCIËLE POSITIE EN RESULTATENREKENING
(BEGAAP)
Boekjaar afgesloten op 31 december
(duizend euro)
2023
2022
Oprichtingskosten
0
0
Vaste activa
310.461
268.546
Immateriële vaste activa
112
171
Materiële vaste activa
1.611
780
Financiële vaste activa
308.739
267.595
- Verbonden ondernemingen
308.732
267.585
- Overige
7
10
Vlottende activa
86.221
62.026
Vorderingen op meer dan één jaar
0
0
Voorraden en bestellingen in uitvoering
0
0
Vorderingen op ten hoogste één jaar
8.892
8.545
- Handelsvorderingen
7.319
4.659
- Overige vorderingen
1.573
3.886
Geldbeleggingen
5.009
3.735
Liquide middelen
67.961
46.603
Overlopende rekeningen
4.359
3.143
Totaal der activa
396.682
330.572
Eigen vermogen
142.322
141.190
Kapitaal
8.136
8.136
Uitgiftepremies
116.662
116.662
Herwaarderingsmeerwaarden
0
0
Reserves
6.274
5.438
Overdragen winst (+) of overgedragen verlies (-)
11.251
10.954
Voorzieningen en uitgestelde belastingen
4.006
6.046
Schulden
250.353
183.336
Schulden op meer dan één jaar
90.408
75.248
Schulden op ten hoogste één jaar
156.923
105.214
- Schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen
53
0
- Financiële schulden
35.000
0
- Handelsschulden
5.241
6.599
- Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en social lasten en
ontvangen vooruitbetalingen op bestellingen
922
809
- Overige schulden
115.707
97.806
Overlopende rekeningen
3.022
2.874
Totaal van de passiva
396.682
330.572

Jaarverslag 2023 - CFE
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten
Boekjaar afgesloten op 31 december
(duizend euro)
2023
2022
RESULTATEN
Bedrijfsopbrengsten
19.632
13.072
Bedrijfskosten
(22.653)
(14.482)
- Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen
(225)
(2.129)
- Diensten en diverse goederen
(15.127)
(10.225)
- Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen
(6.321)
(2.572)
- Afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen
315
1.191
- Overige
(1.295)
(747)
Bedrijfsresultaat
(3.021)
(1.410)
Financiële opbrengsten
23.351
79.427
Financiële kosten
(9.268)
(24.793)
Resultaat vóór belastingen
11.062
53.224
Belastingen (heffingen en regularisering)
(9)
(8)
Resultaat van het boekjaar
11.053
53.216
BESTEMMING
Resultaat van het boekjaar
11.053
53.216
Overgedragen resultaat van het vorige boekjaar
10.954
(28.558)
Vergoeding van het kapitaal
(9.921)
(9.969)
Wettelijke reserves
0
0
Overige reserves
(835)
(3.735)
Over te dragen resultaat
11.251
10.954
ANALYSE VAN DE STATUTAIRE FINANCIËLE POSITIE EN VAN HET TOTAALRESULTAAT
Op 31 december 2023, omvatten de schulden op ten hoogste één jaar leningen van 90 miljoen euro die op de bevestigde
kredietlijnen werden opgenomen. De kortlopende schulden omvatten voornamelijk 35 miljoen euro handelspapier en de intra-
groep leningen. De schulden stijgen voornamelijk voor de financiering van de kapitaalverhoging en van de ondergeschikte lening
aan BPI Real Estate Belgium. De vaste activa stijgen voornamelijk vanwege deze transacties.
Het financiële resultaat is in 2023 omvat voornamelijk de dividenden van de filialen CFE Contracting (6 miljoen euro), BPI Real
Estate Belgium (6 miljoen euro), Deep C Holding (2,7 miljoen euro), Green Offshore (2,3 miljoen euro), PPP Betrieb (0,8 miljoen
euro) en PPP Schuelen (1,7 miljoen euro).
In 2022 was het resultaat van CFE positief beïnvloed door het door DEME uitgekeerde dividend (40,8 miljoen euro).
193

ALGEMENE INFORMATIE OVER DE VENNOOTSCHAP
Adres van de zetel
Edmond Van Nieuwenhuyselaan 30, 1160 Brussel
E-mail: info@cfe.be
Website: https://www.cfe.be
Datum van de oprichting, laatste wijziging van de statuten
De Vennootschap werd opgericht bij notariële akte van 24 juni 1880, gepubliceerd in de Bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 27
juni 1880 onder het nummer 911. De statuten werden herhaaldelijk gewijzigd, het laatst bij notariële akte van 29 juni 2022, gepubli-
ceerd in de Bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 8 september 2022 onder het nummer 22107465.
Duur van de vennootschap
Onbepaald
Vennootschapsvorm – Toepasselijk recht
Naamloze vennootschap naar Belgisch recht
Doel van de Vennootschap
De Vennootschap heeft als doel het bestuderen en uitvoeren, in België alsmede in het buitenland, hetzij alleen hetzij gezamenlijk
met andere natuurlijke of rechtspersonen, publiek- of privaatrechtelijk, voor eigen rekening of voor rekening van publiek- of privaat-
rechtelijke derden, van elke aanneming van werken en bouwwerken, in alle en elk van haar beroepen, onder andere elektriciteit en
milieu. Zij kan eveneens diensten aanverwant aan deze activiteiten verlenen, voor de promotie ervan zorgen, deze rechtstreeks o
f
onrechtstreeks uitbaten of in concessie brengen, alsmede eender welke aankoop-, verkoop-, huur-, verhuur- of leasingverrichting
uitvoeren die verband houdt met deze aannemingen.
Zij kan rechtstreeks of onrechtstreeks deelnemingen verwerven, houden of overdragen in iedere bestaande of op te richten ven
-
nootschap of maatschappij, bij wijze van verwerving, fusie, splitsing of anderszins.
Zij kan alle commerciële, industriële, administratieve en financiële verrichtingen uitvoeren of handelingen met betrekking tot
roeren-
de of onroerende goederen verrichten die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met haar doel, zelfs gedeeltelijk, of di
e
van aard zijn om de verwezenlijking ervan te vergemakkelijken of te ontwikkelen, zowel voor haarzelf als voor haar dochteronderne-
mingen.
Kapitaal van de Vennootschap
Geplaatst kapitaal
Bij de sluiting van het boekjaar bedroeg het maatschappelijk kapitaal 8.135.621,14 euro, vertegenwoordigd door 25.314.482 aandelen
zonder vermelding van nominale waarde. Alle aandelen zijn volledig volgestort.
Kapitaalverlaging
Op 29 juni 2022 heeft de Vennootschap haar maatschappelijk kapitaal verlaagd met een bedrag van 33.193.861,28 euro, zonder
schrapping van de bestaande aandelen, na de partiële splitsing van de Vennootschap op die datum.
Toegestaan kapitaal
Overeenkomstig de beslissing van de buitengewone algemene vergadering van 2 mei 2019 kan de Raad van Bestuur in de 5 jaren
vanaf 22 mei 2019 het kapitaal eenmalig of meermaals verhogen met een maximumbedrag van 5.000.000 euro, met of zonder
uitgifte van nieuwe aandelen of van wel of niet ondergeschikte obligaties of van warrants of andere roerende waarden, wel of niet
gebonden aan andere effecten van de Vennootschap.
Overeenkomstig het besluit van de buitengewone algemene vergadering van 29 juni 2022 kan de Raad van Bestuur het toege
-
staan kapitaal ook gebruiken in het geval van een openbaar overnamebod op door de Vennootschap uitgegeven effecten, onder
de voorwaarden en binnen de grenzen van artikel 7:202 WVV. De Raad van Bestuur kan deze bevoegdheden uitoefenen indien het
openbaar overnamebod door de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (“FSMA
”) aan de Vennootschap wordt meegedeeld
uiterlijk drie jaar na de datum van de voornoemde buitengewone algemene vergadering.
De kapitaalverhoging krachtens deze toelating kan worden uitgevoerd volgens de modaliteiten die de Raad van Bestuur beslist, zo
-
als met name door een inbreng in geld of natura, met of zonder uitgiftepremies, door middel van de omzetting van beschikbare of
niet-beschikbare reserves en uitgestelde premies en winsten, met of zonder de uitgifte van nieuwe aandelen volgens de dwingende
bepalingen van het WVV.
Jaarverslag 2023 - CFE
194
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten

Aard van de effecten
De aandelen van de Vennootschap zijn volledig volgestort en zijn op naam of gedematerialiseerd. Elke titularis kan op elk ogenblik
op zijn kosten de omzetting vragen van zijn volgestorte effecten in een andere vorm, binnen de grenzen van de wet, de eigendom,
het vruchtgebruik of de blote eigendom op te heffen. De mede-eigenaren, de vruchtgebruikers en de blote eigenaars dienen zich
respectievelijk te laten vertegenwoordigen door een gemeenschappelijke vertegenwoordiger en de Vennootschap daarvan op de
hoogte te brengen. In het geval van vruchtgebruik zal de blote eigenaar van het aandeel tegenover de Vennootschap worden ver
-
tegenwoordigd door de vruchtgebruiker, tenzij anders overeengekomen tussen de partijen.
Plaats waar de documenten van de Vennootschap kunnen worden geraadpleegd
De statutaire en geconsolideerde jaarrekening van de Vennootschap wordt neergelegd bij de Nationale Bank van België. De geco-
ordineerde versie van de statuten van de Vennootschap kan worden geraadpleegd op de griffie van de ondernemingsrechtbank
van Brussel, afdeling Brussel. Het jaarlijks financieel verslag wordt toegezonden aan de aandeelhouders op naam en aan elke per-
soon die daarom verzoekt. De gecoördineerde versie van de statuten en het jaarlijks financieel verslag zijn eveneens beschikbaar
op de website (www.cfe.be).
Jaarverslag 2023 - CFE
195
Woord van de Voorzitter en CEO Onze ambities en realisaties Beheersverslag Niet-financiële verklaring Financiële staten