1
2021
Sprawozdanie Grupy Kapitałowej
Instal Kraków S.A. na temat
informacji niefinansowych

2
Niniejsze sprawozdanie (dalej zwane „Sprawozdaniem”) zostało sporządzone przez spółkę Instal
Kraków S.A. z siedzibą w Krakowie (w dalszej części sprawozdania zwaną również „Spółką” lub „Instal
Kraków”) w wykonaniu obowiązku określonego w art. 55 ust.2b ustawy o rachunkowości z dnia 29
września 1994 roku (t.j. z dnia 17 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 217) dalej: „Ustawa o
rachunkowości”), z wykorzystaniem Standardu Informacji Niefinansowych (SIN) 2017,
opracowanego przez Fundację Standardów Raportowania oraz Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych.
Treść Sprawozdania obejmuje informacje niefinansowe, dotyczące Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A.
(dalej zwanej również „Grupą Kapitałową” lub „Grupą”), za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31
grudnia 2021 roku, w zakresie zagadnień uznanych przez Spółkę, w wyniku przeprowadzonego dialogu
z interesariuszami i wewnętrznych analiz, za istotne dla oceny rozwoju, wyników i sytuacji Grupy oraz
wpływu jej działalności na zagadnienia, o których mowa w art. 49b ust. 2 pkt 3 Ustawy o rachunkowości.
Spis treści
Obszar zarządczy (G) ............................................................................................................ 3
Model biznesowy i strategia (G.1) ................................................................................................... 3
Strategia ....................................................................................................................................... 9
Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności ............................................................................. 11
Ład zarządczy (G.2) ..................................................................................................................... 13
Struktura Grupy Kapitałowej i ład korporacyjny ................................................................................... 13
Certyfikowane systemy zarządzania ..................................................................................................... 14
System kontroli wewnętrznej ................................................................................................................ 15
Zarządzanie ryzykiem (G.3) .......................................................................................................... 17
Zarządzanie etyką (G.4) ............................................................................................................... 20
Taksonomia ........................................................................................................................ 23
Obszar środowiskowy (E) ................................................................................................... 26
Ryzyka i szanse związane ze zmianami klimatu .............................................................................. 26
Surowce i materiały (E.1) ............................................................................................................. 34
Paliwa i energia (E.2)................................................................................................................... 36
Woda (E.3) ................................................................................................................................. 38
Bioróżnorodność (E.4) ................................................................................................................. 40
Emisje do atmosfery (E.5) ............................................................................................................ 42
Odpady i ścieki (E.6.)................................................................................................................... 45
Pozostałe aspekty bezpośredniego i pośredniego oddziaływania na środowisko (E.7) ....................... 55
Rozszerzona odpowiedzialność środowiskowa: produkty i usługi (E.8.) ........................................... 58
Obszar społeczny i pracowniczy (S) ................................................................................... 63
Korzystanie z pomocy publicznej i zlecenia publiczne (S.1) ............................................................. 63
Korzystanie z pomocy publicznej .......................................................................................................... 63
Zlecenia publiczne ................................................................................................................................. 63
Poziom zatrudnienia i poziom wynagrodzeń (S.2) .......................................................................... 67
Relacje ze stroną pracowniczą i wolność zrzeszania się (S.3) .......................................................... 73
Bezpieczeństwo i higiena pracy (S.4) ............................................................................................ 74
Rozwój i edukacja (S.5) ............................................................................................................... 83
Zarządzanie różnorodnością (S.6) ................................................................................................. 85
Prawa człowieka (S.7) ................................................................................................................. 87
Praca dzieci i praca przymusowa (S.8) .......................................................................................... 89
Społeczności lokalne i zaangażowanie społeczne (S.9) ................................................................... 89
Przeciwdziałanie korupcji (S.10) ................................................................................................... 92
Bezpieczeństwo produktów i konsumentów (S.11) ......................................................................... 94
Komunikacja marketingowa (S.12) .............................................................................................. 102
Ochrona prywatności (S.13) ........................................................................................................ 103
Oznakowanie produktów (S.14) ................................................................................................... 106
Pozostałe kwestie społeczne i rynkowe (S.15) .............................................................................. 108

3
Obszar zarządczy (G)
Model biznesowy i strategia (G.1)
G.1.1 G.1.2
Grupę Kapitałową Instal Kraków S.A. tworzy spółka Instal Kraków S.A.(„Spółka”), jako jednostka
dominująca, wraz z jednostkami zależnymi, to jest spółką Frapol sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (dalej
zwaną również „Frapol”) oraz spółką BTH Instalacje Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (dalej zwaną
również „BTH”). Nadto, podmiotem stowarzyszonym w ramach Grupy Kapitałowej, jednakże
wyłączonym z konsolidacji i tym samym nieobjętym niniejszym Sprawozdaniem, jest spółka Biprowumet
Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie. Od 28 kwietnia 1999 roku akcje Instal Kraków S.A. są notowane na
Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Zgodnie z podziałem sektorowym, stosowanym przez
GPW, Spółka zaliczana jest do sektora Budownictwo przemysłowe.
Od lat Grupa realizuje skomplikowane zadania dla potrzeb nowoczesnego przemysłu, infrastruktury i
środowiska. Wykonała setki obiektów, takich jak oczyszczalnie ścieków, stacje uzdatniania wody,
zakłady produkcyjne, huty, rafinerie oraz obiekty i instalacje dla energetyki. Była również wykonawcą
licznych obiektów użyteczności publicznej, takich jak szpitale, pływalnie, obiekty sportowe, szkoły i
uczelnie wyższe oraz specjalistycznych instalacji dla takich obiektów. W celu dywersyfikacji produktów i
usług, w 2006 roku Spółka rozpoczęła działalność w branży deweloperskiej. Rozpoczęcie produkcji
pierwszych central wentylacyjno-klimatyzacyjnych przez Frapol miało miejsce w 1998 roku. W kolejnych
latach wprowadzono do produkcji nowe urządzenia wentylacyjno-klimatyzacyjne, produkty związane z
systemami przeciwpożarowymi, rekuperacją.
Obecnie, działalność Grupy Kapitałowej koncentruje się w obszarze usług budowlano-montażowych (w
tym sprzedaż usług budowlano-montażowych na rynkach zagranicznych), działalności deweloperskiej (
obejmującej dodatkowo najem oraz dzierżawę posiadanych nieruchomości), wytwarzaniu urządzeń i
konstrukcji dla oczyszczalni ścieków, budynków przemysłowych i kotłów energetycznych oraz produkcji
central wentylacyjnych i elementów instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Dodatkowo, Grupa
świadczy usługi wynajmu sprzętu i środków transportu, badań z zakresu spawalnictwa oraz usługi
serwisowe instalacji wentylacji i klimatyzacji. Przychody ze sprzedaży Grupa osiąga głównie na rynku
polskim (83,2% skonsolidowanych przychodów ogółem).
Potencjał Grupy Kapitałowej pozwala prowadzić kompleksową realizację budowy zakładów
przemysłowych i obiektów budowlanych w formule „pod klucz”. Oferta Frapol, obejmująca elementy
wentylacji i klimatyzacji oraz oferta BTH, obejmująca usługi montażowo-instalacyjne w zakresie sieci
zewnętrznych, instalacji wewnętrznych oraz instalacji wentylacji i klimatyzacji jest komplementarna do
oferty Spółki, stąd możliwe jest wykonywanie w ramach całej Grupy Kapitałowej prac instalacyjno-
budowlanych, począwszy od fazy projektu, obejmującej także projektowanie instalacji wentylacji i
klimatyzacji, do fazy, w której następuje oddanie do użytku gotowego obiektu.
Segmenty operacyjne Grupy Kapitałowej:
Segment budowlano-montażowy jest obszarem działalności skierowanej przez Grupę Kapitałową
głównie do klientów instytucjonalnych oraz biznesowych (jednostek samorządowych, przedsiębiorstw

4
państwowych i prywatnych), polegającej na świadczeniu usług budowlano-montażowych i projektowych
w systemie generalnego wykonawstwa lub jako podwykonawca. Działalność w tym obszarze prowadzą
wszystkie spółki Grupy.
Główne zlecenia realizowane są przez Spółkę w sektorze gospodarki wodno-ściekowej, energetycznym,
budownictwa ogólnego oraz specjalistycznych instalacji technologicznych. W systemie generalnego
wykonawstwa (sporadycznie jako podwykonawca) realizuje ona kompleksowe wykonawstwo
przedsięwzięć w zakresie technologii i instalacji dla uzdatniania wody przemysłowej i komunalnej,
oczyszczania ścieków oraz kanalizacji, instalacji przemysłowych dla sektora energetycznego, instalacji
dla ciepłownictwa i ogrzewnictwa, instalacji oczyszczania spalin, instalacji paliwowych oraz wiele innych
rodzajów instalacji przemysłowych.
Frapol natomiast świadczy, w formie podwykonawstwa, usługi w zakresie montażu wyprodukowanych
instalacji wentylacji i klimatyzacji na rzecz podmiotów realizujących inwestycje w zakresie budowy
budynków użyteczności publicznej (biurowce, hotele, apartamentowce, galerie handlowe, dworce,
lotniska, placówki oświatowe), obiektów rekreacyjno-sportowych (hale sportowe, centra fitness, baseny,
aquaparki), obiektów przemysłowych (magazyny, hale produkcyjne i montażowe, chłodnie) oraz
budownictwa mieszkaniowego.
Z kolei BTH główne zadania realizuje w obszarze inwestycji z zakresu projektowania i wykonawstwa w
zakresie usług budowlano-montażowych, związanych z instalacjami przemysłowymi oraz instalacjami
sanitarnymi, w tym wentylacyjnymi i klimatyzacyjnymi (jako podwykonawca). W ramach swojej
działalności wykonuje również prace remontowe w systemach techniki wentylacyjnej oraz
klimatyzacyjnej, a także świadczy inne usługi budowlane. Oferta kierowana jest do dwóch
podstawowych grup klientów, to jest do instytucji publicznych i spółek Skarbu Państwa – poprzez udział
w przetargach publicznych – regulowanych prawem zamówień publicznych (w szczególności uczelni
wyższych, jednostek administracji publicznej, urzędów, jednostek służby publicznej (straż pożarna,
policja, wojsko, szpitale, itp.) oraz do podmiotów prywatnych – wybranych przedsiębiorstw z różnych
branż (handlowych, usługowych, przemysłowych).
Segment deweloperski stanowi działalność, którą w ramach Grupy prowadzi Spółka. Instal Kraków
realizuje projekty głównie z własnych środków finansowych, unikając w ten sposób obciążania
nieruchomości, na których realizowana jest dana inwestycja, prawami rzeczowymi osób trzecich. Oferta
Spółki obejmuje sprzedaż mieszkań i lokali niemieszkalnych (miejsca postojowe, garaże, komórki
lokatorskie) w ramach zrealizowanych projektów deweloperskich, których przedmiotem są osiedla
mieszkaniowe oraz wynajem lub dzierżawę posiadanych nieruchomości.
Poszczególne przedsięwzięcia deweloperskie realizowane są w podziale na zadania inwestycyjne (etapy).
Uzasadnieniem i kryterium podziału są względy ekonomiczne i prawne, w tym zagospodarowanie ternu,
możliwości geodezyjnego podziału terenu w oparciu o zapisy MPZP. W całym procesie Spółka kładzie
nacisk na utrzymanie wysokiego reżimu kosztowego.
W 2021 roku Spółka oddała do użytkowania V etap osiedla mieszkaniowego „Podgaje”, w ramach
którego wybudowano łącznie 131 lokali mieszkalnych oraz VI etap osiedla mieszkaniowego „Podgaje”,
w ramach którego wybudowano łącznie 100 lokali mieszkalnych. W trakcie realizacji był nadto II etap
osiedla „Podgaje” oraz nowe przedsięwzięcie - I etap osiedla „Mierzeja Wiślana”.
W raportowanym okresie Spółka zawarła łącznie 225 umów przedwstępnych oraz 288 umów
przenoszących własność lokali mieszkalnych.
Segment zagraniczny obejmuje działalność dwóch spółek Grupy, to jest Instal Kraków oraz Frapol,
polegającą na świadczeniu usług budowlano-montażowych poza granicami kraju. Na rynku niemieckim
usługi realizowane są przez te spółki poprzez ich samodzielne oddziały z siedzibą w Moers. Prace
wykonywane są w systemie podwykonawstwa. Wykorzystując swoje wieloletnie doświadczenie, Grupa
oferuje usługi w robotach montażowych i remontowych, w zakresie urządzeń i instalacji
technologicznych w elektrowniach i zakładach przemysłowych, instalacji sanitarnych, w tym klimatyzacji
i wentylacji oraz ogrzewania, centrali cieplnych, instalacji gazów technicznych oraz obróbki odlewów
żeliwnych.
Działalność produkcyjną natomiast prowadzą dwie spółki Grupy: Instal Kraków i Frapol.
Segment produkcji ciężkiej obejmował wytwarzanie przez Spółkę (z wykorzystaniem różnego
rodzaju materiałów, począwszy od zwykłych stali węglowych poprzez stale stopowe nierdzewne,

5
kwasoodporne, żaroodporne, do tworzyw sztucznych) konstrukcji dla budownictwa przemysłowego,
wykonawstwo urządzeń i prefabrykatów do wymiennikowni, kotłowni, stacji uzdatniania wody,
oczyszczalni ścieków, instalacji wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, odpylających, hydroforni i
przepompowni, instalacji odsiarczania i odazotowania spalin, instalacji technologicznych sanitarnych,
konstrukcji stalowych oraz elementów instalacji według indywidualnych projektów dostarczanych przez
zamawiających. Ponadto Spółka ma własne Laboratorium Zakładowe, posiadające Świadectwo Uznania
Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), wydane przez Urząd Dozoru Technicznego, potwierdzające
spełnienie wymagań Warunków Technicznych WUDT-LAB wydanie 2/2021, w którym wykonywane są
badania niszczące i nieniszczące złączy spawanych oraz materiałów hutniczych. Personel wykonujący
powyższe badania posiada wieloletnie doświadczenie, potwierdzone certyfikatami kompetencji stopnia
2, wg normy PN-EN ISO 9712.
W 2021 r. działalność w tym segmencie została istotnie ograniczona. W IV kwartale został zakończony
proces wygaszania działalności Zakładu produkcyjnego w Krakowie. Od 2022 roku produkcja ciężka
wykonywana będzie wyłącznie przez Zakład w Oświęcimiu, który koncentruje się na wytwarzaniu
urządzeń typu zgarniacze osadu, mieszadła prętowe, wymienniki ciepła na potrzeby oczyszczalni
ścieków, wymienniki jonitowe, rurociągi i konstrukcje nośne na potrzeby budynków przemysłowych i
kotłów energetycznych, w przeważającej mierze na potrzeby zadań realizowanych w segmencie
budowlano-montażowym.
Segment produkcji lekkiej dotyczy Frapol i stanowi podstawowy profil działalności tej spółki Grupy.
Produkcja obejmuje urządzenia i elementy takie jak centrale wentylacyjno-klimatyzacyjne, rekuperatory,
zintegrowany system klimatyzacji pomieszczeń czystych, pompy ciepła, systemy oddymiania i
przeciwpożarowe, regulacji przepływu powietrza, tłumiki, kanały i kształtki, kratki, nawiewniki, czerpnie,
wyrzutnie, czy układy sterowania w zakresie central i systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych.
Produkty Frapol dedykowane są dla branży HVAC i mają zastosowanie zarówno w budynkach
użyteczności publicznej (biurowce, hotele, apartamentowce, galerie handlowe, dworce, lotniska,
placówki oświatowe), obiektach rekreacyjno-sportowych (hale sportowe, centra fitness, baseny,
aquaparki), pomieszczeniach o najwyższych wymaganiach higienicznych (szpitale, zakłady
farmaceutyczne, sale operacyjne, pomieszczenia aseptyczne, laboratoria), obiektach przemysłowych
(magazyny, hale produkcyjne i montażowe, chłodnie), jak i w budownictwie mieszkaniowym (domy
energooszczędne i pasywne, lokale mieszkalne i niemieszkalne). Klientami są inwestorzy krajowi i
zagraniczni, głównie realizujący duże inwestycje. Frapol prowadzi szereg badań nad rozwiązaniami
zwiększającymi energooszczędność i bezpieczeństwo produktów, a także dostosowującymi je do
wymagań klientów. W ramach działalności badawczo-rozwojowej, w okresie sprawozdawczym, zostały
przeprowadzone, między innymi, badania ogniowe klap przeciwpożarowych oraz przewodów do
wentylacji pożarowej, badania użytkowe systemu różnicowania ciśnienia, badania parametrów
termicznych central wentylacyjnych, badania rozszerzające wykorzystanie algorytmów neuronowych w
systemach sterowania centralami przemysłowymi oraz domowymi, testy użytkowe prototypów
propanowych pomp ciepła, a także kontynuowane były długofalowe testy instalacji pilotażowych.
Efektem prac badawczych jest opracowanie wielu innowacyjnych rozwiązań w zakresie wentylacji,
klimatyzacji i ogrzewania budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych jedno- i
wielorodzinnych.
Segment pozostałej działalności obejmuje usługi realizowane przez funkcjonujący w Spółce Dział
Techniczno-Eksploatacyjny oraz Dział Zapewnienia Jakości i Spawalnictwa oraz przez Pion Serwisowy
Frapol, skierowane zarówno do klientów instytucjonalnych, jak i indywidualnych. W tym obszarze
działalności, Grupa prowadzi, między innymi, badania złączy spawanych oraz egzaminy spawaczy,
pozwalające uzyskać uprawnienia, kwalifikujące spawaczy do wykonywania połączeń spawanych na
terenie Unii Europejskiej, a także świadczy usługi wynajmu środków sprzętowo-transportowych przez
Instal Kraków. Segment ten obejmuje również usługi serwisowe świadczone przez Frapol, w zakresie
własnych instalacji wentylacji i klimatyzacji oraz dodatkowo, na zlecenie podmiotów zarządzających
budynkami użyteczności publicznej, w zakresie rozwiązań innych producentów. W sprawozdaniach
finansowych, w tym segmencie ujawniane są również skutki prowadzonej działalności finansowej.
Usługi i produkty dostarczane przez Grupę Kapitałową w poszczególnych segmentach
operacyjnych
Segment Usługi i produkty w segmentach

6
Segment
budowlano-
montażowy
[Instal Kraków,
Frapol, BTH]
 wykonanie „pod klucz” obiektów przemysłowych, handlowych, sportowych, użyteczności
publicznej,
 wykonanie specjalistycznych instalacji dla sektora energetycznego, to jest odsiarczania,
odazotowania, odpopielania, odżużlania, transportu pneumatycznego, przygotowania powietrza,
obróbki wody i oczyszczania ścieków, instalacji olejowych,
 wykonawstwo i modernizacje oczyszczalni ścieków komunalnych i zakładowych,
 wykonawstwo suszarni osadów oraz instalacji termicznej przeróbki odpadów,
 wykonawstwo i modernizacje zakładów uzdatniania wody dla celów komunalnych i
przemysłowych, wykonawstwo ujęć wody,
 wykonawstwo i modernizacje stacji demineralizacji wody,
 wykonawstwo instalacji produkcji ozonu i ozonowania wody, pompowni i chlorowni,
 wykonawstwo instalacji technologicznych, sanitarnych i przemysłowych,
 wykonawstwo stacji redukcyjnych gazów technicznych i gazu ziemnego,
 wykonawstwo wymiennikowni i kompaktowych węzłów cieplnych, kotłowni gazowo-olejowych,
systemów wykorzystania biogazu,
 wykonawstwo sieci cieplnych z rur preizolowanych,
 wykonawstwo instalacji sprężonego powietrza, próżni, transportu pneumatycznego,
 dostawa oraz montaż instalacji wentylacji i klimatyzacji w obiektach przemysłowych i
użyteczności publicznej oraz mieszkalnych.
Segment
deweloperski
[Instal Kraków]
 sprzedaż mieszkań i lokali niemieszkalnych (miejsca postojowe, garaże, komórki lokatorskie i
lokale usługowe) w ramach zrealizowanych projektów deweloperskich, obejmujących osiedla
mieszkaniowe,
 zarządzanie i wynajem lub dzierżawa posiadanych nieruchomości.
Segment
zagraniczny
[Instal Kraków,
Frapol]
 remonty oraz montaż urządzeń i instalacji technologicznych w elektrowniach i zakładach
przemysłowych,
 montaż instalacji klimatyzacji i wentylacji,
 montaż instalacji ogrzewania i innych instalacji sanitarnych,
 montaż centrali cieplnych,
 montaż instalacji gazów technicznych,
 obróbka odlewów żeliwnych,
 prace spawalnicze.
Segment produkcji
ciężkiej
[Instal Kraków]
 zbiorniki magazynowania, silosy,
 zgarniacze osadu i mieszadła prętowe,
 wymienniki różnych konstrukcji,
 elementy instalacji wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, odpylających,
 elementy instalacji odsiarczania i odazotowania spalin,
 maszyny i urządzenia dla różnych procesów technologicznych,
 rurociągi i urządzenia do transportu mediów,
 konstrukcje nośne i wsporcze,
 bariery ochronne, podesty i drabiny,
 elementy instalacji według indywidualnych projektów.
Segment produkcji
lekkiej
[Frapol]
 centrale wentylacyjne (dobór centrali do indywidualnych potrzeb, produkcja, montaż i
uruchomienie urządzeń),
 centrale basenowe,
 centrale wentylacyjno-klimatyzacyjne CLEANROOM,
 szafy klimatyzacyjne FRAMEDIC dla pomieszczeń o najwyższych wymogach higienicznych jak:
sale operacyjne, pozostałe pomieszczenia aseptyczne w budynkach służby zdrowia oraz
laboratoria w zakładach farmaceutycznych, optycznych i elektronicznych,

7
 centrale podwieszane AF MINI,
 centrale rekuperacyjne typu ONYX,
 centrale Zenith,
 aparaty grzewczo-wentylacyjne z nagrzewnicą wodną wraz z osprzętem,
 regulatory VAV oraz CAV,
 system przewodów oddymiających typu PD obsługujących jedną strefę pożarową,
 przeciwpożarowe klapy odcinające do instalacji wentylacji bytowej o przekroju kołowym i
prostokątnym;
 przeciwpożarowe klapy odcinające do instalacji wentylacji pożarowej o przekroju prostokątnym;
 zawory przeciwpożarowe,
 klapy zwrotne,
 kanały i kształtki o przekroju prostokątnym i kołowym,
 tłumiki akustyczne prostokątne i kołowe,
 kratki wentylacyjne nawiewne oraz wywiewne stalowe i z aluminium, nawiewniki stropowe,
nasadki regulacyjne do kratek i nawiewników,
 urządzenia regulujące i zakańczające układy wentylacyjne takie jak : podstawy dachowe,
przepustnice do regulacji, czerpnie ścienne i dachowe, wyrzutnie ścienne i dachowe, wywietrzaki
dachowe, króćce brezentowe, drzwi powietrzno-szczelne, okapy,
 sufitowe nawiewniki wirowe,
 nawiewniki, kratki,
 serwis instalacji wentylacji i klimatyzacji.
 stropy laminarne,
 moduły recyrkulacyjne,
 nagrzewnice elektryczne,
 zestaw wyrobów Franec RC do różnicowania ciśnienia w systemach kontroli rozprzestrzeniania
dymu i ciepła,
 skrzynki rozprężne,
 skrzynki rozprężno-tłumiące,
 rozdzielnice zasilająco-sterujące,
 agregat trójgeneracyjny Fragata,
 centrale z wymiennikami ciepła typu MRR,
 elementy systemów sterowania wykorzystujące sieci algorytmów neuronowych.
 pompy ciepła typu powietrze/woda Frapol Prime.
Segment pozostałej
działalności
[Instal Kraków,
Frapol]
 wynajem środków sprzętowo-transportowych,
 bieżące naprawy elektronarzędzi oraz sprzętu spawalniczego,
 prowadzenie egzaminów kwalifikacyjnych spawaczy,
 wykonywanie badań złączy spawanych w Laboratorium spawalniczym Spółki,
 badania niszczące i nieniszczące złączy spawanych,
 odbiory jakościowe wyrobów (zbiorniki ciśnieniowe, konstrukcje stalowe),
 serwis gwarancyjny i pogwarancyjny instalacji wentylacji i klimatyzacji.
Struktura przychodów segmentów operacyjnych Grupy za 2021 rok (dane w tys. zł)
Segment
budowlano-
montażowy
Segment
deweloperski
Segment
zagraniczny
Segment
produkcji
lekkiej
Segment
produkcji
ciężkiej
Segment
pozostałej
działalności
112 247 97 650 63 733 94 218 3 187 9 272

8
29,5 % 25,7 % 16,8 % 24,8 % 0,8 % 2,4 %
W branży budowlanej, w zakresie dotyczącym działalności Grupy Kapitałowej, występuje duża
konkurencja i rywalizacja o pozyskanie zamówień. Znaczącym, niesprzyjającym czynnikiem, jest ciągły
wzrost cen surowców, materiałów i niedobór na rynku podwykonawców oraz pracowników fizycznych
(monterów, spawaczy, ślusarzy, tokarzy). Powyższe czynniki wpływają na wzrost kosztów, powodując
konieczność oferowania usług po wyższych cenach i utrudniając konkurencję. Atutem Grupy jest
wieloletnie doświadczenie, poparte licznymi referencjami, stanowiącymi warunek konieczny rywalizacji
o zamówienia, w szczególności publiczne, jak również umiejętność właściwej, konkurencyjnej wyceny.
Wzrost konkurencyjności Grupa Kapitałowa osiąga bazując na wysoko wykwalifikowanej i
wyspecjalizowanej, doświadczonej kadrze pracowników oraz jakości wykonywanych prac i oferowanych
usług. Obszerny zakres otrzymanych certyfikatów, uprawnień i dopuszczeń powoduje, że możliwa jest
realizacja szerokiego asortymentu urządzeń, których niejednokrotnie nie może produkować wielu
lokalnych konkurentów, zaś atutem Grupy jest jakość uzyskiwanych wyrobów. Dla klientów spoza
sektora publicznego czynnikiem determinującym wybór oferty jest nie tylko cena, ale też znajomość
wykonawcy, jego renoma, posiadane doświadczenie i uprawnienia potwierdzone odpowiednimi
dokumentami i certyfikatami, w tym referencje od wcześniejszych zleceniodawców, co w pewnym
stopniu daje możliwość podnoszenia rentowności w zakresie danego zamówienia.
Z kolei rynek wentylacji i klimatyzacji, na przestrzeni ostatniego 10-lecia, charakteryzował się bardzo
dynamicznym wzrostem. Dotyczy to zarówno zwiększenia ilości podmiotów działających w branży, jak i
wartości potencjału rynku. Niezbędne okazało się wyjście do klienta z pełną ofertą, umożliwiającą
kompleksową realizację inwestycji, to jest obejmującą produkcję, serwis, montaż. Dodatkowy atut
stanowi wysoka jakość produktów oraz obsługa posprzedażowa (serwis gwarancyjny i pogwarancyjny).
W obszarze działalności deweloperskiej, na krakowskim, pierwotnym rynku mieszkań mamy do czynienia
z bardzo dużą konkurencją. Jednocześnie dostrzegalne jest ograniczenie popytu wskutek zmieniających
się warunków gospodarczych, w tym wzrostu stóp procentowych, konieczności kształtowania cen lokali
mieszkalnych na wyższym poziomie w związku z rosnącymi cenami surowców, materiałów i usług, a
także ograniczonej podaży, drożejących gruntów. Spółka stara się przyciągać zainteresowanie jakością
wykonania, standardem wspólnych przestrzeni, zagospodarowaniem terenów zielonych oraz
wewnątrzosiedlowej komunikacji. Niewątpliwie bardzo istotnym czynnikiem w branży deweloperskiej, w
perspektywie co najmniej krótkoterminowej, będą zachowania klientów związane z konfliktem zbrojnym
w Ukrainie, jego rozwojem i następstwami.
Grupa Kapitałowa uwzględnia w strategii biznesowej oraz we wdrożonych politykach i procedurach
aspekty środowiskowe i społeczne oraz własne cele w tym zakresie. Pomimo zakłóceń w fazie realizacji,
związanych z procesem budowlanym, w ostatecznym rozrachunku, jej działalność wpływa na poprawę
stanu środowiska, a także komfortu i jakości życia społeczności lokalnych, o czym mowa bliżej w
częściach E.8 oraz S.9 Sprawozdania.
W przyjętym modelu biznesowym, działalność Grupy jest uzależniona od dostawców towarów/usług.
Zarówno podwykonawcy, jak i dostawcy urządzeń oraz materiałów, weryfikowani są przed rozpoczęciem
realizacji zadania, tak pod kątem sytuacji finansowej, jak również jakości, terminowości, posiadanych
certyfikatów, kwalifikacji kadry, przestrzegania przepisów ochrony środowiska, BHP i wdrożonych
systemów zarządzania, a następnie poddawani wymaganym kontrolom na etapie wykonawstwa. W
segmencie deweloperskim realizacja danego projektu, począwszy od fazy projektowej, do momentu
uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, odbywa się z wykorzystaniem potencjału osób trzecich,
zatrudnianych po przeprowadzeniu procedury oceny i wyboru ofert, z uwzględnieniem kryterium ceny.
Projektowanie powierzane jest każdorazowo wybranemu, doświadczonemu, posiadającemu wymagane
uprawnienia podmiotowi, świadczącemu usługi projektowe, a budowa obiektów realizowana przez
profesjonalny podmiot, w systemie generalnego wykonawstwa, z zastrzeżeniem konieczności uzyskania
każdorazowo zgody na dalsze podzlecenie podwykonawcom części prac. Grupa dąży do tego, aby
dostawcą instalacji wentylacji i klimatyzacji dla generalnych wykonawców była między innymi spółka
zależna Frapol sp. z o.o., a jej montaż realizowała spółka BTH Instalacje sp. z o.o. Sprzedaż natomiast
realizowana jest przez wyodrębnioną komórkę organizacyjną Instal Kraków.

9
Poszczególne kwestie związane z łańcuchem dostaw, w tym jego wpływ na odpowiednie aspekty
działalności Grupy Kapitałowej, zostały bliżej opisane w odnośnych częściach niniejszego Sprawozdania.
Strategia
Misją Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A. (Grupa Kapitałowa; Grupa) jest realizacja inwestycji
budowlanych, w tym przedsięwzięć deweloperskich oraz produkcja instalacji wentylacji i klimatyzacji,
przy wykorzystaniu zaawansowanych technologii, które będą przyjazne dla środowiska naturalnego oraz
w sposób zapewniający wysoką jakość, bezpieczeństwo, komfort użytkowania i satysfakcję klientów, z
poszanowaniem praw i interesów wszystkich grup interesariuszy.
Swoją wizję działalności Grupa określa poprzez konsekwentne budowanie wizerunku partnera godnego
zaufania, budzącego zadowolenie ze współpracy, charakteryzującego się zrównoważonym rozwojem,
systematycznie i planowo dbającego o środowisko oraz troszczącego się o bezpieczeństwo pracy i życia
ludzi.
Strategia Grupy znajduje wyraz we wdrożonych politykach i procedurach oraz w efektach działalności,
w tym efektach finansowych, które uwzględniane są zarówno z perspektywy własnej, jak i wszystkich
grup interesariuszy. Obok prostych, zmierzonych celów, Grupa Kapitałowa formułuje zamierzenia
koncentrujące się między innymi na wzroście, w tym w szczególności wzroście wartości dla
akcjonariuszy, doskonaleniu, ulepszaniu oraz zwiększaniu udziału w rynku. Cele zdefiniowane w oparciu
o strategię zbudowaną w taki sposób pozwalają na elastyczność w zakresie zarządzania i formułowania
oczekiwań wobec pracowników, a jednocześnie stwarzają warunki do kwantyfikacji działań operacyjnych
oraz obiektywnego pomiaru stopnia realizacji działań rozwojowych.
Strategia Grupy Kapitałowej związana jest z kontynuacją działalności w sektorze budownictwa (na rynku
krajowym i zagranicznym), w tym w branży deweloperskiej i HVAC, z uwzględnieniem równoległego
rozwoju poszczególnych segmentów operacyjnych, który jest istotnym czynnikiem, umożliwiającym
stabilny rozwój całej Grupy, w perspektywie zarówno krótko-, jak i długoterminowej, jak również
aspektów społecznej odpowiedzialności. Strategia ta uwzględnia zrównoważony rozwój i obejmuje
następujące cele:
1. Zwiększenie udziału w mieszkaniowym rynku deweloperskim;
2. Zwiększenie skali działalności w obszarze najmu komercyjnego obiektów budowlanych, lokali i innych
powierzchni użytkowych, w tym poprzez poszerzenie działalności o budowę we własnym zakresie i
sprzedaż lub budowę i najem nieruchomości komercyjnych;
3. Udział, jako generalny wykonawca, w inwestycjach w gospodarkę wodno-ściekową,
współfinansowanych ze środków UE, przyznawanych w ramach odpowiednich Programów
Operacyjnych, w tym w szczególności w zakresie poprawy jakości i ograniczenia strat wody oraz
oczyszczania ścieków;
4. Udział w procesie krajowej transformacji energetycznej, jako generalny wykonawca inwestycji
związanych z budową i modernizacją sektora energetycznego (elektrowni, elektrociepłowni) oraz
innych nowoczesnych instalacji przemysłowych, mających na celu między innymi zmniejszenie
szkodliwego wpływu przedsiębiorstw na klimat, środowisko lub zdrowie ludzi;
5. Zwiększenie udziału Frapol sp. z o.o. (Frapol) w krajowym rynku sprzedaży urządzeń oraz instalacji
wentylacyjnych i klimatyzacyjnych;
6. Redukcja negatywnego wpływu na środowisko i zmiany klimatu;
7. Utrzymanie kadry o kluczowych kompetencjach, to jest wykwalifikowanych i doświadczonych
pracowników, zapewniających możliwość realizacji celów.
Elementami strategii Grupy Kapitałowej, z którą zintegrowane są zagadnienia ESG, są cele szczegółowe:

zapewnienie zróżnicowanej oferty w działalności deweloperskiej, w szczególności poprzez
realizację co najmniej dwóch zadań inwestycyjnych równocześnie oraz poszerzenie działalności
o zakres budownictwa jednorodzinnego;

dywersyfikacja geograficzna działalności deweloperskiej – do 2024 r. rozszerzenie obszaru
działalności na co najmniej jedno inne miasto niż Kraków;

redukowanie śladu węglowego netto w cyklu życia budynków realizowanych w ramach inwestycji
deweloperskich Spółki, w szczególności w drodze zwiększenia wykorzystania bezpiecznych,

10
przyjaznych środowisku, nowych technologii i proekologicznych rozwiązań, pozwalających
między innymi zmniejszyć energochłonność budynków w fazie użytkowania (w tym wdrożenie
mikrogeneracji energii, optymalizacja izolacyjności termicznej przegród, zastosowanie
niskoenergetycznych źródeł światła) oraz w drodze odpowiedniego doboru materiałów – od 2022
r. każda nowo projektowana inwestycja mieszkaniowa z urządzeniami wytwarzającymi energię
(np. zastosowanie fotowoltaiki), oświetleniem ledowym, potrójnymi szybami, możliwością
montażu ładowarek dla pojazdów elektrycznych w obiektach wielorodzinnych;

wzrost zaangażowania Frapol w termomodernizacje budynków użyteczności publicznej z
wykorzystaniem urządzeń wchodzących w skład sytemu umożliwiającego dużym obiektom
użytkowym spełnienie wymagań definicji budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na
energię, to jest komponentów będących efektem zrealizowanego przez Frapol projektu
badawczo-rozwojowego pod nazwą „Opracowanie zintegrowanego systemu umożliwiającego
precyzyjną kontrolę mikroklimatu w dużych obiektach użytkowych w celu spełnienia wymagań
dotyczących budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię (nZEB)”;

prowadzenie badań nad unowocześnieniem i poszerzeniem oferty produktów Frapol, zwiększenie
ich energooszczędności, wydajności i bezpieczeństwa, a także komfortu użytkowania;

do roku 2024, całkowita rezygnacja, w ramach działalności segmentu budowlano-montażowego,
z uczestnictwa w budowie nowych jednostek przemysłu energetycznego opartych na węglu;

utrzymanie, systematyczne nadzorowanie i doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania,
obejmującego:

system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2015 i spełniający wymagania
NATO w zakresie zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji AQAP 2110:2016,

system zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2015, oraz

system zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy według normy PN-ISO 45001:2018;

ilość wytworzonych odpadów na jednostkę przychodu, na poziomie nie wyższym niż 2 Mg/1mln;

utrwalanie wizerunku wiarygodnego wykonawcy, dewelopera i partnera, z uwzględnieniem
uczciwych i zgodnych z prawem działań marketingowych;

zadowolenie klientów, między innymi poprzez terminową realizację umów z nimi zawartych i
jakość oferowanych produktów oraz świadczonych usług;

dobre relacje ze społecznością lokalną, między innymi poprzez zaangażowanie społeczne oraz
unikanie działań mogących prowadzić do konfliktu;

zapewnienie równouprawnienia pod względem płci, poprzez zwalczanie dyskryminacji,
przestrzeganie i doskonalenie wewnętrznych regulacji w tym obszarze, zapobieganie lub
ewentualną likwidację nierówności wynagrodzeń pomiędzy kobietami a mężczyznami,
zaangażowanie pracowników w działania wspierające równość w zatrudnieniu oraz utrzymanie
mechanizmów umożliwiających dokonywanie sygnalizacji naruszeń;

przestrzeganie praw człowieka i standardów pracy, utrzymanie i doskonalenie wewnętrznych
procedur w tym zakresie oraz mechanizmów umożliwiających dokonywanie sygnalizacji
naruszeń;

zapobieganie utracie kluczowych pracowników oraz zapewnienie transferu wiedzy pracownikom
mniej doświadczonym, przez ich bardziej doświadczonych kolegów;

zaangażowanie w realizację projektów stanowiących z jednej strony szansę na pozyskanie zleceń
o wyższej rentowności, a z drugiej na zwiększenie doświadczenia i kompetencji pracowników
Spółki,

doskonalenie wewnętrznych procedur kontrolnych i praktyk zarządczych oraz stosowanie w
najszerszym możliwym zakresie „Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW 2021”;

powołanie Zespołu ds. zrównoważonego rozwoju Grupy Kapitałowej.
Na dzień sporządzenia Sprawozdania Grupa Kapitałowa przyjęła na lata 2022-2024 zmienioną,
zaprezentowaną powyżej strategię. W okresie sprawozdawczym obowiązywała jeszcze strategia w
brzmieniu prezentowanym w Sprawozdaniu za rok 2020, która zgodnie z deklaracją Spółki została
zmodyfikowana do wyżej ujawnionej.

11
Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności
Kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności
Opis wskaźnika 2020 2021
Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-montażowym
- stosunek liczby otrzymanych przez Instal Kraków S.A. referencji
do liczby złożonych w badanym okresie wniosków o ich wydanie, w
odniesieniu do zakończonych w tym okresie umów w segmencie
budowlano-montażowym x 100 [%]
50
75
Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie deweloperskim -
stosunek liczby pozytywnych ocen procesu obsługi klienta w
segmencie deweloperskim, do liczby pozyskanych ocen w
ankietach ogółem x 100 [%]
100 100
Wskaźnik rotacji dobrowolnej pracowników
zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich,
kierowniczych i głównych specjalistów,
rozumiany jako współczynnik odejść
(wypowiedzenie umowy przez pracownika lub
jej rozwiązanie za porozumieniem stron na
wniosek pracownika, z wyłączeniem
wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z
przejściem na emeryturę): stosunek liczby
zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich,
kierowniczych i głównych specjalistów, które
odeszły w danym roku obrotowym, do
całkowitej liczby zatrudnionych na takich
stanowiskach według stanu na początek tego
roku [%]*
Grupa
Kapitałowa
n/d*
5,51
Spółka n/d*
2,60
Wskaźnik aktywności w sektorze energetycznym - udział sprzedaży
w zakresie umów związanych z inwestycjami w sektorze
energetycznym w przychodach segmentu budowlano-
montażowego Spółki ogółem x 100 [%]
12,9
2,1
Wskaźnik aktywności w sektorze gospodarki wodno-ściekowej -
udział sprzedaży Instal Kraków w zakresie umów związanych z
inwestycjami w sektorze gospodarki wodno-ściekowej w
przychodach Spółki w segmencie budowlano-montażowym ogółem
x 100 [%]
80,9
94,5
Wskaźnik dynamiki sprzedaży w segmencie
deweloperskim - stosunek liczby sprzedanych
lokali mieszkalnych do liczby sprzedanych lokali
mieszkalnych w roku poprzednim x 100 [%]
Przeniesienia
własności
102
72
Umowy
przedwstępne
i
deweloperskie
138
55
Wskaźnik dynamiki sprzedaży produktów Frapol na rynku HVAC -
stosunek wartości sprzedaży w segmencie produkcji lekkiej, do
wartości tej sprzedaży w roku poprzednim x 100 [%]
86 119
Wskaźnik wypadkowości pracowników (ilość wypadków/średnie
zatrudnienie x 1000)
24,75 22,43
Udział przychodów ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol o
najniższym oferowanym jednostkowym zużyciu energii,
przeznaczonych do budynków mieszkalnych w przychodach ze
sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol przeznaczonych do tego
typu budynków ogółem x 100 [%]
72 75
Masa odpadów na jednostkę przychodów
[Mg/1 mln]
Grupa
Kapitałowa
1,57 1,35
Spółka 0,35 0,47

12
Wynik audytu zewnętrznego w zakresie obowiązującego w Instal
Kraków i Frapol Zintegrowanego Systemu Zarządzania (według
normy PN-EN ISO 9001:2015, dodatkowo w Instal Kraków AQAP
2110:2016 oraz PN-EN ISO 14001:2015 i PN-ISO 45001:2018,),
przeprowadzanego w danym roku obrotowym - utrzymanie
ważności lub otrzymanie nowych certyfikatów zgodności z wyżej
wymienionymi normami [pozytywny/negatywny]
pozytywny pozytywny
Nowo rozpoczęte inwestycje mieszkaniowe z zastosowaniem
technologii zmniejszających energochłonność budynków, w tym z
urządzeniami mikrogeneracji energii [szt.]**
n/d** 1
Liczba zadań w segmencie budowlano-montażowym polegających
na budowie nowych jednostek przemysłu energetycznego opartych
na węglu**
n/d** 1
* Wskaźnik w zaprezentowanym brzmieniu wyznaczono w roku 2021, stąd brak wartość tego wskaźnik za rok 2020.
** Wskaźnik wyznaczony w roku 2021, stąd brak wartość tego wskaźnik za rok 2020.
Wartości kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności wskazują na realizację przez Grupę
większości jej założeń strategicznych, pomimo wykazywania pewnych różnic w stosunku do roku 2020.
Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-montażowym uległ znacznemu wzrostowi w
stosunku do roku 2020, zaś w segmencie deweloperskim r/r utrzymuje się na najwyższym poziomie.
Spadek wskaźnika aktywności w sektorze energetycznym jest następstwem wykorzystywania przez
Spółkę zwiększonej liczby ogłaszanych przetargów w sektorze gospodarki wodno-ściekowej i
zaangażowaniem w przedsięwzięcia z tego obszaru, co potwierdza znaczny wzrost odnośnego wskaźnika
aktywności w stosunku do roku 2020. W 2021 r. (w segmencie budowlano-montażowym) realizowane
były przez Spółkę roboty w ramach 21 zadań inwestycyjnych, które związane były głównie z projektami
budowy lub modernizacji w sektorze komunalnej gospodarki wodno-ściekowej. W obszarze
pracowniczym, wskaźnik rotacji dobrowolnej pracowników na stanowiskach dyrektorskich,
kierowniczych i głównych specjalistów wyniósł w Grupie 5,51%, przy czym jest to wskaźnik
opomiarowany w takim ujęciu od 2021 r., stąd dane porównawcze będą analizowane i komentowane w
kolejnych okresach sprawozdawczych. W okresie sprawozdawczym wskaźnik wypadkowości uległ
obniżeniu w stosunku do roku 2020, co istotne przy niższym poziomie średniego, rocznego zatrudnienia
w Grupie. Z kolei niższy wskaźnik dynamiki sprzedaży w segmencie deweloperskim w stosunku do roku
2020 był następstwem słabszego popytu w III i IV kwartale 2021 roku, w tym w stosunku do oferty
Spółki w związku z wprowadzeniem do sprzedaży VI etapu Osiedle Podgaje po wyższych cenach, przy
jednoczesnym, niemal całkowitym, wyprzedaniu lokali mieszkalnych z poprzednich etapów.
W ujęciu skonsolidowanym wskaźnik masy odpadów na jednostkę przychodu prezentuje niższą wartość
w stosunku do jego wartości w roku 2020. Wyższa wartość w ujęciu jednostkowym nie wynika z braku
realizacji przez Spółkę przyjętej polityki w tym zakresie, lecz jest związany z wygaszeniem działalności
zakładu produkcyjnego w Krakowie i przygotowaniem zajmowanych przez ten zakład budynków pod
najem, między innymi poprzez likwidację starego, niesprawnego, nienadającego do ponownego użytku
sprzętu.
W Grupie uzyskano także wyższy wskaźnik dynamiki sprzedaży produktów Frapol na rynku HVAC w
stosunku do wartości tego wskaźnika w roku 2020, a także wyższy wskaźnik udziału przychodów ze
sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol o najniższym oferowanym jednostkowym zużyciu energii,
przeznaczonych do budynków mieszkalnych w przychodach ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych
Frapol przeznaczonych do tego typu budynków ogółem. Wzrost wskaźnika dynamiki sprzedaży
produktów Frapol wynika z ożywienia na rynku budowlanym w 2021 roku po czasowym spowolnieniu w
2020 roku wywołanym wybuchem pandemii COVID-19. Wzrost wskaźnika przychodów ze sprzedaży
urządzeń o najniższym JZE wynika ze wzrostu świadomości nabywców w zakresie wyboru urządzeń
energooszczędnych i ekologicznych, ciągłego poszerzania oferty Frapol w tej grupie urządzeń oraz
zwiększenia ich innowacyjności i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców.
Wpływ pandemii COVID-19 na działalność
Skutki pandemii koronawirusa COVID-19 i działań na szczeblu państwowym, mających na celu
przeciwdziałanie jego rozprzestrzenianiu, nie miały w okresie sprawozdawczym istotnego wpływu na
działalność Grupy w poszczególnych segmentach operacyjnych. Priorytetem Spółki było zapewnienie

13
ciągłości usług oraz zagwarantowanie bezpiecznych warunków pracy pracownikom. Niemniej jednak,
wciąż utrzymujące się zagrożenie epidemiczne nie pozwala na oszacowanie terminu zakończenia
pandemii, a także jej dalszych skutków gospodarczych, które przekładać się będą na sytuację finansową
i decyzje inwestycyjne klientów Grupy, w szczególności mając na uwadze pojawiające się kolejne
zagrożenia, wynikające z konfliktu zbrojnego w Ukrainie i jego następstw.
W segmencie deweloperskim proces zawierania umów przenoszących własność lokali mieszkalnych
przebiegał w okresie sprawozdawczym bez przeszkód. Budowy inwestycji deweloperskich (etap VI i II
osiedla „Podgaje” oraz etap I osiedla „Mierzeja Wiślana”) realizowane były bez przestojów, zgodnie z
harmonogramem, w postępowaniach przed organami administracyjnymi nie odnotowano opóźnień,
odbiory budynków przebiegały zgodnie z nowymi regulacjami wprowadzonymi na czas trwania epidemii.
W segmencie zagranicznym i budowlano-montażowym, sytuacja na budowach była stabilna. Niezależnie
była ona monitorowana na bieżąco, tak aby w razie potrzeby podjąć odpowiednie kroki dotyczące
organizacji pracy i wykonać zobowiązania w terminie. Realizacja zleceń przebiegała bez przestojów, w
trybie nie odbiegającym od normy (ryzyko w tym obszarze i sposób zarządzania nim zostały szerzej
opisane w części S.1 Sprawozdania).
W segmencie produkcji lekkiej Grupa odnotowywała trudności w dostępności komponentów do urządzeń
i w zakresie logistyki dostaw, co miało wpływ na potrzebę utrzymywania wyższych stanów
magazynowych i związane z tym wyższe zaangażowanie kapitałowe.
Ład zarządczy (G.2)
Struktura Grupy Kapitałowej i ład korporacyjny
G.2.1
Grupę Kapitałową Instal Kraków S.A. tworzą:

Instal Kraków Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie - jednostka dominująca,

Frapol Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie – jednostka zależna (78,89% udziałów Instal Kraków),

BTH Instalacje Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie – jednostka zależna (Instal Kraków i Frapol
po 50% udziałów),

Biprowumet Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie – jednostka stowarzyszona (32,92% udziałów
Instal Kraków).
Spółka Biprowumet Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie jest wyłączona z konsolidacji i tym samym nie
została objęta niniejszym Sprawozdaniem.
Organami w każdej ze spółek Grupy jest:

14

Zarząd, który prowadzi sprawy danej spółki i reprezentuje ją na zewnątrz,

Rada Nadzorcza, sprawująca nadzór nad działalnością danej spółki, we wszystkich jej
dziedzinach,

odpowiednio, Walne Zgromadzenie lub Zgromadzenie Wspólników, wykonujące nadzór
właścicielski.
Zarządy spółek Grupy sprawują stały nadzór operacyjny nad realizowanymi przez nie projektami, we
wszystkich obszarach działalności tych podmiotów. W Radzie Nadzorczej każdej ze spółek zależnych,
członkiem jest co najmniej jeden przedstawiciel organu zarządzającego Spółki.
Dwie spółki Grupy, to jest Instal Kraków oraz Frapol, posiadają wyodrębnione, następujące oddziały:

Instal Kraków: oddział w RFN z siedzibą w Moers,

Frapol: oddział w RFN z siedzibą w Moers oraz oddział z siedzibą w Warszawie.
Wobec akcjonariuszy Spółki, Grupa prowadzi politykę uczciwego i rzetelnego informowania o bieżącej
kondycji. Stałe wypełnianie obowiązków, jakie nałożone są na spółki publiczne, w zakresie cyklicznego
przekazywania do publicznej wiadomości sprawozdań finansowych oraz informowania o istotnych
zdarzeniach w Grupie, powoduje zwiększenie przejrzystości i ułatwia akcjonariuszom podejmowanie
decyzji inwestycyjnych. Spółki zależne są zobowiązane w należyty sposób, w tym zgodny z
obowiązującymi w Grupie Kapitałowej wewnętrznymi regulacjami, przekazywać Instal Kraków wszelkie
informacje wymagające publikacji, zapewniając Spółce możliwość wywiązania się z tego obowiązku
zgodnie z przepisami prawa.
Do 30.06.2021 roku Spółka podlegała zasadom ładu korporacyjnego określonym w „Dobrych Praktykach
Spółek Notowanych na GPW 2016”. Od dnia 01.07.2021 roku Spółka przyjęła zbiór zasad ładu
korporacyjnego, określony w „Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW 2021”. W zakresie
zasad, od których stosowania odstąpiła, zgodnie z regułą „comply or explain”, dokonywane jest
stosowne wyjaśnienie. Spółka systematycznie, w raportach rocznych, przekazuje informacje w
przedmiocie ładu korporacyjnego.
Informacje bieżące, poufne i okresowe podawane są do publicznej wiadomości terminowo i zgodnie z
przepisami prawa oraz obowiązującymi w Grupie Kapitałowej „Indywidualnymi Standardami
Raportowania”. Wspomniany dokument pełni rolę pomocniczą, wspomagającą, w zapewnieniu
niezwłocznego raportowania informacji poufnych, ich właściwej identyfikacji i zachowania poufności do
czasu publikacji w przypadku zaistnienia konieczności opóźnienia podania do publicznej wiadomości, a
także w zakresie raportowania o innych zdarzeniach niż stanowiące informacje poufne. Zawiera on
także, obok określenia zasad postępowania i środków zapewniających ich realizację, otwarty,
przykładowy i pomocniczy katalog zdarzeń, które w przypadku zaistnienia mogą stanowić informację
poufną. Niemniej jednak, niezależnie, poszczególne okoliczności są na bieżąco identyfikowane,
monitorowane oraz kwalifikowane w oparciu o definicję określoną w art. 7 Rozporządzenia MAR.
Powyższe umożliwia akcjonariuszom dostęp do informacji o Spółce, jej działaniach, planach oraz
osiąganych wynikach finansowych.
Certyfikowane systemy zarządzania
G.2.2
W Grupie Kapitałowej zostały wdrożone, są utrzymywane i systematycznie nadzorowane, następujące
certyfikowane systemy zarządzania:

system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2015, wdrożony w dwóch spółkach
Grupy: Instal Kraków oraz Frapol, spełniający dodatkowo w Instal Kraków wymagania NATO
dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, rozwoju i produkcji AQAP 2110:2016,

system zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2015, wdrożony w dwóch
spółkach Grupy: Instal Kraków oraz Frapol,

system zarzadzania bezpieczeństwem i higieną pracy według normy PN-ISO 45001:2018 ,
wdrożony w dwóch spółkach Grupy: Instal Kraków oraz Frapol.
Wyżej wymienione systemy zarządzania składają się w obu spółkach na Zintegrowany System
Zarządzania (dalej również odpowiednio „ZSZ”).

15
Spółka BTH przyjęła do stosowania Politykę Zintegrowanego Systemu Zarządzania Instal Kraków oraz
zobowiązała się przestrzegać zasad tej polityki i kierować się jej celami, w zakresie i przy pomocy
procedur odpowiednich do skali i profilu działalności tej spółki. Z uwagi na rozmiar działalności BTH, w
organizacji tej jednostki nie zostały wdrożone, w wymagany dla celów certyfikacji sposób i w
wymaganym zakresie, poszczególne systemy zarządzania i procedury nimi objęte. Koszty wdrożenia i
utrzymywania przedmiotowych systemów przewyższają w przypadku tej spółki korzyści z tego płynące.
Spełnienie wymagań powyższych norm i standardów jest potwierdzone następującymi certyfikatami:

Certyfikat dla systemu zarządzania jakością wg PN-EN ISO 9001:2015, wydany przez TÜV NORD
Polska Sp. z o.o. dla Instal Kraków, ważny do 13.06.2022 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania środowiskowego wg PN-EN ISO 14001:2015, wydany przez
TÜV NORD Polska Sp. z o.o. dla Instal Kraków, ważny do 13.06.2022 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-ISO 45001:2018,
wydany przez TÜV NORD Polska Sp. z o.o. dla Instal Kraków, ważny do 19.07.2022 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania jakością, potwierdzający spełnienie wymagań ISO 9001:2015
oraz AQAP 2110:2016, wydany przez Centrum Certyfikacji Jakości Wojskowej Akademii
Technicznej w Warszawie dla Instal Kraków, ważny do 05.07.2024 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania jakością wg PN-EN ISO 9001:2015, wydany przez TÜV
Rheinland Polska Sp. z o.o. dla Frapol, ważny do 22.09.2024 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania środowiskowego wg PN-EN ISO 14001:2015, wydany przez
TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. dla Frapol, ważny do 31.08.2023 roku,

Certyfikat dla systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-ISO 45001:2018,
wydany przez TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. dla Frapol, ważny do 12.08.2023 roku.
Ponadto, w Instal Kraków został opracowany i wdrożony, w ramach systemu zarządzania jakością wg
normy PN-EN ISO 9001, certyfikowany przez DVS ZERT GmbH system Zakładowej Kontroli Produkcji
(ZKP), zgodny z normą PN-EN 1090-1:2009+A1:2012. System Zakładowej Kontroli Produkcji
funkcjonuje również we Frapol, gdzie spełnia wymogi szeregu norm, a między innymi: PN-EN
15650:2010, PN-EN 12101-7:2012, PN-EN 12101-8:2012.
System kontroli wewnętrznej
G.2.3
Kontrola wewnętrzna w Grupie sprawowana jest w formie:

kontroli funkcjonalnej, do której wykonywania zobowiązani są wszyscy pracownicy zajmujący
stanowiska związane z nadzorowaniem i kontrolą w ramach obowiązków służbowych,

kontroli instytucjonalnej (w Instal Kraków i Frapol) prowadzonej przez osobę lub jednostkę
upoważnioną do kontroli, zgodnie z przepisami prawa lub wewnętrznymi regulacjami
obowiązującymi w spółkach Grupy.
Elementy systemu kontroli wewnętrznej w Grupie Kapitałowej stanowią działania nadzorcze realizowane
przez Komitet Audytu, funkcjonujący w ramach Rady Nadzorczej Spółki, kontrole oraz okresowe badania
i postępowania wyjaśniające w aspektach zarządzanych przez Zespoły ds. Etyki wraz z dyrektorami
pionów organizacyjnych spółek Grupy (zagadnienia etyczne i praw człowieka) oraz audyty wewnętrzne
i kontrole, w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków, Frapol), w obszarach objętych wdrożonym w tych
spółkach ZSZ. W Radzie Nadzorczej każdej ze spółek zależnych członkiem jest co najmniej jeden
przedstawiciel organu zarządzającego Instal Kraków, zapewniając w ten sposób stały nadzór nad
działalnością danej spółki we wszystkich jej dziedzinach. Do kompetencji Komitetu Audytu należy
w szczególności:

monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, w tym analiza okresowych sprawozdań
finansowych oraz kontrolowanie terminowości poszczególnych etapów procesu
sprawozdawczości finansowej, przedkładanie zaleceń mających na celu zapewnienie rzetelności
procesu sprawozdawczości finansowej,

przedstawianie Radzie Nadzorczej opinii i rekomendacji w zakresie oceny rocznych sprawozdań
finansowych,

16

analiza i przedstawianie Radzie Nadzorczej rekomendacji w zakresie oceny sprawozdań Zarządu
z działalności Spółki oraz wniosków Zarządu co do podziału zysku i pokrycia strat w danym roku
obrotowych,

monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego oraz
zarządzania ryzykiem,

monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej,

kontrolowanie i monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej, w
szczególności w przypadku świadczenia przez firmę audytorską usług innych niż badanie.
System kontroli wewnętrznej funkcjonuje w oparciu o przepisy prawa oraz postanowienia
obowiązujących w Grupie Kapitałowej wewnętrznych regulacji, w tym polityk, regulaminów, instrukcji,
zarządzeń i procedur.
Istotnym elementem kontrolnym, zapewniającym rzetelność oraz przejrzystość sprawozdań
finansowych Grupy, jest system informatyczny za pomocą którego prowadzone są księgi rachunkowe.
W Grupie Kapitałowej stosowane są jednolite zasady rachunkowości, których poprawność weryfikowana
jest przez pion finansowy Spółki. Sprawozdania finansowe podlegają badaniu przez niezależnego
biegłego rewidenta.
W obszarze zgodności z prawem i wewnętrznymi regulacjami, system kontroli wewnętrznej jest
wspierany przez funkcjonujący w Grupie system etyczny. W Spółce pracownicy mogą dodatkowo
dokonać anonimowego zgłoszenia naruszenia prawa, obowiązujących w Spółce procedur i norm
etycznych, zgodnie z „Procedurą anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących w
spółce Instal Kraków S.A. procedur i standardów etycznych”, szczegółowo opisaną w części G.4
Sprawozdania.
W Spółce kontrolę wewnętrzną wspiera monitoring, realizowany na podstawie procedury
Zintegrowanego Systemu Zarządzania „Monitorowanie” (SQ 2001), która określa zasady postępowania
i dokumentowania działań podczas monitorowania działalności budowlano-montażowej i produkcyjnej
w aspektach: społecznym (monitoring poziomu satysfakcji klienta, odpowiedzialny marketing
(akwizycja), jakość, bezpieczeństwo i zgodność z normami produktów), bezpieczeństwa i higieny pracy
oraz środowiskowym oraz na podstawie procedury „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” (SQ
0903), która przewiduje również zasady rozliczenia zamówienia oraz stały monitoring ze strony
dyrektora pionu w zakresie stanu realizacji budżetu pod kątem wystąpienia w nim wartości
odbiegających od oczekiwanych, między innymi na podstawie karty budżetu budowy, harmonogramów
rzeczowo-finansowych oraz planów finansowania budowy.
Wdrożony w Spółce system kontroli wewnętrznej przewiduje w strukturze organizacyjnej stanowisko
osoby wykonującej powierzone zadania w tym zakresie, działającej w wyodrębnionej komórce
organizacyjnej i podległej bezpośrednio Dyrektorowi Generalnemu – Prezesowi Zarządu oraz
wykonywanie przez tą osobę, w ramach pełnionych obowiązków, badania zgodności kontrolowanych
operacji, stanów faktycznych i działalności komórek organizacyjnych Spółki z przepisami prawa,
normami i obowiązującymi w Spółce wewnętrznymi regulacjami.
Niezależnie, Spółka przewidziała w strukturze stanowisko Specjalisty ds. controllingu, którego zadaniem
jest między innymi, uczestnictwo w procesie rozliczeń porównawczych jednostek organizacyjnych i
budów z planowanym budżetem.
Do mechanizmów kontroli stosowanych przez Spółkę zaliczyć zatem należy m.in.:

regulacje wewnętrzne (procedury, regulaminy, polityki i inne) – definiujące sposób
postępowania przez jednostki/komórki organizacyjne i zatrudnionych w nich pracowników;

strukturę organizacyjną i podział obowiązków – podział zadań i uprawnień przydzielonych
pracownikom na poszczególnych stanowiskach, w tym w celu zapobiegania sytuacjom, w
których pracownik kontroluje samego siebie lub istnieje potencjalny konflikt interesów;

system zatwierdzania operacji finansowych i gospodarczych – system zatwierdzania decyzji i
czynności wykonywanych przez pracowników na poszczególnych stanowiskach w ramach
danego procesu;

ewidencję (i jej proces) operacji finansowych i gospodarczych w dedykowanych systemach
informatycznych: operacyjnych, księgowym i sprawozdawczym – obowiązki rejestrowania i

17
przechowywanie określonych rodzajowo danych wprowadzonych i generowanych w danym
systemie;

kontrolę dostępu – zestaw uprawnień dostępu do określonego obszaru, systemu, procesu;

inwentaryzację – porównywanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie
składników majątkowych i źródeł ich pochodzenia;

kontrolę fizyczną – mechanizmy ochrony przed nieuprawnionym, fizycznym dostępem do
terenów i pomieszczeń Spółki, w tym zestaw uprawnień dostępu do określonego, fizycznie
wydzielonego obszaru;

samokontrolę – weryfikacja prawidłowości własnych działań, dokonywana przez pracownika w
toku wykonywania przez niego czynności operacyjnych.
Funkcjonujący system kontroli wewnętrznej pozwala na identyfikację niezgodności, formułowanie
odpowiednich wniosków i podejmowanie ewentualnych działań korygujących.
W Instal Kraków oraz we Frapol, to jest w spółkach Grupy, w których wdrożono procedury ZSZ, zasady
prowadzenia wewnętrznych audytów w obszarach objętych ZSZ określa procedura „Audyty
wewnętrzne”. Audyty te stanowią istotne narzędzie wspierające kontrolę w Grupie w aspektach
uregulowanych ZSZ, w tym zarządzanie inherentnymi ryzykami. Program audytów wewnętrznych
obejmuje wszystkie jednostki i komórki organizacyjne, mające wpływ na jakość, BHP oraz ochronę
środowiska, a ich częstotliwość ustalana jest w oparciu o sprawozdania z wcześniejszych audytów,
programy działań korygujących audytowanego, dane dotyczące jakości (protokoły kontroli, protokoły
badań), protokoły kontroli stanu BHP oraz ewentualne reklamacje klientów. Audyt obejmuje trzy etapy:

wstępną kontrolę dokumentów i wymagań,

rozmowy z pracownikami odpowiedzialnymi za realizację działań objętych audytem,

badanie praktyczne i zbieranie dowodów.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, audytorzy sporządzają protokoły niezgodności.
Niezgodności muszą być udokumentowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny, poparte dowodami
oraz przedstawione z odniesieniem do określonych wymagań norm lub dokumentów Zintegrowanego
Systemu Zarządzania. Audytowany jest zobowiązany do określenia i realizacji działań korygujących,
które prowadzone są do momentu osiągnięcia pozytywnego wyniku audytu.
Zarządzanie ryzykiem (G.3)
G.3.1 G.3.2
Zarząd Spółki stale monitoruje i analizuje wszelkie ryzyka strategiczne oraz operacyjne, zarówno te
wewnętrzne, jak i zewnętrzne, mogące wywrzeć wpływ na działalność Grupy Kapitałowej lub zakłócić
osiągnięcie założonych przez nią celów, a w szczególności celom tym zagrozić. Analogiczne czynności
podejmują organy pozostałych spółek Grupy Kapitałowej. W Spółce opisane ryzyka są ujmowane w
formie ewidencyjnej, podlegającej okresowym przeglądom i ocenie Zarządu, w oparciu o uprzednią
ocenę dokonywaną przez dyrektorów pionów w uzgodnieniu właściwymi jednostkami/komórkami
organizacyjnymi Spółki.
Identyfikacji i oceny ryzyka dokonują również poszczególne jednostki organizacyjne Grupy, których
działalność narażona jest na danego rodzaju ryzyko i współuczestniczą w zarządzaniu tym ryzykiem.
Monitoring i zarządzanie ryzykiem, ograniczające wpływ niepewności na realizację celów organizacji,
objęte są regulacjami wewnętrznymi, w tym instrukcjami i zarządzeniami dotyczącymi zakresów
działania poszczególnych jednostek.
W oparciu o Zintegrowany System Zarządzania, w obszarach nim objętych, zarządzanie ryzykiem w
spółkach Grupy posiadających wdrożony ZSZ obejmuje: aspekty społeczne (stosunki z klientami, w tym
monitoring poziomu satysfakcji klientów, bezpieczeństwo, w tym jakość produktów i ich zgodność z
normami, odpowiedzialne prowadzenie marketingu aktywnego i pasywnego, wpływ na społeczność
lokalną), środowiskowe, bezpieczeństwa i higieny pracy, uwarunkowania polityczne oraz lokalne
uwarunkowania prawne. W Spółce zarządzanie to odbywa się między innymi zgodnie ze zintegrowaną
procedurą ZSZ „Zarządzanie ryzykiem”, a we Frapol w oparciu o odpowiednie, poszczególne procedury
dotyczące danego obszaru.

18
Proces zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej obejmuje jego identyfikację, analizę, nadzorowanie
oraz redukowanie. W ramach identyfikacji, Grupa określa obszary występowania ryzyka, przyczyny i
prawdopodobieństwo jego wystąpienia, zagrożenia i ich skutki w poszczególnych obszarach. W procesie
analizy określa się między innymi wielkość ryzyka dla poszczególnych obszarów lub przedsięwzięć oraz
typuje elementy ryzyka, mające największy wpływ na ryzyko całkowite. W obszarach objętych ZSZ
przyjęto opisową (bezwymiarową) metodę analizy, w której dokonuje się podziału ryzyka na
akceptowalne i nieakceptowalne. W przypadku wystąpienia ryzyka nieakceptowalnego, osoba
odpowiedzialna za obszar, w którym takie ryzyko zostało zidentyfikowane, przygotowuje propozycję
działań obniżających je do poziomu akceptowalnego. We Frapol przyjęto trzystopniową skalę oceny
ryzyka: małe, dla którego nie trzeba podejmować działań, średnie, przy którym proces należy
monitorować oraz duże, gdy należy podjąć działania. W Spółce przyjęto opisową metodę analizy, w
której dokonywany jest podział ryzyka na akceptowalne i nieakceptowalne. W przypadku wystąpienia
ryzyka nieakceptowalnego, osoba odpowiedzialna za obszar, w którym takie ryzyko zostało
zidentyfikowane, przygotowuje propozycję działań obniżających je do poziomu akceptowalnego. Na tej
podstawie podejmowane są stosowne decyzje i określane odpowiednie działania. Nadzorowanie oraz
redukowanie ryzyka obejmuje zaplanowanie określonych działań związanych z obniżeniem ryzyka,
przygotowanie zasobów do ich realizacji, przeprowadzenie działań redukujących ryzyko i określenie ich
skuteczności. W obszarach objętych ZSZ działania te realizowane są przede wszystkim zgodnie z
procedurami: „Zarządzanie ryzykiem” oraz „Działania korygujące” (we Frapol zgodnie z zapisami
zawartymi w procedurach: „Doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania” oraz „Działania
korekcyjne i korygujące”), określającymi zasady postępowania przy ich podejmowaniu, wykonywaniu i
dokumentowaniu, począwszy od wykrycia niezgodności lub zagrożenia jej wystąpieniem, poprzez analizę
występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących.
Dodatkowo, stosowne szczegółowe polityki, zasady i procedury przyjęte w Grupie, a opisane w dalszej
części Sprawozdania, wspierają proces zarządzania objętymi nimi aspektami i inherentnymi ryzykami.
W obszarach objętych Sprawozdaniem, to jest w zakresie zagadnień społecznych, pracowniczych,
środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji, Grupa
Kapitałowa zidentyfikowała jako istotne, następujące ryzyka, mogące potencjalnie, niekorzystnie
wpłynąć na te zagadnienia:
1. Obszar społeczny:

ryzyko niedotrzymania warunków zawartej z klientem umowy (nieterminowej realizacji
zamówienia lub projektu), w tym w związku z COVID-19,

ryzyko zwrotu pomocy uzyskanej przez Frapol oraz BTH w związku z pandemią COVID 19 w
przypadku w przypadku niewłaściwego wydatkowania środków, nierozliczenia otrzymanych
świadczeń i środków, negatywnego wyniku kontroli wydatkowania środków, niewywiązania się z
obowiązku niewypowiadania umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników w okresie
pobierania świadczeń ora złożenia niezgodnie ze stanem faktycznym oświadczeń warunkujących
udzielenie świadczeń,

ryzyko związane z jakością produktu lub usługi (wystąpienia wad, ich nieterminowego usunięcia),

ryzyko nieetycznych działań pracowników Grupy Kapitałowej, dostawców towarów/usług oraz
podmiotów sponsorowanych lub obdarowanych,

ryzyko utraty zdolności wykonania przez dostawcę towarów/usług powierzonego zadania, w
następstwie braku płatności ze strony spółki Grupy,

ryzyko związane z relacjami: z klientem, kontrahentami, lokalną społecznością,

ryzyko marketingu naruszającego prawa konsumenta w działalności deweloperskiej,

ryzyko niezgodności związanych z niewłaściwym oznakowaniem produktów Grupy Kapitałowej,

ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych, to jest ryzyko naruszenia bezpieczeństwa,
prowadzącego do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty,
zmodyfikowania lub nieuprawnionego ujawnienia bądź dostępu do przetwarzanych danych
osobowych.
2. Obszar pracowniczy:

19

ryzyko związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, a w szczególności ryzyko wypadków przy
pracy (w szczególności przy pracach niebezpiecznych) i chorób zawodowych, oraz wynikające z
epidemii COVID 19,

ryzyko związane z naruszeniem zasad BHP przez dostawców towarów/usług,

ryzyko związane z nieprzestrzeganiem zasady równego traktowania w zatrudnieniu,

ryzyko utraty kluczowych pracowników oraz niepozyskania wykwalifikowanych, doświadczonych
kandydatów,

ryzyko niskiego poziomu motywacji, zaangażowania i efektywności po stronie pracowników
(rutynowość działań),

ryzyko braku wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy pracownikami,

ryzyko niewystarczających kompetencji po stronie pracowników,

ryzyko pogorszenia wizerunku Grupy Kapitałowej jako pracodawcy.
3. Obszar środowiska naturalnego:

ryzyko związane z dostosowaniem działalności do zmian przepisów prawa dotyczących
przeciwdziałania globalnym zmianom klimatu, w tym wymogów przepisów prawa UE odnoszących
się do kwalifikacji działalności jako zrównoważonej środowiskowo,

ryzyko technologiczne związane ze wzrostem wymagań dotyczących energochłonności lub
wydajności oferowanych produktów, konieczności inwestycji w nowe technologie,

ryzyko rynkowe związane ze wzrostem cen energii, paliw i materiałów

ryzyko rynkowe wynikające ze zmieniających się oczekiwań i zachowań konsumentów,

ryzyko awarii oddziałujących na środowisko, w procesie produkcyjnym lub świadczenia usług,

ryzyko zwiększenia ilości wytwarzanych odpadów (w Spółce w szczególności ponad limit
określony posiadanym pozwoleniem na wytwarzanie odpadów),

ryzyko związane z odpadami powstałymi w wyniku zakończenia cyklu życia produktów Frapol,

ryzyko związane ze składowaniem i wykorzystywaniem w procesie produkcji substancji i
preparatów niebezpiecznych,

ryzyko związane ze wzrostem emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery, w szczególności
ponad limit określony w posiadanym pozwoleniu na wprowadzanie gazów i pyłów z instalacji do
powietrza,

ryzyko braku efektywności zużycia surowców i materiałów oraz zwiększenia materiałochłonności
w procesach operacyjnych,

ryzyko zwiększenia spalania paliw kopalnych w transporcie wyrobów i w pracy ciężkiego sprzętu,

ryzyko niskiej efektywności energetycznej,

ryzyko związane ze wzrostem zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych przez użytkowników
produktów Frapol,

ryzyko związane z zanieczyszczeniem hałasem w wyniku użytkowania produktów Frapol,

ryzyko zwiększenia zużycia wody,

ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad
poszanowania środowiska oraz ryzyko naruszenia tych zasad przez wybrane podmioty,

ryzyko wzrostu cen energii i paliw,

ryzyko wzrostu wymagań dotyczących energochłonności lub wydajności produktów Frapol.
4. Obszar poszanowania praw człowieka:

ryzyko naruszenia praw pracowników,

ryzyko naruszenia praw człowieka w łańcuchu dostaw.
5. Obszar przeciwdziałania korupcji:

ryzyko wystąpienia zachowań korupcyjnych w organizacji i w łańcuchu dostaw oraz związanych
z tym konsekwencji.
Wymienione powyżej ryzyka, wraz z opisem zarządzania nimi, zostały omówione w odnośnych, dalszych
częściach Sprawozdania. W zakresie niektórych z tych ryzyk, w Grupie Kapitałowej nie zostały wdrożone
kompleksowe sposoby zarządzania, niemniej planowane jest w przyszłości opracowanie i stosowanie

20
szczegółowych polityk w takich obszarach. Wymagane wyjaśnienia zostały zawarte odpowiednio w treści
Sprawozdania.
Zarządzanie etyką (G.4)
G.4.1 G.4.4 G.4.5 G.4.6 G.4.7
Grupa Kapitałowa jest przekonana o wadze przestrzegania w swojej działalności obowiązujących
przepisów prawa i własnych regulacji wewnętrznych oraz postępowania zgodnie z przyjętymi
standardami etycznymi. Jest też świadoma, że podstawę osiągania pożądanej wydajności i jakości pracy,
a także zaplanowanych efektów przedsięwzięć inwestycyjnych, stanowi również etyka działania
organizacji, zarówno w stosunkach wewnętrznych, jak i na zewnątrz. Obowiązujący Kodeks Etyki Grupy
Kapitałowej Instal Kraków S.A. (dalej również „Kodeks”) określa nadrzędne wartości, jakim Grupa
hołduje oraz zasady postępowania, jakich zobowiązuje się przestrzegać. Stanowi on dla pracowników
wzorzec zachowań w czynnościach i relacjach wewnątrz organizacji oraz w stosunku do klientów, innych
kontrahentów, społeczności lokalnych i pozostałych interesariuszy, zarówno w obszarach biznesowych,
jak i okołobiznesowych.
Za naczelne wartości uznawane są zaufanie i wiarygodność, prawość i uczciwość,
odpowiedzialność, szacunek, lojalność, współpraca i partnerstwo. Wiążące wszystkich
pracowników, z członkami organów spółek Grupy włącznie, zasady postępowania obejmują między
innymi obowiązek przestrzegania prawa, poszanowania praw człowieka, dbałości o bezpieczne i
przyjazne środowisko pracy, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, dbałości o wartości materialne i
niematerialne Grupy Kapitałowej, troski o środowisko naturalne i dobre relacje ze społecznościami
lokalnymi, uczciwości w działaniach marketingowych, czy też budowania pozytywnych relacji z klientami
i partnerami biznesowymi.
W oparciu o postanowienia Kodeksu, każda ze spółek Grupy powołała dedykowany zagadnieniom
etycznym Zespół ds. Etyki, odpowiedzialny między innymi za:

planowanie i koordynację działań w obszarze tych zagadnień,

wyjaśnianie wątpliwości,

monitorowanie nowych zaleceń i wymogów branżowych,

prowadzenie wewnętrznych postępowań wyjaśniających w sprawie zgłaszanych lub wykrytych
naruszeń.
W zakresie zadań Zespołów ds. Etyki jest organizacja szkoleń, dotyczących Kodeksu oraz
obowiązujących zasad, w formie warsztatów lub e-learningu (np. prezentacje, opracowania), czy też
systemu pytań i odpowiedzi.
Treść Kodeksu podaje się do wiadomości pracowników i zapewnia do niego stały dostęp za
pośrednictwem wewnętrznych systemów komputerowych, a w odniesieniu do pracowników, których
charakter pracy nie wiąże się z dostępem do komputera, za pośrednictwem bezpośredniego
przełożonego kierowniczego szczebla. Osoby zawierające pierwszą umowę dotyczącą zatrudnienia
zaznajamiane są z treścią Kodeksu przez pracownika właściwego działu zajmującego się kwestiami
kadrowymi. Pracownicy potwierdzają zapoznanie się z Kodeksem odpowiednio poprzez zatwierdzenie w
sposób wymagany przez dany system komputerowy, albo w przypadku osób nie mających w miejscu
pracy dostępu do komputera lub osób nowozatrudnionych, przez złożenie podpisu pod odpowiednim
oświadczeniem.
Za zarządzanie kwestiami etycznymi w Grupie odpowiadają dyrektorzy pionów organizacyjnych oraz
Zespoły ds. Etyki. Pracownicy zgłaszają zdarzenia lub zachowania stanowiące naruszenie norm
etycznych bezpośredniemu przełożonemu lub przełożonemu wyższego szczebla bądź do Zespołu ds.
Etyki poprzez bezpośrednie spotkanie, przesłanie wiadomości e-mail na dedykowany adres lub
skierowanie pisma. Nieprzestrzeganie zasad etycznego postępowania grozi konsekwencjami o
charakterze porządkowym i dyscyplinarnym, z ewentualnym rozwiązaniem umowy łączącej pracownika
z daną spółką Grupy włącznie, a w uzasadnionych przypadkach odpowiedzialnością karną.
Przyjęty Kodeks oraz objęte nim rozwiązania, w tym funkcjonujące Zespoły ds. Etyki i możliwość
skorzystania przez pracowników z ich pomocy, także poprzez dokonanie stosownego zgłoszenia,
stanowią system zarządzania ryzykiem nieetycznych zachowań w Grupie Kapitałowej i minimalizują je.

21
Jak w każdej organizacji, w której znaczącą rolę odgrywa czynnik ludzki, w Grupie występuje ryzyko
osobowe. Związane ono może być ze zbyt niską świadomością pracowników lub niewłaściwymi wzorcami
postępowania oraz brakiem wiedzy w zakresie zachowań pożądanych i oczekiwanych, w tym wskutek
niewystarczającej promocji takich zachowań oraz potencjalnych niedoskonałości zarządzania
personelem w strukturze. Grupa Kapitałowa jest świadoma, że zachowania nieetyczne stwarzają
sytuacje problemowe w przedsiębiorstwie i mogą prowadzić do konfliktu w miejscu pracy, a w
konsekwencji do utraty reputacji (opinia złego pracodawcy) i trudności w zakresie zasobów ludzkich. W
relacjach zewnętrznych zachowania nieetyczne, w tym niezgodne z prawem, stwarzają ryzyko
pogorszenia relacji biznesowych (niechęć ze strony kontrahentów do współpracy z podmiotem, który
działa nieetycznie, nieuczciwie). W obszarze zgodności z prawem program etyczny wspiera system
kontroli wewnętrznej, opisany w części G.2.3. Sprawozdania. Grupa dąży do podnoszenia świadomości
pracowników w zakresie niepożądanych lub oczekiwanych zachowań w celu zapewnienia przestrzegania
Kodeksu i krzewienia kultury poszanowania objętych nim standardów. Treść Kodeksu jest stale łatwo
dostępna dla pracowników.
W Spółce wdrożono nadto „Procedurę anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących
w spółce Instal Kraków S.A. procedur i standardów etycznych” (dalej zwaną także „Procedurą zgłaszania
naruszeń”), która określa:

dodatkowy sposób anonimowego zgłaszania przez pracowników naruszeń prawa oraz
obowiązujących w Spółce procedur i standardów etycznych,

rodzaj działań następczych i zapobiegających naruszeniom,

standardy ochrony osób dokonujących zgłoszenia naruszenia przed działaniami o charakterze
represyjnym, dyskryminującym lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania oraz
ochrony ich tożsamości, w tym także podmiotów, którym zarzuca się popełnienie naruszeń.
Pracownik, niezależnie od innych przyjętych w Spółce sposobów zgłaszania naruszeń, może dokonać
anonimowo zgłoszenia naruszenia Prezesowi Zarządu, w formie listownej, na adres Spółki, umieszczając
na kopercie adnotację „ do rąk własnych ”, a w przypadku naruszenia dokonanego przez członka Zarządu,
Przewodniczącemu Rady Nadzorczej. Po otrzymaniu zgłoszenia właściwy podmiot zobowiązany jest
podjąć odpowiednie działania następcze tj. dokonać wstępnej weryfikacji zgłoszenia, przeprowadzić
działania wyjaśniające, zlecić przeprowadzenie czynności kontrolnych, prewencyjnych, wyciągnąć
konsekwencje wobec sprawcy naruszeń czy też podjąć czynności przewidziane powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa, w tym poinformować organa ścigania. Czynności następcze winny
być prowadzone z poszanowaniem zasad bezstronności, wszechstronności oraz bez zbędnej zwłoki.
Procedura ustanawia standardy ochrony „sygnalistów”, określając sankcję wobec osób podejmujących
działania odwetowe, wprowadza ochronę prywatności i danych osobowych, w tym także osób, których
dotyczy zgłoszone naruszenie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz Polityką
Bezpieczeństwa. Całość dokumentacji związanej ze zgłoszeniem naruszenia jest archiwizowana, w
sposób zapewniający integralność i zachowanie poufności.
Ponadto, mając na uwadze ryzyko nieetycznych działań dostawców towarów/usług, w tym generalnych
wykonawców w obszarze inwestycji deweloperskich oraz związane z tym negatywne oddziaływanie na
Grupę a także jej relacje z klientami, spółki Grupy nakładają na swoich wykonawców, podwykonawców,
dostawców i usługodawców, w zawieranych umowach, zobowiązanie do stosowania i przestrzegania
standardów etycznych zgodnych z przyjętymi w Kodeksie, którego treść jest stale dostępna na stronie
internetowej.
Liczba skarg z zakresu etyki
Wskaźnik 2020 2021
Liczba skarg pochodzących z zewnątrz organizacji dotyczących naruszenia
standardów etycznych
0 0
Liczba skarg pochodzących z wewnątrz organizacji dotyczących naruszenia
standardów etycznych
0 0

22
Odsetek (%) umów z kontrahentami Spółki, w których znalazła się klauzula nakładająca
zobowiązanie do stosowania i przestrzegania standardów etycznych zgodnych z przyjętymi
w Kodeksie
Wskaźnik 2021
Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą dotyczącą poszanowania
standardów etycznych*
85

23
Taksonomia
Działając na podstawie na podstawie Artykułu 10 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE)
2021/2178 z dnia 6 lipca 2021 r. (dalej „Rozporządzenie 2021/2178”) w zw. z Artykułem 8
Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. (dalej
„Rozporządzenie 2020/852), a także w zw. z Artykułem 1 ust. 2 lit. c) Rozporządzenia 2020/852, Grupa
Kapitałowa prezentuje za rok obrotowy 2021:
- udział procentowy obrotu, nakładów inwestycyjnych i wydatków operacyjnych związanych z
działalnością kwalifikującą się do systematyki (dalej „Taksonomii”), to jest działalnością zdefiniowaną w
artykule 1 pkt 5) Rozporządzenia 2021/2178 oraz udział procentowy obrotu, nakładów inwestycyjnych
i wydatków operacyjnych związanych z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii, to jest
działalnością zdefiniowaną w artykule 1 pkt 6) Rozporządzenia 2021/2178, z pominięciem weryfikacji za
okres sprawozdawczy Technicznych Kryteriów Kwalifikacji określonych w Rozporządzeniu Delegowanym
Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. (dalej „Rozporządzenie 2021/2139”).
- informacje jakościowe, o których mowa w pkt 1.2 załącznika nr 1 do Rozporządzenia 2021/2178, w
zakresie w jakim dotyczą wyżej opisanych ujawnień za rok obrotowy 2021.
Do celów sprawozdawczych Grupa Kapitałowa dokonała oceny pod kątem kwalifikowania do Taksonomii
(„Taxonomy eligible”), poprzez mapowanie swoich działań w odniesieniu do kategorii w Taksonomii
określonych. Działalność Grupy Kapitałowej należy uznać za znacznie zdywersyfikowaną, co skutkowało
złożonością całego procesu. W wyniku analizy wyodrębniono działalności Grupy, zidentyfikowane w
załączniku nr 1 lub 2 do Rozporządzenia 2021/2139, z uwzględnieniem określonych kategorii
makrosektora kodów NACE.
Lp. Działalność
Taksonomia
(pkt)
NACE
(kod)
1 Budowa budynków mieszkalnych i niemieszkalnych
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
7.1.
F41.1
F43.22
2 Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi 7.7. L68.20
3
Budowa, rozbudowa, modernizacja stacji uzdatniania wody lub
obiektów infrastruktury w zakładach uzdatniania wody
5.1., 5.2. F42.99
4 Budowa, rozbudowa, modernizacja oczyszczalni ścieków 5.3. F42.99
5
Montaż, wymiana, konserwacja i naprawa sprzętu zwiększającego
efektywność energetyczną (HVAC)
7.3.
F43.22,
C25.99
6 Budowa infrastruktury kolejowej 6.14. F42.12
7
Wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych i
kanalizacyjnych
Renowacja istniejących budynków
7.1., 7.2. F43.22
9
Produkcja sprzętu zwiększającego efektywność energetyczną
budynków
3.5 C28.25
10 Transport drogowy towarów 6.6. H49.41
Działalność gospodarcza Grupy w 73,75% kwalifikuje się do Taksonomii w zakresie obrotów, w 10,30%
w zakresie nakładów inwestycyjnych (CapEx) i w 72,42% w zakresie kosztów operacyjnych (OpEx).
Dane dotyczące obrotu
Lp. miernik/wskaźnik
1 Przychody ze sprzedaży [tys. zł] 380 467

24
2 Przychody ze sprzedaży z działalności kwalifikującej się do Taksonomii [tys. zł] 280 606
3
Udział przychodów ze sprzedaży z działalności kwalifikującej się do Taksonomii w
przychodach ze sprzedaży ogółem [%]
73,75
4 Przychody ze sprzedaży z działalności niekwalifikującej się do Taksonomii [tys. zł] 99 861
5
Udział przychodów ze sprzedaży z działalności niekwalifikującej się do Taksonomii w
przychodach ze sprzedaży ogółem [%]
26,25
Dane dotyczące nakładów inwestycyjnych (CapEx)
Lp. miernik/wskaźnik
1 Nakłady inwestycyjne [tys. zł] 15 024
2 Nakłady inwestycyjne związane z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 1 548
3
Udział nakładów inwestycyjnych związanych z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii
w nakładach inwestycyjnych ogółem [%]
10,30
4 Nakłady inwestycyjne związane z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 13 476
5
Udział nakładów inwestycyjnych związanych z działalnością niekwalifikującą się do
Takosnomii w nakładach inwestycyjnych ogółem [%]
89,70
Dane dotyczące wydatków operacyjnych (OpeX)
Lp. miernik/wskaźnik
1 Wydatki operacyjne [tys. zł] 5 724
2 Wydatki operacyjne związane z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 4 145
3
Udział wydatków operacyjnych związanych z działalnością kwalifikującą się do Taksonomii w
wydatkach operacyjnych ogółem [%]
72,42
4 Wydatki operacyjne związane z działalnością niekwalifikującą się do Taksonomii [tys. zł] 1 579
5
Udział wydatków operacyjnych związanych z działalnością niekwalifikującą się do
Taksonomii w nakładach inwestycyjnych ogółem [%]
27,58
W celu wyliczenia odsetka obrotu, nakładów inwestycyjnych (CapEx) i wydatków operacyjnych (OpEx)
kwalifikujących się do Taksonomii zastosowano następujące zasady:
1. Podstawę obrotu stanowią skonsolidowane przychody Grupy Kapitałowej w 2021 roku
ujawnione w pozycji Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów (Nota-48), w
skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Do licznika przypisano przychody ze sprzedaży, które
kwalifikują się do Taksonomii. Przychód rozpoznany został zgodnie z międzynarodowym standardem
rachunkowości (MSR) 1 pkt 82 lit. a);
2. Podstawę nakładów inwestycyjnych (CapEx) stanowią nakłady inwestycyjne - ujawnione w
skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zwiększenia pozycji Środki trwałe, Wartości niematerialne
i prawne oraz Prawa do użytkowania (Noty 1-8 i 56). Do licznika przypisano część CapEx, która dotyczy
działalności kwalifikującej się do Taksonomii. Podstawą wyliczeń są nakłady inwestycyjne, które
obejmują koszty rozliczane w oparciu o:
- MSR 16 rzeczowe aktywa trwałe, pkt 73 lit. e) ppkt (i) oraz (iii);
- MSR 38 wartości niematerialne, pkt 118 lit. e) ppkt (i);
- MSR 40 nieruchomości inwestycyjne, pkt 76 lit. a) i b) (w przypadku modelu wartości godziwej);

25
- MSR 40 nieruchomości inwestycyjne, pkt 79 lit. d) ppkt (i) oraz (ii) (w przypadku modelu opartego na
cenie nabycia lub koszcie wytworzenia);
- MSR 41 rolnictwo, pkt 50 lit. b) oraz e);
- MSSF 16 leasing, pkt 53 lit. h).
3. Podstawę wydatków operacyjnych (OpEx) stanowią koszty związane z obsługą aktywów Grupy
i utrzymywania ich w dobrej kondycji. Zaliczone do nich zostały koszty takie jak: koszty napraw i
remontów urządzeń, koszty osobowe związane z naprawami i utrzymaniem, koszty ochrony, sprzątania
powierzchni, koszty legalizacji urządzeń, koszty w obszarze p.poż i sterowania mediami. Do licznika
przypisano część OpEx, która dotyczy działalności kwalifikującej się do Taksonomii, zaś mianownik został
ustalony w oparciu o treść Rozporządzenia 2021/2178.
Grupa Kapitałowa zestawiła dane, dokonała ich analizy i ujawniła wymagane wskaźniki po raz pierwszy,
nie posiadając danych porównawczych za lata ubiegłe, dlatego nie prezentuje i nie omawia zmian w
zakresie zastosowanych obliczeń lub zmian we wskaźnikach wyników.
W 2021 r. nie wystąpiły istotne zmiany w odniesieniu do realizacji przyjętego planu inwestycyjnego
Grupy Kapitałowej, przy czym Grupa dotychczas nie opracowała planu, o którym mowa w pkt. 1.1.2.2.
załącznika nr 1 do Rozporządzenia 2021/2178.
W przypadku pozycji, które mogły jednocześnie kwalifikować się przynajmniej do dwóch rodzajów
działalności Spółka uniknęła podwójnego liczenia danego wskaźnika (dana pozycja zaklasyfikowana do
licznika jednego wskaźnika nie była ujmowana ponownie).
Grupa Kapitałowa nie identyfikuje działalności kwalifikującej się do Taksonomii, prowadzonej w celu
konsumpcji własnej.
Spółki z Grupy nie emitowały w okresie sprawozdawczym obligacji lub akcji w celu finansowania
działalności kwalifikujących się do Taksonomii.
W okresie sprawozdawczym, nie miały miejsca przypadki nabycia rzeczowych aktywów trwałych,
wartości niematerialnych i prawnych wskutek połączenia jednostek w ramach Grupy Kapitałowej.

26
Obszar środowiskowy (E)
Grupa Kapitałowa ma świadomość wpływu jej działalności na klimat oraz wpływu zmian klimatycznych
na jej funkcjonowanie. W związku z tym Grupa dokonała rewizji istotnych ryzyk oraz szans z tym
związanych i w wyniku analizy zidentyfikowała następujące:
Ryzyka i szanse związane ze zmianami klimatu
Ryzyko Szansa
Ryzyko przejścia:
- ryzyko prawne i regulacyjne - ryzyko związane z
dostosowaniem działalności do zmian przepisów prawa
dotyczących przeciwdziałania globalnym zmianom klimatu,
w tym wymogów przepisów prawa UE odnoszących się do
kwalifikacji działalności jako zrównoważonej
środowiskowo;
- ryzyko technologiczne – ryzyko wzrostu wymagań
dotyczących energochłonności lub wydajności
oferowanych produktów, konieczności inwestycji w nowe
technologie);
- ryzyko rynkowe – ryzyko wzrostu cen energii, paliw i
materiałów oraz ryzyko wynikające ze zmieniających się
oczekiwań i zachowań konsumentów.
- rozwój nowych produktów i usług Frapol, w związku ze
zwiększeniem zapotrzebowania rynkowego na urządzenia
odzyskujące energię cieplną z budynków, urządzenia
wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych, urządzenia
oczyszczające powietrze w budynkach oraz na systemy
sterujące wykorzystywaniem i odzyskiem energii cieplnej
w budynkach;
- wypełnienie portfela zleceń w segmencie budowlano-
montażowym i produkcji lekkiej w związku z
dofinansowaniem z funduszy strukturalnych UE projektów
służących ochronie lub poprawie stanu środowiska, w
wyniku konieczności dostosowania emisji szkodliwych
pyłów i gazów do atmosfery przez elektrownie i
elektrociepłownie do norm obowiązujących w UE i
państwach członkowskich, w celu przeciwdziałania
niekorzystnym zmianom klimatu;
- rozwój działalności deweloperskiej w wyniku wzrostu
świadomości społeczeństwa i potrzeby zamieszkania w
zrównoważonym środowiskowo budynku.
Grupa Kapitałowa zarządza wyżej opisanymi ryzykami w szczególności poprzez następujące działania:

ograniczanie zużycia energii elektrycznej w produkcji, głównie w elektrycznych urządzeniach do
obróbki metalu, poprzez bieżącą kontrolę stanu technicznego urządzeń, na podstawie
harmonogramów napraw i remontów oraz planowanie procesu technologicznego tj. produkcję
elementów na urządzeniach o najlepszych wskaźnikach efektywności;

monitorowanie przebiegów oraz wartości spalania floty samochodowej użytkowanej w Grupie, a
także odpowiednie planowanie transportu;

monitoring oraz kontrola procesu spalania gazu ziemnego w kotłowniach na potrzeby centralnego
ogrzewania poprzez dedykowane oprogramowanie, utrzymywanie wysokiej sprawności kotłów i
całego systemu ogrzewania oraz bieżącą konserwację;

sukcesywna wymiana oświetlenia w pomieszczeniach biurowych, na oświetlenie energooszczędne
typu LED;

prowadzenie szeregu badań nad rozwiązaniami zwiększającymi energooszczędność produktów
Frapol, a także dostosowującymi je do wymagań klientów. Efektem prac badawczych jest
opracowanie wielu innowacyjnych rozwiązań w zakresie wentylacji, klimatyzacji i ogrzewania
budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych;

monitorowanie oczekiwań społecznych i zwiększanie zakresu uwzględnianych na etapie
projektowania osiedli mieszkaniowych bezpiecznych, przyjaznych środowisku, nowych technologii
i proekologicznych rozwiązań, pozwalających między innymi zmniejszyć energochłonność
budynków w fazie użytkowania (w tym wdrożenie mikrogeneracji energii (od 2022 r.),
optymalizacja izolacyjności termicznej przegród, zastosowanie niskoenergetycznych źródeł
światła);

stopniowe ograniczanie zaangażowania w segmencie budowlano-montażowym w projekty, które
mogą zostać zakwalifikowane jako niezrównoważone środowiskowo (jednym z celów strategicznych

27
Grupy jest doprowadzenie do roku 2024 do całkowitej rezygnacji z uczestnictwa w budowie nowych
jednostek przemysłu energetycznego opartych na węglu);

dodatkowo, zgodnie z przyjętą strategią Grupy Kapitałowej na lata 2022 – 2024, w Grupie
Kapitałowej zostanie powołany Zespół ds. Zrównoważonego Rozwoju, którego zadaniem będzie
między innymi monitoring i analiza ryzyk klimatycznych oraz udział w zarządzaniu nimi, a także
identyfikacja nowych.
Z drugiej strony, dążenie w Europie do przejścia na bezpieczną, neutralną dla klimatu i bardziej
zasobooszczędną gospodarkę, w tym wnoszącą istotny wkład w ochronę środowiska przed
zanieczyszczeniem, a co za tym idzie m.in. konieczność dostosowania emisji szkodliwych gazów do
atmosfery wraz z dofinansowaniem z funduszy strukturalnych UE projektów mających na celu
łagodzenie zmian klimatu i poprawę stanu środowiska, Grupa Kapitałowa postrzega jako szansę w
kontekście wypełnienia portfela zleceń w segmencie budowlano-montażowym i produkcji lekkiej. Nadto
wzrost świadomości klimatycznej społeczeństwa i związana z tym zmiana modelu oczekiwań rynkowych,
stanowi szansę dla rozwoju nowych produktów i usług Frapol, wynikającego ze zwiększenia
zapotrzebowania na urządzenia odzyskujące energię cieplną z budynków, urządzenia wytwarzające
energię ze źródeł odnawialnych, urządzenia oczyszczające powietrze w budynkach oraz na systemy
sterujące wykorzystywaniem i odzyskiem energii cieplnej w budynkach.
W trakcie analizy spółki Grupy zidentyfikowały nadto ryzyko fizyczne, które w przyszłości może
oddziaływać na ich działalność, a mianowicie wpływ na proces budowlano-montażowy zjawisk
pogodowych związanych ze zmianami klimatycznymi, takich jak gwałtowne burze lub podmuchy wiatru,
intensywne opady, czy temperatura powietrza uniemożliwiająca roboty. Niemniej, z uwagi na ich
przejściowy i miejscowy charakter oraz fakt, iż obecnie nie doszło z wyżej wymienionych przyczyn do
odczuwalnych utrudnień w realizacji prac, ryzyko powyższe nie zostało uznane za istotne, co jednak
może ulec zmianie wraz z nasilaniem się tych zjawisk i wydłużaniem okresu ich trwania.
Grupa Kapitałowa wywiera wpływ na środowisko w obszarze działalności operacyjnej oraz na etapie
użytkowania wykonanych przez nią obiektów, instalacji, urządzeń.
Pomimo zakłóceń w fazie realizacji, związanych z procesem produkcyjnym i budowlanym, działalność
Grupy również przyczynia się do poprawy stanu środowiska. Wykonywane przez Instal Kraków
zamówienia w gospodarce wodno-ściekowej i energetyce przyczyniają się do poprawy warunków
środowiska przyrodniczego i rozwoju sektora energetycznego w zakresie związanym z ograniczeniem
zużycia nieefektywnych źródeł energii przez mniejszych odbiorców oraz neutralizowaniem części
szkodliwej emisji do atmosfery (odazotowanie i odsiarczanie spalin, modernizacje elektrofiltrów). Spółka
w swoim dorobku posiada bardzo dużą ilość zrealizowanych zamówień, mających znaczący, pozytywny
wpływ na środowisko, jego ochronę oraz poprawę jego stanu, takich jak:

instalacje odsiarczania spalin w elektrowniach,

instalacje odazotowania spalin w elektrowniach,

budowa nowych i modernizacja starych oczyszczalni ścieków, w oparciu o nowoczesne technologie
oczyszczania ścieków,

budowa nowych i modernizacja dotychczas użytkowanych stacji uzdatniania wody.
Frapol szeroko angażuje się w termomodernizacje budynków użyteczności publicznej oraz
wielorodzinnych budynków mieszkalnych, przyczyniając się do zmniejszenia energochłonności tych
budynków, a tym samym ich negatywnego wpływu na środowisko.
Środowisko w jakim żyjemy ma bezpośredni wpływ na jakość naszego życia, dlatego też działalność
Grupy Kapitałowej ma aspekt nie tylko ekonomiczny, ale również społeczny. Poprzez modernizację przez
Instal Kraków oczyszczalni ścieków, wykonywanie instalacji dezodoryzacji, modernizacje stacji
uzdatniania wody, realizację instalacji zmniejszających zanieczyszczenie powietrza, czy też, przez
wszystkie spółki Grupy, zadań wykorzystujących przyjazne dla środowiska, nowoczesne technologie, w
zakresie obiektów takich jak szpitale, pływalnie, hale sportowe, szkoły, biurowce, działalność Grupy
Kapitałowej przyczynia się również do poprawy jakości oraz komfortu życia i pracy ludzi. Produkty Frapol
znalazły zastosowanie w ramach wielu inwestycji, które otrzymały prestiżowy, międzynarodowy
certyfikat BREEAM, przyznawany przez BRE Global Ltd., będący certyfikatem ekologicznym i jednym z
najbardziej znaczących i popularnych na świecie instrumentów oceny budynków pod względem wpływu

28
na środowisko naturalne oraz użytkowników. Spośród takich realizacji z zastosowaniem produktów
Frapol wymienić należy m.in.:

projekt „The Park Warsaw”, obejmujący pierwszy w Polsce, samowystarczalny kampus biurowy
klasy A, który otrzymał końcowy certyfikat BREEAM z oceną Excellent, przyznawaną wiodącym
budynkom zrównoważonego rozwoju;

Biurowiec „Wronia 31” (Warszawa), projekt „Zabłocie Business Park” (Kraków), projekt „Equal
Business Park” (Kraków), Galeria Wroclavia (Wrocław);

projekt „Business Garden Warszawa”, który otrzymał certyfikat LEED Platinum, potwierdzający
zastosowanie energooszczędnych systemów wentylacji i oświetlenia w przyjaznych dla ludzi i
środowiska biurach, o zwiększonym komforcie codziennej pracy.
W ramach realizacji projektu badawczo-rozwojowego pod nazwą „Opracowanie zintegrowanego
systemu umożliwiającego precyzyjną kontrolę mikroklimatu w dużych obiektach użytkowych w celu
spełnienia wymagań dotyczących budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię (nZEB)”,
Frapol opracował prototypy, a w 2020 roku wdrożył do produkcji i sprzedaży urządzenia wchodzące w
skład sytemu umożliwiającego dużym obiektom użytkowym spełnienie wymagań definicji budynków o
niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię, to jest komponentów wykorzystujących szereg
innowacyjnych rozwiązań mających na celu zwiększenie sprawności energetycznej systemów
ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji.
Z kolei realizowane przez Spółkę osiedla mieszkaniowe powstają głównie na terenach poprzemysłowych,
tworząc pożądane enklawy mieszkaniowe, co przyczynia się do rewitalizacji tych obszarów.
Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe oraz istotne ryzyka, związane z poszczególnymi
zagadnieniami w tym obszarze, zostały wyszczególnione i opisane w dalszych, odnośnych częściach
Sprawozdania (E.1, E.2, E.3, E.5, E.6 i E.7), z uwzględnieniem szczegółowych działań minimalizujących
zagrożenie. Ryzykami zidentyfikowanymi w obszarze środowiskowym Grupa Kapitałowa zarządza w
sposób opisany w wyżej wymienionych podrozdziałach oraz w niniejszej, ogólnej części Sprawozdania
– Obszar środowiskowy (E), w tym postępując w sposób określony we wskazanych, odpowiednich
procedurach.
Zakres wpływu związanego z fazą użytkowania produktów Grupy Kapitałowej został opisany w części
E.8 Sprawozdania.
Polityka
Spółki Grupy Kapitałowej stale troszczą się o wizerunek podmiotów godnych zaufania i budzących
zadowolenie ze współpracy, charakteryzujących się zrównoważonym rozwojem, systematycznie i
planowo dbających o środowisko. W Kodeksie Etyki Grupa Kapitałowa przyjęła zobowiązanie
poszanowania środowiska naturalnego, niezależnie od charakteru prowadzonej działalności oraz miejsca
i rodzaju świadczonych usług, przestrzegania przepisów prawa oraz wewnętrznych regulacji i wymagań
w tym zakresie oraz wymagania tego samego od swoich partnerów biznesowych, używania materiałów
i surowców jak najmniej szkodliwych dla środowiska naturalnego, wytwarzania jak najmniejszej ilości
odpadów, ograniczania emisji zanieczyszczeń oraz prowadzenia działalności w sposób jak najmniej
uciążliwy dla sąsiadów.
System zarządzania środowiskowego, funkcjonujący w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania
(ZSZ) w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol), spełnia wymagania normy PN-EN ISO
14001:2015. Z uwagi na rozmiar działalności BTH, system ten nie został w organizacji tej jednostki
wdrożony w wymagany dla celów certyfikacji sposób i w wymaganym zakresie. Koszty wdrożenia i
utrzymywania przedmiotowych systemów przewyższają w przypadku tej spółki korzyści z tego płynące.
Spółka BTH przyjęła natomiast do stosowania Politykę ZSZ Instal Kraków oraz zobowiązała się
przestrzegać zasad tej polityki, kierować się jej celami, w tym celami dotyczącymi omawianego
zagadnienia, w zakresie i przy pomocy procedur odpowiednich do skali i profilu działalności tej spółki
oraz podejmuje działania faktyczne zgodne z tymi regulacjami. Stąd podejście wszystkich spółek Grupy
w niniejszym aspekcie należy uznać za jednolite i składające się politykę środowiskową Grupy
Kapitałowej (dalej w treści Sprawozdania „Polityka środowiskowa”).

29
Przyjęta Polityka środowiskowa, jako zasadniczy cel i zobowiązanie w obszarze środowiskowym, stawia
ciągłe zmniejszanie szkodliwego wpływu na otoczenie, w zgodzie z obowiązującym prawem oraz
dostarczanie takich wyrobów i usług, które są przyjazne środowisku naturalnemu.
Określone cele i zobowiązania w obszarze środowiskowym Grupa Kapitałowa realizuje poprzez:

racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, energii i paliw, wiedzy, techniki oraz kapitału,

eliminowanie zagrożeń lub ich minimalizowanie, poprzez stosowanie nowoczesnych technologii,
maszyn i urządzeń,

modernizację urządzeń,

zapewnienie świadomego i odpowiedzialnego działania wszystkich pracowników na rzecz
ochrony środowiska, poprzez podnoszenie kwalifikacji i skuteczne motywowanie,

prowadzenie dialogu z pracownikami i innymi zainteresowanymi stronami o przedsięwzięciach
na rzecz ochrony środowiska,

zapewnienie odpowiednich zasobów i środków w celu realizacji zobowiązań wynikających z
Polityki ZSZ,
a w przypadku spółek Instal Kraków i Frapol, również poprzez doskonalenie procesów ZSZ i procedur
nim objętych, w celu polepszenia jego skuteczności i osiąganych efektów.
Szczegółowe cele i zadania Polityki środowiskowej oraz jej wyniki w poszczególnych obszarach
oddziaływania zostały omówione w dalszych, odnośnych częściach Sprawozdania (E.1 – E.7).
Funkcjonowanie Polityki środowiskowej podlega stałemu nadzorowi wyznaczonych w strukturze
organizacyjnej osób i jednostek, w tym w Instal Kraków i Frapol właściwych pełnomocników ds. systemu
zarządzania środowiskowego, jak również ze strony Zarządów wszystkich spółek Grupy, których
zobowiązaniem jest podejmowanie działań w kierunku doskonalenia ZSZ, wyznaczanie celów i zadań
dla poszczególnych jednostek organizacyjnych oraz kontrola efektów ich realizacji. Celem procesu
nadzoru jest zapewnienie zgodności działania z Polityką ZSZ, przepisami prawa oraz postanowieniami
otrzymanych decyzji administracyjnych i realizacji zadań szczegółowych.
Identyfikacja aspektów środowiskowych
Zgodnie z ZSZ, środowisko to całe otoczenie, w którym Grupa działa, z uwzględnieniem powietrza,
wody, ziemi, zasobów naturalnych, flory, fauny, ludzi i ich wzajemnych zależności.
Elementy działań Grupy Kapitałowej lub jej wyrobów i usług, które mogą wzajemnie oddziaływać ze
środowiskiem podczas:

realizacji prac budowlano-montażowych,

eksploatacji instalacji Grupy Kapitałowej,

realizacji prac w zakładach produkcyjnych,

działalności w obszarze magazynów,

działalności w obszarze administracji,

działalności w obszarze Laboratorium Zakładowego Spółki,
stanowią aspekty środowiskowe, identyfikowane przez dyrektorów/kierowników jednostek
organizacyjnych oraz kierowników realizowanych przez Grupę Kapitałową budów.
W spółkach, w których wdrożono ZSZ (Instal Kraków i Frapol) identyfikacja ta przebiega zgodnie z
odpowiednią procedurą systemową, w każdym procesie operacyjnym opisanym w ZSZ. W Instal Kraków
jest to regulacja „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń”, a we Frapol
analogiczna procedura „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie ryzyk i szans”. Zgodnie
z wyżej wymienionymi procedurami aspekty, które mają lub mogą mieć istotny wpływ na środowisko,
uznawane są za znaczące. Przyjęto, że jeżeli istnieje ryzyko niespełnienia wymagań prawnych lub
innych, odnoszących się do ocenianego aspektu środowiskowego lub jeśli ustalona suma parametrów
liczbowych, na które składają się ocena (waga) potencjalnych negatywnych skutków - w skali od 1 do
3 oraz prawdopodobieństwo wystąpienia - w skali od 1 do 3, jest większa niż 4, aspekt ten traktowany
jest jako znaczący. W oparciu o raport środowiskowy lub listę pytań kontrolnych kierownik jednostki
organizacyjnej lub kierownik budowy identyfikują aspekty środowiskowe, które mogą nadzorować oraz
te, na które mogą wpływać. Aspekty środowiskowe zidentyfikowane w poszczególnych jednostkach
organizacyjnych w procesie opracowania i wdrożenia Zintegrowanego Systemu Zarządzania i ich ocena

30
(dokonana w warunkach normalnych) zostały zebrane w formie tabelarycznej i stanowią bazę wiedzy
wykorzystywaną przy ocenie aspektów środowiskowych w kolejnych zadaniach. Podlegają one
przeglądowi, weryfikacji i aktualizacji, a także stanowią podstawę do dalszej wymaganej identyfikacji
przez osoby odpowiedzialne
Na bieżąco identyfikacja aspektów środowiskowych dokonywana jest przede wszystkim w trakcie
okresowych przeglądów stanu środowiska, a także:

na etapie przygotowania oferty/produkcji/przedsięwzięcia – z uwzględnieniem dokumentacji
projektowej lub innej dostępnej dokumentacji dotyczącej realizowanego zadania, będącej między
innymi podstawą do złożenia informacji o planowanym wytwarzaniu odpadów podczas realizacji;

z chwilą zastosowania nowego rodzaju surowca lub materiału oraz nowej technologii, zarówno
na etapie przygotowania produkcji/przedsięwzięcia, jak i na etapie realizacji.
W procesie identyfikacji Grupa Kapitałowa uwzględnia między innymi uwarunkowania prawne, w tym
wynikające z prawa miejscowego, warunki lokalizacji, projekt budowlany, zaopatrzenie w media, wpływ
na sąsiadów, możliwość konfliktów społecznych, możliwość awarii, postęp naukowo-techniczny, warunki
wykonania i odbioru robót budowlanych.
Aspekty środowiskowe, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów znaczących, takich jak: zużycie
energii, paliw, wody, emisja ze stosowanych farb i lakierów, emisja do powietrza pyłów i gazów
zawierających tlenki metali, spalanie gazu ziemnego w kotłowniach, spalanie paliw w silnikach
samochodów i maszyn budowlanych, wytwarzanie odpadów i ścieków, sytuacje awaryjne, poddawane
są analizie i stanowią podstawę formułowania oraz utrzymywania celów środowiskowych, a te osiągane
są w wyniku realizacji wyznaczonych zadań.
Monitoring oraz działania korygujące
Sposób prowadzenia przez jednostki organizacyjne w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol)
sterowania operacyjnego w zakresie aspektów środowiskowych określa w Instal Kraków procedura
„Planowanie i nadzór nad działaniami operacyjnymi. Sterowanie operacyjne”, a we Frapol procedura
„Sterowanie operacyjne”. Procedura odnosi się do znaczących aspektów środowiskowych i obowiązuje
we wszystkich jednostkach organizacyjnych objętych Zintegrowanym System Zarządzania w obszarze
ochrony środowiska. Zgodnie z procedurą, właściwy pełnomocnik ds. ZSZ (w Spółce dodatkowo
kierownik Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P.poż.), są kompetentni i odpowiedzialni za:

identyfikację operacji i działań związanych ze znaczącymi aspektami środowiskowymi zgodnie z
Polityką ZSZ, celami i zadaniami,

opracowywanie i utrzymywanie udokumentowanych procedur, instrukcji, rozwiązań
organizacyjnych i/lub technicznych oraz zapewnienie, że tam, gdzie ich brak może prowadzić do
odstępstw od Polityki ZSZ w obszarze ochrony środowiska, a także od celów i zadań
środowiskowych, operacje związane ze znaczącymi aspektami środowiskowymi przebiegają
zgodnie z przyjętymi założeniami.
Działania objęte sterowaniem operacyjnym realizowane są poprzez:

instrukcje stanowiskowe, procedury, umowy, regulaminy, polecenia służbowe, zarządzenia
wewnętrzne, instrukcje eksploatacji,

informowanie kontrahentów o wymaganiach w stosunku do nich w związku z wdrożonym
Zintegrowanym Systemem Zarządzania.
Dokumenty związane ze sterowaniem operacyjnym podlegają bieżącym przeglądom, z których wynika
ewentualna potrzeba ich aktualizacji. Za ich zatwierdzenie odpowiada Zarząd i kierownicy jednostek
organizacyjnych. Kierownicy jednostek organizacyjnych są także odpowiedzialni za zapewnienie, że
wszystkie podmioty współpracujące będą świadome wymagań, jakie dana spółka Grupy Kapitałowej ma
wobec nich w zakresie ochrony środowiska.
W BTH czynności odpowiedniego do działalności tej spółki sterowania operacyjnego mieszczą się w
kompetencjach kluczowej kadry kierowniczej.
Odziaływanie Grupy Kapitałowej na środowisko jest na bieżąco monitorowane przez kierowników
jednostek organizacyjnych poszczególnych spółek.

31
W Instal Kraków monitoring odbywa się w oparciu o procedury ZSZ: „Monitorowanie”, „Audyty
wewnętrzne” oraz „Zobowiązania dotyczące zgodności. Identyfikacja wymagań prawnych i ocena
zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz
bezpieczeństwa i higieny pracy”, we Frapol zakres ten objęty jest procedurami: „Identyfikacja wymagań
prawnych i ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymogami dotyczącymi ochrony
środowiska”, „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie ryzyk i szans”, „Sterowanie
operacyjne” oraz „Audyty wewnętrzne”. Zgodnie z wyżej wymienionymi regulacjami, monitoring obszaru
środowiskowego obejmuje:

przestrzeganie przepisów prawa,

kontrolę zgodności rodzajów i ilości wytwarzanych odpadów z otrzymanymi decyzjami
administracyjnymi,

pomiary i rejestracje,

nadzór nad realizacją celów wyznaczonych w Polityce ZSZ,

realizację programów zarządzania środowiskowego,

bieżący nadzór nad realizacją inwestycji/usługi,

audyty wewnętrzne (planowe i pozaplanowe).
Podstawę monitoringu stanowi identyfikacja aspektów środowiskowych. W odniesieniu do
zidentyfikowanych aspektów, w Instal Kraków i Frapol sporządzany jest przez dyrektorów/kierowników
jednostek organizacyjnych/kierowników budów Program zarządzania środowiskowego (dalej również
„Program”), obejmujący cele i zadania środowiskowe, osoby odpowiedzialne za ich realizację, terminy i
koszty (budżet) tej realizacji, z uwzględnieniem zobowiązań Polityki ZSZ, ryzyk i szans. W Spółce
Program jest również sporządzany przez kierowników budów dla każdego zadania inwestycyjnego, przed
jego rozpoczęciem. Realizacja Programu jest nadzorowana i systematycznie oceniana, co stanowi
skuteczne narzędzie monitoringu. W Instal Kraków dodatkowo raz w roku w poszczególnych jednostkach
organizacyjnych Spółki sporządzane są i realizowane Plany poprawy, w których określane są zadania
środowiskowe.
W przypadku ujawnienia nieprawidłowości lub zagrożenia nimi, w Grupie Kapitałowej podejmowane są
działania korygujące. W Instal Kraków i Frapol działania te zostały uregulowane między innymi w
odpowiednich procedurach ZSZ – w Instal Kraków jest to procedura „Działania korygujące”, a we Frapol
– „Działania korekcyjne i korygujące”, które określają zasady ich prowadzenia od wykrycia niezgodności
(lub zagrożenia ich wystąpieniem), poprzez analizę występujących nieprawidłowości, do
udokumentowanego skutecznego wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do
dokonania stosownych zmian w ZSZ. Procedura obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych,
których dyrektorzy/kierownicy są odpowiedzialni za:

analizę przyczyn powstania niezgodności i inicjowanie odpowiednich działań korygujących,

określenie skutecznych działań korygujących, ich wdrożenie i udokumentowanie.
Za nadzór nad realizacją działań korygujących dotyczących funkcjonowania ZSZ w obszarze
środowiskowym, w spółkach posiadających wdrożony ZSZ, odpowiedzialny jest właściwy pełnomocnik
ds. ZSZ.
W Instal Kraków i Frapol, zidentyfikowane (między innymi w trakcie audytów wewnętrznych)
niezgodności odnotowuje się w sporządzanym Protokole niezgodności. Wszystkie niezgodności są
analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia, a wyniki tych analiz stanowią podstawę do
sporządzenia Programu działań korygujących i ich podjęcia przez osoby odpowiedzialne za dany obszar.
Ich podstawę stanowią wszelkie informacje uzyskiwane w trakcie przebiegu poszczególnych procesów i
prowadzonych kontroli, przeprowadzonych audytów zewnętrznych i wewnętrznych, analizy reklamacji
klientów, a także wszelkie inne informacje i uwagi oraz zastrzeżenia zgłaszane w odniesieniu do
działalności danej spółki. Wszystkie informacje wymagające podjęcia tego rodzaju działań są
analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia. Powyższe stanowi postawę do sporządzenia Programu
działań korygujących, których skuteczność oceniana jest przez właściwego pełnomocnika ds. ZSZ, a
także w trakcie kolejnych audytów planowych lub pozaplanowych. Niezależnie od tego, wszyscy
pracownicy są zobowiązani do dokonywania na swoich stanowiskach pracy bieżącej oceny procesu
produkcyjnego oraz oceny funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania, wprowadzania
działań korygujących, względnie zawiadamiania przełożonych o swoich spostrzeżeniach.

32
Wszelkie informacje dotyczące działań korygujących poddawane są przeglądowi, dokonywanemu przez
kierownictwo najwyższego szczebla. Do oceny efektów Polityki środowiskowej i monitoringu
wykorzystywane są także informacje dotyczące ilości wytworzonych odpadów, ścieków, emisji gazów i
pyłów do powietrza, zużytej wody, energii elektrycznej i gazu, w zakresie objętym rocznymi
sprawozdaniami z korzystania ze środowiska, składanymi do urzędu marszałkowskiego. Powyższe
umożliwia jednocześnie skuteczną kontrolę spełniania wymagań zawartych w otrzymanych decyzjach
środowiskowych i pozwoleniach. Potwierdzeniem skuteczności działań są pozytywne wyniki kontroli,
przeprowadzonych w ubiegłych latach przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska (WIOŚ).
Szkolenie
Grupa Kapitałowa przeciwdziała zidentyfikowanym ryzykom w obszarze środowiskowym między innymi
poprzez podejmowane w sposób ciągły działania promujące świadomość środowiskową wśród
pracowników. Służą temu szkolenia zarówno wewnętrzne, przeprowadzane przez kierowników komórek
organizacyjnych lub wyznaczone przez nich osoby posiadające wymagane kwalifikacje zawodowe oraz
(w Instal Kraków i Frapol) właściwego pełnomocnika ds. ZSZ, jak i zewnętrzne. W Spółce oraz we Frapol,
szkolenia te organizowane są przede wszystkim zgodnie z procedurą ZSZ - „Szkolenia”. Każda osoba
zawierająca pierwszą umowę dotyczącą zatrudnienia, z chwilą rozpoczęcia pracy jest zapoznawana z
ZSZ w obszarze środowiskowym i szkolona w tym zakresie. Okresowe szkolenia w zakresie ochrony
środowiska obejmują wszystkich pracowników. Pracownicy fizyczni oraz kierowcy i operatorzy
obejmowani są okresowymi instruktażami stanowiskowymi, w trakcie których zapoznawani są z
aspektami środowiskowymi związanymi z ich pracą oraz wpływem, jaki na środowisko mogą mieć ich
czynności, jeśli będą wykonywane nieprawidłowo, a także ze sposobami reagowania na potencjalne
awarie i usuwania ich skutków. Pracownicy umysłowi biorą udział w okresowych szkoleniach
wewnętrznych oraz zewnętrznych szkoleniach i seminariach (webinariach), poświęconych tematyce
ochrony środowiska, organizowanych przez zewnętrzne ośrodki szkoleniowe.
Łańcuch dostaw towarów i usług
Jednym ze zidentyfikowanych w Grupie Kapitałowej, istotnych ryzyk w obszarze środowiskowym, jest
ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad
poszanowania środowiska oraz ryzyko naruszenia tych zasad przez wybrane podmioty. Grupa zarządza
przedmiotowym ryzykiem w sposób opisany poniżej.
Obszar środowiskowy jest przez Grupę Kapitałową weryfikowany i kontrolowany w łańcuchu dostaw.
Zakupy towarów i usług dokonywane są u dostawców towarów/usług po ich uprzedniej ocenie. W Spółce
i we Frapol proces kwalifikacji przebiega zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ. W Instal Kraków są
to dwie odrębne procedury: „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” oraz „Zakupy usług”, a we
Frapol procedura obejmująca wszystkie obszary „Zakupy”. Zgodnie z wymienionymi powyżej
regulacjami, przy wyborze dokonuje się oceny podmiotu oraz uwzględnia między innymi posiadany przez
dany podmiot system zarządzania środowiskowego, sposób prowadzenia gospodarki odpadami, zawarte
umowy z uprawnionymi podmiotami dotyczące odbioru, wywozu i utylizacji odpadów i otrzymany dla
posiadanego systemu certyfikat. Jeżeli wybrany dostawca towarów/usług posiada opracowany i
wdrożony system zarządzania środowiskowego, uzgodnieniu podlega rodzaj i zakres dokumentów
systemowych, które będzie sporządzał i przekazywał w trakcie realizacji zamówienia. W przypadku
wyboru dostawcy towarów/usług nieposiadającego własnego systemu zarządzania, nałożone zostaje na
niego zobowiązanie do przestrzegania procedur i instrukcji systemowych ZSZ w zakresie odnoszącym
się do jego czynności, z którymi to regulacjami danego dostawcę zapoznaje kierownik budowy.
W przypadku dostawców towarów/usług wykonujących prace na terenie budowy realizowanej przez
którąkolwiek ze spółek Grupy, przedkłada ona wspomnianym kontrahentom do podpisu dokument
systemowy – „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych
przez Instal Kraków S.A.” lub odpowiednio: „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na
budowach realizowanych przez Frapol Sp. z o.o.”, „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony
środowiska na budowach realizowanych przez BTH Instalacje Sp. z o.o.” - regulujący podstawowe
zasady bezpiecznej, zgodnej z wymaganiami jakościowymi i ochrony środowiska realizacji prac, przy
czym w BTH treść przedmiotowego dokumentu została odpowiednio zmodyfikowana poprzez wyłączenie
z treści zobowiązania dostawcy do przestrzegania procedur i instrukcji systemowych ZSZ, w związku z
brakiem wdrożonych w tej spółce poszczególnych systemów zarządzania. Podmioty te są następnie stale

33
nadzorowane i kontrolowane w zakresie przestrzegania postanowień zawartych we wspomnianym –
mającym zastosowanie – dokumencie. Nadzór nad realizacją budowy w obszarze ochrony środowiska
prowadzi kierownik budowy oraz specjaliści branżowi, a także osoba odpowiedzialna w danej spółce
Grupy za kwestie związane z ochroną środowiska. Stan ochrony środowiska omawiany jest regularnie
na naradach koordynacyjnych na budowie. Od zatrudnionych podmiotów konsekwentnie egzekwowane
jest przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony środowiska i nałożonych w tym zakresie zobowiązań.
W przypadku naruszeń i bezskuteczności działań interwencyjnych, prace danego dostawcy podlegają
wstrzymaniu przez kierownika budowy. Spółka dodatkowo zastrzega prawo odstąpienia od umowy z
podmiotem działającym nienależycie w przedmiotowym zakresie. Ocena danego kontrahenta stanowi
podstawę decyzji w zakresie przyszłej współpracy. W Instal Kraków i Frapol proces realizacji prac przez
dostawców towarów/usług jest kontrolowany (kontrole okresowe i doraźne) i nadzorowany w oparciu o
procedury ZSZ (w Spółce „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji”, a we Frapol „Sterowanie
procesem robót montażowych”), określające zasady koordynacji i nadzoru nad dostawcami, związanymi
z realizacją inwestycji, między innymi w zakresie wykonywania robót w sposób bezpieczny, z
zachowaniem wymagań przepisów BHP, p.poż. i ochrony środowiska.
Przegląd Polityki środowiskowej
Ocena efektów Polityki środowiskowej dokonywana jest w Grupie Kapitałowej systematycznie.
W Instal Kraków i we Frapol cykliczna ocena dokonywana jest między innymi w ramach przeglądu
Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Kompleksowy przegląd we wszystkich obszarach, wraz z oceną
Polityki ZSZ, przeprowadzany jest w tych spółkach Grupy raz w roku przez właściwego Dyrektora
Generalnego – Prezesa Zarządu, po zrealizowaniu planu audytów wewnętrznych i dokonaniu analizy
stanu BHP i ochrony środowiska w danej spółce (na podstawie wyników kontroli prowadzonych na
bieżąco na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych). W Instal Kraków przegląd odbywa się
zgodnie ze zintegrowaną procedurą ZSZ „Przegląd Zintegrowanego Systemu Zarządzania przez
kierownictwo” (SQ 0101). Celem przeglądu jest ocena wyników audytów wewnętrznych, adekwatności
procedur i instrukcji ZSZ do procesów zachodzących w organizacji i osiągnięcia wyznaczonych celów
oraz analiza podjętych działań korygujących i określenie kierunków doskonalenia.
ZSZ przewiduje nadto (w Spółce i we Frapol) coroczne przeglądy stanu ochrony środowiska,
przeprowadzane przez dyrektorów/kierowników jednostek organizacyjnych i kierowników realizowanych
budów, w celu analizy elementów zarządzania środowiskiem i oceny celów oraz zadań środowiskowych,
a także przeglądy w przypadku istotnej zmiany w schemacie organizacyjnym, przed wprowadzeniem do
stosowania nowej technologii (mającej znaczący wpływ na środowisko) oraz na wniosek zewnętrznych
instytucji kontrolujących (na przykład Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska), czy też w
wykonaniu zaleceń stanowiących rezultat audytów wewnętrznych lub zewnętrznych.
Przegląd środowiskowy uwzględnia również oddziaływanie na środowisko wyrobów i usług dostawców
towarów i usług.
W Instal Kraków i Frapol zarządzanie obszarem środowiskowym wspierają również inne, szczegółowe
procedury ZSZ oraz instrukcje wewnętrzne, uwzględniające zagadnienia z tego zakresu:

„Zobowiązania dotyczące zgodności. Identyfikacja wymagań prawnych oraz ocena zgodności z
przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz
bezpieczeństwa i higieny pracy”, przyjęta we Frapol pod nazwą „Identyfikacja wymagań
prawnych i ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymogami dotyczącymi ochrony
środowiska”, której celem jest zapewnienie funkcjonowania organizacji w obszarze ochrony
środowiska zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi i podejmowania działań
podnoszących stopień tej zgodności. Procedura określa zasady postępowania przy identyfikacji,
gromadzeniu i rozpowszechnianiu przepisów prawa i zarządzeń oraz poleceń służbowych,
dotyczących ochrony środowiska oraz zasady dokonywania okresowej oceny zgodności z
mającymi zastosowanie wymaganiami prawnymi w tym zakresie;

Procedura „Gotowość i reagowanie na sytuacje awaryjne”, przyjęta we Frapol pod nazwą
„Gotowość na wypadek awarii” (w BTH została wdrożona odpowiednia procedura „Procedura
postępowania w sytuacjach awaryjnych” wraz z szeregiem szczegółowych instrukcji). Procedury
te zostały opisane w części E.7 Sprawozdania;

34

Procedura „Nadzorowanie dokumentacji i danych” (SQ 0501), we Frapol przyjęta pod nazwą
„Nadzorowanie zapisów dotyczących ZSZ”, na podstawie której są opracowywane, przyjmowane,
rejestrowane, rozpowszechniane, aktualizowane i przechowywane dokumenty dotyczące ZSZ w
obszarze ochrony środowiska oraz wycofywane z obiegu dokumenty nieaktualne. Procedura
określa zasady nadzorowania zapisów dotyczących zarządzania jakością, BHP i ochrony
środowiska w sposób pozwalający wykazać zgodność wykonywanych usług z wymaganiami
umowy oraz efektywność funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania;

„Audyty wewnętrzne” - opisana w części G.2.3 Sprawozdania;

„Zarządzanie ryzykiem” (obowiązująca wyłącznie w Spółce, opisana w części G.3 Sprawozdania).
Surowce i materiały (E.1)
E.1.1 E.1.2
Efektywne korzystanie z surowców i materiałów oraz racjonalna gospodarka odpadami, w tym dążenie
do ich maksymalnej redukcji, to jeden z celów Polityki środowiskowej Grupy Kapitałowej.
Racjonalne korzystanie rozpoczyna się już na etapie doboru materiałów ich zakupu. Grupa nabywa tylko
taką ilość surowców i materiałów, jaka jest niezbędna dla należytego wywiązywania się z przyjętych
zobowiązań oraz uzyskania optymalnej jakości oferowanych produktów. Grupa realizuje swoje projekty
z użyciem trwałych i wysokiej jakości materiałów i surowców, tak by ograniczyć do minimum ryzyko
wystąpienia wad, zmniejszając tym samym koszty ewentualnych napraw i remontów oraz wydłużając
cykl życia oferowanych produktów. Materiały i surowce pozyskiwane są z legalnych źródeł, w oparciu o
uprzednio przeprowadzoną ocenę dostawcy i oferowanych przez ten podmiot produktów. Kryterium
wyboru stanowią między innymi: posiadane certyfikaty jakości, aprobaty, znaki bezpieczeństwa wyrobu,
certyfikaty zarządzania środowiskowego. Projektowanie urządzeń i instalacji oraz wdrażanie ich do
produkcji, następuje w sposób zakładający najbardziej efektywne wykorzystanie materiałów, przy
równoczesnej minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów. Transport, przechowywanie, pakowanie i
dostarczanie materiałów oraz surowców, wykonywane jest w sposób zapobiegający ich uszkodzeniu,
zniszczeniu lub utracie właściwości (dotyczy to także obowiązku właściwego zagospodarowania i
przechowywania na placu budowy).
W spółkach Grupy, posiadających wdrożony ZSZ, racjonalne korzystanie z surowców i materiałów
realizowane jest przy pomocy następujących procedur:

„Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” (w Spółce), „Zakupy” (w spółce Frapol) –
określającej jednolity tok postępowania przy zakupach materiałów, surowców, czy
półproduktów, w celu zapewnienia wysokiej jakości nabywanych materiałów i legalności źródła
ich pochodzenia. Procedura wskazuje podmioty odpowiedzialne za wybór dostawcy, jego ocenę,
kryteria, w oparciu o które jest ona dokonywana, opracowanie zapotrzebowania materiałowego
i sam proces realizacji zamówień. Zgodnie z tą procedurą, na podstawie dotychczasowej
współpracy, audytów bądź oceny wyrobów, dokonywana jest kwalifikacja dostawcy. Przy ocenie
uwzględnia się między innymi posiadanie wymaganych dokumentów dla wyrobów oraz
certyfikatów systemów zarządzania, właściwe oznakowanie i identyfikowalność towaru, własne
wymogi dotyczące jakości, dopuszczenia wyrobu przez instytucje nadzorujące. Na podstawie
pozyskanych informacji następuje wybór dostawcy. Rezygnacja z towarów dostawcy następuje
między innymi w przypadku niespełnienia przez dostawcę wymagań w zakresie rodzaju, gatunku
lub asortymentu zamawianych towarów, parametrów technicznych i jakościowych (wymaganych
dla danego rodzaju towarów) lub braku dokumentów potwierdzających jakość dostarczanego
towaru (atestów, świadectw jakości, deklaracji zgodności, protokołów badań, spełnienia
wymagań BHP i ochrony środowiska);

„Projektowanie” (w Spółce), „Projektowanie i rozwój” (w spółce Frapol) – określającej między
innymi etapy projektowania i poszczególne czynności składające się na ten proces, wymóg
opracowania karty projektu zawierającej założenia projektowe, w tym w zakresie
materiałochłonności wyrobu. Na etapie koncepcyjnym analizuje się wymagania prawne i
normatywne dotyczące projektowanego wyrobu, tworzy się pierwsze szkice i warianty wyrobu,
określa się zakres wymaganych badań;

35

„Transport, przechowywanie, pakowanie, dostarczanie” – określającej osoby odpowiedzialne za
bezpieczny transport towarów, sposób ich transportu i rozładunku, składowania na placu budowy
oraz powierzchniach magazynowych.
Spółka BTH podejmuje czynności faktyczne zgodne z powyższymi procedurami, stosując je odpowiednio
do skali i profilu działalności.
Istotnym ryzykiem zidentyfikowanym w tym obszarze jest ryzyko niskiej efektywności zużycia surowców
i materiałów oraz ryzyko zwiększenia materiałochłonności w procesie produkcji.
Grupa zarządza powyższym ryzykiem poprzez stosowanie wyżej wymienionych procedur wraz z
procedurami ZSZ dotyczącymi zarządzania jakością, opisanymi w części S.11 Sprawozdania. Ponadto w
ramach Programu środowiskowego przeprowadzany jest regularny monitoring procesów dotyczących
zużycia materiałów, dokonuje się systematycznych ocen oraz szkoleń w zakresie zarządzania jakością.
W razie konieczności podejmowane są działania korygujące i naprawcze. Szczegóły dotyczące
powyższych działań zostały opisane w części ogólnej Obszar środowiskowy (E) oraz Bezpieczeństwo
produktów i konsumentów (S.11).
W swojej działalności Grupa wykazuje zapotrzebowanie na różnego rodzaju materiały (w szczególności
stalowe) takie jak: blacha stalowa ocynkowana, rury stalowe i miedziane, druty spawalnicze, pręty
gwintowane, farby, a także elektrody spawalnicze, profile aluminiowe, wełnę mineralną, płyty silikonowo
– cementowe Promatect.
Specyfiką branży, w której działa Grupa, jest to, że większość wykorzystywanych surowców i materiałów
jest nieodnawialna. Z tego powodu Grupa kładzie nacisk na efektywność, długotrwałość i wysoką jakość
świadczonych usług i produktów. Już na etapie projektowania Grupa wybiera rozwiązania materiałowe,
które pozwolą zminimalizować koszty przyszłej eksploatacji obiektów, bądź wyrobów, wydłużą okres ich
użytkowania i zminimalizują wpływ na środowisko w całym cyklu życia. Stosowanie materiałów wysokiej
jakości wpływa na ograniczenie ilości remontów/napraw, wydłuża cykl życia produktów, co w
konsekwencji skutkuje niższym poziomem zużycia surowców, minimalizacją końcowej ilości odpadów
oraz niższymi kosztami utylizacji zużytych materiałów.
Szeroko wykorzystywane przez Grupę materiały stalowe są produktami powstającymi z przerobienia rud
żelaza, które stanowią surowiec nieodnawialny. Grupa nie posiada danych w jakim zakresie zostały one
wytworzone ze złomu.
Większość wykorzystywanych w działalności operacyjnej materiałów nie podlega recyklingowi. Grupa
dąży do tego, aby odpad remontowo-budowlany (gruz betonowy, ceglany) powstający podczas prac
rozbiórkowych, zwłaszcza w łańcuchu dostaw, był wykorzystany jako materiał do utwardzania placu
budowy, czy urządzania dróg technologicznych. Również powstałe podczas wykonywania wykopów:
ziemia, gleba oraz kamienie (formalnie uznane za odpad) są ponownie wykorzystywane na placu
budowy jako pełnowartościowy surowiec, służący wyrównywaniu terenu. Działania takie sprzyjają
maksymalnej redukcji odpadów i ograniczeniu ilości zużywanych surowców naturalnych (kruszyw).
Powstający w procesie produkcji urządzeń i instalacji odpad stalowy i inny odpad przemysłowy, podlega
stałemu monitoringowi, tak co do ilości jak i zasad jego segregacji, zgodnie z procedurami opisanymi w
części E.6 Sprawozdania.
Rodzaj i ilość wykorzystanego surowca i materiału
Lp. Nazwa materiału
Ilość* (Mg)
2020 2021
1 Blachy stalowe 3 353,20 3743,78
2 Płaskowniki stalowe 4,50 2,00
3 Pręty stalowe 13,05 11,69
4 Kształtowniki stalowe 81,07 20,82
5 Rury stalowe z/s i b/s 126,18 124,33

36
6 Druty spawalnicze 3,34 1,61
7 Elektrody spawalnicze 0,15 0,17
8 Farby 4,21 2,58
9 Wełna mineralna (m³) 3 066,94 3584,62
10 Narożniki do kanałów 33,25 27,42
11 Profile aluminiowe 153,93 165,9
12 Płyty silikonowo-cementowe Promatect 78,92 123,35
*Wykaz materiałów oraz podane ilości, obejmują dane wynikające z dokumentów magazynowych Grupy. Zaprezentowane dane
nie obejmują zużycia surowców i materiałów spółki BTH, która nabywa, w przeważającej mierze, gotowe półprodukty i urządzenia.
Zużycie kluczowych materiałów na jednostkę przychodu
Nazwa materiału
Ilość Mg/1mln
2020 2021
Materiały stalowe [Mg/1mln] 8,70 10,26
Wełna mineralna [m³/1 mln] 7,45 9,43
*Prezentowane dane nie dotyczą spółki BTH
Paliwa i energia (E.2)
E.2.1 E.2.2 E.2.3
Prowadzona przez Grupę działalność determinuje duże zapotrzebowanie na paliwa i energię. Jednym z
zasadniczych celów Polityki środowiskowej Grupy Kapitałowej jest ich racjonalne wykorzystywanie.
Optymalizacja zużycia pozwala nie tylko na obniżanie kosztów operacyjnych, ale także na ciągłe
ograniczanie szkodliwego wpływu Grupy na środowisko naturalne. W Spółce szczegółowym celem
polityki środowiskowej w tym zakresie jest:

zużycie energii elektrycznej na poziomie nie wyższym niż w roku poprzednim.
W spółkach Grupy, w których wdrożono ZSZ, energia elektryczna została uznana w procedurze
„Identyfikacja aspektów środowiskowych” (w spółce Frapol analogiczna procedura funkcjonuje pod
nazwą („Doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania”) za aspekt znaczący i jest każdorazowo
uwzględniana w programach zarządzania środowiskowego.
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób monitorowania/pomiaru
aspektu
Zużycie energii elektrycznej
Zasilanie energią elektryczną
maszyn i urządzeń (spawarki,
elektronarzędzia, nagrzewnice)
Oświetlenie, w tym oświetlenie
placu budowy
Oświetlanie i ogrzewanie
melamin
Praca urządzeń biurowych
(komputer, telefon, fax,
drukarka)
Rejestracja ilości
Wyłączanie wszystkich zbędnych
maszyn i urządzeń oraz oświetlenia
Bieżąca kontrola stanu technicznego
obiektów, urządzeń, instalacji i zaplecza
budowy
Wyłączanie zbędnych urządzeń,
ustawianie wygaszenia ekranu w
komputerze
W działalności operacyjnej Grupa zużywa energię w budynkach, w instalacjach przemysłowych,
urządzeniach oraz w transporcie. Największe zużycie notuje się w budynkach, w których Grupa posiada
zakłady produkcyjne oraz w budynkach administracyjnych, gdzie energia zużywana jest na potrzeby
parku maszynowego, badań, ogrzewania, oświetlenia oraz transportu.

37
Większość energii wykorzystywanej w działalności operacyjnej to: energia elektryczna pochodząca z
elektrowni, wykorzystywana głównie w obszarze obróbki metali oraz oświetlenia, energia cieplna
pochodząca głównie ze spalania gazu ziemnego i ciepła dostarczanego z elektrociepłowni oraz energia
pochodząca za spalania oleju napędowego i benzyny, związana z wykorzystywaniem floty
samochodowej oraz sprzętu ciężkiego.
Całkowite zużycie energii, według źródeł jej pozyskania.*
Zużycie 2020 2021
Energia elektryczna [GJ] 4 319 4 905
Energia cieplna [GJ] 1 920 2020
Gaz ziemny [GJ] 6 003 5060
LPG [GJ] 735 888
Olej napędowy [GJ] 6 482 5537
Benzyna [GJ] 1 478 1544
Zużycie całkowite [GJ] 20 938 19 954
Zużycie całkowite na jednostkę przychodu [GJ/1mln] 50,9 52,5
*Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników Grupy lub
danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez dostawców paliw i energii, z wyłączeniem ilości energii
w przypadku refakturowania na inne podmioty lub zużycia ujętego w stawce czynszu. W prezentowanych wartościach pominięto
dane z realizacji zamówień w segmencie budowlano-montażowym i zagranicznym, ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń
i występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego opomiarowania.
Zużycie energii na potrzeby własne, według źródeł jej pozyskania
W 2021 roku w Grupie odnotowano niższe zużycie całkowite energii w porównaniu do roku 2020 o
984GJ. Wynika to przede wszystkim z niższego poziomu zużycia energii, gazu ziemnego oraz oleju
25%
10%
25%
4%
28%
8%
Zużycie energii na potrzeby własne [GJ]
Energia elektryczna Ciepło MPEC Gaz ziemny Gaz propan-butan Olej napędowy Benzyna

38
napędowego. W Spółce zrealizowano zakładany cel szczegółowy - zużycie energii elektrycznej było
niższe w stosunku do roku poprzedniego o 360 GJ.
W 2021 roku udział energii ze źródeł odnawialnych, w końcowym zużyciu energii przez Grupę, osiągnął
wielkość 0,12%. Spośród funkcjonujących rozwiązań proefektywnych energetycznie należy wskazać na
zainstalowane w Spółce kolektory słoneczne, które produkują 6,85 MWh/rok i pokrywają 26% rocznego
zapotrzebowania Spółki na ciepłą wodę użytkową (biorąc pod uwagę moc kolektora oraz średnie
nasłonecznienie w Polsce, które wynoszą odpowiednio 4284 W oraz 1600h/rok).
Istotnym ryzykiem zidentyfikowanym w Grupie w tym obszarze, jest ryzyko wystąpienia niskiej
efektywności energetycznej i związany z tym wzrost emisji gazów cieplarnianych oraz ryzyko związane
z transportem i pracą ciężkiego sprzętu, powodującego spalanie paliw kopalnych, a tym samym
zmniejszenie zasobów naturalnych, przy równoczesnym zwiększaniu emisji dwutlenku węgla.
Grupa zarządza powyższym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi szczegółowo w części
ogólnej „Obszar środowiskowy” (E), a w szczególności poprzez przeprowadzanie cyklicznych przeglądów
urządzeń, instalacji oraz obiektów, ze szczególnym zwróceniem uwagi na obszary istotnego zużycia
energii, takie jak zapotrzebowanie na energię grzewczą obiektów, zużycie energii elektrycznej w parku
maszynowym. Przeglądy realizowanie są w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a w spółkach w
których wdrożono ZSZ, według następujących procedur i instrukcji:

„Sterowanie procesem robót montażowych” (w spółce Frapol: „Sterowanie procesem robót
montażowych”),

„Sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów” (w spółce Frapol: „Sterowanie procesem
wykonawstwa wyrobów” ),

„Zasady nadzorowania infrastruktury” (obowiązującej w Spółce),
szczegółowo opisanych w odnośnych częściach Sprawozdania.
Spółka BTH podejmuje czynności faktyczne zgodne z powyższymi procedurami, stosując je odpowiednio
do skali i profilu działalności.
Nadzór nad stanem technicznym sprzętu i urządzeń sprawują pracownicy z odpowiednimi kwalifikacjami
zawodowymi, posiadający świadectwa kwalifikacyjne, wymagane przy wykonywaniu dozoru nad
eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych, każdy w swoim zakresie
odpowiedzialności i kompetencji. Pracownicy są odpowiedzialni za opracowanie oraz przestrzeganie
harmonogramów okresowych przeglądów technicznych, konserwacji i remontów sprzętu sieci i
urządzeń.
W bieżącej działalności Grupy podejmowane są następujące działania, zwiększające efektywność
energetyczną:

ograniczanie zużycia energii elektrycznej w produkcji, głównie w elektrycznych urządzeniach do
obróbki metalu (spawarkach, plazmie, gilotynach, sprężarkach) poprzez bieżącą kontrolę stanu
technicznego urządzeń, na podstawie harmonogramów napraw i remontów oraz planowanie
procesu technologicznego tj. produkcję elementów na urządzeniach o najlepszych wskaźnikach
efektywności;

monitorowanie przebiegów oraz wartości spalania floty samochodowej użytkowanej w Grupie, a
także odpowiednie planowanie transportu;

monitoring oraz kontrola procesu spalania gazu ziemnego w kotłowniach na potrzeby
centralnego ogrzewania poprzez dedykowane oprogramowanie, utrzymywanie wysokiej
sprawności kotłów i całego systemu ogrzewania oraz bieżącą konserwację;

sukcesywna wymiana oświetlenia w pomieszczeniach biurowych, na oświetlenie
energooszczędne typu LED;
Woda (E.3)
E.3.1 E.3.2 E.3.3

39
Jednym z głównych celów Polityki środowiskowej Grupy Kapitałowej jest racjonalne korzystanie z
zasobów naturalnych, w tym wody. W Spółce szczegółowym celem polityki środowiskowej w tym
zakresie jest:

zużycie wody na poziomie nie wyższym niż w roku poprzednim.
W spółkach Grupy, w których wdrożono ZSZ, woda została uznana w procedurze „Identyfikacja
aspektów środowiskowych” (w spółce Frapol analogiczna procedura funkcjonuje pod nazwą
„Doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania” ) za aspekt znaczący i jest każdorazowo
uwzględniana w programach zarządzania środowiskowego.
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób monitorowania/pomiaru
aspektu
Zużycie wody Produkcja
Roboty budowlane
Próby szczelności
zbiorników/rurociągów
Potrzeby socjalno-bytowe
Prace porządkowe
Rejestracja ilości
Utrzymywanie sprawnej technicznie
instalacji wodnej
Kilkukrotne wykorzystywanie wody w
trakcie wykonywania prób szczelności
Racjonalne korzystanie z wody w
każdym przypadku
Grupa notuje zużycie wody - na potrzeby własne - w procesie produkcji, do napełniania zamkniętego
układu chłodzenia zgrzewarek, wykonywania robót budowlanych, przeprowadzania procesów
technologicznych (próby szczelności zbiorników, rurociągów, instalacji), prowadzenia prac
porządkowych oraz dla celów socjalno–bytowych pracowników.
Woda wykorzystywana przez Grupę Kapitałową w całości pochodzi z komunalnych sieci wodociągowych.
Grupa nie posiada własnych ujęć wody ani nie wdrożono żadnego systemu odzysku wody.
W 2021 roku całkowite zużycie wody, pochodzącej z sieci komunalnych, wyniosło w Grupie 6 931 m³ i
zwiększyło się w stosunku do roku 2020 o 675 m³. Niemniej jednak w samej Spółce zrealizowano
zakładany cel szczegółowy - zużycie wody było niższe w stosunku do roku poprzedniego o 293 m³.
Całkowite zużycie wody*.
Zużycie 2020 2021
Całkowite zużycie wody (m3) 6 256 6 931
Całkowite zużycie wody na
jednostkę przychodu (1mln)
15,21
18,22
*Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników Grupy lub
danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez dostawców, z wyłączeniem ilości wody w przypadku
refakturowania na inne podmioty lub zużycia ujętego w stawce czynszu. W prezentowanych wartościach pominięto dane z
realizacji zamówień w segmencie budowlano-montażowym i zagranicznym, ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń i
występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego opomiarowania.
W Grupie, jako istotne, zidentyfikowane zostało ryzyko zwiększenia zużycia wody, będącego
następstwem awarii instalacji i urządzeń wodnych oraz nieracjonalnego korzystania z wody przez
pracowników. Grupa zarządza powyższym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi
szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E), a w szczególności poprzez poniższe działania:

stały monitoring poziomu zużycia wody, pozwalający zapobiegać stratom poprzez wczesne
wykrywanie ewentualnych, ponadnormatywnych przepływów;

przeciwdziałanie awariom poprzez utrzymywanie sprawnej technicznie instalacji wodnej
(obwiązek corocznych przeglądów instalacji wodno–kanalizacyjnej oraz hydrantów);

przeprowadzanie prób szczelności (rurociągów, zbiorników) w taki sposób, aby wodę
wykorzystywaną do tego celu, używać wielokrotnie (dotyczy Spółki);

racjonalne wykorzystywanie wody dla celów bytowo-sanitarnych.

40
Spółka BTH podejmuje czynności faktyczne zgodne z powyższymi procedurami, stosując je odpowiednio
do skali i profilu działalności.
Z uwagi na fakt, że największe straty wody ponoszone są podczas jej zużycia w celach sanitarnych, w
umywalkach i prysznicach zainstalowane są ograniczniki przepływu wody, zaś w toaletach urządzenia
zmniejszające ilość spłukiwanej wody. Przeprowadzane są także okresowe regulacje i kontrole
wydajności wody w urządzeniach sanitarnych.
Bioróżnorodność (E.4)
E.4.1 E.4.2 E.4.3 E.4.4
Działalność budowlana może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w tym na lokalną
bioróżnorodność, z uwagi na ingerencję w lokalne środowisko przyrodnicze i trwałą zmianę krajobrazu.
O stopniu oddziaływania na bioróżnorodność decyduje przede wszystkim, nie tyle rodzaj realizowanej
inwestycji, co jej położenie. W 2021 roku spółki Grupy Kapitałowej nie prowadziły działalności na
terenach cennych przyrodniczo, w sąsiedztwie siedlisk cennej fauny i flory, na obszarze bądź w bliskim
sąsiedztwie obszarów Natura 2000.
Wskaźniki wpływu na bioróżnorodność
Wskaźnik 2020 2021
Liczba stwierdzonych przypadków negatywnego wpływu
działalności Grupy na tereny chronione ze względu na
bioróżnorodność
0 0
W 2021 roku nie stwierdzono negatywnego wpływu działalności Grupy na tereny chronione ze względu
na bioróżnorodność, nie stwierdzono strat środowiskowych i nie był prowadzony monitoring
przyrodniczy.
W Grupie największe zagrożenie dla bioróżnorodności identyfikowane jest w segmencie budowlano–
montażowym. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że budowane lub modernizowane w tym segmencie
obiekty przemysłowe, służą szeroko pojętej ochronie środowiska naturalnego i co do zasady realizowane
są już na terenach przekształconych przyrodniczo. Działalność w segmencie deweloperskim nie miała
wpływu na tereny chronione. Dotychczasowe inwestycje mieszkaniowe realizowane były poza terenami
cennymi przyrodniczo, na obszarach poprzemysłowych, o wysokim stopniu urbanizacji i niskiej jakości
gleb.
Grupa realizując inwestycje w segmencie budowlano-montażowym najczęściej występuje w roli
generalnego wykonawcy inwestycji. Zadanie wykonywane jest wówczas w oparciu o uprzednio
opracowaną i zatwierdzoną dokumentację, określającą warunki realizacji, na które Grupa nie ma
wpływu. W takim przypadku Grupa Kapitałowa jest odpowiedzialna za realizację inwestycji zgodnie ze
projektem, decyzjami administracyjnymi, raportami oddziaływania na środowisko oraz wymogami
inwestora, których Grupa bezwzględnie przestrzega.
Grupa Kapitałowa monitoruje stan środowiska naturalnego celem dotrzymania norm i standardów
jakości środowiska, określonych przepisami prawa oraz realizacji zadań określonych w Polityce
środowiskowej. Szczegółowe zasady dotyczące monitoringu stanu środowiska, identyfikacji aspektów
środowiskowych, sporządzania Programów, podejmowania działań korygujących oraz przeprowadzania
szkoleń, opisane zostały szczegółowo w części ogólnej „Obszar środowiskowy” (E).
Grupa identyfikuje zagrożenia dla otoczenia przyrodniczego także w samej fazie realizacji inwestycji,
wynikające z:

ingerencji w szatę roślinną (wycinka drzew, krzewów, niszczenie warstw gleby);

wytwarzania odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych;

zaistnienia awarii oraz ich skutków, w szczególności wycieku olejów (smarowych i
hydraulicznych) czy substancji ropopochodnych, które mogą zanieczyszczać glebę oraz wody
powierzchniowe lub podziemne;

naruszania poziomu wód gruntowych;

41

emisji hałasu generowanego pracą maszyn budowlanych i pojazdów;

drgań wywołanych maszynami produkcyjnymi;

składowania i wykorzystywania substancji i preparatów niebezpiecznych.
Grupa zapobiega, ogranicza lub rekompensuje negatywne skutki oddziaływania na środowisko poprzez
staranne prowadzenie robót, nadzór nad ich wykonywaniem, w tym także ze strony służby BHP oraz
przestrzeganie wypracowanych procedur, opisanych szczegółowo w części ogólnej „Obszar
środowiskowy” (E). Przed przystąpieniem do realizacji inwestycji dokonuje się identyfikacji aspektów
środowiskowych, które mają lub mogą mieć wpływ na środowisko. Dokonana ocena stanowi podstawę
do sporządzenia programu zarządzania środowiskowego, który definiuje aspekty środowiskowe, cele i
zadania środowiskowe, osoby odpowiedzialne za ich realizację i nadzór.
Istotny element systemu ochrony środowiska stanowią procedury opracowane na wypadek awarii,
szczegółowo opisane w części E.7 Sprawozdania. Dotyczy to zarówno samego procesu produkcyjnego,
jak i wykonawstwa robót. Każda realizowana inwestycja posiada odpowiednią procedurę określającą
zasady postępowania na wypadek awarii, pracownicy wyposażeni są w odpowiedni sprzęt oraz środki
ochrony indywidualnej. W Grupie opracowano instrukcję BHP, określającą zasady wykonywania robót z
użyciem materiałów niebezpiecznych, której celem jest zabezpieczenie wykonywania prac, w sposób nie
zagrażający życiu i zdrowiu pracowników oraz środowisku naturalnemu. Ponadto pracownicy poddawani
są regularnym, obligatoryjnym szkoleniom z zakresu ochrony środowiska, w trakcie których zapoznawani
są między innymi ze sposobem reagowania na potencjalne awarie i usuwaniem ich skutków.
W trakcie prowadzenia robót podejmowanych jest szereg czynności, które pozwalają ograniczyć lub
wyeliminować negatywny wpływ Grupy na środowisko i otoczenie lokalne, takich jak:

minimalizowanie ilości wycinanych drzew i krzewów; ochrona drzew cennych przyrodniczo przed
uszkodzeniami mechanicznymi, po zakończeniu robót budowlanych odtwarzanie terenów
zielonych, wykonywanie nasadzeń drzew i krzewów (w tym zastępczych), służących poprawie
mikroklimatu zabudowanych terenów, zwłaszcza dzięki stosowanym roślinom zimo–zielonym;

opracowywanie harmonogramu robót w zgodzie z cyklem przyrodniczym, tak by przestrzegać
zasad ochrony gatunkowej, np. wycinka drzew jest wstrzymywana w okresie lęgowym ptaków;

niewykonywanie prac generujących hałas w porze nocnej;

wyznaczanie na placu budowy, na podstawie planu BiOZ (Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia)
przygotowanego przez Kierownika Budowy, odpowiednich, oznaczonych miejsc dla składowania
materiałów, w tym w szczególności materiałów niebezpiecznych;

wykonywanie kontroli stanu technicznego pojazdów i sprzętu wjeżdżającego na plac budowy,
celem minimalizacji ryzyka wystąpienia wycieku oleju (hydraulicznego oraz silnikowego),
benzyny lub innych substancji ropopochodnych;

ograniczanie do minimum wykonywania prac antykorozyjnych na placu budowy;

korzystanie z piezometrów w celu monitorowania zwierciadła wody gruntowej, co pozwala na
wykonywanie prac związanych z pompowaniem wody z wykopu w sposób niezmieniający
poziomu wód gruntowych w rejonie danej inwestycji;

zmniejszanie zanieczyszczenia związanego z transportem materiałów poprzez ich nabywanie na
rynku lokalnym, możliwie jak najbliżej miejsca realizacji inwestycji;

wykonywanie transportu materiałów na budowie wyznaczonymi do tego celu drogami
technologicznymi, w taki sposób, by nie doprowadzać do przekształcania innych terenów;

ograniczanie ilość pyłów i osadów poprzez regularne sprzątanie dróg na budowie (w okresie
panowania wysokich temperatur ich zraszanie), ograniczenie prędkości pojazdów na placu
budowy, bezpieczny transport towarów i ostrożny ich rozładunek;

eliminowanie zanieczyszczeń wód gruntowych poprzez stosowanie szczelnej obudowy wykopu
ściankami typu Larsen;

urządzanie zaplecza i dróg technologicznych w taki sposób, by ograniczyć do niezbędnego
minimum zajęty teren, w pierwszej kolejności wykorzystując teren już zagospodarowany.
Jednym ze zidentyfikowanych w Grupie Kapitałowej istotnych ryzyk w obszarze środowiskowym jest
ryzyko nieodpowiedniego doboru dostawców towarów i usług, niestosujących się do zasad
poszanowania środowiska, w tym bezpośrednio w trakcie wykonywania robót budowalnych. Grupa

42
zarządza przedmiotowym ryzykiem w łańcuchu dostaw, w sposób opisany szczegółowo w części ogólnej
„Obszar środowiskowy” (E).
Emisje do atmosfery (E.5)
E.5.1 E.5.2
Emisje zanieczyszczeń do powietrza, to przede wszystkim wynik pracy kotłowni zakładowych oraz
stosowanych technologii produkcji, które obejmują następujące operacje: obróbkę mechaniczną i
powierzchniową metali żelaznych, ciecie laserem, cięcie plazmowe, montowanie, spawanie oraz
wykańczanie powierzchniowe, z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych. Emitowane
zanieczyszczenia do powietrza to głównie gazy cieplarniane (CO
2
), niemetanowe lotne związki
organiczne (NMLZO), pyły, dwutlenek siarki i tlenki azotu (NO
x
).
Pozostałe, to emisje ze spalania paliw w silnikach samochodowych oraz emisje związane z
uzupełnieniem czynnika chłodniczego w urządzeniach klimatyzacyjnych w pomieszczeniach biurowych.
Emisja zanieczyszczeń do powietrza przebiegała w Grupie Kapitałowej w sposób zorganizowany i
niezorganizowany. Emisja zorganizowana odbywa się poprzez 5 kotłów gazowych oraz 19 emitorów (7
w Instal Kraków (uległy likwidacji do dnia 31.10.2021 r.) i 12 we Frapol), to jest poprzez instalacje
odciągu: z kabiny lakierniczo-suszarniczej (2), z komory śrutowniczej (1), z wycinarki plazmowej (1)
oraz ze stanowisk spawania elektrycznego (3), wykorzystywane w procesie produkcyjnym Instal Kraków
oraz instalacje odciągu ze stanowisk: silikonowania i malowania połączeń, spawania elementów z blach
(2), osprzętu do spawania, malowania elementów klap p.poż. (2), malowania i spawania plazmowego
klap p.poż, malowania elementów kratek, spawania klap p.poż., lutowania, cięcia płyt gipsowych oraz z
wycinarki plazmowej, wykorzystywane w produkcji Frapol. Źródłem największej emisji były: instalacja
komory lakierniczo-suszarniczej Spółki, w której wykonywane było zabezpieczenie antykorozyjne z
wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych oraz, we Frapol, instalacja silikonowania i
zabezpieczania antykorozyjnego połączeń, wykrawarka plazmowa oraz kotłownie gazowe. Źródłem
emisji niezorganizowanej są procesy spawania poza instalacją, uzupełnianie czynnika chłodzącego w
klimatyzacji oraz spalanie paliw w silnikach spalinowych w związku z transportem wyrobów i pracą
ciężkiego sprzętu.
W IV kwartale 2021 r. zakończony został proces wygaszania działalności zakładu produkcyjnego w
Krakowie, w związku z czym z eksploatacji zostały wyłączone następujące z wyżej opisanych instalacji,
będących uprzednio źródłem emisji:
 Odciąg z kabiny lakierniczo-suszarniczej,
 Odciąg z komory śrutowniczej,
 Odciąg z wycinarki plazmowej,
 Odciąg ze stanowisk spawania elektrycznego.
O zakończeniu eksploatacji instalacji został poinformowany Wydział ds. Jakości Powietrza Urzędu Miasta
Krakowa, co wiązało się z wygaszeniem w całości Decyzji Prezydenta Miasta Krakowa udzielającej Spółce
pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
Celem polityki Grupy Kapitałowej w przedmiotowym obszarze oddziaływania na środowisko, jest
prowadzenie działalności, w tym procesów technologicznych, w sposób zapewniający dotrzymanie
wymagań prawnych dotyczących jego ochrony.
Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe:
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób monitorowania/pomiaru
aspektu
Emisja pyłów i gazów
zawierających tlenki metali
Spawanie elektryczne
Cięcie i spawanie gazowe
Cięcie plazmowe
Pomiary stężenia czynników szkodliwych.
Rejestracja ilości zużytych drutów
spawalniczych i elektrod.

43
Emisja niemetanowych lotnych
związków organicznych związana
ze stosowaniem farb i lakierów
Nakładanie powłok malarskich w
komorze lakierniczej
Rejestracja ilości
Emisja powstająca w wyniku
doładowania czynnika
chłodniczego (klimatyzacja w
budynkach)
Uzupełnienie czynnika
chłodzącego
Okresowe przeglądy, rejestracja ilości
Emisja związana z pracą kotłowni
gazowych
Spalanie gazu ziemnego Rejestracja ilości
Emisje ze spalania paliw w
silnikach spalinowych
Transport wyrobów, praca
sprzętu ciężkiego
Rejestracja ilości
Z omawianym obszarem, w tym zidentyfikowanymi aspektami środowiskowymi, wiąże się istotne ryzyko
zwiększenia emisji gazów i pyłów do atmosfery, w szczególności ponad wielkości dopuszczalne zgodnie
z udzielonymi, przez Prezydenta Miasta Krakowa, dwóm spółkom Grupy (Instal Kraków i Frapol),
pozwoleniami na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Grupa Kapitałowa zarządza
przedmiotowym ryzykiem postępując zgodnie z opisanymi w części ogólnej rozdziału „Obszar
środowiskowy” (E) procedurami, a w szczególności poprzez poniżej opisane działania.
Ilości wprowadzanych do powietrza, w trakcie procesów produkcyjnych, zanieczyszczeń, są stale
monitorowane, poprzez system punktów do pomiarów kontrolnych, w które wyposażone są wszystkie
emitory. Instalacje i urządzenia, emitujące szkodliwe substancje do powietrza, to jest wykorzystywane
w produkcji instalacje, klimatyzatory oraz kotłownie zakładowe, utrzymywane są we właściwym stanie
technicznym, na bieżąco kontrolowane i obsługiwane przez wykwalifikowany personel. W szczególności
systematyczna kontrola układów odpylających zapewnia wartości stężeń i emisji zanieczyszczeń na
poziomie zgodnym z obowiązującymi normami. Eksploatowane w zakładach produkcyjnych instalacje
nie są nowe, jednak spełniają wymogi stawiane przez przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska
instalacjom nowym, a w szczególności:

stosowane są materiały o możliwie małym potencjale zagrożeń,

energia wytwarzana jest w sposób efektywny,

zapewniają racjonalne zużycie surowców, materiałów i paliw,

stosowana technologia generuje małą ilość odpadów,

charakteryzują się niewielką emisją do powietrza o charakterze wyłącznie lokalnym,

uwzględniają tendencje postępu technicznego w rozpatrywanej dziedzinie.
Grupa Kapitałowa zapewnia stałą, profesjonalną obsługę w zakresie eksploatacji, konserwacji i
remontów urządzeń wpływających na wielkość emisji substancji do powietrza, a także ciągłą pracę
urządzeń wentylacyjnych i ich właściwy stan techniczny oraz prowadzi ewidencję zużycia materiałów.
Kotłownie zakładowe są systematycznie konserwowane przez wyspecjalizowany serwis zewnętrzny, tak
aby stale spełniały zmieniające się wymagania prawne, a nadto, jako opał, stosowany jest
wysokometanowy gaz ziemny.
W okresie sprawozdawczym Grupa stosowała również następujące urządzenia redukujące emisję:

na drodze odprowadzenia powietrza z komory śrutowniczej zainstalowany był filtr workowy,
jednokomorowy, pulsacyjny, z układem suchym, składający się z 24 wkładów, o łącznej
powierzchni 504 m
2
i sprawności 99% (zakończenie eksploatacji z dniem 31-10-2021 r.),

komora lakierniczo-suszarnicza została wyposażona była w filtry włókninowe mgły
natryskiwanych lakierów, zatrzymujące cząstki stałe na poziomie skuteczności powyżej 90%
(zakończenie eksploatacji z dniem 31-10-2021 r.),

wycinarki plazmowe wyposażone były w filtry workowe, zatrzymujące cząstki stałe (w Instal
Kraków zapewniający skuteczność powyżej 90%) (zakończenie eksploatacji z dniem 31-10-2021
r.),

system wentylacji ze stanowiska do cięcia płyt gipsowych, wyposażony był w filtr tkaninowy.
Dodatkowo podejmowane są następujące działania, mające na celu redukcję zagrożenia:

44

stosowanie farb i lakierów z obniżoną zawartością lotnych związków organicznych (LZO),
ekologicznych, przyjaznych środowisku,

wykorzystywanie nowoczesnych technologii spawalniczych, zmniejszających emisję czynników
szkodliwych,

prowadzenie procesów technologicznych w sposób optymalny,

stosowanie ekranów osłaniających i wskazanych powyżej odciągów miejscowych,

zmniejszenie ilości zużywanego paliwa poprzez wymianę taboru i sprzętu,

zmniejszenie zużycia gazu poprzez uszczelnienie i docieplenie obiektów,

dbanie o dobry stan techniczny pojazdów, niezwłoczne dokonywanie napraw, uświadamianie
kierowców z zakresu bardziej ekonomicznej jazdy.
Spółki Grupy Kapitałowej nie przekraczają limitów emisji, określonych w otrzymanych decyzjach
zezwalających na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, a w obrębie oddziaływania emitorów nie
ma parku narodowego ani obszarów ochrony uzdrowiskowej. Opłaty z tytułu korzystania ze środowiska
uiszczane są zgodnie z przepisami prawa. Grupa prowadzi okresowe kontrole wniesionych opłat, które
stanowią jeden z elementów prowadzonego monitoringu.
Masa emitowanych gazów cieplarnianych oraz pozostałych substancji według rodzaju*
Rodzaj emitowanej substancji
Wielkość emisji [kg/rok]
2020 2021
Niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) 1632,835 1154,055
Pył całkowity 184,117 174,218
Pył PM10 112,6775 107,185
Tlenki siarki (SO
x
/SO
2
) 0,450 0,458
Tlenki azotu (NO
x
/NO
2
) 439,020 461,797
Tlenek węgla (CO) 456,927 456,175
CO
2
671319,260 571608,5
F-gazy (wodorofluorowęglowodory) 48,000 15,000
*Podane w tabeli dane odpowiadają wartościom przekazanym przez Grupę Kapitałową właściwym organom w ramach wymaganej
przepisami prawa sprawozdawczości oraz w celu wyliczenia opłat za korzystanie ze środowiska.
E.5.3 E.5.4
Emisja gazów cieplarnianych i pozostałych substancji na jednostkę przychodu.
Rodzaj emitowanej substancji
Wielkość emisji [kg/1mln]
2020 2021
Niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO)
3,9687 3,0345
Pył całkowity
0,4475 0,4581

45
Pył PM10
0,2739 0,2818
Tlenki siarki (SO
x
/SO
2
)
0,0011 0,0012
Tlenki azotu (NO
x
/NO
2
)
1,0671 1,2143
Tlenek węgla (CO)
1,1106 1,1995
CO
2
1631,6657 1503,0186
F-gazy (wodorofluorowęglowodory)
0,1167 0,0394
Wykres 2. Emisja gazów cieplarnianych i pozostałych substancji na jednostkę przychodu
Odpady i ścieki (E.6.)
E.6
Dążeniem Grupy Kapitałowej jest prowadzenie gospodarki odpadami w sposób zapewniający jak
najmniejszą uciążliwość dla środowiska. Polityka środowiskowa Grupy Kapitałowej obejmuje
zobowiązanie do ograniczania ilości wytwarzanych odpadów. W Instal Kraków, dodatkowo, polityka ta
wyznacza w omawianym aspekcie szczegółowe zadanie środowiskowe: zmniejszenie o 10% ilości
odpadów w stosunku do ilości przyznanej w pozwoleniach. Zadanie to zostało w 2021 roku (podobnie
jak w roku 2020 ), zrealizowane z powodzeniem.
Większość wytwarzanych w Grupie Kapitałowej odpadów to odpady inne niż niebezpieczne - w 2021 r.
stanowiły one 99,48 % całości odpadów, z czego większość to odpady poprodukcyjne, takie jak złom
stalowy, odpady z toczenia i piłowania, odpady spawalnicze, poszlifierskie oraz odpady z realizowanych
budów (zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu, materiały izolacyjne, sorbenty, materiały
filtracyjne, tworzywa sztuczne, itp.). Odpady niebezpieczne stanowiły w 2021 roku 0,52 % wszystkich
odpadów. W grupie odpadów niebezpiecznych, największą część stanowią odpady rozpuszczalników i
mieszanin rozpuszczalników, tkaniny do wycierania oraz opakowania zawierające pozostałości substancji
niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone.
1503,02
3,03
1,20
1,21
0,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
6,0
7,0
8,0
9,0
10,0
CO2 Niemetanowe lotne
związki organiczne
(NMLZO)
Tlenek węgla (CO) Tlenki azotu (NOx/NO2)

46
Udział odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne
W 2021 roku Grupa Kapitałowa wytworzyła o 20,55 % odpadów mniej niż w 2020 roku.
Gospodarka odpadami prowadzona jest w oparciu o przepisy prawa oraz wdrożone (w Instal Kraków i
Frapol) procedury ZSZ, określające zasady gospodarowania w sposób zapewniający ochronę życia i
zdrowia ludzi oraz środowiska, zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości
odpadów i ich negatywnego odziaływania na środowisko oraz sposób ewidencji ilości i opłat, z
uwzględnieniem posiadanego przez Spółkę pozwolenia na wytwarzanie odpadów, wydanego przez
Prezydenta Miasta Krakowa (Frapol i BTH nie są zobowiązane do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie
(stacjonarnie) odpadów, ponieważ ich ilości nie przekraczają 1Mg/rok odpadów niebezpiecznych ani
5000 Mg/rok odpadów innych niż niebezpieczne, (obowiązek Instal Kraków wynika z przekraczania ilości
1Mg/rok w zakresie odpadów niebezpiecznych).
Wytwarzane przez Grupę Kapitałową odpady podlegają rejestracji w Bazie Danych o Produktach i
Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (dalej zwanej także „BDO”). Na terenach Grupy
wyznaczono miejsca tymczasowego gromadzenia odpadów, które są oznakowane i znane pracownikom.
Miejsca magazynowania odpadów wyposażone są w odpowiednie sorbenty, na wypadek rozlania się
odpadu. Odpady produkcyjne segregowane są w pojemnikach, kontenerach uniemożliwiających ich
niekorzystne oddziaływanie na otoczenie, oznaczonych kodem i rodzajem odpadu.
Za identyfikację operacji związanych z powstawaniem odpadów, prowadzenie właściwej gospodarki
wytwarzanymi odpadami, prawidłowe zorganizowanie i utrzymywanie czasowych miejsc gromadzenia
odpadów odpowiedzialni są dyrektorzy/kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych, w
zakresie związanym z działalnością danej jednostki oraz mistrzowie i brygadziści. Powyższe obowiązki w
dwóch spółkach Grupy, to jest Instal Kraków i Frapol, wynikają między innymi z przyjętych procedur
ZSZ: „Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (we Frapol analogiczna
procedura funkcjonuje pod nazwą „Doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania”),
„Identyfikacja wymagań prawnych i ocena zgodności z przepisami prawnymi i innymi wymaganiami
dotyczącymi ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy”, „Planowanie i nadzór nad
działaniami operacyjnymi. Sterowanie operacyjne”.
Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe:
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób monitorowania/pomiaru
aspektu
Opakowania po farbach i
podobnych substancjach
Wykonywanie zabezpieczenia
antykorozyjnego elementów
stalowych
Rejestracja ilości
Złom stalowy i metali kolorowych
Produkcja konstrukcji stalowych,
zbiorników ciśnieniowych,
urządzeń do wentylacji i
klimatyzacji i innych wyrobów,
Rejestracja ilości
99,48%
0,52 %
Odpady inne niż niebezpieczne
Odpady niebezpieczne

47
naprawy sprzętu i
środków
transportowych
Baterie i akumulatory
Wymiana zużytych i
uszkodzonych baterii i
akumulatorów
Rejestracja ilości
Filtry olejowe
Wymiana filtrów podczas
wymiany oleju
Rejestracja ilości
Oleje silnikowe, przekładniowe i
smarowe bez dodatków
chloroorganicznych
Wymiana oleju Rejestracja ilości
Szlam z myjni samochodowej Mycie nadwozi i sprzętu Rejestracja ilości
Zużyte świetlówki i lampy
zawierające rtęć
Wymiana zużytych świetlówek i
żarówek
Rejestracja ilości
Zużyte materiały i tarcze szlifierskie
Cięcie i szlifowanie stali i innych
materiałów
Rejestracja ilości
Odpady z tworzyw sztucznych i z
gumy, zużyte opony i elementy
gumowe
Wymiana uszkodzonych lub
zużytych węży spawalniczych,
Wymiana ogumienia, naprawy
karoserii
Rejestracja ilości
Płyny hamulcowe i zapobiegające
zamarzaniu
Naprawy układów hamulcowych i
chłodniczych, okresowa wymiana
płynów
Rejestracja ilości
Zużyte zaolejone czyściwo,
zaolejone ubrania
Używanie czyściwa podczas
napraw maszyn, sprzętu i
środków transportu
Rejestracja ilości
Opakowania z tworzyw sztucznych,
obudowy
Zużyty sprzęt komputerowy,
drukarki
Rejestracja ilości
Ścieki komunalne Potrzeby bytowe pracowników Rejestracja ilości
Z omawianym obszarem, w tym zidentyfikowanymi znaczącymi aspektami środowiskowymi, wiąże się
istotne ryzyko wzrostu ilości wytwarzanych odpadów, w szczególności ponad wielkości dopuszczalne
zgodnie z udzielonym Spółce przez Prezydenta Miasta Krakowa pozwoleniem. Grupa Kapitałowa
zarządza przedmiotowym ryzykiem postępując zgodnie z procedurami opisanymi w niniejszej części
Sprawozdania, a także powyżej, w części ogólnej rozdziału „Obszar środowiskowy” (E), a w
szczególności poprzez wskazane poniżej działania.
Osoby odpowiedzialne w Grupie Kapitałowej za gospodarowanie odpadami są zobowiązane do
prowadzenia dokumentów w tym zakresie, na kartach przekazania odpadów i kartach ewidencji
odpadów, w elektronicznym Systemie Baz Danych (BDO), które na bieżąco są weryfikowane i stanowią
jeden z elementów monitoringu. Grupa dąży do przekazywania jak największej części odpadów
odbiorcom zewnętrznym lub poddawania ich procesom przetwarzania, aby gospodarka odpadami
prowadzona była w sposób należyty i bezpieczny dla środowiska. Dodatkowo prowadzone są działania
mające na celu minimalizację ilości wytwarzanych odpadów i ich prawidłową segregację, w tym:

cykliczne szkolenia, kształtujące świadomość środowiskową pracowników, między innymi z
zakresu selektywnej zbiórki odpadów, składowania w wyznaczonym miejscu, optymalnego
wykorzystania materiałów,

selektywna zbiórka odpadów i składowanie w wyznaczonym miejscu, w tym także zużytych
materiałów i tarcz szlifierskich,

powtórne wykorzystanie,

projektowanie urządzeń i instalacji wentylacji i klimatyzacji oraz ich wdrażanie do produkcji w
sposób zakładający maksymalne wykorzystanie dostępnych materiałów i minimalizujący
wystąpienie odpadów,

48

zakupy materiałów dobrej jakości i dążenie do ich jak najlepszego wykorzystania, zgodnie z
przeznaczeniem oraz przechowywanie zgodne z instrukcjami, w tym stosowanie tarcz szlifierskich
i węży spawalniczych dobrej jakości, racjonalne wykorzystywanie stali (zakup na wymiar,
trasowanie, wycinanie, stosowanie małych naddatków na obróbkę szlifowaniem itp.),

utrzymywanie środków transportu w dobrym stanie technicznym, bez wycieków oleju,
stosowanie dobrych jakościowo olejów o wydłużonych okresach składowania, wymiana starego
taboru na nowszy, stosowanie środków nietoksycznych dla środowiska i ulegających
biodegradacji, utrzymywanie szczelności układów hamulcowych i chłodniczych,

zastępowanie czyściwa ze szmat czyściwem celulozowym.
Monitoring ilości odpadów pozwala na określenie rodzajów odpadów, których należy wytwarzać mniej
oraz wdrożenie działań mających na celu zmniejszenie ich wytwarzania i umożliwia odpowiednio szybką
reakcję w przypadku sytuacji odbiegających od normy. Konieczność gromadzenia danych do
wymaganych przepisami prawa sprawozdań sprzyja także monitorowaniu zużycia mediów, paliw i emisji
substancji szkodliwych do powietrza. Zwiększanie świadomości pracowników z zakresu gospodarki
odpadami sprzyja zachowaniom proekologicznym, w tym zwiększeniu udziału odpadów, które można
powtórnie wykorzystać.
Jednostka wprowadzająca w obszar działalności Grupy nowe substancje i materiały, zobowiązana jest
do dokonania odpowiedniej identyfikacji, jeszcze na etapie zapytania ofertowego, przed podpisaniem
umowy, a następnie do przekazania wyznaczonym osobom informacji o związanych z takimi
substancjami i materiałami odpadach oraz o przedmiocie dostawy lub usługi, w wyniku której będzie
wykorzystany lub wytwarzany odpad (skład, charakterystyka, uciążliwość dla środowiska). Podobnie
przy wprowadzaniu nowych technologii, surowców oraz nowych opakowań, wprowadzający, z
wyprzedzeniem, przedkłada do właściwej osoby informacje o związanych z tym zmianach w rodzaju lub
ilości dotychczas wytwarzanych odpadów. Przekazane dane stanowią podstawę do określenia sposobu
postępowania z odpadami oraz zainicjowania ewentualnych postępowań administracyjnych.
Wytworzone odpady spółki Grupy przekazują wyłącznie odbiorcom posiadającym odpowiednie,
wymagane pozwolenia tj. posiadających aktualny wpis w BDO. Ważność przedmiotowych pozwoleń
podlega każdorazowo sprawdzeniu, a dokumenty są ewidencjonowane w rejestrze odbiorców odpadów.
Transport do miejsc zbierania lub przetwarzania zlecany jest podmiotom posiadającym zezwolenie na
przewóz danego rodzaju odpadów.
W organizacji obowiązują zasady współdziałania z kontrahentami, wykonującymi na terenie Grupy i na
placach budów, prace mogące powodować powstawanie odpadów. Dotyczą one szczególnie dostawców
usług wykonujących prace konstrukcyjno-budowlane, montażowe, remontowe, konserwacyjne i inne.
W umowach zawieranych z dostawcami procesów/towarów/usług, nakładane jest na te podmioty
zobowiązanie do przestrzegania przepisów prawa z zakresu ochrony środowiska, w tym gospodarki
odpadami. Zgodnie z wiążącym tych dostawców dokumentem systemowym pn.:„Plan zapewnienia
jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.” lub
odpowiednio: „Plan zapewnienia jakości, ochrony środowiska oraz BHP na budowach realizowanych
przez Frapol Sp. z o.o”, „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach
realizowanych przez BTH Instalacje Sp. z o.o.” - są oni zobowiązani do prowadzenia, w miejscu
wykonywania prac, selektywnej zbiórki wytworzonych odpadów i czasowego ich gromadzenia w
wydzielonych, oznakowanych i odpowiednio zabezpieczonych miejscach, a po wywiezieniu z terenu
budowy, składowania na określonych przepisami prawa składowiskach, przeznaczonych dla danego
rodzaju odpadów lub ewentualnie, zgodnej z prawem utylizacji. Dostawca ma obowiązek wyznaczenia
osób odpowiedzialnych za nadzór nad realizacją usługi, aby zapewnić minimalizację ilości wytwarzanych
odpadów. W przypadku naruszeń i bezskuteczności działań interwencyjnych, prace danego dostawcy
podlegają wstrzymaniu przez kierownika budowy (Spółka dodatkowo zastrzega prawo odstąpienia od
umowy z podmiotem działającym nienależycie w przedmiotowym zakresie). Dostawcy zobowiązani są
do prowadzenia ewidencji odpadów oraz wymaganej przepisami prawa sprawozdawczości, a
przestrzeganie przez nich przepisów prawa dotyczących ochrony środowiska oraz postanowień umów w
tym zakresie podlega systematycznym kontrolom.
Monitoring procesu prowadzony jest również poprzez kontrolę, w Instal Kraków i Frapol, realizacji
Programów Zarządzania Środowiskowego, sporządzanych dla każdego zadania inwestycyjnego.

49
Działalność spółek Grupy Kapitałowej nie jest źródłem wytwarzania ścieków przemysłowych, zaś ścieki
socjalno-bytowe odprowadzane są do kanalizacji miejskiej, na podstawie zawartej z właściwym
przedsiębiorstwem umowy i podlegają jego kontroli. W protokołach kontroli ścieków nie stwierdzono
przekroczeń dopuszczalnych wartości i wskaźników określonych w przepisach.
E.6.1 E.6.2
Całkowita masa odpadów w podziale na niebezpieczne i inne niż niebezpieczne oraz sposób
zagospodarowania**
Kod
odpadu
Nazwa odpadu
Ilość odpadów
wytworzona wg kart
ewidencji odpadów
[Mg/rok]
Sposób gospodarowania odpadami
2020 2021
ODPADY NIEBEZPIECZNE
080111*
Odpady farb i lakierów
zawierających
rozpuszczalniki
organiczne lub inne
substancje
niebezpieczne
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
110198*
Inne odpady
zawierające substancje
niebezpieczne- odpady z
trawienia stali
nierdzewnej
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
130110*
Mineralne oleje
hydrauliczne
niezawierające
związków
chlorowcoorganicznych
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
130208*
Inne oleje silnikowe,
przekładniowe i
smarowe
0 0,424
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na odzysk tego rodzaju odpadów,
w pierwszej kolejności poprzez regenerację, a
jeżeli regeneracja będzie niemożliwa ze
względu na stopień zanieczyszczenia,
dopuszcza się ich unieszkodliwienie
140603*
Rozpuszczalniki i
mieszaniny
rozpuszczalników
0,300 0,670
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150110*
Opakowania zawierające
pozostałości substancji
niebezpiecznych lub
nimi zanieczyszczone
0,630 1,045
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów

50
150202*
Zużyte czyściwo 0,650 0,520
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
160107*
Filtry olejowe 0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
160113*
Płyny hamulcowe 0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
160601*
Baterie i akumulatory
ołowiowe
0 0
W przypadku wytworzenia odpady będą
zwracane placówce handlowej prowadzącej
sprzedaż akumulatorów (przy zakupie nowych
ogniw) lub będą przekazywane podmiotowi
posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie
lub zbierania tego rodzaju odpadów
160602*
Baterie i akumulatory
niklowo-kadmowe
0 0
W przypadku wytworzenia odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie lub zbierania
tego rodzaju odpadów -stosownie do ustawy
o bateriach i akumulatorach
160708*
Odpady zawierające
ropę naftową lub jej
produkty
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
Odpady zawierające
ropę naftową lub jej
produkty wytworzone w
wyniku świadczenia
usług w zakresie
budowy, rozbiórki,
remontu obiektów,
czyszczenia zbiorników
0 0
160213*
Zużyte urządzenia
zawierające
niebezpieczne elementy
inne niż wymienione w
160209 do 160212
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
170503*
Gleba i ziemia, w tym
kamienie, zawierające
substancje
niebezpieczne (np. PCB)
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
130205*
Mineralne oleje
silnikowe,
przekładniowe i
smarowe niezawierające
związków
chlorowcoorganicznych
0,240 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie lub zbieranie
tego rodzaju odpadów

51
ODPADY INNE NIŻ NIEBEZPIECZNE
120101
Odpady z toczenia i
piłowania żelaza oraz
jego stopów
319,750 322,293
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
120117
Odpady poszlifierskie
inne niż wymienione w
120116
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
120121
Zużyte materiały
szlifierskie inne niż
wymienione w 120120
0,120 0,170
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150101
Opakowania z papieru i
tektury
9,550 8,06
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150102
Opakowania z tworzyw
sztucznych
6,820 3,754
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150104
Opakowania z metali
1,800 1,875
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150203
Sorbenty, materiały
filtracyjne, tkaniny do
wycierania (np. szmaty,
ścierki) i ubrania
ochronne inne niż
wymienione w 150202
11,990 19,563
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
Sorbenty, materiały
filtracyjne, tkaniny do
wycierania (np. szmaty,
ścierki) i ubrania
ochronne inne niż
wymienione w 150202,
wytworzone poza
instalacją (na terenie
inwestycji innych
podmiotów w ramach
świadczonych na ich
rzecz usług)
0 0

52
160103
Zużyte opony
4,380 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
160112
Okładziny hamulcowe
inne niż wymienione w
160111
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
160115
Płyny zapobiegające
zamarzaniu inne niż
wymienione w 160114
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
160119
Tworzywa sztuczne 0 0,022
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów
170405
Odpadowe żelazo i stal 42,595 3,440
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
Odpadowe żelazo i stal
(na realizowanych na
zlecenie budowach)
2,050 95,020
170103
Odpady innych
materiałów
ceramicznych i
elementów wyposażenia
0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
150106
Zmieszane odpady
opakowaniowe
0,770 0,240
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
160214
Zużyte urządzenia inne
niż wymienione w 16 02
09 do 16 02 13
0,400 0,645
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.

53
070213
Odpady z tworzyw
sztucznych
0 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów. Przekazywane
podmiotowi posiadającemu zezwolenie na
przetwarzanie tego rodzaju odpadów, z
zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170411
Kable inne niż
wymienione w 170410
0 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170101
Odpady betonu oraz
gruz betonowy z
rozbiórek i remontów
0 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170107
Zmieszane odpady z
betonu, gruzu
ceglanego, odpadowych
materiałów
ceramicznych i
elementów wyposażenia
inne niż wymienione w
17 01 06
1,760 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170203
Tworzywa sztuczne 26,620 6,711
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170102 Gruz ceglany 0 0
W przypadku wytworzenia, odpady będą
przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170201 Drewno 2,650 0,600
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170402
Aluminium 5,053 5,334
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170407
Mieszaniny metali 0 0
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów

54
170904
Zmieszane odpady z
budowy, remontów i
demontażu inne niż
wymienione w 170901,
170902 i 170903
172,920 20,44
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170604
Materiały izolacyjne inne
niż wymienione w
170601 i 170603
6,562 9,901
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170405
Żelazo i stal 28,154 10,231
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
160216
Elementy usunięte ze
zużytych urządzeń inne
niż wymienione w
160215***
0,030 0,020
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170401
Miedź, brąz, mosiądz 0 0,573
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
120313
Odpady spawalnicze 0 1,5
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
170404
Cynk 0 0,016
Przekazywane podmiotowi posiadającemu
zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju
odpadów, z zachowaniem hierarchii sposobów
postępowania z odpadami lub podmiotowi
legitymującemu się zezwoleniem na zbieranie
tego rodzaju odpadów.
Razem odpady niebezpieczne i inne niż
niebezpieczne (budowy i siedziba
Spółki)
645,794 513,067
E.6.3
Całkowity wolumen odprowadzanych ścieków*.
Rodzaj emisji 2020 2021
Wolumen odprowadzonych ścieków (m
3
) 6 256 6 931
* Podane wielkości odnoszą się do zużycia na potrzeby własne, wewnątrz organizacji, wynikają ze wskazań liczników wody Grupy
Kapitałowej lub danych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych, wystawionych przez przedsiębiorców przesyłowych, z
wyłączeniem wolumenu odprowadzonych ścieków w przypadku refakturowania na inne podmioty lub ujętego w stawce czynszu.
W prezentowanych wartościach pominięto dane z realizacji zamówień w segmencie budowlano-montażowym oraz zagranicznym,

55
ze względu na zróżnicowany sposób rozliczeń i występujący w przypadku części inwestycji brak możliwości indywidualnego
opomiarowania.
E.6.4 E.6.5
Emisja odpadów i ścieków na jednostkę przychodu
Rodzaj emisji na jednostkę
przychodu
2020 2021
Masa odpadów na jednostkę
przychodu [Mg/mln] [KPI]
1,57 1,35
Ilość ścieków na jednostkę
przychodu [m
3
/mln]
15,21 18,22
Pozostałe aspekty bezpośredniego i pośredniego oddziaływania na
środowisko (E.7)
E.7.1 E.7.2 E.7.3 E.7.4
W Grupie zidentyfikowano następujące, pozostałe, istotne rodzaje zanieczyszczeń (emitowanych przez
działalność operacyjną Grupy), które mogą oddziaływać na środowisko: hałas, drgania, a także awaryjny
wyciek substancji lub pożar.
Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe:
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób monitorowania/pomiaru
aspektu
Hałas
Praca maszyn i urządzeń, praca z
użyciem elektronarzędzi
Operacje technologii
mechanicznych
Pomiary stężenia hałasu
Drgania Praca maszyn i urządzeń
Operacje technologii
mechanicznych
Pomiary okresowe
Przechowywanie substancji i
preparatów niebezpiecznych
Magazynowanie materiałów
służących do produkcji
Zapewnienie odpowiednich warunków
przechowywania oraz ich kontrola
Grupa zapobiega lub ogranicza negatywne skutki oddziaływania na środowisko związane z hałasem,
drganiami poprzez:

zakaz wykonywania prac powodujących hałas w porze nocnej;

wykonywanie prac w pomieszczeniach, przy zamkniętych oknach i drzwiach;

stosowanie ekranów akustycznych i obudów dźwiękochłonnych;

stosowanie przez pracowników indywidualnych środków ochrony (nauszniki, stopery);

prawidłowe posadowienie maszyn produkcyjnych;

utrzymywanie w pełnej sprawności maszyn, urządzeń, elektronarzędzi.
Zidentyfikowane znaczące aspekty środowiskowe - awarie:
Aspekt środowiskowy Operacja
Sposób
monitorowania/pomiaru
aspektu

56
Awaria:
Wyciek oleju hydraulicznego,
silnikowego, benzyny lub innych
substancji ropopochodnych
Praca maszyn, urządzeń i sprzętu
budowlanego
Wykonywanie usługi transportowej
Rejestracja ilości
Awaria:
Pożar
Praca maszyn, urządzeń i sprzętu
budowlanego
Rejestracja ilości
Istotnym ryzykiem Grupy w obszarze środowiska, to ryzyko związane z wystąpieniem awarii. Grupa
zarządza powyższym ryzykiem poprzez:

przeglądy stanu technicznego sprzętu i środków transportu używanych na terenie prowadzonych
inwestycjach;

szkolenia wszystkich pracowników zatrudnionych na terenie oddziałów i prowadzonych
inwestycjach w zakresie prawidłowego postępowania na wypadek awarii zagrażającej
środowisku i zapoznania się z drogami ewakuacji z obiektu;

wyposażenie biur i stanowisk pracy w karty alarmowe i instrukcje postępowania na wypadek
awarii;

prawidłową organizację prac pożarowo niebezpiecznych, zgodnie z odpowiednią Instrukcją
Bezpieczeństwa Pożarowego;

wyposażenie miejsc wykonywania robót w odpowiedni sprzęt p.poż.;

określenie działań korygujących zapewniających zmniejszenie ryzyka wystąpienia podobnej
awarii.
W spółkach Grupy, w których wdrożono ZSZ, została opracowana procedura: „Gotowość i reagowanie
na sytuacje awaryjne ” (w Spółce) oraz „Gotowość na wypadek awarii” (we Frapol). W spółce BTH
obowiązuje „Procedura postępowania w sytuacjach awaryjnych” wraz z instrukcjami postępowania w
sytuacjach awaryjnych, w tym na wypadek zagrożenia ekologicznego dla środowiska oraz w przypadku
ogłoszenia alarmu i zarządzenia ewakuacji z budowy (budynku/obiektu budowlanego, które obowiązują
zarówno pracowników własnych spółki BTH, jak i pracowników zatrudnionych przez dostawców
towarów/usług. Powyższe procedury określają sposób reagowania, a także zapobiegania i zmniejszenia
wpływu na środowisko w sytuacjach awaryjnych, jakie mogą powstać podczas realizacji usług
budowlano-montażowych, realizacji usługi w produkcji lekkiej i ciężkiej oraz w zakresie eksploatacji
instalacji w Dziale Techniczno-Eksploatacyjnym (w Spółce).
W powyższych procedurach dokonano identyfikacji zagrożeń dla środowiska powstałych podczas awarii
sprzętu lub instalacji związanych z wyciekiem olejów (hydraulicznego lub napędowego), podczas ich
składowania, wykonywania usługi sprzętowej i transportowej (podczas przejazdu drogami publicznymi
lub na terenie budowy z równoczesnym zanieczyszczeniem gruntu), wyciekiem substancji chemicznej
oraz paliwa, pożaru obiektów budowalnych, środków transportu, pożaru lub wybuchu instalacji.
Zasady postępowania na wypadek awarii określono w podziale na rodzaj zagrożenia i miejsce ich
wystąpienia, wskazano sposób działania po usunięciu skutków awarii w celu określenia przyczyn jej
wystąpienia oraz obowiązek podjęcia działań korygujących.
W przypadku zagrożeń związanych z wyciekami olejów smarowych, hydraulicznych oraz paliwa, a także
w zależności od miejsca wystąpienia awarii, osoby wskazane w procedurze, powinny:

przepompować olej z uszkodzonego pojemnika do sprawnego (uszkodzony pojemnik traktować
jako zanieczyszczone opakowanie metalowe);

ograniczyć własnymi środkami wielkość wycieku, zabezpieczyć miejsce wycieku znakami
ostrzegawczymi;

usunąć uszkodzenie środka sprzętowego lub transportowego będącego przyczyną wycieku,
zgodnie ze wskazaniami zawartymi w dokumentacji techniczno-ruchowej;

przeprowadzić neutralizację skutków wycieku przy pomocy sorbentu;

pozostałości po neutralizacji wycieku składować w pojemniku na zanieczyszczone czyściwo;

przeprowadzić wymianę zanieczyszczonego gruntu poprzez jego usunięcie i przekazanie odbiorcy
posiadającemu pozwolenie na transport i gospodarkę odpadami szkodliwymi;

57

zabezpieczyć studzienki kanalizacyjne przed dostaniem się do nich rozlanego paliwa poprzez
przykrycie folią i obwałowanie piaskiem lub sorbentem oraz oznakować teren znakami
ostrzegawczymi;

powiadomić o awaryjnym wycieku, w zależności od miejsca wystąpienia wycieku: właściwe
służby ratownicze, kierownika budowy, kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony
p.poż. (w spółce BTH służby BHP BTH Instalacje sp. z o.o.), kierownika Działu Techniczno-
Eksploatacyjnego (w Spółce).
W Spółce, w celu zapewnienia eksploatacji jednostek sprzętowych i transportowych, w sposób
minimalizujący możliwość wystąpienia sytuacji awaryjnych, połączonych z wyciekiem olejów, Dział
Techniczno-Eksploatacyjny wykonuje:

przeglądy okresowe jednostek sprzętowych i transportowych, zgodnie z dokumentacją
techniczno – ruchową, w terminach zgodnych z planami przeglądów;

codzienną obsługę jednostek sprzętowych i transportowych, której zadaniem jest między innymi
sprawdzenie stanu technicznego instalacji olejowych;

okresowe szkolenia kierowców i operatorów w zakresie sposobów usuwania awarii i jej skutków
wraz z omówieniem postanowień z protokołów z poprzednich narad i sposobu prowadzenia
działań korygujących.
Dla zapewnienia właściwej reakcji każdego pracownika zatrudnionego w Grupie na powstały w jego
obecności pożar, w programach szkoleń uwzględnia się zasady użycia środków gaśniczych, a także
zasady postępowania bezpośrednio po powstaniu pożaru.
Czynności, które należy wykonać bezpośrednio po powstaniu/zauważeniu pożaru, to:

alarmowanie (powiadomienie bezpośredniego przełożonego, wezwanie straży pożarnej);

gaszenie ognia (odłączenie zasilania elektrycznego, zamknięcie dopływu gazu, zamknięcie
przewodów wentylacyjnych od pomieszczeń lub obiektu objętego pożarem, usunięcie z zasięgu
ognia materiałów palnych, likwidacja pożaru przy pomocy podręcznego sprzętu gaśniczego;

ewakuacja (odsunięcie od zasięgu ognia pracowników znajdujących się w strefie zagrożenia, a
nie biorących udziału w akcji gaśniczej.
W każdym przypadku awaryjnego wycieku olejów, paliwa oraz wybuchu pożaru należy sporządzić
protokół ze wskazaniem przyczyn wycieku lub powstania pożaru/zagrożenia pożarowego i przyszłych
działań korygujących, zapewniających zmniejszenie ryzyka podobnej awarii lub pożaru w przyszłości.
Nadzór nad działaniami związanymi z utrzymaniem gotowości na wypadek awarii, sporządzeniem
protokołu i oceną przyczyn awarii, realizacją działań korygujących, sprawują kierownicy działów
zajmujących się BHP, ochroną środowiska i p.poż.
W Grupie, w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom, opracowano instrukcje bezpieczeństwa
pożarowego, których podstawowym celem jest zapewnienie maksymalnej ochrony ludziom
przebywającym na terenie obiektów spółek Grupy Kapitałowej. Instrukcje bezpieczeństwa pożarowego
określają zagrożenia pożarowe, wybuchowe w procesach technologicznych, urządzeniach, instalacjach
w czasie ich ruchu, zasady zapobiegania możliwości powstania pożaru oraz postępowania w czasie
pożaru, zasady zabezpieczenia prac niebezpiecznych pożarowo, rozmieszczenie podręcznego sprzętu
gaśniczego i środków do likwidacji ewentualnego wycieku lub rozlewu.
W Grupie opracowano również „Instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy przy użyciu materiałów
niebezpiecznych”, obowiązującą wszystkie spółki Grupy Kapitałowej podczas wykonywania robót z
użyciem materiałów niebezpiecznych. Celem niniejszej instrukcji jest określenie szczegółowych zasad
bezpiecznego wykonywania prac prowadzonych z użyciem materiałów i preparatów niebezpiecznych, w
sposób nie zagrażający życiu i zdrowiu pracowników oraz środowisku naturalnemu.
Ponadto w Spółce obowiązuje instrukcja „Zasady magazynowania farb i lakierów”, ustalająca jednolite
zasady magazynowania wyrobów malarskich (farb, lakierów, rozpuszczalników), we wszystkich
jednostkach organizacyjnych Spółki, w tym także w magazynach organizowanych na poszczególnych
budowach. Powyższa instrukcja określa warunki składowania tych materiałów, w tym w odniesieniu do
materiałów już częściowo wykorzystanych oraz tych, których nie wolno już wykorzystywać w procesie
produkcji.

58
Powyższe zasady i procedury pozwalają na stały monitoring ryzyka występującego w tym obszarze,
badanie w jakim ono kierunku ewoluuje, tak by podejmować odpowiednie działania zapobiegawcze.
Liczba awarii środowiskowych i skarg
Wskaźnik 2020 2021
Liczba awarii środowiskowych 1 1
Liczba skarg dotyczących obszaru
środowiska
0 0
W analizowanym okresie doszło w spółce Frapol do jednego incydentu kwalifikowanego jako awaria
środowiskowa, polegającego na uwolnieniu czynnika chłodniczego R407C z gazowej pompy ciepła w
ilości 15kg. Awaria została usunięta, sporządzono odpowiedni protokół i zgłoszono incydent do właściwej
jednostki, tj. Centralnego Rejestru Operatorów.
W 2021 roku, podobnie jak w latach poprzednich, do spółek Grupy nie wpłynęła żadna skarga dotyczącą
obszaru środowiska.
E.7.5
Odsetek (%) umów z kontrahentami, w których znalazła się klauzula odnosząca się do
poszanowania środowiska naturalnego oraz liczba audytów u dostawców towarów lub
usług
Opis wskaźnika 2020 2021
Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą dotyczącą poszanowania
środowiska*
89 92
Liczba audytów u dostawców towarów/usług pod kątem przestrzegania zasad ochrony
środowiska
0 0
* Wskaźnik liczony jako odsetek procentowy wartości umów, w których znalazła się klauzula odnosząca się do poszanowania
środowiska naturalnego, w ogólnej wartości umów zawartych przez Grupę w 2021 r. z dostawcami towarów/usług.
E.7.6
W 2021 roku w Grupie nie były przeprowadzane u dostawców towarów/usług dodatkowe audyty
wewnętrzne pod kątem przestrzegania przepisów ochrony środowiska ze względu na trwającą epidemię
SARS–CoV-2, przy jednoczesnym stwierdzeniu, podczas bieżących kontroli przeprowadzanych na
realizowanych inwestycjach, braku istotnych nieprawidłowości w obszarze ochrony środowiska.
Rozszerzona odpowiedzialność środowiskowa: produkty i usługi (E.8.)
E.8.2
We wszystkich segmentach swojej działalności Grupa stara się uzyskiwać przychody z działalności z
poszanowaniem środowiska naturalnego i świadomością wpływu wytwarzanych produktów i usług na
jego stan. Grupa działa w pełnej zgodności z przepisami prawa, wymogami decyzji administracyjnych
oraz zobowiązaniami wynikającymi z zawartych umów, oraz dąży do tego, aby zaprojektowane i
wytworzone produkty, pozostawiały mały ślad środowiskowy. Spółki Grupy, w których wdrożono ZSZ,
dokonując oceny znaczących aspektów środowiskowych, biorą pod uwagę wszystkie fazy cyklu życia
wytwarzanych produktów: projekt, wytwarzanie/wykonanie, serwis, eksploatację, powtórne użycie i
utylizację. Grupa dąży do redukcji negatywnego wpływu na środowisko także na etapie użytkowania i
utylizacji wytworzonych produktów, co wiąże się z ich właściwościami takimi jak: energochłonność,
zapotrzebowanie na części zamienne, użyteczność, jakość i trwałość, a także sposób ich eksploatacji
przez samych użytkowników.

59
Dostarczane produkty użytkowane są z wykorzystaniem energii, której zużycie zależy między innymi od
ich jakości i efektywności energetycznej.
W segmencie deweloperskim Spółka spełnia nie tylko wymogi prawne, ale również stara się czynić
projektowane osiedla mieszkaniowe przyjaznymi dla środowiska i ich mieszkańców, między innymi
dbając o odpowiednią geometrię budynków i właściwy dobór materiałów. Realizowane przez Spółkę
inwestycje mieszkaniowe, na etapie użytkowania budynków, generują zapotrzebowanie w energię
elektryczną i cieplną. Zużycie energii zależy nie tylko od warunków pogodowych, indywidualnego
zapotrzebowania i racjonalnego korzystania przez samych użytkowników, ale także od efektywności
energetycznej, przyjętych rozwiązań projektowych i zastosowanych materiałów. Spółka chcąc zapobiec
nadmiernej energochłonności budynków, podejmuje działania zmierzające do ograniczenia ilości zużycia
energii na etapie ich użytkowania, polegające na:

stosowaniu certyfikowanych systemów termoizolacyjnych pozwalających na znaczące
zmniejszenie zapotrzebowania na energię;

montażu okien i szyb energooszczędnych, o niskich współczynnikach przenikania ciepła;

projektowaniu z myślą o jak największym doświetleniu słonecznym pomieszczeń;

stosowaniu wiatrołapów i energooszczędnych źródeł światła;

sterowaniu oświetleniem w częściach wspólnych budynków poprzez wyłączniki czasowe oraz
czujniki ruchu;

stosowaniu materiałów i surowców certyfikowanych, wysokiej jakości.
Powyższe działania wpływają na podwyższenie efektywności energetycznej budynków, co z kolei
przekłada się na niższe koszty eksploatacyjne po stronie użytkowników oraz redukcję emisji gazów, w
tym gazów cieplarnianych. Powyższym celom sprzyjają zmiany regulacyjne, do których Grupa
Kapitałowa się stosuje, w tym zmiana warunków technicznych dla budynków w segmencie
deweloperskim, w zakresie oszczędzania energii i izolacyjności cieplnej.
Wysoka jakość i trwałość budynków mieszkaniowych oraz wytworzonych w segmencie produkcji
przemysłowej wyrobów, zapewnia im dłuższą żywotność, ogranicza częstotliwość wykonywania
remontów lub napraw, a tym samym minimalizuje ilość wytwarzanego odpadu i kosztów jego utylizacji.
Część wykorzystanych do budowy lub produkcji surowców i materiałów, będzie mogła być poddana
recyklingowi i ponownie wykorzystana w przyszłości.
Jednym z celów strategicznych na lata 2022-2024 jest redukowanie śladu węglowego netto w cyklu
życia budynków realizowanych w ramach inwestycji deweloperskich Spółki, w szczególności w drodze
zwiększenia wykorzystania bezpiecznych, przyjaznych środowisku, nowych technologii i
proekologicznych rozwiązań, pozwalających między innymi zmniejszyć energochłonność budynków w
fazie użytkowania (w tym wdrożenie mikrogeneracji energii, optymalizacja izolacyjności termicznej
przegród, zastosowanie niskoenergetycznych źródeł światła) oraz w drodze odpowiedniego doboru
materiałów. Od 2022 r. każda nowo projektowana inwestycja mieszkaniowa będzie przewidywała
urządzenia wytwarzające energię (np. zastosowanie fotowoltaiki), oświetlenie ledowym, potrójne szyby,
możliwość montażu ładowarek dla pojazdów elektrycznych w obiektach wielorodzinnych.
W segmencie produkcji lekkiej celem strategicznym Grupy jest stały wzrost innowacyjności produktów
Frapol poprzez prowadzenie badań nad unowocześnieniem i poszerzeniem gamy produktów,
zwiększeniem ich energooszczędności, wydajności i bezpieczeństwa, a także komfortu użytkowania oraz
ciągła modernizacja parku maszynowego i uruchamianie nowych linii technologicznych.
Miernikiem realizacji celów Grupy w zakresie zmniejszania energochłonności oferowanych produktów
jest udział przychodów ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol o najniższym oferowanym
jednostkowym zużyciu energii (JZE), przeznaczonych do budynków mieszkalnych, w przychodach
ogółem ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol przeznaczonych do tego typu budynków.
Wskaźnik ten został uznany w Grupie Kapitałowej za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników
efektywności i wskaźnik ten osiągnął wyższy poziom w porównaniu do roku 2019. W ciągu 2020 roku
udział w przychodach Frapol ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych o najniższym, oferowanym,
jednostkowym zużyciu energii (JZE na poziomie równym lub większym niż -42 i mniejszym niż -34
kWh/rok/m2 – klasa A), przeznaczonych do budynków mieszkalnych, wynosi 72%, zaś w przypadku
urządzeń wentylacyjnych o najwyższym, oferowanym jednostkowym zużyciu energii, przeznaczonych

60
do budynków mieszkalnych (JZE na poziomie równym lub większym niż -34 i mniejszym niż -26
kWh/rok/m2 – klasa B) wskaźnik ten wynosi 25%.
Udział przychodów ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol o najniższym oferowanym
jednostkowym zużyciu energii (JZE) przeznaczonych do budynków mieszkalnych, w
przychodach ogółem ze sprzedaży urządzeń wentylacyjnych Frapol przeznaczonych do tego
typu budynków [KPI]
Celem rozwojowym Grupy, z uwagi na fakt, że klienci na rynku budownictwa mieszkaniowego w dużej
mierze przy wyborze produktów kierują się ich właściwościami środowiskowymi, a nie ceną produktu -
co związane jest ze wzrostem świadomości ekologicznej społeczeństwa - jest stałe zwiększanie oferty i
udziału sprzedaży urządzeń i instalacji Frapol o jak najwyższych wskaźnikach efektywności
energetycznej, w szczególności na tym rynku, co przełoży się na pozytywne skutki w zakresie ochrony
środowiska, w tym zmniejszenie zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych przez użytkowników
wytwarzanych przez Grupę produktów.
W ramach Grupy, spółka Frapol prowadzi szereg badań nad rozwiązaniami zwiększającymi
energooszczędność i bezpieczeństwo produktów, a także dostosowującymi je do wymagań klientów,
dzięki czemu sprzyjają one ochronie środowiska naturalnego oraz poprawiają komfort użytkowników i
zwiększają ich bezpieczeństwo. W ramach działalności badawczo-rozwojowej zostały przeprowadzone
między innymi badania ogniowe dla produktów przeciwpożarowych, badania central wentylacyjnych w
zakresie kompatybilności elektromagnetycznej i właściwości mechanicznych, a także badania
algorytmów antyzamrożeniowych rekuperatorów. Efektem prac badawczych jest opracowanie wielu
innowacyjnych rozwiązań w zakresie wentylacji, klimatyzacji i ogrzewania budynków użyteczności
publicznej oraz budynków mieszkalnych jedno i wielorodzinnych.
W ostatnich latach Grupa poszerzyła swoją ofertę między innymi o:

system do wentylacji obiektów służby zdrowia FRAMEDIC,

rekuperator z wymiennikiem periodycznym Onyx Premium, Pride, Compact

typoszeregi central wentylacyjnych,

moduły automatyki central wentylacyjnych oraz zestaw wyrobów do wykonywania
wielkogabarytowych, jednostrefowych przewodów oddymiających,

zestaw wyrobów Franec RC do różnicowania ciśnienia w systemach rozprzestrzeniania się dymu
i ciepła

stropy laminarne,

moduły recyrkulacyjne,

nagrzewnice elektryczne,

skrzynki rozprężne, skrzynki rozprężno-tłumiące, rozdzielnice zasilająco-sterujące,

agregat trójgeneracyjny Fragata,

centrale z wymiennikami ciepła typu MRR,
28%
25%
72%
75%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
2020 2021
Najwyższe JZE Najniższe JZE

61

elementy systemów sterowania wykorzystujące sieci algorytmów neuronowych.
Spółka Frapol jest również zainteresowana realizacją projektów badawczo-rozwojowych,
współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. W ramach Programu Operacyjnego „Inteligentny
Rozwój”, mającego na celu wzrost innowacyjności polskiej gospodarki, Frapol realizował projekt pod
nazwą „Opracowanie zintegrowanego systemu umożliwiającego precyzyjną kontrolę mikroklimatu w
dużych obiektach użytkowych w celu spełnienia wymagań dotyczących budynków o niemal zerowym
zapotrzebowaniu na energię (nZEB)”. Celem projektu było stworzenie prototypów oraz wdrożenie do
produkcji i sprzedaży urządzeń wchodzących w skład sytemu umożliwiającego dużym obiektom
użytkowym (np. hotele, szpitale, obiekty sportowe) spełnienie wymagań definicji budynków o niemal
zerowym zapotrzebowaniu na energię. Komponenty te wykorzystują szereg innowacyjnych rozwiązań
mających na celu zwiększenie sprawności energetycznej systemów ogrzewania wentylacji i klimatyzacji.
Na potrzeby projektu wykonano specjalistyczną instalację badawczą umożliwiającą odtworzenie
rzeczywistych warunków klimatycznych, co pozwoliło na badanie opracowanych prototypów, w
warunkach najbardziej zbliżonych do tych, w których faktycznie pracują urządzenia.
W Grupie zidentyfikowano w tym obszarze, jako istotne, ryzyko związane z dostosowaniem działalności
do zmian przepisów prawa dotyczących przeciwdziałania globalnym zmianom klimatu, w tym wymogów
przepisów prawa UE odnoszących się do kwalifikacji działalności jako zrównoważonej środowiskowo,
ryzyko związane ze wzrostem zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych przez użytkowników produktów
Frapol, ryzyko związane z zanieczyszczeniem hałasem w wyniku użytkowania produktów Frapol oraz
ryzyko związane z odpadami powstałymi w wyniku zakończenia cyklu życia produktów Frapol, a także
ryzyko wzrostu wymagań dotyczących energochłonności lub wydajności produktów Frapol, ryzyko
wzrostu cen energii i paliw.
Grupa zarządza powyższym ryzykiem poprzez przeprowadzanie testów produkowanych urządzeń i
instalacji, w celu określenia charakterystyki ich pracy, opracowywanie i udostępnianie użytkownikom
dokumentacji techniczno-ruchowej produktów (określającej między innymi najbardziej wydajne
parametry pracy produktów), zamieszczanie w dokumentacji technicznej instrukcji montażu i
użytkowania produktów. Spółka Frapol zapewnienia także serwis gwarancyjny i pogwarancyjny, celem
zapewnienia stałej pracy urządzeń i instalacji, w optymalnych parametrach oraz angażuje się w projekty
badawczo-rozwojowe.
Mając na celu minimalizowanie negatywnego wpływu produktów na środowisko, w całym cyklu ich życia,
Frapol już na etapie projektowania dąży do stosowania rozwiązań umożliwiających energooszczędną
eksploatację oraz minimalizację emisji hałasu i zanieczyszczeń do środowiska. Projektowanie produktów
obywa się zgodnie z procedurą „Projektowanie i rozwój”, określającą zasady postępowania w zakresie
projektowania i konstruowania wyrobów. Procedura ta obowiązuje przy planowaniu, realizacji,
przeglądzie, weryfikacji i nadzorowaniu projektowania oraz doskonalenia wyrobów. Procedura jest
kilkuetapowa. W etapie wstępnym opracowywana jest analiza przedwdrożeniowa produktu zawierająca
opis wyrobu, uzasadnienie jego wdrożenia, efekt, koszt, czas realizacji oraz szacowany zysk i ryzyko.
Następnie opracowuje się kartę projektu zawierającą założenia projektowe. Na etapie koncepcyjnym
analizuje się wymagania prawne i normatywne dotyczące projektowanego wyrobu, tworzy się pierwsze
szkice i warianty wyrobu, określa się także planowany zakres badań. Następnie opracowuje się wstępną
dokumentację, na podstawie, której buduje się prototyp. Następnie dokonywana jest ocena prototypu i
wprowadzanie do niego ewentualnych zmian. W przypadku wyrobów objętych szczególnymi
uregulowaniami prawnymi i normatywnymi, zleca się jednostkom zewnętrznym wykonanie stosownych
badań. Etap konstrukcyjny obejmuje opracowanie kodyfikacji i dokumentacji konstrukcyjnej wyrobu. Na
tym etapie, od stosownych organów, uzyskuje się dopuszczenie wyrobów do obrotu. Etap prototypu
walidacyjnego obejmuje ocenę prototypu oraz opracowanie kryteriów jakie musi spełniać wyrób. Na
etapie końcowym następuje opracowanie dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR). DTR określa ogólne
zasady bezpieczeństwa, informacje i dane techniczne urządzenia, jego charakterystykę, schematy
budowy i funkcjonowania, wytyczne odnośnie montażu, w tym m.in. jego właściwe posadowienie,
przyłączenie i zabezpieczenie przed czynnikami niekorzystnymi lub szkodliwymi, wytyczne co do
rozruchu, eksploatacji, instrukcje obsługi, opis koniecznych czynności serwisowych i kontrolnych,
wymiany materiałów eksploatacyjnych, części i podzespołów, sposób demontażu urządzenia i
postępowania z odpadami.
Wdrożenie wyrobu do produkcji reguluje procedura „Wdrożenie nowego wyrobu do produkcji”.
Określone nią postępowanie wdrożeniowe obejmuje: przekazanie prototypu wraz z dokumentacją

62
konstrukcyjną do jednostek produkcyjnych, opracowanie dokumentacji wykonawczej, przeprowadzenie
produkcji zerowej i dopuszczenie wyrobu do produkcji seryjnej.
Minimalizowanie negatywnego wpływ produktu na środowisko zapewniają także działania określone w
procedurze „Kontrola i badania”, która określa zasady kontroli wykonawstwa wyrobów. Zgodnie z tą
procedurą kontroli podlegają towary i urządzenia służące wykonaniu produktów dostarczane przez
podmioty zewnętrzne. Kontrola ta odbywa się na podstawie dostarczonych dokumentów, oględzin,
pomiarów i sprawdzenia elementów oraz doraźnych kontroli inspekcyjnych. Kontrola wykonawstwa
produktów odbywa się na podstawie planów kontroli i badań wykonawstwa dla poszczególnych pozycji
asortymentowych. Zgodnie z nimi, kontrolą objęte są wszystkie operacje realizowane w procesie
wykonawstwa danego produktu. Ponadto stale prowadzone są badania wszystkich własnych produktów,
w zakresie wymaganym dokumentami z wyjątkiem badań ogniowych. Badania następują zgodnie z
rocznym planem badań, który podlega kwartalnej aktualizacji.
W razie stwierdzenia niezgodności dostarczonych towarów lub urządzeń, stwierdzenia niezgodności
produktu w toku produkcji albo w wyniku reklamacji klienta, postępowanie zmierzające do zapobieżenia
wprowadzenia produktu do obrotu lub trwałe jego wycofanie z obrotu reguluje procedura „Postępowanie
z wyrobem niezgodnym z wymaganiami”.
W segmencie budowlano-montażowym, gdzie Grupa występuje w roli generalnego wykonawcy, bądź
podwykonawcy, odpowiedzialność przejawia się przede wszystkim w przestrzeganiu wymagań prawnych
i norm środowiskowych, zarówno w odniesieniu do własnej działalności, jak również zatrudnianych
dostawców towarów/usług, stosowaniu wysokiej jakości materiałów, posiadających odpowiednie
certyfikaty. W przypadku realizacji inwestycji „pod klucz”, dokumentacja projektowa uwzględnia
wymagania klienta, w tym aspekty środowiskowe na etapie eksploatacji. Użytkownicy obiektów
poddawani są szkoleniom odnośnie zasad eksploatacji, serwisowania i przeprowadzania przeglądów
okresowych. Użytkownicy są obligowani do przestrzegania zapisów instrukcji techniczno-ruchowych i
instrukcji eksploatacji, przekazywanych w ramach dokumentacji powykonawczych, uszczegóławiających
działania, których należy przestrzegać w trakcie użytkowania, tak aby ich oddziaływanie było
nieinwazyjne dla otaczającego środowiska, zapewniało długą żywotność oraz ograniczało konieczność i
częstotliwość wykonywania remontów. Spółka Frapol koncentruje się na inwestycjach wprowadzających
w życie najnowsze trendy i rozwiązania z zakresu ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji. Ponadto szeroko
angażuje się w termomodernizacje budynków użyteczności publicznej oraz wielorodzinnych budynków
mieszkalnych, przyczyniając się do zmniejszenia energochłonności tych budynków, a tym samym ich
negatywnego wpływu na środowisko.

63
Obszar społeczny i pracowniczy (S)
Korzystanie z pomocy publicznej i zlecenia publiczne (S.1)
S.1.1
Korzystanie z pomocy publicznej
W raportowanym okresie Spółki Grupy nie korzystały z pomocy publicznej.
Zlecenia publiczne
S.1.2
Istotną część przychodów w segmencie budowlano-montażowym, Grupa osiąga na rynku inwestycji
stanowiących zamówienia publiczne. Działalność Grupy Kapitałowej na tym rynku polega na
wykonywaniu zadań realizowanych w systemie generalnego wykonawstwa na podstawie umowy
zawartej z inwestorem, jak również na wykonywaniu prac (dostaw/usług/robót budowlanych) na
podstawie umowy o podwykonawstwo objętej regulacją Prawa zamówień publicznych, to jest jako
podwykonawca innych podmiotów, które zwarły z inwestorem umowę w sprawie zamówienia
publicznego.
Wartość przychodów pochodzących z zamówień publicznych i ich procentowy udział w
całości przychodów.
Źródło przychodów 2020 2021
Przychody ze sprzedaży Grupy Kapitałowej ogółem (wartość w tys. PLN) 411 432 399 779
Przychody pochodzące z zamówień publicznych realizowanych w generalnym
wykonawstwie (wartość w tys. PLN)
92 622 71 951
Udział [%] przychodów pochodzących z zamówień publicznych realizowanych w
generalnym wykonawstwie w całości przychodów Grupy
22,5 18,0
Przychody ze sprzedaży z umów realizowanych jako podwykonawca innego
podmiotu, który zawarł z inwestorem umowę w sprawie zmówienia publicznego
(wartość w tys. PLN)
3 232 10 499
Udział [%] przychodów pochodzących z umów realizowanych jako podwykonawca
innego podmiotu, który zawarł z inwestorem umowę w sprawie zmówienia
publicznego w całości przychodów Grupy
0,8 2,6
Zamówienia publiczne stanowią dla Grupy pożądane transakcje z wiarygodnym finansowo, wypłacalnym
podmiotem, który nie będzie zagrożony upadłością. Oprócz pewności zapłaty, obecność na rynku
zamówień publicznych podnosi rangę Grupy i przynosi korzyści wizerunkowe. Powyższe dotyczy również
odpowiednio występowania spółek Grupy Kapitałowej w łańcuchu dostaw takich inwestycji, na
podstawie umów o podwykonawstwo, z uwagi na wynikający z Prawa zamówień publicznych rygoryzm
rozliczeń i przewidziany mechanizm bezpośredniej płatności przez inwestora w przypadku uchylania się
od obowiązku zapłaty wynagrodzenia przez wykonawcę.
Z drugiej strony, rynek inwestycji publicznych cechuje duży formalizm, brak możliwości utrzymywania
trwałych relacji z inwestorem oraz w dalszym ciągu, w postępowaniach o udzielenie zamówień
funkcjonuje przewaga ceny nad jakością i związana z tym konkurencja cenowa oraz niższa rentowność.
Spółki Grupy troszczą się o wizerunek podmiotu godnego zaufania, budzącego zadowolenie ze
współpracy. Zgodnie z Kodeksem Etyki przyjęły zobowiązanie budowania pozytywnych relacji z klientami

64
poprzez dostarczanie wysokiej jakości produktów i usług, odpowiadających potrzebom klientów i
zapewniających ich satysfakcję, działanie zgodnie z przepisami prawa i zawartymi umowami, w
szczególności należyte wykonywanie zaciągniętych zobowiązań, dotrzymywanie terminów i złożonych
obietnic oraz dokładanie starań, aby wyeliminować ryzyko konfliktu, a ewentualne spory rozstrzygać
ugodowo.
Podejście Grupy Kapitałowej do realizacji zamówień publicznych wpisuje się w politykę wynikającą z
regulacji Kodeksu Etyki, a także Politykę ZSZ, zgodnie z którą celem Grupy Kapitałowej (zarówno Instal
Kraków i Frapol, w których obowiązuje ZSZ, jak i spółki BTH, która przyjęła do stosowania Politykę ZSZ
Instal Kraków oraz zobowiązała się przestrzegać zasad tej polityki i kierować się jej celami) jest
dostarczanie takich wyrobów i usług, które poziomem swojej jakości zaspokajają potrzeby klientów, są
przyjazne środowisku naturalnemu, a ich wytworzenie i użytkowanie jest w pełni bezpieczne.
Rynek zamówień publicznych jest uznawany za bardziej wymagający od komercyjnego. Z realizacją
wiąże się istotne ryzyko wynikające z ewentualnego niespełnienia warunków wynikających z umowy
zawartej z klientem, w tym w zakresie jakości wykonania oraz terminów realizacji, a w konsekwencji
zapłaty wysokich kar umownych i potencjalnego odszkodowania uzupełniającego, które zamawiający
zmuszony będzie egzekwować w związku z obowiązującą go dyscypliną finansów publicznych. Z
materializacją powyższego ryzyka związane jest kolejne ryzyko, w postaci niezadowolenia klienta i utraty
przez spółki Grupy dobrej reputacji. Z uwagi na krzyżowanie się sfery prywatnej z publiczną, w obszarze
tym istnieje również potencjalne zagrożenie zachowaniami o charakterze korupcyjnymi (sposób
zarządzania ryzykiem zachowań nieetycznych, w tym korupcyjnych, został opisany w części S.10 oraz
G.4 Sprawozdania). Grupa zarządza przedmiotowymi ryzykami działając w sposób opisany poniżej, w
szczególności zgodnie ze wskazanymi poniżej procedurami.
Proces pozyskiwania zamówień, ich realizacji oraz rozliczenia w dwóch spółkach Grupy (Frapol i Instal
Kraków) objęty jest ZSZ. Na proces ten, w zakresie zamówień publicznych, składają się podprocesy:

Akwizycja – obejmujący etap od uzyskania informacji o przetargu, do podjęcia decyzji o udziale
w nim i pobrania materiałów przetargowych,

Przygotowanie oferty – od pozyskania materiałów przetargowych, do złożenia oferty,

Przygotowanie umowy – od informacji o przyznaniu zamówienia, do podpisania umowy z
klientem.
Czynności w powyższych podprocesach prowadzone są w obu spółkach zgodnie z procedurami ZSZ. W
Spółce jest to procedura „Przegląd umowy”, która we Frapol obowiązuje pod nazwą „Przegląd umowy
usługi -kontraktu”. Celem regulacji jest określenie zasad postępowania przy opracowywaniu ofert oraz
zawieraniu umów z klientami i zapewnienie, że do realizacji zostaną przyjęte tylko te zlecenia oraz
podpisane takie umowy, które mogą być należycie zrealizowane. Każde potencjalne zamówienie - przed
złożeniem oferty - poddaje się analizie w następujących obszarach:

warunków zawartych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia/instrukcji dla
wykonawców/programie funkcjonalno-użytkowym oraz innych materiałach przetargowych,

wymagań w zakresie uprawnień i doświadczenia (referencji),

wymaganych kwalifikacji pracowników,

możliwości realizacji umowy w proponowanym terminie,

możliwości własnych realizacji umowy (potencjał ekonomiczny, zasoby kadrowe, sprzętowe,
technologiczne),

uwarunkowań technicznych, technologicznych, prawnych, środowiskowych i związanych z BHP,

historii zdarzeń losowych, mających miejsce w okresie ostatnich 20 lat na terenie przyszłej
realizacji zadania (powodzie, zalania, podtopienia, itp.) i wpływających na warunki oraz koszty
ubezpieczenia budowy.
Proces analizy obejmuje także szacowanie ryzyka, które jest podstawą podjęcia decyzji o przygotowaniu
i złożeniu oferty. W Spółce ocena zagrożeń dokonywana jest zgodnie z procedurą „Zarządzanie
ryzykiem” (opisana w części G.3 Sprawozdania), według której decyzja dokumentowana jest na
sporządzanej Karcie szacowania ryzyka. Wszystkie wyżej wymienione czynności analityczne są również
przeprowadzane w BTH, pomimo braku wdrożonego ZSZ.

65
W przypadku wyboru oferty którejkolwiek spółki Grupy i zawarcia umowy z zamawiającym, wyznaczone
w jej strukturze organizacyjnej osoby są odpowiedzialny za przeniesienie do umów z dostawcami
towarów/usług odpowiednich wymagań wynikających z umowy w sprawie zamówienia publicznego. Na
etapie realizacji, zamówienie podlega stałemu nadzorowi, również w łańcuchu dostaw, właściwego
dyrektora/kierownika pionu/jednostki organizacyjnej realizującej zamówienie oraz kierownika budowy,
kierownika kontraktu, kierowników robót branżowych (lub specjalistów branżowych) oraz w
powierzonym zakresie innych osób odpowiedzialnych. Proces wykonawstwa poddany jest restrykcjom
wynikającym z umowy z klientem, przepisów prawa oraz wewnętrznych regulacji.
Na etapie realizacji, czynności, których celem jest zapewnienie należytego wykonania umowy zawartej
z klientem, prowadzone są – w spółkach Grupy w których wdrożono ZSZ (Instal Kraków i Frapol) -
zgodnie z procedurami:
1. „Zakupy usług” i „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” w Spółce, a we Frapol
zintegrowana procedura „Zakupy”- regulują proces kwalifikacji i wyboru odpowiednich dostawców
towarów/usług, gwarantujących spełnienie między innymi wymagań normatywnych, jakościowych,
ilościowych i terminowych klienta. Ocena dostawców towarów/usług dokonywana jest na podstawie
ankietyzacji oraz udokumentowanych informacji o dotychczasowej współpracy z danym podmiotem,
audytów dostawcy lub informacji o wynikach audytów wykonywanych u niego przez jednostki
certyfikujące, oceny wzorca wyrobu i udokumentowanej renomy dostawcy. Ostateczną decyzję o
wyborze dostawcy towaru/usług, istotnego z punktu widzenia realizacji zamówienia, podejmuje
dyrektor pionu.
2. „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” w Spółce, a we Frapol „Sterowanie procesem robót
montażowych” - określają zasady planowania, realizacji i rozliczania umów oraz zasady koordynacji
i nadzoru nad pracami dostawców towarów/usług, związanymi z realizacją inwestycji. Nadzór nad
realizacją na budowie prowadzi kierownik budowy oraz kierownicy robót branżowych (lub specjaliści
branżowi). Nadzór ten obejmuje:

wykonywanie robót zgodnie z aktualną dokumentacją projektową, projektem organizacji robót,
ustawą Prawo budowlane,

koordynację robót poszczególnych dostawców usług (podwykonawców), zgodnie z
dokumentacją projektową i projektem organizacji robót,

zapewnienie odpowiednich sił i środków, niezbędnych dla realizacji umowy w terminie
określonym w harmonogramie,

wykonywanie czynności kontrolnych i badań określonych w planach kontroli i badań oraz zgodnie
warunkami wykonania i odbioru robót,

wykonywanie robót w sposób bezpieczny, z zachowaniem wymagań przepisów BHP, p.poż. i
ochrony środowiska,

kontrolę dostaw i usług.
W Spółce podstawowym dokumentem planowania realizacji umowy jest Plan Jakości, sporządzany
zgodnie z procedurą „Plan Jakości realizacji budowy”. Obejmuje on zdefiniowane i udokumentowane
działania stosowane w trakcie realizacji, sposób, w jaki należy wykonać wymagane czynności,
bezpośrednio lub przez odesłanie do właściwych procedur lub innych dokumentów. Niezbędnym
elementem Planu Jakości jest zestawienie punktów krytycznych dla danego procesu realizacji
budowy, wskazanie co należy uwzględnić w harmonogramie, w których momentach należy dokonać
sprawdzenia wykonanych części realizowanego zadania oraz określenie działań korygujących (a także
następujących po nich działań właściwych dla realizowanego zadania), podejmowanych w celu
wyeliminowania niezgodności, a także rodzaj i zakres audytów jakości, jakie należy przeprowadzić
oraz jak ich wyniki powinny być wykorzystane do poprawy i wyeliminowania niezgodności, które
wpływają na realizowane zadanie. We Frapol natomiast analogiczną funkcję pełni „Plan kontroli i
badań”, określający rodzaj i zakres czynności kontrolnych, kryteria oceny oraz kompetencje i
odpowiedzialność pracowników wykonujących czynności kontrolne w poszczególnych etapach robót
montażowych. Proces wykonywania prac montażowych podlega stałej kontroli ze strony kontrolera
jakości i nadzorowi ze strony właściwego dyrektora pionu. Nadto, w obu spółkach Kierownik budowy
oraz kierownicy robót branżowych lub specjaliści branżowi prowadzą, w oparciu o Plany kontroli i
badań, systematyczną kontrolę jakości robót, w celu stwierdzenia jej zgodności z umową z klientem,
projektem budowlanym, umowami z dostawcami oraz przedmiotowymi normami. Czynności

66
podejmowane w celu zapewnienia należytej jakości przedmiotu zamówienia zostały szczegółowo
opisane w części S.11 Sprawozdania.
W Spółce, procedura „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji” określa również zasady
rozliczenia zamówienia oraz przewiduje stały monitoring, ze strony dyrektora pionu, w zakresie
stanu realizacji budżetu, pod kątem wystąpienia w nim wartości odbiegających od oczekiwanych,
między innymi na podstawie karty budżetu budowy, harmonogramów rzeczowo-finansowych oraz
planów finansowania budowy.
3. „Projektowanie” (obowiązująca we Frapol pod nazwą „Projektowanie i rozwój”) - reguluje sposób
postępowania podczas projektowania wyrobu lub procesu spełniającego ustalone w umowie z
klientem wymagania;
Monitoring i kontrola procesu realizacji obejmuje w Grupie Kapitałowej w szczególności:

nadzorowanie zgodności realizacji prac z terminami założonymi harmonogramie,

nadzorowanie zgodności realizowanych prac z dokumentacją projektową i wymaganiami
zamawiającego,

nadzorowanie zgodności realizowanych prac z normami i warunkami technicznymi wykonania i
odbioru robót,

kontrolę zgodności realizacji inwestycji z harmonogramem dostaw materiałowych i ocenę ich
jakości z przywołanymi normami,

kontrolę zgodności zakresu robót z posiadanymi przez pracowników kwalifikacjami,

kontrolę zgodności pracy sprzętu z dokumentami potwierdzającymi jego stan techniczny,

bieżącą, systematyczną i ciągłą kontrolę jakości realizowanych prac, obejmującą również
podzlecone zakresy,

dokonywanie odbiorów częściowych oraz odbiorów robót zanikających,

kompletowanie atestów, certyfikatów i świadectw dla materiałów i urządzeń wbudowanych,

bieżącą analizę kosztów prac wykonywanych siłami własnymi oraz przez dostawców
towarów/usług,

kontrolę stanu BHP, ochrony p.poż. oraz ochrony środowiska,

realizację Planu kontroli i badań (w Spółce i Frapol).
W Instal Kraków powyższe odbywa się zgodnie z procedurą „Monitorowanie”, a we Frapol procedurą
„Status kontroli i badań”, w oparciu o które spółki te prowadzą również monitorowanie zadowolenia
klienta, dokonywane na podstawie:

otrzymanych referencji,

informacji zwrotnych, dotyczących różnych aspektów świadczonej usługi, przekazywanych w
trakcie jej realizacji poprzez inspektorów nadzoru, a omawianych na naradach produkcyjnych,

zapisów protokołów odbioru,

wymagań klienta (wyszczególnionych w umowie oraz wynikających z sytuacji rynkowej),

informacji pozyskiwanych od konkurencji (dotyczących poziomu świadczenia usług).
Analogiczne czynności faktyczne w zakresie monitoringu przeprowadzane są w BTH.
Najważniejszym dla Grupy Kapitałowej miernikiem satysfakcji zamawiającego są otrzymane przez
Spółkę referencje. Grupa Kapitałowa uznaje wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-
montażowym za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności, który jest na poziomie
wyższym w stosunku do roku 2020.
Wskaźnik satysfakcji klienta w segmencie budowlano-
montażowym [KPI]
2020 2021
Stosunek liczby otrzymanych przez Instal Kraków S.A. referencji do
liczby złożonych w badanym okresie wniosków o ich wydanie, w
odniesieniu do zakończonych w tym okresie umów w segmencie
budowlano-montażowym x 100 [%]
50 75

67
W przypadku zgłoszenia reklamacji przez klienta, Grupa postępuje zgodnie z umową z klientem, w
przypadku spółek w którym wdrożono ZSZ, zgodnie z procedurą „Postępowanie z wyrobem niezgodnym
z wymaganiami”.
Spółki Grupy Kapitałowej monitorują proces usuwania usterek, w tym prowadzą ich rejestr, który
stanowi również podstawę analizy i oceny terminowości działań Grupy w tym obszarze.
Ryzyka związane z realizacją zamówień są częściowo przenoszone na inne podmioty, poprzez
ubezpieczenia i gwarancje bankowe lub ubezpieczeniowe oraz w relewantnym zakresie na dostawców
towarów i usług.
Wpływ epidemii COVID-19 na realizację zamówień
W 2021 r. ryzyko niedotrzymania warunków zawartej z klientem umowy (nieterminowej realizacji
zamówienia lub projektu) w związku z epidemią COVID-19 nie zwiększyło się w stosunku do poziomu
z roku 2020. Sytuacja na budowach była monitorowana na bieżąco, tak aby w razie potrzeby podjąć
odpowiednie kroki dotyczące organizacji pracy. Monitoringiem objęta została również płynność działania
organów administracji i instytucji uczestniczących w odbiorach robót, a inwestorom wszelkie utrudnienia
zgłaszane były zgodnie z przepisami prawa. W ramach organizacji spółki z Grupy podjęły możliwe
działania zapobiegawcze, wdrożyły procedury dotyczące zachowania reżimu sanitarnego, w tym szereg
działań o charakterze organizacyjnym i porządkowym, mających na celu ograniczenie ryzyka zakażenia
i rozprzestrzeniania się zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2 na Grupę. Pracownicy zostali wyposażeni
w niezbędne środki ochrony osobistej. Sprawowany był nadzór nad przestrzeganiem zasad higieniczno-
sanitarnych oraz przyjętych zasad i procedur postępowania w tym zakresie. Ostatecznie realizacja zleceń
przebiegała bez przestojów, w trybie nie odbiegającym od normy. Spółka Frapol odnotowała przejściowe
trudności w dostępności komponentów do urządzeń i w zakresie logistyki dostaw, co miało wpływ na
potrzebę utrzymywania wyższych stanów magazynowych i związane z tym wyższe zaangażowanie
kapitałowe.
W przypadku ponownego rozwoju epidemii Grupa przewiduje możliwość wystąpienia trudności
związanych z wydłużeniem łańcucha dostaw, wzrostem cen materiałów, ograniczeniami w dostępności
pracowników własnych oraz u podwykonawców oraz zwiększeniem kosztów siły roboczej,
ograniczeniami w możliwości przemieszczania się po kraju, transportu i dostępu do placów budów,
ewentualnymi przestojami, opóźnieniami w działaniu instytucji uczestniczących w procesie
inwestycyjnym, w tym wydłużeniem terminów urzędowych i terminów uzyskania decyzji
administracyjnych. W celu ograniczenia ekspozycji na to ryzyko, Grupa ściśle nadzoruje proces realizacji
przedsięwzięć, a w razie potrzeby podejmuje odpowiednie działania, w tym polegające na zamianie (tam
gdzie to możliwe) materiałów, których dostawy wstrzymano, na inne oraz zastrzega w umowach z
dostawcami towarów/usług możliwość ograniczenia zakresu rzeczowego lub wykonawstwa zastępczego.
Poziom zatrudnienia i poziom wynagrodzeń (S.2)
S.2
W Grupie Kapitałowej polityka zatrudnienia oparta jest na założeniu, że doświadczenie, wiedza,
umiejętności, kompetencje oraz zaangażowanie pracowników, wpływają bezpośrednio na pozycję
rynkową i mogą stanowić o przewadze konkurencyjnej Grupy.
Celem prowadzonej polityki jest posiadanie pracowników o wykształceniu, umiejętnościach i
doświadczeniu, adekwatnym do strategii i celów, wykorzystujących w pracy postęp techniki, wrażliwych
na zagadnienia środowiska, w którym żyją i pracują, zapewniających wysoką jakość produktów i usług
świadczonych przez Grupę.
Politykę Grupy w obszarze zatrudnienia określają:

Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A.,

Polityka Poszanowania Praw Człowieka, która m.in. opiera się na Deklaracji Międzynarodowej
Organizacji Pracy dotyczącej Podstawowych Zasad i Praw w Pracy,
które obowiązują we wszystkich spółkach Grupy Kapitałowej.
Podstawowe zasady określone w wyżej wymienionych dokumentach, to:

68

równe traktowanie w zatrudnieniu, zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, wykształcenie,
czy inne różnice,

rekrutacja najlepszych kandydatów, w oparciu o obiektywne kryteria,

równy dostęp do szkoleń i awansu zawodowego,

prawo do zrzeszania się,

godne warunki pracy i wynagradzania,

otwartość w komunikacji,

przyjazna atmosfera pracy, oparta na wzajemnym szacunku i poszanowaniu godności osobistej
pracowników oraz prawa do prywatności,

bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
Powyższe zasady realizowane są przy pomocy szeregu procedur i wewnętrznych regulacji, do których
należą m.in.:

Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy Instal Kraków S.A.,

Regulaminy Pracy Instal Kraków S.A.,

Regulamin pracy i regulamin wynagradzania Frapol sp. z o.o.,

Regulamin pracy BTH sp. z o.o.,

Regulamin zatrudniania pracowników Instal Kraków S.A. na budowach eksportowych w
Niemczech,

Regulamin zatrudniania pracowników Frapol sp. z o.o. w Niemczech.
Spółki Grupy Kapitałowej działają w pełnej zgodności z prawem w zakresie wynagrodzeń, czasu pracy i
innych świadczeń pracowników. Systemy wynagrodzeń i premiowania oparte są na zasadzie
obiektywizmu, sprawiedliwości i ekwiwalentności oraz zgodności z przepisami prawa i wewnętrznymi
regulacjami. Świadczenia należne pracownikom wypłacane są bez opóźnień.
Rekrutacja pracowników rozpoczyna się od stworzenia profilu rekrutacyjnego, w którym określane są
podstawowe informacje o danym stanowisku, wymagania dotyczące kandydata oraz wskazanie
kompetencji, które powinien posiadać nowy pracownik. Profil rekrutacyjny tworzony jest odpowiednio
przez dyrektorów pionów lub kierowników danych jednostek organizacyjnych, w których ma być
zatrudniony nowy pracownik. Na podstawie utworzonego profilu sporządzane jest odpowiednie
ogłoszenie o pracę. Grupa stwarza możliwość rozwoju i awansu wszystkim pracownikom, w związku z
tym w pierwszej kolejności stara się przeprowadzać rekrutację wewnętrzną. Jeśli wśród pracowników
brak jest odpowiednich kandydatów na dane stanowisko, przeprowadzana jest rekrutacja zewnętrzna.
Rekrutacja na potrzeby działalności w segmencie zagranicznym przeprowadzana jest w oparciu o
obiektywne kryteria, określone w wyżej wyszczególnionych regulaminach, takich jak wykształcenie,
doświadczenie zawodowe, specjalistyczne uprawnienia, staż pracy, znajomość języka obcego.
W spółkach Grupy obowiązują tabele kwalifikacyjne, określające wymagania dla pracowników zarówno
umysłowych, jak i fizycznych, na poszczególnych stanowiskach pracy. W tabelach wskazuje się
minimalne wymagania odnośnie wykształcenia, specjalistycznych szkoleń, uprawnień, stażu pracy czy
szczególnych umiejętności. Tabele są weryfikowane, aktualizowane i zatwierdzane w celu ciągłego
dostosowywania się do wymagań rynku pracy i planowanych działań. Jednym z ryzyk dotyczących
obszaru pracowniczego, które zostało uznane w Grupie za istotne, jest ryzyko związane z
nieprzestrzeganiem zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Realizacja powyższego ryzyka
mogłaby doprowadzić do utraty pracowników, w szczególności kluczowych pracowników średniego i
wyższego szczebla, posiadających specjalistyczne wykształcenie, doświadczenie i kwalifikacje
zawodowe, pozwalających Grupie na realizację jej celów. Jest to szczególnie istotne z uwagi na
potencjalne trudności w zastąpieniu wysoko wykwalifikowanych i doświadczonych pracowników innymi
kandydatami, zwłaszcza w świetle obserwowanego na rynku pracy niedostatku doświadczonych, wysoko
wykwalifikowanych specjalistów, w tym w branży budowlanej.
Grupa zarządza powyższym ryzykiem poprzez stosowanie zasad i postepowanie zgodne z procedurami
opisanymi w w/w dokumentach oraz stały monitoring tego ryzyka, co pozwala uzyskiwać informacje, w
jakim kierunku ryzyko to ewoluuje, tak by podejmować odpowiednie działania zapobiegawcze. W trakcie
procesu rekrutacji, dostępu do szkoleń i awansów, ustalania wysokości wynagrodzenia, spółki Grupy

69
dokładają starań, aby eliminować wszelkie pozamerytoryczne kryteria, między innymi przez nadzór nad
całym procesem.
Powołane w spółkach Grupy Kapitałowej Zespoły ds. Etyki czuwają nad przestrzeganiem przez
pracowników obowiązujących w spółkach regulacji wewnętrznych dotyczących zagadnień etycznych i
poszanowania praw człowieka, w tym zasad równego traktowania w zatrudnieniu. Zespoły zobowiązane
są do promowania tych wartości wśród pracowników. Każdy pracownik, który ma wiedzę, że doszło do
naruszeń zasady równego traktowania w zatrudnieniu, zobowiązany jest zgłosić to swojemu
przełożonemu, przełożonemu wyższego szczebla, bądź członkom Zespołu ds. Etyki.
W Grupie wdrożono jednolity, sformalizowany system zgłaszania skarg, w tym z obszaru zatrudnienia,
szczegółowo opisany w części S.7 Sprawozdania, uzupełniony w Spółce w 2019 roku o dodatkowy,
anonimowy kanał zgłaszania naruszeń prawa, obowiązujących procedur i standardów etycznych, w tym
w obszarze zatrudnienia, opisany szczegółowo w części G.4 Sprawozdania.
Grupa w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług promuje poszanowanie praw pracowników,
oczekując, aby były one przestrzegane przez te podmioty, w pierwszej kolejności stawiając na
współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie zawartych umów jako ostateczność. W tym celu, w
zawieranych z dostawcami towarów/usług umowach (od 2021 r. w całej Grupie) zamieszczana jest
klauzula umowna, zobowiązująca te podmioty do przestrzegania i stosowania standardów etycznych
przyjętych przez Grupę w Kodeksie Etyki, w tym m.in. odnośnie zakazu dyskryminacji, naruszania
godności osobistej, mobbingu oraz prawa pracowników do godziwego wynagrodzenia, godnych
warunków pracy i wolności zrzeszania. W 2021 roku Grupa nie monitorowała swoich dostawców
towarów/usług pod kątem przestrzegania praw pracowniczych.
S.2.1
Spółki Grupy zatrudniają pracowników na podstawie każdego typu umowy o pracę. Umowy na czas
nieokreślony zawierane są z pracownikami, którzy zdobyli doświadczenie, wykazali się zaangażowaniem,
wiedzą oraz umiejętnościami. Umowy na czas określony stosowane są w szczególności w odniesieniu
do pracowników zatrudnianych na potrzeby wykonania konkretnej inwestycji, realizowanej w
określonym przedziale czasowym, osób podejmujących pracę po raz pierwszy. Umowy na okres próbny
zawierane są w celu sprawdzenia umiejętności na danym stanowisku pracy.
Liczba pracowników zatrudnionych w Grupie, w przeliczeniu na pełne etaty, wg typu
umowy o pracę, wieku i płci.
2020 2021
Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie
Rynek polski 129 446 575 111 395 506
Okres próbny 1 3 4 1 4 5
Czas określony 32 70 102 21 56 77
Czas nieokreślony 96 373 469 89 335 424
Wiek poniżej 30 lat 24 70 94 21 60 81
Wiek 30-50 lat 74 234 308 65 229 294
Wiek powyżej 50 lat 30 141 171 24 106 130
Rynek zagraniczny 4 275 279 3 251 254
Okres próbny 0 0 0 0 1 1
Czas określony 1 265 266 1 239 240
Czas nieokreślony 3 10 13 2 11 13
Wiek poniżej 30 lat 0 21 21 0 19 19

70
Wiek 30-50 lat 1 127 128 1 117 118
Wiek powyżej 50 lat 3 127 130 2 115 117
S.2.2 S.2.3
Stan zatrudnienia w Grupie, na dzień 31 grudnia 2021 roku, w przeliczeniu na pełne etaty, wynosi 760
pracowników, przy czym w okresie sprawozdawczym zatrudnionych zostało 159 nowych pracowników,
a 242 pracowników odeszło z pracy. Stosunkowo wysoki poziom rotacji pracowników wynika przede
wszystkim z potrzeb związanych z realizacją inwestycji budowlanych w segmencie zagranicznym.
Od roku 2021 Grupa uznaje wskaźnik dobrowolnej rotacji pracowników na stanowiskach dyrektorskich,
kierowniczych i głównych specjalistów za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności,
rozumiany jako stosunek liczby pracowników zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich,
kierowniczych i głównych specjalistów, którzy w danym roku obrotowym dobrowolnie odeszli z pracy
(wypowiedzenie umowy przez pracownika lub jej rozwiązanie za porozumieniem stron na wniosek
pracownika, z wyłączeniem wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z przejściem na emeryturę) do
całkowitej liczby pracowników zatrudnionych na takich stanowiskach, według stanu na początek danego
roku. W 2021 roku wskaźnik ten wyniósł 5,51%. Dane porównawcze i ich analiza będą prezentowane
w kolejnych okresach sprawozdawczych.
Liczba pracowników w Grupie, w przeliczeniu na pełne etaty, nowo zatrudnionych w
raportowanym okresie, według wieku i płci
2020 2021
Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie
Rynek polski
20 34 54 6 43 49
Wiek poniżej 30 lat 9 10 19 4 16 20
Wiek 30-50 lat 9 19 28 2 19 21
Wiek powyżej 50 lat 2 5 7 0 8 8
Rynek niemiecki
1 159 160 0 110 110
Wiek poniżej 30 lat 0 29 29 0 20 20
Wiek 30-50 lat 0 74 74 0 49 49
Wiek powyżej 50 lat 1 56 57 0 41 41
Liczba pracowników w Grupie, w przeliczeniu na pełne etaty, którzy odeszli z pracy w
raportowanym okresie, według wieku i płci
2020 2021
Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie
Rynek polski 16 74 90 23 88 111
Wiek poniżej 30 lat 8 10 18 4 11 15
Wiek 30-50 lat 2 34 36 11 34 45
Wiek powyżej 50 lat 6 30 36 8 43 51
Rynek niemiecki 0 176 176 0 131 131

71
Wiek poniżej 30 lat 0 37 37 0 18 18
Wiek 30-50 lat 0 68 68 0 49 49
Wiek powyżej 50 lat 0 71 71 0 64 64
Rotacja pracowników w Grupie w kategoriach: stanowiska dyrektorskie i kierownicze
2020 2021
Współczynnik
przyjęć
Współczynnik
zwolnień
Współczynnik
przyjęć
Współczynnik
zwolnień
Stanowiska dyrektorskie 0,00 10,34 3,45 6,90
Stanowiska kierownicze 3,85 9,62 0,00 6,12
Wskaźnik dobrowolnej rotacji na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych
specjalistów
Wskaźnik dobrowolnej rotacji
[KPI]
2020
Wskaźnik dobrowolnej rotacji
[KPI]
2021
Stanowiska dyrektorskie,
kierownicze i głównych
specjalistów
n/d** 5,51
* Wskaźnik wyliczono jako stosunek liczby pracowników zatrudnionych na stanowiskach dyrektorskich, kierowniczych i głównych
specjalistów, którzy w danym roku obrotowym dobrowolnie odeszli z pracy (wypowiedzenie umowy przez pracownika lub jej
rozwiązanie za porozumieniem stron na wniosek pracownika, z wyłączeniem wypowiedzenia lub rozwiązania w związku z
przejściem na emeryturę) do całkowitej liczby pracowników zatrudnionych na takich stanowiskach, według stanu na początek
danego roku.
** Wskaźnik opomiarowany od 2021 roku.
S.2.4 S.2.5 S.2.11 S.2.12
W Grupie umowy cywilnoprawne stosowane są najczęściej przy okazji realizacji projektów
wymagających specjalistycznych uprawnień lub specyficznych umiejętności, w sytuacji gdy rodzaj
świadczonej usługi wyklucza stały nadzór, okres świadczenia tej usługi jest krótki, bądź nie można
wyznaczyć stałego czasu i miejsca jej świadczenia. W Grupie Kapitałowej świadczenie usług na
podstawie umów cywilnoprawnych występuje najczęściej w spółce Frapol.
W raportowanym okresie w Grupie zawarto - z osobami fizycznymi - 73 umowy cywilnoprawne, z czego
62 umowy zawarła spółka Frapol. W 2021 roku 44 umów cywilnoprawnych zostało zakończonych, z
czego 40 przypadków dotyczyło spółki Frapol.
Liczba osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, wg typu umowy, wieku
i płci, na koniec okresu sprawozdawczego
2020 2021
Kobiety Mężczyźni Łącznie Kobiety Mężczyźni Łącznie
Umowa zlecenie 6 8 14 6 14 20
Umowa o dzieło 0 0 0 0 0 0
Wiek poniżej 30 lat 0 4 4 0 5 5
Wiek 30-50 lat 3 1 4 2 4 6

72
Wiek powyżej 50 lat 3 3 6 4 5 9
W 2021 roku przeciętne wynagrodzenie brutto osób fizycznych, współpracujących ze spółkami Grupy
Kapitałowej na podstawie umów cywilnoprawnych i świadczących na ich rzecz usługi, wyniosło 2 522,24
złotych.
W ramach Grupy – podobnie jak i w latach ubiegłych - wyłącznie spółka BTH zatrudnia pracowników w
ramach outsourcingu. Powyższe działania wynikają ze skali prowadzonej przez spółkę BTH działalności.
Powierzenie wykonywania części zadań profesjonalnym podmiotom zewnętrznym, nie związanym z
Grupą, w zakresie księgowości, czy świadczenia usług informatycznych, pozwala spółce BTH na
zwiększenie skuteczności i efektywności podstawowej działalności spółki, koncentrowanie się wyłącznie
na działalności decydującej o jej pozycji konkurencyjnej i rozwoju, przy jednoczesnym obniżeniu kosztów
związanych z zatrudnieniem.
W 2020 roku zawarto 3 umowy na zasadzie outsourcingu, które obowiązywały również w 2021 roku;
przeciętne wynagrodzenie brutto wyniosło 6 457,50 zł i było w takiej samej wysokości jak w roku 2020.
S.2.14
Pracownicy zatrudnieni w Grupie Kapitałowej korzystają w pełni z przysługujących im uprawnień
rodzicielskich. Pomimo, że w Grupie nie wdrożono żadnego specjalnego programu ułatwiającego powrót
do pracy, zarówno w roku 2021, jak i w latach poprzednich, w skali Grupy nie odnotowano ani jednego
przypadku rezygnacji z pracy przez kobietę po urodzeniu dziecka - w ciągu 12 miesięcy od jej powrotu
do pracy.
S.2.6 S.2.13
Na koniec 2021 roku w Grupie zatrudnionych było czterech pracowników niepełnosprawnych, co stanowi
0,53 % ogółu zatrudnionych pracowników w Grupie na koniec roku 2021. W spółce BTH w 2021 roku,
podobnie jak i w latach ubiegłych, nie zatrudniano pracowników niepełnosprawnych.
Wysokość składek odprowadzonych na PFRON w 2021 roku wyniosła 585 115,00 złotych (ujęta w
rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2021 w NS-51 do Rachunku
zysków i strat, poz. 1.1.4) i była niższa w stosunku do roku 2020 o 48 181 złotych. W roku 2021 spółka
BTH nie odprowadzała składek na PFRON, z powodu nieprzekroczenia stanu zatrudnienia w przeliczeniu
na pełne etaty.
S.2.7 S.2.9 S.2.10
Przeciętne wynagrodzenie brutto pracowników zatrudnionych na postawie umowy o
pracę
*Wskaźnik wyliczono zgodnie z Zasadami Metodycznymi Statystyki Rynku Pracy i Wynagrodzeń Głównego Urzędu Statystycznego;
do wartości wynagrodzeń nie wliczono m.in. wypłat tytułem zasiłków chorobowych, odpraw pośmiertnych, ryczałtów pieniężnych
za używanie do celów służbowych samochodów niebędących własnością pracodawcy
Wskaźnik równości wynagrodzeń (stosunek przeciętnego wynagrodzenia brutto kobiet
do przeciętnego wynagrodzenia brutto mężczyzn, w poszczególnych kategoriach stanowisk)
Stosunek wynagrodzenia kobiet do mężczyzn**
2020 2021
Rynek polski
Przeciętne wynagrodzenie*
2020 2021
Rynek polski 6 863,69 7 829,43
Rynek zagraniczny 10 832,18 12 673,46
Ogółem 8 225,93 9 470,19

73
Zarząd 87% 84%
Stanowiska dyrektorskie 102% 104%
Stanowiska kierownicze 79% 81%
Stanowiska nierobotnicze 67% 73%
Stanowiska robotnicze 82% 79%
Rynek zagraniczny*
Stanowiska dyrektorskie 66% 73%
Stanowiska nierobotnicze 63% 69%
*W danych pominięto kategorie, w których brak pracowników obu płci
**Wskaźnik wyliczono zgodnie z Zasadami Metodycznymi Statystyki Rynku Pracy i Wynagrodzeń Głównego Urzędu
Statystycznego; do wartości wynagrodzeń nie wliczono m.in. wypłat tytułem zasiłków chorobowych, odpraw pośmiertnych,
ryczałtów pieniężnych za używanie do celów służbowych samochodów niebędących własnością pracodawcy.
Grupa dąży do zapewnienia pracownikom równej płacy za równą pracę. Obowiązujące w Grupie polityki
i związane z nimi procedury stanowią narzędzie zapobiegania zjawisku nieuzasadnionych nierówności
płacowych pomiędzy kobietami i mężczyznami. Zaprezentowane dane podano wyłącznie w odniesieniu
do rodzaju stanowisk, bez ich wartościowania pod kątem rodzaju świadczonej pracy, wymaganej wiedzy,
rangi problemów do rozwiązania, czy zakresu odpowiedzialności, które stanowią obiektywne kryteria
pozwalające na różnicowanie wynagrodzenia w poszczególnych kategoriach stanowisk.
S.2.8
W 2021 roku w Grupie nie zatrudniano pracowników pochodzących z krajów słabszych ekonomicznie.
Grupa nie posiada danych odnośnie liczby i przeciętnego wynagrodzenia pracowników pochodzących z
krajów słabszych ekonomicznie lub krajów podejrzewanych o naruszanie praw człowieka, zatrudnianych
przez podmioty trzecie, którym spółki z Grupy Kapitałowej zleciły wykonywanie robót i usług.
Relacje ze stroną pracowniczą i wolność zrzeszania się (S.3)
S.3
Spółki Grupy Kapitałowej dbają o otwartość w relacjach z pracownikami, szanują i popierają prawo
swoich pracowników do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do tych związków, na
warunkach określonych w statucie danej organizacji związkowej, zakazuje jakiejkolwiek dyskryminacji
na tym tle oraz pozostaje otwarta na prowadzenie w dobrej wierze, w duchu współodpowiedzialności –
konstruktywnego dialogu społecznego. Powyższe zasady określone zostały w Kodeksie Etyki oraz
Polityce Poszanowania Praw Człowieka, które stanowią zbiór podstawowych zasad i wartości, jakimi
kieruje się Grupa Kapitałowa w swojej działalności. Grupa zapoznała wszystkich pracowników ze swoją
polityką w tym zakresie, za pośrednictwem między innymi wewnętrznych systemów komputerowych, a
w odniesieniu do pracowników, których charakter pracy nie wiąże się z dostępem do komputera lub
pracowników nowo zatrudnianych, poprzez złożenie oświadczenia, dołączanego do akt osobowych
pracownika.
Grupa w stosunkach z dostawcami towarów/usług nie monitoruje wolności zrzeszania się i relacji
pomiędzy pracownikami i ich przedstawicielami zrzeszonymi w związkach zawodowych, a dostawcami
towarów/usług, jednakże promuje te wolności, oczekując, aby prawo to było przestrzegane przez te
podmioty, w pierwszej kolejności stawiając na współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie zawartych
umów jako ostateczność. W tym celu spółki Grupy nakładają w zawieranych umowach, na swoich
wykonawców, podwykonawców, dostawców i usługodawców, zobowiązanie do stosowania i
przestrzegania standardów etycznych zgodnych z przyjętymi w Kodeksie.
S.3.1 S.3.2 S.3.5

74
W Grupie zarejestrowana jest jedna międzyzakładowa organizacja związkowa „NSZZ „Solidarność”, przy
spółce Instal Kraków i BTH, niemniej jednak w okresie sprawozdawczym nie wykonywała ona sowich
obowiązków ustawowych.
W spółkach Grupy Kapitałowej nie powołano rad pracowników (ze względu na stan zatrudnienia wymóg
nie dotyczy spółki BTH).
W spółce Frapol reprezentantami załogi są przedstawiciele pracowników, powołani w drodze wyborów.
S.3.3 S.3.4
W 2021 roku, podobnie jak i w kliku latach ubiegłych, w Grupie nie zawiązał się żaden spór zbiorowy,
nie pojawiły się jakiekolwiek okoliczności wpływające negatywnie na relację pracowników z władzami
spółek Grupy Kapitałowej oraz wolność zrzeszania się.
Obowiązujący w Grupie Kodeks Etyki oraz Polityka Poszanowania Praw Człowieka, a w Spółce
dodatkowo Procedura zgłaszania naruszeń, określają procedurę zgłaszania przez pracowników skarg i
nieprawidłowości związanych z naruszaniem praw pracowniczych, w tym prawa do wolności zrzeszania
się (procedury opisane została szczegółowo odpowiednio w części S.7 i G.4 Sprawozdania).
Zgłoszone i rozpatrzone w oparciu o procedurę przewidzianą w Kodeksie Etyki i Polityce
Poszanowania Praw Człowieka oraz obowiązującą w Spółce Procedurę zgłaszania naruszeń, skargi z
obszaru praktyk zatrudnienia.
Wskaźnik 2020 2021
Liczba zgłoszonych skarg z obszaru praktyk zatrudnienia 0 0
Liczba rozpatrzonych skarg z obszaru praktyk zatrudnienia 0 0
S.3.6
Spółki Instal Kraków oraz Frapol, zgodnie z wieloletnia praktyką, organizują cykliczne spotkania
członków zarządu spółek z dyrektorami poszczególnych pionów i kierownikami jednostek
organizacyjnych. W Spółce przebieg narady oraz poczynione ustalenia każdorazowo dokumentowane są
w formie protokołów i publikowane w wewnętrznej sieci komputerowej. W trakcie spotkań omawiane
są kwestie związane z bieżącą działalnością w tym dotyczące zagadnień pracowniczych.
W Spółce BTH z uwagi na skalę działalności i stan zatrudnienia, komunikacja pomiędzy pracownikami i
kadrą zarządzającą odbywa się w drodze bezpośrednich spotkań, wynikających z potrzeb bieżącej
działalności.
Bezpieczeństwo i higiena pracy (S.4)
S.4
Ze względu na silną ekspozycję Grupy Kapitałowej na ryzyka z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
(„BHP”), z uwagi na branżę, w której prowadzi ona działalność operacyjną i profil tej działalności, obszar
BHP jest kluczowy w realizacji jej zadań i objęty szczególną troską. Spółki Grupy Kapitałowej stale
troszczą się o wizerunek podmiotów dbających o bezpieczeństwo pracy i życia ludzi.
W Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw Człowieka Grupa uznała bezpieczeństwo i zdrowie
pracowników za swój priorytet i przyjęła zobowiązanie zapewnienia im bezpiecznych i higienicznych
warunków pracy, dążenia do stałego podnoszenia ich świadomości i minimalizacji ryzyka powstania
zagrożenia dla ich życia lub zdrowia. Obowiązkiem pracowników jest przestrzeganie przepisów prawa
oraz wewnętrznych regulacji i wymagań w tym zakresie.
System zarządzania BHP, funkcjonujący w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol) jest zgodny
z normą PN-ISO-45001:2018. Z uwagi na rozmiar działalności BTH, system ten nie został w organizacji
tej jednostki wdrożony, w wymagany dla celów certyfikacji sposób i w wymaganym zakresie. Spółka
BTH przyjęła natomiast do stosowania Politykę ZSZ Instal Kraków oraz zobowiązała się przestrzegać
zasad tej polityki, kierować się jej celami, w tym celami dotyczącymi omawianego zagadnienia, a także
wdrożyła, w formie obowiązujących wszystkich pracowników poleceń służbowych, część procedur i

75
instrukcji, odpowiednich do skali i profilu działalności tej spółki. Stąd podejście wszystkich spółek Grupy
w niniejszym aspekcie należy uznać za jednolite. Polityka ZSZ określa, jako zasadniczy cel i zobowiązanie
w obszarze BHP: wyeliminowanie wypadków przy pracy wśród pracowników spółek Grupy (oraz
pracowników wykonujących prace na ich zlecenie).
Celem strategicznym Grupy Kapitałowej w przedmiotowym obszarze jest wyeliminowanie wypadków
przy pracy.
Grupa Kapitałowa uznaje wskaźnik wypadkowości oraz ilość wypadków ciężkich i śmiertelnych wśród
pracowników za jeden z kluczowych niefinansowych wskaźników efektywności.
Z obszarem BHP związane są ryzyka szczególnie istotne, to jest dotyczące zdrowia i życia ludzkiego. W
Grupie Kapitałowej ryzykami tymi są przede wszystkim wynikające ze środowiska pracy:

zagrożenia wypadkami przy pracy, w szczególności przy pracach niebezpiecznych, występujące
także u dostawców towarów i usług, w przypadku ich realizacji na rzecz Grupy,

zagrożenie wystąpieniem chorób zawodowych.
Powyższymi ryzykami Grupa Kapitałowa zarządza poprzez stosowanie zasad przyjętej polityki BHP i
postępowanie zgodnie z opisanymi poniżej, w niniejszej części (S.4) Sprawozdania, procedurami oraz
podejmowanie opisanych poniżej działań.
Określone w obszarze BHP cele, Grupa Kapitałowa realizuje poprzez:

ciągłą analizę występujących zagrożeń i ocenę ryzyka zawodowego na wszystkich stanowiskach
pracy,

zapobieganie wypadkom przy pracy oraz zdarzeniom potencjalnie wypadkowym,

zapobieganie chorobom zawodowym,

poprawę stanu BHP i zaangażowanie pracowników w działania na rzecz tej poprawy,

dążenie do świadomego i odpowiedzialnego działania całej załogi na rzecz bezpieczeństwa i
higieny pracy poprzez podnoszenie kwalifikacji i skuteczne motywowanie,

prowadzenie dialogu z pracownikami i wszystkimi zainteresowanymi stronami o
przedsięwzięciach na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy,

usuwanie zagrożeń lub ich minimalizowanie poprzez stosowanie nowoczesnych technologii,
maszyn i urządzeń, stosowanie środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz kontrolowanie
poziomu ryzyka zawodowego.
W strukturze organizacyjnej spółek Grupy funkcjonuje służba bezpieczeństwa i higieny pracy („Służba
BHP”), która pełni, między innymi, funkcje kontrolne, doradcze, szkoleniowe i popularyzacyjne w
przedmiotowym obszarze oraz komórki organizacyjne (działy) zajmujące się przedmiotowym obszarem
(z wyłączeniem BTH, gdzie utworzono odrębne stanowisko specjalisty ds. BHP). Dodatkowo, w Instal
Kraków i Frapol, powołana została Komisja BHP, jako organ doradczy i opiniodawczy, złożona z
przedstawicieli pracowników, lekarza zakładowego oraz pracownika Służby BHP, do której zadań należy:

przegląd warunków pracy oraz okresowa ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,

opiniowanie podejmowanych środków zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom
zawodowym,

zgłaszanie wniosków dotyczących poprawy warunków pracy.
Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy obejmuje wszystkie jednostki organizacyjne spółek Grupy,
zarówno te realizujące procesy główne, takie jak pozyskanie klienta, przygotowanie produkcji, realizacja
inwestycji, sprzedaż, jak i procesy pomocnicze. Na elementy zarządzania w poszczególnych procesach
składa się między innymi:

uwzględnianie problematyki BHP na etapie ofertowania ,

włączanie zagadnień z obszaru BHP do zawieranych umów (również tych z dostawcami
towarów/usług),

współpraca osób zajmujących się kwestiami BHP w poszczególnych spółkach przy
opracowywaniu projektów technicznych, projektów zagospodarowania placów budowy, planów
BIOZ (wraz z ich zatwierdzeniem),

kontrole stanu BHP na terenie budów,

76

sprawdzanie wykonania zaleceń pokontrolnych,

przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy,

nadzór BHP w zakresie wykonywanych usług siłami własnymi oraz siłami innych podmiotów,

przeglądy w jednostkach organizacyjnych i na budowach,

reagowanie na wypadki i sporządzanie dokumentacji ze zdarzeń wypadkowych,

czynne uczestnictwo osób zajmujących się kwestiami BHP w komisjach odbiorowych oraz w
przygotowaniu dokumentacji odbiorowej w zakresie wymaganym przepisami BHP i p.poż.,

stały nadzór nad wdrażaniem przepisów prawnych i innych wymagań w zakresie BHP i p.poż.
Identyfikacja zagrożeń
Na etapie identyfikacji zagrożeń występujących w procesach pracy w spółkach Grupy Kapitałowej
konieczne jest rozpoznanie czynników ryzyka. Jako czynniki te wskazać należy między innymi:

czynniki ryzyka wewnętrzne, związane z potencjalnymi, niedostatecznymi kwalifikacjami
pracowników, brakiem wiedzy w zakresie BHP, edukacji, szkoleń, niedostatecznym
egzekwowaniem przestrzegania zasad trzeźwości oraz ładu i porządku, niewłaściwym
wyposażeniem w środki ochrony zbiorowej oraz środki ochrony indywidualnej, zły stan
infrastruktury i środków transportu;

czynniki ryzyka zewnętrzne, związane z trudnym środowiskiem prowadzenia robót
(ukształtowanie terenu, silne zanieczyszczenie środowiska pracy, temperatura, opady deszczu
lub śniegu, silne i długotrwałe wiatry itp.), zagrożeniem pożarem lub wybuchem (występowanie
stref zagrożenia gazowego).
Identyfikacja zagrożeń w obszarze BHP oraz szacowanie związanego z nimi ryzyka zawodowego,
obejmuje wszystkie jednostki organizacyjne spółek Grupy Kapitałowej, we wszystkich segmentach
działalności. W Instal Kraków i Frapol jest ona dokonywana zgodnie z procedurą ZSZ „Identyfikacja
zagrożeń i ocena ryzyka zawodowego”. Procedura określa:

ogólne zasady postępowania przy ocenie ryzyka zawodowego,

osoby przygotowujące ocenę ryzyka zawodowego,

przebieg oceny ryzyka zawodowego, w tym szacowania ryzyka i wyznaczenia jego
dopuszczalności, identyfikacji zagrożeń i podejmowania działań korygujących,

nadzór nad procesem i jego dokumentowanie.
W odniesieniu do danego stanowiska pracy identyfikacja zagrożeń, przeprowadzana dla oceny ryzyka,
polega na rozpoznaniu występujących na badanym stanowisku czynników szkodliwych, uciążliwych i
niebezpiecznych, a następnie ustaleniu sposobu oddziaływania tych czynników na organizm człowieka,
czasu oddziaływania i liczby pracowników na to oddziaływanie narażonych oraz określeniu stopnia
szkodliwości, uciążliwości i niebezpieczeństwa dla pracowników. Ocena ryzyka zawodowego
dokonywana jest na każdym stanowisku pracy, zarówno stałym, jak i ruchomym. Do oceny ryzyka
zawodowego na stanowiskach pracy w przyjmuje się trójstopniową metodę wyznaczania jego
dopuszczalności wg PN-N-18002. W BTH proces oceny ryzyka zawodowego przebiega w oparciu o
przepisy prawa i podobnie jak w pozostałych spółkach Grupy jest procesem ciągłym, przeprowadzanym
na każdym stanowisku pracy, w tym także w stosunku do wszystkich pracowników zatrudnionych na
budowach. W przypadku stwierdzenia, że na danym stanowisku poziom ryzyka jest niedopuszczalny,
praca jest natychmiast wstrzymywana, do czasu zmniejszenia ryzyka do poziomu akceptowalnego,
poprzez realizację zaleceń zawartych w sporządzanej karcie oceny ryzyka zawodowego. Ujawnione
niezgodności są analizowane przez Służbę BHP, w szczególności pod kątem przyczyn ich wystąpienia.
Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego daje możliwość racjonalnego zarządzania BHP w Grupie
Kapitałowej oraz sprawdzania kompetencji osób zarządzających w tym obszarze.
Wyniki oceny ryzyka zawodowego stanowią podstawę planowania działań korygujących, takich jak:

eliminacja / zastąpienie,

środki techniczne eliminujące lub ograniczające zagrożenia u źródła,

środki ochrony zbiorowej,

środki organizacyjne i proceduralne (procedury lub instrukcje bezpiecznej pracy),

środki ochrony indywidualnej.

77
Informacja o wynikach oceny ryzyka zawodowego oraz planowanych działaniach korygujących jest
przekazywana wszystkim zainteresowanym pracownikom przez kierowników jednostek organizacyjnych.
Przeprowadzane są systematyczne pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowiskach pracy,
pracownicy są informowani o wynikach pomiarów przez przełożonych oraz na szkoleniach wstępnych i
okresowych BHP. Miejsca występowania czynników szkodliwych lub niebezpiecznych są oznakowane
znakami BHP.
Szczególną uwagę poświęca się w Grupie Kapitałowej realizacji prac niebezpiecznych, takich jak roboty
remontowo – budowlane w czynnych zakładach, typu elektrownie, zakłady chemiczne, oczyszczalnie
ścieków, gdzie pracownicy są narażeni na poważne zagrożenia, zarówno związane z wykonywanymi
przez nich czynnościami, jak też z ruchem danego przedsiębiorstwa (pożary, awarie, wycieki
niebezpiecznych substancji, itp.). Realizacja tego rodzaju prac zawsze odbywa się zgodnie z właściwą
procedurą oraz szczegółowymi instrukcjami. W Instal Kraków i Frapol jest to procedura „Prace
szczególnie niebezpieczne”, w BTH „Polecenie służbowe nr 4/BHP/2015 w sprawie wykazu prac
szczególnie niebezpiecznych”. Przedmiotem wymienionych powyżej procedur jest identyfikowanie prac
szczególnie niebezpiecznych i ustalenie sposobu bezpiecznego ich wykonywania, a także ustalenie
sposobu zmniejszenia ryzyka zawodowego. Zgodnie ich postanowieniami, za prace szczególnie
niebezpieczne zostały w Grupie Kapitałowej uznane takie rodzaje prac jak:

roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu
zakładu pracy lub jego części,

prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych
przestrzeniach zamkniętych,

prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych,

prace na wysokości.
Prace szczególnie niebezpieczne są każdorazowo realizowane na podstawie odrębnego pisemnego
polecenia, z wyszczególnieniem składu brygady, sposobu wykonania robót, stosowania wymaganych
środków bezpieczeństwa oraz zasad postępowania na wypadek wystąpienia zagrożenia, wypadku przy
pracy lub pożaru. Określa się szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, zapewnia
odpowiednie środki zabezpieczające oraz bezpośredni nadzór nad tymi pracami, sprawowany przez
wyznaczone do tego celu osoby. W oparciu o wymagania przepisów i praktyczne doświadczenia zostały
opracowane wymagania pozwalające na bezpieczne wykonywanie prac. Wymagania te zostały ujęte w
formie szczegółowych, obowiązujących we wszystkich spółkach Grupy instrukcji:

„Instrukcja BHP podczas prowadzenia robót montażowych”,

„Instrukcja BHP podczas wykonywania robót budowlanych, rozbiórkowych, remontowych i
montażowych prowadzonych bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części”,

„Instrukcja BHP podczas wykonywania ręcznych prac transportowych”,

„Instrukcja BHP w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych
niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych”,

„Instrukcja BHP podczas wykonywania robót z użyciem materiałów niebezpiecznych”,

„Instrukcja BHP podczas wykonywania robót na wysokości”,

„Instrukcja BHP przy eksploatacji urządzeń i instalacji elektroenergetycznych na placu budowy”.

„Instrukcja BHP wykonywania prac transportowych przy pomocy wózków jezdniowych”.
Zagadnienia dotyczące wypadków przy pracy oraz zasad reagowania na inne zagrożenia, z którymi
pracownicy mogą mieć do czynienia podczas realizacji zadań, zostały w Instal Kraków uregulowane
procedurą ZSZ „Reagowanie na wypadki przy pracy i awarie oraz zdarzenia/zagrożenia potencjalnie
wypadkowe”, wraz z Instrukcją „Reagowanie na wypadki przy pracy i awarie oraz zdarzenia/zagrożenia
potencjalnie wypadkowe”, we Frapol „Gotowość reagowania i reagowanie na incydenty i sytuacje
awaryjne”, w BTH Poleceniem służbowym 2/BHP/2014 w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn
wypadków przy pracy oraz zdarzeń potencjalnie wypadkowych i procedurą „Procedura postępowania w
sytuacjach awaryjnych”, a we wszystkich spółkach Grupy, dodatkowo, szczegółową instrukcją -
„Instrukcja postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz
zdarzeń/zagrożeń potencjalnie wypadkowych”. Przedmiotem wyżej wymienionych regulacji jest
identyfikowanie i ustalenie sposobu reagowania na wypadki przy pracy i awarie, zdarzenia/zagrożenia
potencjalnie wypadkowe, jakie mogą powstać podczas wykonywania pracy, w tym realizacji prac
budowlano-montażowych, eksploatacji instalacji i sprzętu Grupy Kapitałowej oraz działalności

78
produkcyjnej. Zgodnie z powyższymi dokumentami, zostały wyznaczone osoby odpowiedzialne za
właściwe reagowanie w razie zaistnienia wypadku przy pracy lub innego zagrożenia oraz za wyposażenie
miejsc wykonywania pracy w apteczki i środki pierwszej pomocy, sprzęt ochrony przeciwpożarowej oraz
instrukcje zasad udzielania pierwszej pomocy (w Spółce utworzono także punkt pomocy
przedlekarskiej). Dodatkowo, pracownicy są systematycznie szkoleni w zakresie zasad udzielania
pomocy przedlekarskiej i postępowania po zaistnieniu wypadku. Ustalenie okoliczności i przyczyn
wypadku jest przedmiotem prac zespołu powypadkowego, a ich wyniki są dokumentowane w formie
protokołu. Każdy kierownik jednostki organizacyjnej lub kierownik budowy/mistrz/brygadzista
zobowiązany jest również do podjęcia niezwłocznych działań w sytuacji, gdy jest świadkiem lub otrzymał
zgłoszenie o zaistnieniu zdarzenia/zagrożenia potencjalnie wypadkowego. Powyższe regulacje określają
również zasady zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, gotowości na wypadek powstania pożaru i
groźby wybuchu oraz reagowania na wypadek zaistnienia takiego zdarzenia (alarmowanie, ewakuacja,
gaszenie).
Monitoring oraz działania korygujące
Proaktywne monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy polega na obserwacji stanu BHP, poprzez
sprawdzanie wdrożenia i skuteczności planów, norm oraz środków zapobiegających występowaniu
wypadków przy pracy. Podstawą do monitorowania obszaru BHP jest identyfikacja zagrożeń i ocena
ryzyka zawodowego. Monitoring prowadzony jest poprzez:

nadzór nad realizacją planów poprawy stanu BHP,

audyty wewnętrzne w obszarze BHP (planowe i pozaplanowe),

nadzór nad realizacją działań korygujących,

analizę skuteczności działań korygujących,

propozycje działań doskonalących,

analizę zgłoszonych zdarzeń potencjalnie wypadkowych,

propozycje weryfikacji Polityki ZSZ w obszarze BHP (w Instal Kraków i Frapol),

przeglądanie dokumentacji systemowej pod kątem jej adekwatności do wykonywanych zadań
oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,

kontrole BHP wewnątrz organizacji wraz z wydanymi poleceniami pokontrolnymi (w Instal
Kraków co najmniej raz w miesiącu kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,
przeprowadzane przez kierownika Działu BHP, Ochrony Środowiska i Ochrony P. Poż. lub
wyznaczonego przez niego pracownika lub kierownika jednostki organizacyjnej),

kontrole BHP na budowach (w Instal Kraków co najmniej raz na dwa tygodnie - w zależności od
stopnia skomplikowania prac i występujących zagrożeń - kontrole stanu bezpieczeństwa i higieny
pracy, przeprowadzane przez dozór techniczny budowy oraz kierownika Działu BHP, Ochrony
Środowiska i Ochrony P. Poż. lub wyznaczonego przez niego pracownika,

gromadzenie informacji od kierowników budów oraz pracowników na temat dokonanej oceny
ryzyka zawodowego i zdarzeń potencjalnie wypadkowych.
W Spółkach Grupy, sporządzana jest raz w roku analiza stanu BHP, która jest przekazywana do Zarządu
danej spółki oraz podawana do wiadomości wszystkich pracowników. Wnioski zawarte w analizie
stanowią podstawę do opracowania planów poprawy w obszarze BHP i ochrony środowiska i wyznaczają
kierunki działań w przyszłych okresach. Analiza stanowi jednocześnie materiał edukacyjny.
Analiza zaistniałych wypadków przy pracy oraz zdarzeń i zagrożeń potencjalnie wypadkowych pozwala
na podejmowanie skutecznych działań korygujących. W Instal Kraków i Frapol działania te zostały
uregulowane między innymi w odpowiednich procedurach ZSZ pn. „Działania korygujące”. Procedury
te określają zasady prowadzenia działań korygujących od wykrycia nieprawidłowości (lub zagrożenia ich
wystąpieniem), poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego skutecznego
wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do dokonania stosownych zmian w ZSZ i
obowiązują we wszystkich jednostkach organizacyjnych, których dyrektorzy/kierownicy są
odpowiedzialni za:

określenie skutecznych działań korygujących, ich wdrożenie i udokumentowanie,

analizę przyczyn powstania niezgodności i inicjowanie odpowiednich działań korygujących.

79
Za nadzór nad realizacją działań korygujących dotyczących funkcjonowania ZSZ w obszarze BHP, w
spółkach posiadających wdrożony ZSZ, odpowiedzialny jest właściwy pełnomocnik ds. ZSZ. Działania
korygujące w obszarze BHP podejmowane są w oparciu o:

sprawozdania z audytów wykonywanych przez audytorów zewnętrznych oraz instytucje
certyfikujące,

sprawozdania z audytów wewnętrznych,

kontrole stanu BHP przeprowadzane na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych Spółki,

przeglądy Zintegrowanego Systemu Zarządzania przeprowadzane przez najwyższe kierownictwo
Spółki,

wpisy do dziennika budowy,

pisemne i ustne informacje pracowników wykonujących czynności mające wpływ na BHP,

zgłoszenia klienta,

wyniki kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej,

okresowe przeglądy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony p.poż.,

badania przyczyn wypadków przy pracy, określenie przyczyn i okoliczności ich powstania,

wyniki oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy.
W BTH podstawą powyższych działań są kontrole stanu BHP i ich wyniki, wpisy do Dziennika Budowy,
pisemne i ustne informacje pracowników wykonujących czynności mające wpływ na BHP, okresowe
przeglądy stanu BHP, badania przyczyn wypadków przy pracy, określenie przyczyn i okoliczności ich
powstania oraz wyniki oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy.
Ujawnione w Grupie Kapitałowej niezgodności są analizowane pod kątem przyczyn ich wystąpienia przez
wyznaczone w strukturze organizacyjnej poszczególnych spółek osoby oraz ewentualnie, doraźnie
powoływane przez nie zespoły problemowe i stanowią podstawę do wprowadzenia działań korygujących
przez osoby odpowiedzialne. W Spółce i we Frapol, wprowadzenie działań korygujących jest zawsze
dokumentowane w formie Programu działań korygujących, a ich skuteczność oceniana w trakcie
kolejnych audytów planowych lub pozaplanowych.
Elementami działań korygujących są:

lista zagrożeń występujących na stanowiskach pracy, opracowana przez zespół analizujący
ryzyko zawodowe,

plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (plan BIOZ) dla rozpoczynanej budowy,

korekta oceny ryzyka zawodowego planowanych stanowisk pracy, opracowywana przez zespół
analizujący ryzyko zawodowe w przypadku identyfikacji nowych zagrożeń,

pisemna informacja przekazana każdemu pracownikowi o ryzyku zawodowym i zagrożeniach
występujących na jego stanowisku pracy.
Wszelkie informacje dotyczące działań korygujących poddawane są przeglądowi, dokonywanemu przez
organy zarządzające spółek Grupy.
Pracownicy Grupy Kapitałowej wyposażani są w środki ochrony zbiorowej, środki ochrony indywidualnej
oraz inne zabezpieczenia techniczne odpowiednie do występujących zagrożeń i poziomu ryzyka
zawodowego. W wykonaniu obowiązku utrzymywania obiektów budowlanych i znajdujących się w nich
pomieszczeń pracy, a także terenów i urządzeń z nimi związanych oraz maszyn i innych urządzeń
technicznych oraz narzędzi, w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
odpowiednie jednostki organizacyjne dokonują czynności:

nadzoru nad stanem technicznym budynków i budowli,

identyfikacji, ewidencji i nadzoru nad wyposażeniem,

przeglądów okresowych, napraw i remontów urządzeń.
W wyżej wymienionym zakresie, Spółka postępuje między innymi zgodnie z Instrukcją „Zasady
nadzorowania infrastruktury”, na podstawie której opracowuje się harmonogramy przeglądów,
konserwacji i napraw budynków i budowli, maszyn i urządzeń sprzętu, kontrolno-pomiarowego. Takie
systematyczne działania zapewniają bezpieczne warunki pracy dla pracowników oraz sprawiają, że
działalność Spółki nie wpływa negatywnie na jej otoczenie.

80
Szkolenia
Wszyscy pracownicy Grupy Kapitałowej przechodzą obowiązkowe szkolenia z zakresu BHP. W Instal
Kraków i Frapol szkolenia te odbywają się zgodnie z procedurą ZSZ „Szkolenia”, a w BTH zgodnie z
Poleceniem służbowym nr 1/BHP/2014 w sprawie zasad szkolenia pracowników w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z wymienionymi powyżej regulacjami, wszyscy pracownicy
uczestniczą w następujących szkoleniach z zakresu BHP:

szkoleniach wstępnych (instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy na stanowisku pracy),

szkoleniach okresowych.
Szkolenia są organizowane dla poszczególnych grup zawodowych, w oparciu o opracowane programy
szkoleń, uwzględniające specyfikę pracy zatrudnionych pracowników. Szczególnie istotnym
zagadnieniem, które jest omawiane na każdym rodzaju szkoleń BHP, jest informacja o ryzyku
zawodowym, związanym z wykonywaną pracą na danym stanowisku oraz na każdym etapie realizacji
budowy.
Łańcuch dostaw towarów i usług
Obszar BHP jest przez Grupę Kapitałową weryfikowany i kontrolowany w łańcuchu dostaw. Zakupy
towarów i usług dokonywane są u dostawców towarów/usług po ich uprzedniej ocenie, w szczególności
zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ. W Instal Kraków są to dwie odrębne procedury: „Zakupy
towarów do realizacji umów krajowych” oraz „Zakupy usług”, a we Frapol zintegrowana procedura
„Zakupy”. Zgodnie z wymienionymi powyżej regulacjami, przy wyborze dokonuje się ankietyzacji
podmiotu oraz uwzględnia między innymi posiadany przez dany podmiot system zarządzania BHP i
otrzymany dla tego systemu certyfikat. Jeżeli wybrany dostawca towarów/usług posiada opracowany i
wdrożony system zarządzania BHP, uzgodnieniu podlega rodzaj i zakres dokumentów systemowych,
które będzie sporządzał i przekazywał w trakcie realizacji zamówienia. W przypadku wyboru dostawcy
towarów/usług nieposiadającego własnego systemu zarządzania, nałożone zostaje na niego
zobowiązanie do przestrzegania procedur i instrukcji systemowych ZSZ, z którymi zapoznaje ich
kierownik danej budowy.
W przypadku dostawców towarów/usług wykonujących prace na terenie budowy realizowanej przez
którąkolwiek ze spółek Grupy, przedkłada ona wspomnianym kontrahentom do podpisu dokument
systemowy – „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych
przez Instal Kraków S.A.” lub odpowiednio: „Plan zapewnienia jakości, ochrony środowiska oraz BHP na
budowach realizowanych przez Frapol Sp. z o.o.”, „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony
środowiska na budowach realizowanych przez BTH Instalacje Sp. z o.o.” - regulujący podstawowe
zasady bezpiecznej, zgodnej z wymaganiami jakościowymi i ochrony środowiska realizacji prac, przy
czym w BTH treść przedmiotowego dokumentu została odpowiednio zmodyfikowana, poprzez
wyłączenie z treści zobowiązania dostawcy do przestrzegania procedur i instrukcji systemowych ZSZ, w
związku z brakiem wdrożonych w tej spółce poszczególnych systemów zarządzania. Podmioty te są
następnie stale nadzorowane i kontrolowane w zakresie przestrzegania wspomnianego dokumentu.
Nadzór nad realizacją budowy, w obszarze BHP, prowadzi Kierownik Budowy oraz specjaliści branżowi,
a także osoba odpowiedzialna w danej spółce Grupy za kwestie związane z BHP (kierownik działu
zajmującego się BHP lub specjalista ds. BHP). Stan BHP na budowie omawiany jest regularnie na
naradach koordynacyjnych. Od zatrudnionych podmiotów konsekwentnie egzekwowane jest
przestrzeganie przepisów dotyczących BHP i nałożonych w tym zakresie zobowiązań. Ocena danego
kontrahenta stanowi podstawę decyzji w zakresie przyszłej współpracy.
W powyższy sposób Grupa Kapitałowa zarządza ryzykiem naruszenia zasad BHP przez dostawców
towarów/usług, w tym ryzykiem związanym z wyborem podmiotu niedbającego o bezpieczeństwo i
higienę pracy.
Przegląd polityki BHP
Polityka BHP poddawana jest cyklicznej ocenie. W Instal Kraków i Frapol ocena ta dokonywana jest w
ramach przeglądu Zintegrowanego Systemu Zarządzania, przeprowadzanego raz w roku, przez
właściwego Dyrektora Generalnego – Prezesa Zarządu, po zrealizowaniu planu audytów wewnętrznych
i dokonaniu analizy stanu BHP i ochrony środowiska w danej spółce (na podstawie wyników kontroli,
prowadzonych na bieżąco na budowach oraz w jednostkach organizacyjnych). Celem przeglądu jest

81
ocena wyników audytów wewnętrznych, adekwatności procedur i instrukcji ZSZ do procesów
zachodzących w organizacji, osiągnięcia wyznaczonych celów, analiza podjętych działań korygujących
oraz określenie kierunków doskonalenia.
Zgodnie z przyjętym przez Instal Kraków i Frapol w ZSZ zobowiązaniem, co najmniej raz w roku, audytor
zewnętrzny – TÜV Nord Polska sp. z o.o. przeprowadza w tych spółkach Grupy audyt pod kątem oceny
zgodności w zakresie spełnienia wymagań prawnych oraz wewnętrznych uregulowań dotyczących
obszaru BHP. Audyty przeprowadzone w 2021 roku zakończyły się wynikiem pozytywnym. Oprócz
audytów zewnętrznych, w spółkach tych przeprowadzane są w obszarze BHP audyty wewnętrzne,
zgodnie z procedurą ZSZ „Audyty wewnętrzne”, opisaną w części G.2.3. Sprawozdania. Audyty
realizowane są zgodnie z opracowanym planem, przez doświadczonych i przeszkolonych w tym zakresie
pracowników. W 2021 roku w Grupie zostało przeprowadzonych 30 audytów wewnętrznych. W ich
trakcie stwierdzono kilka mniej istotnych nieprawidłowości. W obszarze BHP, najczęstsze niezgodności
to między innymi przypadki lekkomyślnego lekceważenia przez pracowników obowiązku stosowania
udostępnionych środków ochrony indywidulanej oraz kilkanaście mniej istotnych nieprawidłowości.
W dwóch spółkach Grupy, to jest w Instal Kraków i Frapol, zarządzanie obszarem BHP wspierają również
inne, szczegółowe procedury ZSZ, uwzględniające zagadnienia z tego zakresu:

Zobowiązania dotyczące zgodności Identyfikacja wymagań prawnych oraz ocena zgodności z
przepisami prawnymi i innymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska oraz
bezpieczeństwa i higieny pracy ”, której celem jest zapewnienie funkcjonowania, w obszarze
BHP, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i innymi wymaganiami BHP;

„Nadzorowanie dokumentacji i danych” (we Frapol obowiązująca pod nazwą „Nadzór nad
dokumentacją i danymi”), na podstawie której są opracowywane, przyjmowane, rejestrowane,
rozpowszechniane, aktualizowane i przechowywane dokumenty dotyczące ZSZ w obszarze BHP
oraz wycofywane z obiegu dokumenty nieaktualne;

„Nadzorowanie zapisów dot. jakości, BHP i ochrony środowiska” (we Frapol przyjęta pod nazwą
„Nadzorowanie zapisów dotyczących ZSZ”), określająca zasady postępowania, w celu
zapewnienia prowadzenia i przechowywania zapisów dotyczących zarządzania jakością, BHP i
ochrony środowiska w sposób pozwalający wykazać zgodność wykonywanych prac z
wymaganiami umowy oraz efektywność funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania.

„Audyty wewnętrzne”, opisana w części G.2.3 Sprawozdania.

„Zarządzanie ryzykiem”, przyjęta jedynie w Spółce, opisana w części G.3 Sprawozdania.
Ryzyko wynikające z epidemii COVID-19
W związku z trwającym w Polsce w 2021 r. stanem epidemii SARS-CoV-2, w Grupie Kapitałowej
obowiązywało szereg rozwiązań proceduralnych i organizacyjnych, mających celu ograniczenie
możliwości rozprzestrzeniania się wirusa w Grupie. Podjęte w tym obszarze działania spowodowały, że
w okresie sprawozdawczym nie doszło do zachorowań na większą skalę i wstrzymania działalności w
żadnym z segmentów operacyjnych. W ramach Grupy podjęto możliwe działania zapobiegawcze,
wdrożono procedury dotyczące zachowania reżimu sanitarnego, w tym szereg działań o charakterze
organizacyjnym i porządkowym, takich jak między innymi (lecz nie wyłącznie):

zapewnienie stałego dostępu do środków służących dezynfekcji rąk i elementów środowiska
pracy, zwiększenie częstotliwości sprzątania pomieszczeń, w tym pomieszczeń higieniczno-
sanitarnych;

wdrożenie procedury prewencyjnego odkażania wyznaczonych miejsc (dezynfekcja co dwie
godziny klamek, poręczy, wyłączników światła, elementów wyposażenia technicznego, w tym
wspólnych urządzeń biurowych i.t.p.);

stałe przypominanie o zasadach higieny i bezpiecznego zachowania, w tym poprzez
rozmieszczenie w ogólnie dostępnych miejscach odpowiednich infografik, plakatów, a w
pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych instrukcji prawidłowego mycia rąk;

wymóg ochrony twarzy przy wykorzystaniu maseczek ochronnych oraz używaniu rękawiczek
jednorazowych, w określonych sytuacjach sprzyjających zakażeniu, stosowanie barier
odległościowych (przegród pleksiglasowych) na stanowiskach pracy związanych z bezpośrednią
obsługą klientów;

ograniczenie do niezbędnego minimum osobistego kontaktu pracowników z
klientami/kontrahentami, wyjazdów służbowych, narad, szkoleń, osobistych kontaktów

82
pomiędzy pracownikami (zastępowanie ich formą rozmowy telefonicznej lub poprzez
elektroniczny obieg dokumentów), wprowadzenie ograniczeń w przemieszczaniu się po terenie
zakładu pracy, wyznaczenie stanowisk pracy z zachowaniem wymogu co najmniej 1,5 m
odległości, a tam gdzie to możliwe zapewnienie pracownikowi izolacji (oddzielny pokój);

stałe monitorowanie sytuacji pod kątem możliwości zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2,
nadzór nad przestrzegania zasad higieniczno-sanitarnych oraz przyjętych zasad i procedur
postępowania w tym zakresie.
W ujęciu całej Grupy absencja związana ze stanem epidemii, to jest wynikająca z obowiązku
kwarantanny lub stwierdzenia zachorowania na COVID-19 kształtowała się w 2021 r. na poziomie
wynoszącym średnio 0,68% w Polsce, w Oddziałach Spółki i Frapol w Niemczech 1,57 %. W okresie
sprawozdawczym stwierdzono łącznie 113 przypadki zachorowań na COVID-19 wśród pracowników
Grupy.
W Grupie każda ze spółek opracowała zasady pracy zdalnej, określające warunki bezpiecznego jej
wykonywania, zarówno w zakresie bezpieczeństwa informacji i danych osobowych, jak i bezpiecznych i
higienicznych warunków dla pracownika świadczącego pracę w domu.
W Spółce ewentualna praca zdalna polecana była wyłącznie pracownikom, którzy złożyli oświadczenie,
że zapoznali się z Zasadami pracy zdalnej oraz, że ich warunki mieszkaniowe i rodzinne pozwalają mi
na świadczenie pracy w tej formie, a nadto zobowiązali się zorganizować stanowisko do pracy zdalnej
w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
S.4.1 S.4.2 S.4.3 S.4.4 S.4.5 S.4.6
Dane dotyczące wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Wskaźnik 2020 2021
Liczba wypadków przy pracy wśród osób wykonujących pracę na terenie
zakładu pracy
4 3
Liczba wypadków przy pracy wśród osób wykonujących pracę poza siedzibą
pracodawcy
18 17
Wskaźnik wypadkowości (wypadki przy pracy na 1000 zatrudnionych: ilość
wypadków/średnie zatrudnienie x 1000) [KPI]
24,75 22,43
Liczba wypadków śmiertelnych wśród osób wykonujących pracę na terenie
zakładu pracy
0 0
Liczba wypadków śmiertelnych wśród osób wykonujących pracę poza siedzibą
pracodawcy
0 0
Liczba wypadków śmiertelnych ogółem [KPI] 0 0
Łączna liczba dni niezdolności do pracy wśród pracowników spowodowanej
wypadkami
978 1001
Wskaźnik ciężkości wypadków (liczba dni niezdolności/1 wypadek) 44,45 58,88
Liczba stwierdzonych przypadków chorób zawodowych 0 0
S.4.9
W 2021 r. w Grupie Kapitałowej doszło łącznie do 17 wypadków przy pracy (5 w Spółce, 11 we Frapol
i 1 w BTH), z czego 3 miały miejsce na terenie zakładów produkcyjnych Grupy Kapitałowej, a 14 podczas
wykonywania pracy poza siedzibą pracodawcy. Siedemnaście wypadków zostało zakwalifikowane jako
„pozostałe”, to jest związane z lżejszymi urazami ciała. Wskaźnik ciężkości wypadków uległ zwiększeniu
z 44,45 dni w 2020 roku do 58,88 dni w 2021 roku, z uwagi na charakter doznanych urazów, to jest
złamania lub skręcenia, które to urazy wymagają dłuższego okresu leczenia. W stosunku do roku 2020
wskaźnik wypadkowości w Grupie spadł z poziomu 24,75 do 22,43 przy jednoczesnym spadku średniego
zatrudnienia o 131 pracowników i zmniejszeniu o jeden ilości wypadków przy pracy, co należy uznać za
pozytywny trend.

83
S.4.7 S.4.8
W 2021 roku Grupa Kapitałowa, podobnie jaki w latach poprzednich, nie zatrudniała pracowników w
warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) lub najwyższych dopuszczalnych
natężeń (NDN) czynników szkodliwych w środowisku pracy.
W okresie sprawozdawczym nie zidentyfikowano stanowisk pracy, na których poziom ocenionego ryzyka
zawodowego jest nieakceptowalnie wysoki (tj. konieczne są działania mające na celu zmniejszenie
poziomu ryzyka przed rozpoczęciem jakiejkolwiek pracy na stanowisku).
S.4.10
W Grupie Kapitałowej nie został powołany Społeczny Inspektor Pracy. W pracach działających w dwóch
spółkach Grupy: Instal Kraków i Frapol, Komisji BHP powołanych zgodnie z wymaganiami Kodeksu
pracy, oprócz lekarza zakładowego oraz przedstawiciela pracodawcy, czynny udział biorą wybrani
przedstawiciele pracowników. Komisje te zbierają się raz na kwartał i zgodnie z przyjętym przez siebie
na pierwszym posiedzeniu programem dokonują przeglądu warunków pracy oraz okresowej oceny stanu
bezpieczeństwa i higieny pracy w danej spółce.
We wszystkich spółkach Grupy Kapitałowej, przedstawiciel załogi, wraz z pozostałymi członkami Służby
BHP, uczestniczy zawsze w pracach zespołu oceniającego ryzyko zawodowe oraz w pracach zespołu
powypadkowego.
S.4.11 S.4.12
Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług, w których znalazła się klauzula
odnosząca się do BHP oraz przeprowadzone audyty u dostawców towarów lub usług.
Opis wskaźnika 2020 2021
Odsetek (%) umów z dostawcami towarów/usług z klauzulą BHP* 89 92
Liczba audytów u dostawców usług pod kątem przestrzegania zasad
BHP
0 0
* Wskaźnik liczony jako odsetek procentowy wartości umów, w których znalazła się klauzula odnosząca się do BHP, w ogólnej
wartości umów zawartych przez Grupę Kapitałową w 2021 r. z dostawcami towarów/usług
W 2021 r. w Grupie nie były przeprowadzane u dostawców towarów/usług dodatkowe audyty pod kątem
przestrzegania przepisów BHP ze względu trwającą epidemię SARS–CoV-2, przy jednoczesnym
stwierdzeniu, podczas bieżących kontroli przeprowadzanych na realizowanych budowach, braku
istotnych nieprawidłowości w tym obszarze.
Rozwój i edukacja (S.5)
S.5
Grupa Kapitałowa dąży do tego, aby zatrudniać i promować najlepiej wykwalifikowane osoby na dane
stanowisko, a każdy pracownik miał równe szanse awansu i rozwoju zawodowego. Grupa docenia
profesjonalizm, doświadczenie, kompetencje i wyniki pracy. Szkoleniami obejmowani są pracownicy,
niezależnie od płci, wieku i zajmowanego stanowiska, odnośnie których istnieje konieczność zdobycia
nowych lub poszerzenia obecnych kwalifikacji, bądź umiejętności.
Powyższe zasady zawarte zostały w Kodeksie Etyki i Polityce Poszanowania Praw Człowieka, które
obowiązują we wszystkich spółkach Grupy.
W spółkach Grupy Kapitałowej, w których wdrożono ZSZ, szczegółowe reguły postępowania w tym
obszarze, określone zostały w procedurach „Szkolenie”. Procedury szkoleniowe określają zasady
sporządzania planów szkoleniowych i ich realizacji w trakcie danego roku szkoleniowego. Szkolenia
zawodowe pracowników organizowane są przez działy personalne. Kierownicy poszczególnych jednostek
organizacyjnych analizują kwalifikacje pracowników, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z zadań
bieżących oraz planów rozwojowych. W wyniku przeprowadzonych analiz, kierownicy jednostek
organizacyjnych, sporządzają wnioski w zakresie potrzeb szkoleniowych pracowników. Wnioski

84
szkoleniowe kierowane są do zatwierdzenia: w Instal Kraków dyrektorom właściwych pionów
organizacyjnych, we Frapol Prezesowi Zarządu. Po uzyskaniu akceptacji, wnioski przekazywane są, w
terminie do 31 stycznia danego roku, kierownikom działów personalnych, którzy opracowują roczne
plany szkoleń, z podziałem na szkolenia wewnętrzne i szkolenia prowadzone przez podmioty
zewnętrzne. Plan jest uzupełniany i aktualizowany w miarę potrzeb, wynikających z bieżącej działalności
spółek. Wnioski kierowników jednostek organizacyjnych, dotyczące realizacji szkoleń,
nieuwzględnionych w rocznym planie szkoleń, a wynikających z bieżących potrzeb, wymagają akceptacji
dyrektorów pionu lub Prezesa Zarządu. Szkolenia są finansowane w całości ze środków pracodawcy.
Nadzór nad procesem szkolenia prowadzą kierownicy działów kadr poprzez: kierowanie pracowników
na szkolenia, ewidencjonowanie odbytych szkoleń, sprawdzanie efektywności szkoleń poprzez okresową
(jeden raz w roku) analizę dokumentacji pochodzącej z przeprowadzonych szkoleń wewnętrznych
(dzienniki szkoleń, sprawozdania) i zewnętrznych (ankiety oceny szkolenia). Wystawione przez
pracowników oceny stanowią podstawę do decyzji o kontynuowaniu współpracy z wybranymi
podmiotami szkolącymi, a także tworzenia wewnętrznych planów szkoleniowych w kolejnych latach.
Pracownicy uczestniczący w szkoleniach zewnętrznych zobowiązani są do przekazywania, w miarę
potrzeb, pozostałym pracownikom zdobytej przez siebie wiedzy i umiejętności, dotyczy to w
szczególności pracowników nowozatrudnionych oraz wykorzystywać ją do zwiększenia efektywności
pracy.
Niezależnie od szkoleń zawodowych, spółki Grupy, w których wdrożono ZSZ, zapewniają pracownikom
szkolenia z zakresu zarządzania jakością, bezpiecznymi i higienicznymi warunkami pracy oraz
środowiskiem, według zasad określonych w w/w procedurach, szczegółowo opisanych w odnośnych
częściach Sprawozdania.
Ocena pracy następuje w oparciu o merytoryczne kryteria. Kierownicy poszczególnych jednostek
organizacyjnych dokonują bieżącej oceny pracy podległych sobie pracowników, z równoczesną analizą
potrzeb szkoleniowych, przekazując informacje swoim bezpośrednim przełożonym (dyrektorom
pionów), celem podjęcia przez nich dalszych, adekwatnych działań.
Grupa identyfikuje ryzyka związane z brakiem szkoleń i rozwoju pracowników takie jak: niewystarczające
kompetencje po stronie pracowników, brak efektywności pracy, negatywna opinia o spółkach jako
pracodawcy wśród potencjalnych kandydatów do pracy, odejścia pracowników skutkujące utratą wiedzy,
pogorszeniem wizerunku, czy kosztami obsadzenia powstałych wakatów. Spółki Grupy zrządzają
powyższymi ryzykami poprzez opisaną powyżej procedurę, a także działania przewidziane w Kodeksie
Etyki i Polityce Poszanowania Praw Człowieka (system zgłaszania skarg, przeprowadzania audytów
wewnętrznych, podejmowania działań naprawczych), szczegółowo opisanych w odnośnych częściach
Sprawozdania, uzupełnionych o obowiązującą w Spółce Procedurę zgłaszania naruszeń.
S.5.1
Średnia liczba dni szkoleniowych przypadających na pracownika (wg płci i kategorii
pracowników) organizowanych przez spółki Grupy Kapitałowej*
2020 2021
Kobiety Mężczyźni Kobiety Mężczyźni
Zarząd 1,50 0,55 1,00 0,40
Stanowiska dyrektorskie 0,51 0,63 0,20 0,37
Stanowiska kierownicze 1,28 0,81 0,66 0,35
Stanowiska nierobotnicze 0,92 1,36 0,58 0,83
Stanowiska robotnicze 1,00 1,22 0,16 0,93
*Dane obejmują także szkolenia obowiązkowe do szkoleń zaliczono także udział w konferencjach, kongresach, webinariach,
mających charakter edukacyjny.
W 2021 roku 33 odbyte szkolenia przez pracowników wiązały się ze zdobyciem umiejętności, w tym z
zakresu wiedzy technicznej. Wśród szkoleń znalazły się m.in. kursy warunkujące nabycie uprawnień do

85
obsługi wózków widłowych, uprawnienia energetyczne, kursy z zakresu lutowania twardego, kurs
prawidłowego zastosowania środków ochrony indywidualnej podczas prowadzenia prac na wysokości
oraz szkolenie dotyczące audytu energetycznego. Odbyte szkolenia obejmowały także kursy z zakresu
zaawansowanej obsługi programów komputerowych np. Programowanie VBA, a także szkolenie
serwisowe z układów sterowania central. Pozostałe odbyte szkolenia, z grupy szkoleń pozatechnicznych,
dotyczyły m.in. zagadnień prawnych, finansowych, kadrowych, sprzedaży telefonicznej, zdobycia
kompetencji do pełnienia obowiązków audytora wewnętrznego i uzyskania certyfikatów audytora
wewnętrznego, kwalifikowanej pierwszej pomocy przedmedycznej. Z uwagi na trwający nadal w Polsce
stan epidemii i obowiązujące w związku z tym obostrzenia, część z odbytych szkolenia odbywało się
głównie w formie online.
S.5.2
W 2021 r. spółka Frapol współfinansowała pięciu pracownikom studia podyplomowe, kursy doszkalające
oraz pozwalające zdobyć uprawnienia do wykonywania pracy.
Zarządzanie różnorodnością (S.6)
S.6
Grupa Kapitałowa ceni i szanuje różnorodność pracowników, upatrując w niej źródła rozwoju i zdobycia
przewagi konkurencyjnej. Zobowiązanie poszanowania różnorodności wynika z przyjętego w Grupie:
 Kodeksu Etyki,
 Polityki Poszanowania Praw Człowieka.
Podstawowe zasady przyjęte w powyższych regulacjach to: zasada równego traktowania w zatrudnieniu
oraz zakazu dyskryminacji ze względu na rasę, płeć, orientację seksualną, wiek, czy jakiekolwiek inne
różnice, równego dostępu do szkoleń i awansu, obiektywnych kryteriów wynagradzania i premiowania,
otwartej komunikacji, sprzeciwiania się prześladowaniu, mobbingowi, czy molestowaniu, w tym
seksualnemu, oraz zasada budowania środowiska pracy, w którym każda zatrudniona osoba czuje się
szanowana i doceniona, a przez to bardziej zaangażowana i kreatywna. Wszyscy nowo zatrudniani
pracownicy są zapoznawani z w/w regulacjami i obowiązkiem ich przestrzegania, co potwierdzają
stosownym oświadczeniem.
Zasady te Grupa stara się chronić także w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług. W 2018 roku
Spółka wprowadziła do zawieranych z dostawcami towarów/usług klauzulę umowną zobowiązującą te
podmioty do przestrzegania i stosowania standardów etycznych przyjętych przez w Kodeksie Etyki. W
pozostałych spółkach Grupy rozwiązanie to zostało wdrożone w 2020 r.
W skład Zarządów i Rad Nadzorczych spółek Grupy Kapitałowej wchodzą osoby obu płci, w różnym
wieku, z różnorodnym wykształceniem między innymi w zakresie budownictwa, ekonomii, prawa,
zarządzania, energetyki, inżynierii środowiska oraz o różnorodnym doświadczeniu zawodowym i
kwalifikacjami.
Również przy obsadzie stanowisk, zwłaszcza dyrektorskich i kierowniczych Grupa dąży do zapewnienia
wszechstronności i różnorodności, szczególnie pod względem aspektu płci, wieku, doświadczenia
zawodowego oraz kierunków wykształcenia. Decydujące znaczenie mają właściwe kwalifikacje oraz
merytoryczne przygotowanie do pełnionej funkcji.
Różnorodność w organach oraz na stanowiskach dyrektorskich i kierowniczych w spółkach
Grupy na dzień 31.12.2021 roku
Kobiety Mężczyźni
wiek
poniżej
30 lat
wiek
30-50
lat
wiek
powyżej
50 lat
staż*
pracy
poniżej
10 lat
staż*
pracy
10-20
lat
staż*
pracy
powyżej
20 lat
Rada
Nadzorcza
1 10 0 6 5 0 3 8
Zarząd 2 5 0 6 1 0 2 5

86
Stanowiska
dyrektorskie
9 21 0 24 6 0 20 10
Stanowiska
kierownicze
24 66 9 59 22 23 31 36
*Ogólny staż pracy
Działalność Grupy oparta na powyższych zasadach pozwala wzmacniać jej wizerunek jako rzetelnego
pracodawcy, pozyskiwać młodych, utalentowanych pracowników, utrzymać stały zespół kluczowych
pracowników średniego i wyższego szczebla, lepiej rozumieć potrzeby klientów, tworzyć pozytywną
atmosferę pracy, sprzyjającą większemu zaangażowaniu i kreatywności po stronie pracowników, a w
konsekwencji osiągać dobre wyniki finansowe.
Biorąc pod uwagę, iż działalność Grupy w dużym stopniu uzależniona jest od wiedzy, kompetencji,
kreatywności i zaangażowania pracowników, istotnym ryzykiem w tym obszarze jest:
 utrata kompetentnych pracowników;
 niepozyskanie utalentowanych kandydatów, atrakcyjnych z punktu widzenia realizacji celów
rozwojowych Grupy;
 niski poziom motywacji, zaangażowania i efektywności po stronie pracowników (rutynowość
działań);
 brak wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy pracownikami.
Konsekwencją zaistnienia powyższych zdarzeń może być:
 odpowiedzialność odszkodowawcza;
 pogorszenie wizerunku Grupy wśród pracowników, kandydatów do pracy, partnerów biznesowych
i pozostałych interesariuszy;
 brak możliwości szybkiego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe i oczekiwania klientów.
Grupa zarządza powyższymi ryzykami poprzez stosowanie procedur zawartych w Kodeksie Etyki oraz
Polityce Poszanowania Praw Człowieka. W spółkach Grupy Kapitałowej funkcjonują Zespoły ds. Etyki
odpowiedzialne między innymi za monitorowanie przestrzegania zasady poszanowania różnorodności,
godności osobistej i niedyskryminacji oraz promowania tych wartości wśród pracowników. Ponadto w
spółkach Grupy obowiązuje sformalizowany system zgłaszania skarg, szczegółowo opisany w części S.7.
Sprawozdania.
Grupa stawia przed pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach dyrektorskich i kierowniczych wymóg
umiejętności zarządzania zróżnicowanym zespołem, w szczególności umiejętnego wykorzystywania
różnic poprzez łączenie wiedzy, doświadczenia, osobowości, czy zdolności pracowników, w celu
efektywnego wykonywania zadań i przezwyciężania trudności.
S.6.1 S.6.2 S.6.3 S.6.4
Spółki Grupy Kapitałowej - jako odpowiedzialny pracodawca, przestrzegający zasad równego
traktowania w zatrudnieniu, zobowiązały się w Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania Praw
Człowieka, że każdy pracownik i kandydat na pracownika, będą traktowani z poszanowaniem ich
godności osobistej i prywatnej sfery życia, wprowadzając równocześnie zakaz jakichkolwiek wrogich
zachowań, w tym w szczególności noszących cechy mobbingu, molestowania, czy dyskryminacji ze
względu na jakiekolwiek różnice takie jak: rasę, płeć, orientację seksualną, wiek, wygląd, religię,
pochodzenie etniczne, narodowe, społeczne, status majątkowy, przekonania, w tym polityczne,
niepełnosprawności, ciążę, czy inne okoliczności.
Celem Grupy jest budowanie środowiska pracy wolnego od dyskryminacji, mobbingu i molestowania,
które sprzyjać będzie tworzeniu pozytywnych relacji pomiędzy pracownikami, a także pomiędzy
pracownikami, a kontrahentami. Grupa stworzyła mechanizm interwencji na wypadek zaistnienia tego
rodzaju naruszeń oraz zobowiązała się do podnoszenia świadomości i poziomu wiedzy wśród
pracowników odnośnie dyskryminacji i mobbingu, poprzez wdrożenie systemu szkoleń, czy
przeprowadzania okresowych badań.
Zasady postępowania i sposób zgłaszania naruszeń określone zostały w Kodeksie Etyki oraz Polityce
Poszanowania Praw Człowieka - szczegółowy opis procedury znajduje się w części S.7 Sprawozdania, a
w Spółce dodatkowo w Procedurze zgłaszania naruszeń, opisanej w części G.4 Sprawozdania.

87
W 2021 roku, podobnie jak i w roku 2020, w Grupie nie potwierdzono żadnych przypadków
dyskryminacji, mobbingu, molestowania seksualnego, czy innych przejawów naruszenia godności
osobistej pracowników.
Prawa człowieka (S.7)
S.7
Grupa traktuje prawa człowieka jako wartość nadrzędną w swojej działalności, uznając wrodzoną
godność oraz równe i niezbywalne prawa wszystkich ludzi.
Obowiązująca w Grupie Kapitałowej Polityka Poszanowania Praw Człowieka, opiera się na wartościach
zawartych w:

Powszechnej Deklaracji Prawa Człowieka z 1948 roku,

Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 roku,

Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 1966 roku,

Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczącej podstawowych zasad i praw w pracy.
Zidentyfikowanym w przedmiotowym obszarze ryzykiem jest:

ryzyko naruszenia praw pracowników,

ryzyko naruszenia praw człowieka w łańcuchu dostaw.
Spółka zarządza przedmiotowym ryzykiem w sposób opisany poniżej.
Celem Grupy jest promowanie, zapobieganie i ochrona praw człowieka w związku z prowadzoną
działalnością, oferowanymi produktami lub usługami. Powyższe cele Grupa realizuje poprzez wdrożony
sformalizowany system zgłaszania naruszeń, podejmowanie ewentualnych działań naprawczych.
Spółki Grupy Kapitałowej zobowiązały się szanować prawa człowieka przysługujące ich pracownikom,
niezależnie od formy zatrudnienia, bez względu na zajmowane stanowisko, czy pełnioną funkcję oraz
stać na straży ich przestrzegania. Na każdym pracowniku ciąży obowiązek zapoznania się z polityką,
przestrzegania jej zasad w trakcie świadczenia pracy, czy pełnienia określonej funkcji, a także obowiązek
zgłaszania przypadków naruszeń.
Grupa w swoich relacjach z dostawcami towarów/usług i innymi partnerami biznesowymi, promuje
prawa człowieka, w pierwszej kolejności stawiając na współpracę i wsparcie, traktując rozwiązanie
zawartych umów jako ostateczność. W zawieranych z dostawcami towarów/usług umowach
wprowadzana jest dodatkowa klauzula umowna, zobowiązująca te podmioty do stosowania i
przestrzegania standardów etycznych przyjętych w Kodeksie Etyki, w tym dotyczących poszanowania
praw człowieka. Zamiarem Grupy jest, by każdy dostawca towarów/usług, z którym nawiązane zostaną
relacje handlowe, przyjmował na siebie powyższe zobowiązanie. Rezultaty działań w tym zakresie
zaprezentowane zostały w części G.4 Sprawozdania.
Grupa w swojej działalności oraz relacjach biznesowych uznaje za najistotniejsze poszanowanie praw
człowieka w zakresie:

poszanowania godności osobistej i prawa od prywatności;

równości wobec prawa, jednakowej ochrony prawnej, promowania różnorodności i
przeciwdziałania dyskryminacji;

prawa do zdrowia, zapewnienia właściwych standardów BHP;

godnych warunków pracy i wynagradzania;

wolności zrzeszania się i dialogu społecznego;

eliminacji wszelkich form niewolnictwa i pracy przymusowej;

zniesienia pracy dzieci.
Powołane w spółkach Grupy Kapitałowej Zespoły ds. Etyki czuwają nad przestrzeganiem przez
pracowników obowiązujących w spółkach regulacji wewnętrznych dotyczących zagadnień etycznych, w
tym Polityki Poszanowania Praw Człowieka. Każdy pracownik, który ma wiedzę, że doszło do naruszeń
zasad obowiązującej polityki, zobowiązany jest zgłosić to swojemu przełożonemu, przełożonemu
wyższego szczebla, bądź członkom Zespołu ds. Etyki.

88
Pracownik może dokonać zgłoszenia poprzez:

bezpośrednie spotkanie,

wysyłanie wiadomości na dedykowany adres email,

skierowanie pisma na adres spółki, w której jest zatrudniony.
Członkowie Zespołu ds. Etyki zobowiązani są podchodzić poważnie do wszelkich zgłoszeń, każdy
przypadek badać indywidualnie, zachowując poufność, bezstronność i dążąc do zachowania
anonimowości wobec osób dokonujących zgłoszeń w dobrej wierze. Zespół ds. Etyki, po
przeprowadzeniu postępowania, dokonuje oceny zgłoszonego przypadku oraz informuje Zarząd danej
spółki lub właściwego dyrektora pionu o wynikach przeprowadzonego postępowania.
W stosunku do pracowników, którzy dopuścili się naruszeń, stosowane są - przy uwzględnieniu zasady
proporcjonalności - odpowiednie środki o charakterze porządkowym lub dyscyplinującym, jak
upomnienie, nagana, a w skrajnych przypadkach rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy
pracownika. Grupa nie toleruje żadnych działań odwetowych lub represyjnych w stosunku do
pracowników, którzy dokonali zgłoszenia w dobrej wierze.
Dodatkowo pracownicy Spółki mogą dokonywać anonimowego zgłaszania naruszeń prawa,
obowiązujących w Spółce procedur i norm etycznych, w tym praw człowieka , zgodnie z wdrożoną w
2019 roku Procedurą zgłaszania naruszeń, opisaną w części G.4 Sprawozdania.
S.7.1 S.7.2 S.7.3 S.7.4 S.7.5
W 2021 roku w Grupie nie potwierdzono przypadku naruszenia praw człowieka.
Zgłoszone i rozpatrzone w oparciu o procedurę przewidzianą w Kodeksie Etyki i Polityce
Poszanowania Praw Człowieka oraz obowiązującą w Spółce Procedurę zgłaszania naruszeń,
skargi z tytułu naruszenia praw człowieka.
Wskaźnik 2020 2021
Liczba zgłoszonych skarg z tytułu naruszenia praw człowieka 0 0
Liczba rozpatrzonych przez Zespoły ds. Etyki skarg z tytułu naruszenia praw
człowieka
0 0
Grupa nie posiada danych na temat zgłaszania tego rodzaju naruszeń u swoich dostawców
towarów/usług. Spółki Grupy Kapitałowej nie przeprowadzały u dostawców towarów/usług audytów pod
kątem poszanowania tych praw.
Jednym z istotnych ryzyk zidentyfikowanym w tym obszarze jest ryzyko związane z naruszeniem praw
człowieka w zakresie prawa do zdrowia w następstwie: braku zapewnienia odpowiednich standardów
bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym u dostawców towarów/usług, jak i zanieczyszczeń
powstałych w wyniku działalności operacyjnej Grupy, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie
pracowników i/lub członków społeczności lokalnych. W celu wyeliminowania tego ryzyka Spółki Grupy
Kapitałowej wspólnie ze swoimi pracownikami promują zasadę: „Produkuj i buduj w sposób bezpieczny
dla zdrowia”, dążąc do ciągłego podnoszenia poziomu zaangażowania i wiedzy pracowników i
dostawców towarów/usług w tym zakresie. Wspólnie z wyznaczonymi do tego celu pracownikami
(Służbą BHP), spółki Grupy starają się poprawiać warunki pracy, identyfikować potencjalne zagrożenia
dla życia i zdrowia, ostrzegać przed sytuacjami zagrażającymi zdrowiu i życiu, przeprowadzać regularne
szkolenia z zakresu BHP, monitorować stan zagrożenia, przeprowadzając audyty, w tym także u swoich
dostawców towarów/usług, a w razie konieczności podejmować działania naprawcze. Szczegółowy
sposób zarządzania powyższym ryzykiem, zarówno w samej Grupie, jak i w łańcuchu dostaw, opisany
został w części „Bezpieczeństwo i higiena pracy” (S.4).
W Grupie Kapitałowej zidentyfikowano potencjalne ryzyko naruszania przez dostawców towarów/usług
- w szczególności w odniesieniu do pracowników pochodzących z krajów znajdujących się w gorszej
sytuacji ekonomicznej niż Polska lub krajów, w których uprawdopodobnione jest łamanie praw człowieka
– praw pracowników do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, tj. prawa do
godziwego zarobku i równego wynagrodzenia za pracę równej wartości, równych dla wszystkich
możliwości awansu, prawa do odpoczynku, wolnego czasu i urlopów, prawa do nie bycia

89
dyskryminowanym z jakichkolwiek przyczyn. Grupa zarządza powyższym ryzykiem poprzez wdrożenie w
umowach zawieranych z kontrahentami klauzuli umownej, zobowiązującej dostawców towarów/usług
do przestrzegania obowiązującego w Grupie Kodeku Etyki, odwołującego się m.in. do poszanowania
powyższych praw.
W Grupie nie zidentyfikowano także zagrożeń dla praw człowieka oraz przypadków naruszania praw
człowieka poza łańcuchem dostaw (np. wykorzystywania produktów lub usług świadczonych przez
przedsiębiorstwo, przez osoby lub podmioty w sposób zagrażający naruszeniem praw człowieka).
Praca dzieci i praca przymusowa (S.8)
S.8.1 S.8.2 S.8.3 S.8.4
Grupa Kapitałowa sprzeciwia się naruszaniu praw człowieka, w tym jakiejkolwiek formie korzystania z
przymusowej lub obowiązkowej siły roboczej i wykorzystywaniu pracy dzieci, wierząc że powinny być
one otoczone szczególną ochroną i wsparciem, zwłaszcza przed wyzyskiem ekonomicznym, czy pracą
niebezpieczną dla ich zdrowia i rozwoju. Grupa dopuszcza możliwość zatrudniania pracowników
młodocianych, na warunkach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa i postanowieniami
wewnętrznych regulacji, pod warunkiem, że ich zdrowie, bezpieczeństwo i moralność są chronione i
służy to zdobyciu wykształcenia, bądź przyuczeniu do zawodu.
Powyższa zasada znalazła wyraz w obowiązującym w Grupie Kodeksie Etyki oraz Polityce Poszanowania
Prawa Człowieka, które czynią obowiązek jej przestrzegania nadrzędnym. Celem prowadzonej polityki
jest wyeliminowanie ryzyka wystąpienia wyzysku ekonomicznego dzieci oraz korzystania z pracy
przymusowej lub obowiązkowej, przy czym w ocenie Grupy, w jej strukturze, ryzyko to jest znikome.
W 2021 roku, podobnie jak i w latach ubiegłych, w Grupie nie zgłoszono i nie potwierdzono przypadków
pracy przymusowej ani pracy dzieci. Grupa nie posiada danych na temat zgłaszania tego rodzaju
naruszeń u dostawców towarów/usług.
W 2021 roku w Grupie nie przeprowadzano u dostawców towarów/usług audytów pod kątem
przeciwdziałania pracy dzieci i pracy przymusowej. W Grupie została wdrożona klauzula umowna,
zobowiązująca dostawców towarów/usług do przestrzegania Kodeku Etyki, odwołującego się m.in. do
zakazu w powyższym zakresie.
Społeczności lokalne i zaangażowanie społeczne (S.9)
S.9
Grupa Kapitałowa kształtuje relacje z otoczeniem społecznym na zasadach zrozumienia i poszanowania
wzajemnych potrzeb. W swojej działalności bierze pod uwagę interes i dobro społeczności lokalnych,
wspiera inicjatywy lokalne i rozwój kulturalny oraz naukowy, współpracuje na korzyść tych społeczności
oraz szanuje i popiera u swoich pracowników postawę zaangażowania w problemy społeczne i
środowiskowe. Powyższe podejście stanowi zobowiązanie przyjęte przez Grupę w Kodeksie Etyki.
Grupa uczestniczy w projektach wdrażających nowoczesną technologię, służącą gospodarce i ekologii,
przyczyniając się do poprawy stanu środowiska, a tym samym poprawy komfortu i jakości życia
mieszkańców. Zrealizowane przez Spółkę inwestycje w obszarze gospodarki wodno-ściekowej
i energetycznej (budowa instalacji dezodoryzacji substancji złowonnych, modernizacje oczyszczalni
ścieków, stacji uzdatniania wody, instalacji odazotowania i odsiarczania spalin, modernizacje
elektrofiltrów) minimalizują zużycie nieefektywnych źródeł energii, zmniejszają poziom emisji
szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery, skutkują poprawą jakości wód. Działalność Grupy przyczynia
się także do zwiększenia komfortu życia mieszkańców poprzez budowę budynków użyteczności
publicznej (szpitali, szkół, basenów). Realizowane przez Spółkę osiedla mieszkaniowe zaspakajają jedną
z podstawowych potrzeb – posiadania własnego domu. Osiedla te powstają głównie na terenach
poprzemysłowych, przyczyniając się tym samym do rewitalizacji tych terenów. Spółka współfinansuje
lub współrealizuje budowę lub remonty dróg publicznych, znajdujących się w sąsiedztwie budowanych
przez Spółkę osiedli.

90
Grupa częstokroć realizując określone zadania inwestycyjne, wspiera lokalne społeczności
współorganizując lub współfinansując wydarzenia kulturalne, imprezy okolicznościowe, lokalne kluby
sportowe czy inne inicjatywy społeczne.
Spółka Frapol ściśle współpracuje z krakowskimi uczelniami wyższymi, w szczególności z Politechniką
Krakowską oraz Akademią Górniczo – Hutniczą. Współpraca obejmuje m.in. wspieranie studentów i
absolwentów poprzez organizowanie staży i praktyk, prowadzenie szkoleń dla studenckich kół
naukowych, aktywne uczestniczenie w różnego rodzaju wydarzeniach organizowanych przez studentów,
m.in. w konferencjach „Kliwent Event”, czy w studenckich targach pracy oraz prowadzonych dla
studentów seminariach. Z uwagi na nadzwyczajną sytuacją związaną z pandemią COVID -19, w 2021 r.
Spółka Frapol cyklicznie podejmowała działania umożliwiające odbywanie praktyk przez studentów,
starając się pomóc studentom w realizacji planów praktyk, a tym samym wydziałom uczelni, które z
takim wnioskami występowały. Pomimo panujących obostrzeń sanitarnych Spółka Frapol w 2021 r.
przyjęła na praktyki 7 studentów/absolwentów uczelni wyższych, dając im możliwość zdobycia cennego
doświadczenia zawodowego. Osoby, które w trakcie odbycia praktyk wykazują się dużym
zaangażowaniem, mają możliwość późniejszego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Ze względu na wieloletnią współpracę Frapol z krakowskimi uczelniami technicznymi, najliczniejszą
grupę praktykantów stanowią studenci Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) i Politechniki Krakowskiej
(PK). W 2021 r. do grona praktykantów dołączyli studenci Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
(UE). W okresie sprawozdawczym, w grupie przyjętych na staż, studenci AGH i UE stanowili odpowiednio
po 28,5%, a studenci PK 57%.
Angażowanie się Frapol Sp. z o.o. na różnych płaszczyznach w działania wspierające studentów stanowi
element polityki kształcenia i pozyskiwania przyszłych pracowników spółki, jak również systematyczne
budowanie marki Frapol w świadomości młodych osób wchodzących na rynek pracy.
S.9.1 S.9.2
Oddziaływanie Grupy na otoczenie, dotyczy zarówno środowiska naturalnego, jak i otoczenia
społecznego. Bezpośrednie uciążliwości dla lokalnych mieszkańców występują w szczególności w trakcie
realizacji różnego rodzaju inwestycji i stanowią je:

hałas generowany ruchem pojazdów, czy pracą maszyn budowlanych;

powstawanie pyłów i osadów w związku z wykonywaniem robót oraz transportem surowców i
materiałów na placu budowy;

drgania spowodowane pracą maszyn i urządzeń;

wytwarzanie odpadów stałych;

zaburzenia krajobrazu (uszczuplanie terenów pokrytych zielenią, obniżanie walorów
krajobrazowych otoczenia i walorów architektonicznych budowli);

czasowa zmiana organizacji ruchu drogowego.
Choć wszystkie w/w uciążliwości mają charakter przejściowy i ustępują wraz z zakończeniem realizacji
danej inwestycji, Grupa dąży do ich zminimalizowania, będąc świadomą ich negatywnego wpływu na
komfort życia mieszkańców.
Grupa w trakcie realizacji inwestycji spełnia wszelkie warunki wnikające z decyzji administracyjnych,
przestrzega obowiązujących przepisów prawa i zobowiązań wynikających z zawartych umów, w tym
Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, planów BIOZ oraz zasad i procedur wynikających z ZSZ
(opisanych szczegółowo w odnośnych częściach Sprawozdania), zgodnie z którym środowisko to całe
otoczenie, w którym Grupa działa, w tym także członkowie lokalnych społeczności. Ponadto w trakcie
prowadzenia robót podejmowane jest szereg prostych czynności, które zapobiegają lub ograniczają
uciążliwości dla otoczenia, związane z prowadzonym procesem budowlanym.
Również od dostawców towarów/usług wymagane jest przestrzeganie prawa oraz obowiązujących
procedur (określonych w ZSZ) w tym w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Dostawcy
towarów/usług są zapoznawani z treścią obowiązujących procedur, przechodzą odpowiednie szkolenia
przeprowadzane przez Służbę BHP oraz poddawani są stałemu nadzorowi i kontroli. Nadzór nad
realizacją robót wykonywanych przez dostawców towarów/usług prowadzony jest także w kierunku
minimalizowania związanych z prowadzonymi robotami uciążliwości dla społeczności lokalnych,. Wiąże

91
się to m.in. z kontrolą wyznaczonych godzin prowadzenia robót, zakazem wykonywania prac
powodujących hałas w porze nocnej, utrzymywaniem w czystości dróg wykorzystywanych na potrzeby
transportu materiałów budowalnych, kontrolą poruszania się „pojazdów budowy” wyłącznie
wyznaczonymi do tego celu drogami dojazdowymi.
Jednym z istotnych ryzyk związanych z oddziaływaniem Grupy na społeczności lokalne, które zostało
uznane przez Grupę za istotne, jest ryzyko sprzeciwu członków tych społeczności wobec planowanych,
bądź realizowanych inwestycji, w tym w szczególności w segmencie deweloperskim. Ryzyko to związane
jest z ingerencją w środowisko naturalne, trwałym przekształceniem krajobrazu i uciążliwościami
związanymi z samą realizacją inwestycji, a jego materializacja mogłaby znacząco opóźnić uzyskanie
niezbędnych decyzji administracyjnych, warunkujących możliwość rozpoczęcia danej inwestycji, bądź
opóźnić samą jej realizację.
Grupa zarządza powyższym ryzykiem zgodnie z procedurami opisanymi szczegółowo w części ogólnej
„Obszar środowiskowy” (E). W Grupie Kapitałowej na etapie planowania diagnozowane są wszystkie
ewentualne ryzyka społeczne mogące się pojawić w trakcie realizacji inwestycji. W spółkach Grupy, w
których wdrożono ZSZ, zarządzanie powyższym ryzykiem następuje przy pomocy procedur:
„Identyfikacja aspektów środowiskowych oraz określenie szans i zagrożeń” (w Spółce), „Identyfikacja
aspektów środowiskowych oraz określenie ryzyk i szans” (w spółce Frapol). W ramach powyższej
procedury kierownik właściwej jednostki organizacyjnej dokonuje identyfikacji aspektów
środowiskowych, do których zalicza się między innymi wpływ inwestycji na sąsiadów oraz możliwość
wystąpienia konfliktów społecznych, a także dokonuje ich oceny według następujących kryteriów: skali
wpływu, dotkliwości wpływu, prawdopodobieństwa wystąpienia, czasu trwania wpływu oraz szacuje
związane z tym koszty. Dokonana ocena stanowi podstawę do ewentualnych, dalszych działań
zapobiegawczych i korygujących. W trakcie procesu projektowania inwestycji dużą wagę przykłada się
do eliminacji jakichkolwiek niezgodności projektu architektonicznego z obowiązującymi przepisami
prawa, a w przypadku inwestycji deweloperskich, zwraca się szczególną uwagę, aby projektowana
inwestycja była zintegrowana z istniejącym krajobrazem, spójna z pobliską zabudową.
Spółka BTH podejmuje czynności faktyczne zgodne z powyższymi procedurami, stosując je odpowiednio
do skali i profilu działalności.
Grupa na bieżąco monitoruje efektywność działań w tym zakresie. Analiza wniosków stanowi cenne
źródło wiedzy i pozwala Grupie na udoskonalanie stosowanych narzędzi.
Grupa stawia na budowanie dobrych sąsiedzkich relacji. W sytuacjach trudnych nastawiona jest na
poszukiwanie rozwiązań, które satysfakcjonowałyby każdą ze stron. W przypadku skarg mieszkańców,
podejmowane są odpowiednie środki naprawcze.
Liczba skarg ze strony społeczności lokalnych
Wskaźnik 2020 2021
Liczba skarg społeczności lokalnych w zakresie związanym z działalnością
operacyjną Grupy Kapitałowej
0 0
W 2021 r. do spółek Grupy Kapitałowej nie wpłynęły żadne skargi ze strony społeczności lokalnych,
związane bezpośrednio z działalnością operacyjną Grupy.
S.9.3
Grupa zdefiniowała kierunki swojego działania prospołecznego w dokumencie pn.: „Zasady
zaangażowania społecznego”. Zgodnie z przyjętymi zasadami Grupa wspiera działalność charytatywną,
inicjatywy i działania postrzegane jako umacniające postawy prospołeczne, promujące kulturę, które
pozostają w zgodzie z normami etycznymi, jakimi Grupa kieruje się w swojej działalności.
Grupa wspiera społeczności lokalne wśród których prowadzi swoją działalność biznesową poprzez
podejmowanie działań proekologicznych, czy organizowanie imprez mających na celu integrację jej
członków. Jednym z ważnych narzędzi budowania relacji są projekty sponsoringowe. Grupa finansuje
wybrane instytucje, wydarzenia i inicjatywy, w szczególności te które łączą w sobie wartości tradycyjne
z patriotyzmem, służą edukacji obywatelskiej, czy propagowaniu współzawodnictwa sportowego.

92
Każdego roku Grupa stara się odpowiadać na potrzeby organizacji, stowarzyszeń, czy innych instytucji
zwracających się o wsparcie finansowe.
Poprzez swoje zaangażowanie Grupa Kapitałowa z jednej strony chce pogłębić zaufanie społeczności
lokalnych wobec prowadzonej przez siebie działalności, zwiększyć rozpoznawalność, jak również być
uznawana przez społeczności lokalne za „dobrego sąsiada", z drugiej zaś strony przyczyniać się do
rozwoju kapitału społecznego, stanowiącego element społeczeństwa obywatelskiego.
W obszarze zaangażowania społecznego w Grupie zidentyfikowano ryzyko związane z możliwością
podjęcia nieetycznych działań przez podmioty, którym Grupa udziela wsparcia finansowego. Grupa
zarządza powyższym ryzykiem poprzez każdorazową, uprzednią weryfikację podmiotu, rodzaju jego
działalności, w tym celów statutowych, analizę dotychczasowych działań wspieranego podmiotu, jak i
samego projektu. Z uwagi na kategorie podmiotów, z którymi Grupa nawiązuje współpracę, jak i
charakter wspieranych wydarzeń, w ocenie Grupy wystąpienie tego rodzaju ryzyka jest niewielkie.
Działaniami prospołecznymi, promującymi zdrowy tryb życia, czy też propagującymi patriotyzm lub
krzewiącymi kulturę, podjętymi przez Grupę Kapitałową w 2021 roku, były: wspófinansowanie oraz
czynny udział pracowników Spółki w biegach ulicami Miasta Krakowa, organizowanego przez
Stowarzyszenie „I Ty Możesz Być Wielki” oraz darowizny lub wydatki na sponsoring: Muzeum Spraw
Wojskowych, prowadzonego przez Fundację Gloria Fortibus, Fundację Stu, Klub Sportowy Bruk-Bet
Termalica S.A., 30 -ty Międzynarodowy Turniej Zapaśniczy Memoriał Władysława Bajorka, organizowany
przez Klub Sportowy Bieżanowianka, Centrum Kultury Calasanz, Fundację na rzecz pomocy dzieciom z
Grodzieńszczyzny, Dom Hospicyjny w Kępie Zaleszańskie, Hospicjum onkologiczne w Będzinie, Fundację
Gdańsk, Fundację Piastun, warsztaty terapii zajęciowej w Śmiechowicach czy sfinansowanie renowacji
posadzki zabytkowego kościoła, współfinansowanie pomnika postaci literackiej w Radomiu, nabycie
protez ortopedycznych dla osoby fizycznej.
S.9.4 S.9.5 S.9.6
Darowizny na cele społeczne i wydatki na sponsoring w 2021 r.
Darowizny na cele społeczne i wydatki na sponsoring Wartość (PLN)
Całkowita kwota darowizn (Sprawozdanie skonsolidowane, Rachunek zysków i start, NS-52, poz.
1.2.1)
55 500
Kwota wydatków na sponsoring (Rachunek zysków i strat, NS-51, poz. 1.1.1.7)
239 081,71
W Grupie nie funkcjonuje program pracowniczego wolontariatu, niemniej Grupa popiera działalność
charytatywną podejmowaną przez pracowników Grupy.
Przeciwdziałanie korupcji (S.10)
S.10.1 S.10.2 S.10.3
Dążeniem Grupy Kapitałowej jest prowadzenie działalności z pełnym poszanowaniem prawa, uczciwie i
etycznie, w tym w sposób wolny od jakichkolwiek przejawów korupcji i łapownictwa. Podejście Grupy
oraz standard postępowania w przedmiotowym obszarze określa „Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Instal
Kraków S.A.”, w którym Spółka i jej podmioty zależne zadeklarowały sprzeciw wobec wszelkich
przejawów korupcji. Kodeks zakazuje wszelkich zachowań, które wyczerpują znamiona korupcji lub
łapownictwa. Grupa Kapitałowa nie akceptuje wręczania, obiecywania lub proponowania, a także
przyjmowania lub żądania przez pracowników, niedozwolonej lub niewłaściwej korzyści majątkowej,
osobistej lub innej, w szczególności w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie prawa,
niedopełnienie obowiązku lub przekroczenie uprawnień. Pracownicy zobowiązani są unikać sytuacji
mogących prowadzić do powstania konfliktu interesów oraz budzących wątpliwości relacji z pomiotami,
z którymi Grupa podejmuje współpracę. W związku z faktem, iż dotychczas nie zostały ujawnione
przypadki zachowań korupcyjnych ani zgłoszone, pochodzące z zewnątrz, bądź z wewnątrz organizacji,
zarzuty w tym zakresie, Grupa Kapitałowa uznała powszechnie obowiązujący system prawny oraz
funkcjonujący program etyczny wspierany przez system kontroli wewnętrznej za wystarczający
mechanizm prewencyjny i, poza Kodeksem Etyki, a w Spółce dodatkowo Procedurą zgłaszania naruszeń,
szczegółowo opisaną w części G4 Sprawozdania, nie stosowała szczególnej polityki, dedykowanej

93
wyłącznie obszarowi przeciwdziałania korupcji i łapownictwu. Mając jednak na uwadze istotność
zagadnienia, Grupa stale monitoruje ryzyko wystąpienia zachowań korupcyjnych i łapownictwa w
ramach cyklicznego przeglądu ryzyk oraz śledzi na bieżąco prace legislacyjne poświęcone temu
zagadnieniu, m.in. w celu ewentualnego wdrożenia dodatkowych procedur, o ile w wyniku dokonanej
analizy uznane zostaną one konieczne, bądź wynikać to będzie z obowiązujących przepisów prawa.
Jakkolwiek w Grupie Kapitałowej nie stwierdzono przypadków zachowań noszących znamiona korupcji,
charakter jej działalności, w której często dochodzi do krzyżowania się sfery prywatnej z publiczną
powoduje, że potencjalne ryzyko wystąpienia tego zjawiska istnieje. Działalność w segmencie
budowlano-montażowym oraz w obszarze działalności deweloperskiej, związana jest z koniecznością
uzyskiwania zezwoleń lub decyzji administracyjnych. Nadto, w usługach budowlano-montażowych,
realizowane przez spółki Grupy, na rzecz klientów, zadania inwestycyjne często stanowią zamówienia
publiczne, finansowane ze środków publicznych. Dodatkowo, działalność Grupy w wyżej wymienionych
segmentach wiąże się z obrotem znacznych wartości pieniężnych, co może sprzyjać wystąpieniu
niepożądanych zjawisk w procesie zakupu towarów lub usług. Jak w każdej organizacji, znaczącą rolę
odgrywa w tym obszarze czynnik osobowy, związany z potencjalną, zbyt niską świadomością
pracowników lub niewłaściwymi wzorcami postępowania oraz brakiem wiedzy w zakresie zachowań
zabronionych i oczekiwanych, a także w zakresie odpowiedzialności prawnej, między innymi wskutek
niewystarczającej promocji postaw etycznych. Istotną rolę odgrywać może także czynnik organizacyjny,
w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi oraz w obszarze nadzoru, kontroli i przepływu informacji w
strukturze przedsiębiorstwa. Materializacja ryzyka zachowań korupcyjnych prowadzić może do utraty
dobrego imienia, pogorszenia relacji biznesowych oraz konsekwencji prawnych.
Przyjęty Kodeks Etyki oraz dodatkowo w Spółce Procedura anonimowego zgłaszania naruszeń prawa
oraz obowiązujących w spółce Instal Kraków S.A. procedur i standardów etycznych orazobjęte nimi
rozwiązania, stanowią elementy systemu zarządzania ryzykiem nieetycznych zachowań w Grupie i
minimalizują je, podobnie jak funkcjonujące w spółkach Grupy Zespoły ds. Etyki oraz możliwość
skorzystania przez pracowników z ich pomocy, w tym dokonania stosownego zgłoszenia.
Nieprzestrzeganie zasad etycznego postępowania, w tym zgodnego z prawem, grozi konsekwencjami o
charakterze porządkowym i dyscyplinarnym, włącznie z ewentualnym rozwiązaniem umowy łączącej
pracownika z daną spółką, a w uzasadnionych przypadkach odpowiedzialnością karną. W obszarze
zgodności z prawem i wewnętrznymi regulacjami, program etyczny wspiera system kontroli
wewnętrznej, opisany w części G.2.3 Sprawozdania. Grupa Kapitałowa dąży do podnoszenia
świadomości pracowników w zakresie niepożądanych lub oczekiwanych zachowań, w celu zapewnienia
przestrzegania Kodeksu i krzewienia kultury poszanowania objętych nim standardów. Treść Kodeksu, a
w Spółce dodatkowo Procedura zgłaszania naruszeń jest stale, łatwo dostępna dla pracowników.
W dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol), minimalizacji ryzyka sprzyja dodatkowo
sformalizowany proces zakupowy, jak również proces realizacji zamówienia i jego rozliczenia,
przebiegający między innymi zgodnie z poniższymi procedurami ZSZ:

w Instal Kraków „Zakupy towarów do realizacji umów krajowych” oraz „Zakupy usług”, a we
Frapol zbiorcza „Zakupy”, określające szczegółowe zasady oceny i wyboru dostawcy towaru oraz
dostawcy usług i kompetencje oraz odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces
zakupowy;

w Instal Kraków „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji”, a we Frapol „Sterowanie
procesem robót montażowych”, przewidujące stały monitoring, ze strony dyrektora pionu, stanu
realizacji budżetu pod kątem wystąpienia w nim wartości odbiegających od oczekiwanych,
między innymi na podstawie Karty budżetu budowy, harmonogramów rzeczowo-finansowych
oraz planów finansowania budowy.
Przypadki zachowań korupcyjnych
Wskaźnik 2020 2021
Liczba zgłoszonych podejrzeń zachowań korupcyjnych
0
0
Liczba stwierdzonych przypadków zachowań korupcyjnych
0
0

94
Bezpieczeństwo produktów i konsumentów (S.11)
S.11
Zasadniczym celem i zobowiązaniem Grupy Kapitałowej jest dostarczanie wyrobów i usług, których
użytkowanie jest w pełni bezpieczne i które poziomem jakości zaspokajają potrzeby obecnych i
przyszłych klientów. Powyższy cel przyświeca spółkom Grupy we wszystkich procesach operacyjnych.
Pamiętając, że jakość ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa klientów i użytkowników, Grupa
Kapitałowa kładzie szczególny nacisk na dostarczanie wyrobów i usług wysokiej jakości oraz zgodnych
z obowiązującymi normami.
Zintegrowany System Zarządzania, funkcjonujący w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol), w
obszarze zarządzania jakością jest zgodny z normą EN ISO 9001. W Spółce Instal Kraków spełnia on
dodatkowo wymagania AQAP 2110. Z uwagi na rozmiar działalności BTH, system ten nie został w
organizacji tej jednostki wdrożony, w wymagany dla celów certyfikacji sposób i w wymaganym zakresie.
Spółka BTH przyjęła natomiast do stosowania Politykę ZSZ Instal Kraków oraz zobowiązała się
przestrzegać zasad tej polityki, kierować się jej celami, w tym celami dotyczącymi omawianego
zagadnienia. Stąd podejście wszystkich spółek Grupy w niniejszym aspekcie należy uznać za jednolite.
W Instal Kraków i Frapol, w zakresie wdrożonego sytemu zarządzania jakością zachodzą pewne
konieczne różnice w uregulowaniach procedur należytej staranności, zapewniających realizację
wspólnego celu Grupy, wynikające z odmienności procesu technologicznego i wyrobów wytwarzanych
w tych spółkach.
Z niniejszym obszarem wiąże się istotne ryzyko nienależytego, pod względem jakościowym, wykonania
produktu lub usługi, w tym niezgodnie z dokumentacją techniczną lub normami przedmiotowymi, a
także wystąpienia w związku z tym wad na etapie użytkowania, którym to ryzykiem Grupa Kapitałowa
zarządza w sposób opisany poniżej, z uwzględnieniem wdrożonego w dwóch spółkach Grupy systemu
zarządzania jakością. Materializacja powyższego ryzyka wiązać się może z konsekwencjami w postaci
odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym w postaci kar umownych, utraty reputacji i złych relacji z
klientem.
Proces realizacji przez Grupę Kapitałową usług budowlano-montażowych objęty jest nadzorem (w tym
jakościowym) od momentu przyjęcia zlecenia/podpisania umowy, poprzez wykonanie lub analizę
projektu, wybór dostawców towarów/usług, stały nadzór nad prowadzonymi pracami, aż do przekazania
obiektu do użytkowania, a także, w wymaganym stopniu, w okresie gwarancji jakości lub rękojmi za
wady. W Instal Kraków i Frapol nadzór ten odbywa się w szczególności zgodnie z procedurami ZSZ:
„Projektowanie”/„Projektowanie i rozwój” i „Sterowanie procesem robót montażowych” (w Spółce Instal
Kraków dodatkowo procedura „Zasady generalnego wykonawstwa inwestycji”), regulującymi proces
planowania, realizacji prac i nadzoru nad nimi (w tym nad pracami realizowanymi przez dostawców
towarów/usług). Procedura „Projektowanie” (we Frapol przyjęta pod nazwą „Projektowanie i rozwój”),
określa zasady postępowania podczas projektowania wyrobu lub procesu, a w Spółce także przy zlecaniu
i nadzorowaniu wykonania dokumentacji technicznej w jednostkach projektowych zewnętrznych (we
Frapol procedura nie przewiduje zlecania projektowania podmiotom trzecim), w tym sprawdzeń i
weryfikacji, w celu potwierdzenia, że dokumentacja spełnia wymagania zawarte w danych wejściowych
oraz zawiera cechy umożliwiające prawidłowe wykonanie i bezpieczne przeprowadzenie procesu
montażu przedmiotu projektu, eksploatowanie, przechowywanie, przemieszczanie, obsługę oraz - w
razie potrzeby - demontaż/likwidację. Pozostałe dwie procedury regulują natomiast zasady
wykonawstwa oraz koordynacji i nadzoru nad pracami realizowanymi siłami własnymi oraz pracami, w
których uczestniczą dostawcy towarów/usług, w celu zapewnienia wymaganej jakości, w tym:

kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces realizacji inwestycji,

przygotowanie techniczne realizacji robót,

przebieg realizacji robót.
Wszelkie prace budowlane, montażowe oraz remontowe prowadzone są przez spółki Grupy Kapitałowej
w oparciu o wymagania ujęte w dokumentacji technicznej, zgodnie z przepisami Prawa Budowlanego i
kierowane przez uprawniony personel, posiadający odpowiednie kwalifikacje, stosowne uprawnienia
(np. budowlane) oraz certyfikaty. Prace wykonywane są z należytą starannością, zgodnie z normami
przedmiotowymi. Podstawowym dokumentem planowania realizacji danej inwestycji jest w Instal
Kraków Plan Jakości, sporządzany zgodnie z procedurą „Plan Jakości realizacji budowy”, opracowywany

95
przez kierownika budowy lub wyznaczonego przez niego pracownika, a we Frapol Plan kontroli i badań
robót montażowych, opracowywany zgodnie z procedurą „Sterowanie procesem robót montażowych”,
przez Kontrolera Jakości, który przekazuje go kierownikowi budowy/kontraktu. Kontrole
przeprowadzane są również na etapie odbiorów (m.in. odbioru częściowego i końcowego robót
branżowych, odbioru technicznego do rozruchu, odbioru rozruchu technologicznego (odbiór po
rozruchu), odbioru technicznego obiektu do użytku.
Grupa Kapitałowa edukuje klientów poprzez przeprowadzanie szkoleń z zakresu obsługi i konserwacji
zastosowanych w realizacji produktów. Klient otrzymuje wytyczne, w tym instrukcje techniczno-ruchowe
lub DTR, obejmujące plany (czynności) obsługi serwisowej, wykaz elementów i części zamiennych oraz
zasady bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na etapie użytkowania. Sporządzane są również instrukcje
eksploatacji, po przekazaniu do eksploatacji i użytkowania, stanowiące integralną część dokumentacji
powykonawczej i odbiorowej.
Wszyscy dostawcy towarów/usług, po dokonaniu opisanej powyżej oceny na etapie wyboru,
przeprowadzanej pod kątem spełnienia wymagań normatywnych, jakościowych, ilościowych i
terminowych, są następnie cyklicznie oceniani poprzez bieżące audyty i kontrole w trakcie wytwarzania
produktu lub realizacji usługi, zarówno w zakładzie produkcyjnym dostawcy, jak i na placu budowy.
Przez Instal Kraków i Frapol na dostawców procesów, wyrobów i usług nakładane jest zobowiązanie do
przestrzegania procedur i instrukcji ZSZ, z którymi zapoznaje ich kierownik danej budowy, jednocześnie
przekazując wzory dokumentów jakościowych. Spółki Grupy przedkładają wspomnianym kontrahentom
do podpisu dokument systemowy – „Plan zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na
budowach realizowanych przez Instal Kraków S.A.” lub odpowiednio: „Plan zapewnienia jakości, ochrony
środowiska oraz BHP na budowach realizowanych przez Frapol Sp. z o.o.” „Plan zapewnienia jakości,
BHP oraz ochrony środowiska na budowach realizowanych przez BTH Instalacje Sp. z o.o.” - regulujący
podstawowe zasady bezpiecznej, zgodnej z wymaganiami jakościowymi i ochrony środowiska realizacji
prac, przy czym w BTH treść przedmiotowego dokumentu została odpowiednio zmodyfikowana, poprzez
wyłączenie z treści zobowiązania dostawcy do przestrzegania procedur i instrukcji systemowych ZSZ, w
związku z brakiem wdrożonych w tej spółce poszczególnych systemów zarządzania.
W segmencie deweloperskim współpraca podejmowana jest jedynie z doświadczonymi biurami
projektowymi, posiadającymi w swoim dorobku bogaty zbiór zrealizowanych inwestycji. Dobór
materiałów następuje na etapie projektowania i obejmuje wyłącznie materiały bezpieczne, wysokiej
jakości, posiadające odpowiednie świadectwa jakości, atesty i certyfikaty, ze szczególnym
uwzględnieniem faktu, że finalny produkt użytkowany będzie przede wszystkim przez konsumenta. W
celu zapewnienia jak najwyższej jakości, wykonawstwo budynków mieszkalnych Spółka zleca jedynie
kwalifikowanym, sprawdzonym podmiotom, zapewnia stały nadzór autorski oraz całościowy nadzór
inwestorski nad ich wykonaniem, zgodnie z przedmiotowymi normami, zasadami wiedzy technicznej
oraz sztuki budowlanej. Wszystkie materiały użyte przez dostawcę usługi (generalnego wykonawcę)
podczas procesu budowlanego podlegają przed ich zamówieniem wcześniejszemu zatwierdzeniu we
wnioskach materiałowych, a proces realizacji jest kontrolowany, między innymi pod kątem
przestrzegania wymagań „Planu zapewnienia jakości, BHP oraz ochrony środowiska na budowach
realizowanych przez Instal Kraków S.A.”. Spółka dostarcza klientom „Instrukcję eksploatacji i
konserwacji obiektu”, stanowiącą dokument kompleksowo opisujący produkt (lokale mieszkalne i części
wspólne budynku), mający na celu zapoznanie właścicieli mieszkań z technologią oraz podstawowymi
materiałami użytymi do wykonania budynku, co w konsekwencji pozwoli na długą, bezproblemową
eksploatację.
We wszystkich jednostkach organizacyjnych Grupy, dokonujących obrotu materiałami, w magazynach
centralnych, zakładach produkcyjnych oraz w oddziałach robót, na poszczególnych budowach,
obowiązuje zasada dokonywania wstępnego odbioru jakościowego materiałów.
W Instal Kraków i Frapol zasada ta jest realizowana zgodnie z obowiązującymi, powiązanymi
procedurami ZSZ, określającymi zasady postępowania w zakresie kontroli, badań i odbiorów na każdym
etapie realizacji produktu oraz usługi (w Instal Kraków „Kontrola i badania” oraz „Kontrola i badania w
generalnym wykonawstwie inwestycji”, a we Frapol zbiorcza, odnosząca się zarówno do wykonawstwa
wyrobów, jak i robót montażowych „Kontrola i badania”). Zgodnie z wymienionymi powyżej procedurami
kontrolnymi, obligatoryjne jest opracowanie, przed realizacją zamówienia, dokumentów planistycznych
i kontrolnych – Planów Kontroli i Badań, w których określa się rodzaj badania na poszczególnych etapach
realizacji, zakres badań, kryteria akceptacji oraz sposób dokumentowania kontroli. Dostawy

96
prefabrykatów i urządzeń, podlegają również okresowym, jakościowym kontrolom inspekcyjnym na
etapie wytworzenia w zakładach dostawcy. W procedurze „Kontrola i badania” opisany został sposób
postępowania w przypadku ujawnienia wad, braków lub innych niezgodności oraz zgłoszenia reklamacji
wewnętrznej lub zewnętrznej przez klienta. Celem działań określonych w powyższych procedurach jest
zapewnienie wymaganej jakości wyrobów i robót/usług.
Za kontrolę pod względem jakościowym odpowiedzialny jest właściciel procesu (kierownik komórki
organizacyjnej, kierownik budowy, magazynu, itp.). W strukturze organizacyjnej Instal Kraków i Frapol
funkcjonują dodatkowo niezależne komórki organizacyjne, zajmujące się kontrolą i dbające o jakość i
zgodności wyrobów i usług z odpowiednimi wymaganiami i normami. Wszelkie niezbędne badania i
kontrole prowadzone są przez kompetentny personel, posiadający certyfikaty kompetencji.
Spółki Grupy prowadzą bieżący monitoring i rejestr wad/usterek zgłaszanych przez klientów i
dotyczących produktów oraz usług.
Kontrola jakości i zgodności z normami odbywa się w Grupie Kapitałowej nie tylko w odniesieniu do
użytych materiałów, lecz na każdym etapie tworzenia produktu lub realizacji usługi.
Zapewnienie wymaganej jakości dostaw materiałów i urządzeń, w dwóch spółkach Grupy (Instal
Kraków, Frapol), wspierają mechanizmy określone procedurami ZSZ, regulującymi zasady postępowania
przy zakupach towarów i usług. W Spółce Instal Kraków jest to procedura „Zakupy towarów do realizacji
umów krajowych”, która określa zasady postępowania przy zakupach towarów, między innymi dla
zapewnienia wymaganej jakości dostaw oraz procedura „Zakupy usług”, opisująca proces kwalifikacji i
wyboru odpowiednich dostawców usług, gwarantujących spełnienie między innymi wymagań
normatywnych, jakościowych, ilościowych i terminowych. We Frapol zostały one połączone w zbiorczą
procedurę „Zakupy”. Wspomniane procedury obowiązują przy zakupach towarów/usług przeznaczonych
do realizacji umów na rynku krajowym i określają:

kompetencje i odpowiedzialność personelu zaangażowanego w proces zakupowy,

przygotowanie techniczne zakupu towaru/usługi,

zasady oceny i wyboru dostawcy towaru/usługi,

zasady dostawy towaru/wykonania usługi i ich kontroli,

sposób komunikacji i rodzaje dokumentów wymaganych podczas wykonania usługi przez
dostawców usług.
Ocena dostawców towarów/usług dokonywana jest na podstawie ankietyzacji oraz udokumentowanych
informacji o dotychczasowej współpracy z danym podmiotem, w tym jakości towarów/usług, audytów
dostawcy lub informacji o wynikach audytów wykonywanych u niego przez jednostki certyfikujące,
oceny wzorca wyrobu, udokumentowanej renomy dostawcy. Przy ocenie uwzględnia się między innymi
posiadanie wymaganych obowiązującymi przepisami certyfikatów, aprobat oraz znaków bezpieczeństwa
wyrobu, dopuszczenia wyrobu przez instytucje nadzorujące, posiadany system zapewnienia jakości wraz
z certyfikatem.
Działalność zakładów produkcyjnych Grupy Kapitałowej oparta jest na stabilnej kadrze inżynieryjno-
technicznej, posiadającej wieloletnie doświadczenie. Wysokiej klasy specjaliści i wykwalifikowani
pracownicy zatrudnieni w zakładach, poziom techniczny wyposażenia zakładów przemysłowych i
posiadany sprzęt specjalistyczny pozwala na osiągnięcie wysokiej jakości i dokładności wykonania
produktów. Frapol stale modernizuje swój park maszynowy w celu zwiększenia dokładności i
efektywności procesu produkcyjnego, co bezpośrednio przekłada się na jakość i bezpieczeństwo
produktów, a w konsekwencji na bezpieczeństwo użytkowników, w tym konsumentów. W ostatnich
latach wyposażenie zakładów produkcji Frapol zostało wzbogacone między innymi o nowoczesną
wykrawarkę rewolwerową, wypalarkę plazmową i system identyfikacji detali z użyciem kodów
kreskowych i terminali mobilnych, co znacząco usprawniło proces obiegu elementów na liniach
produkcyjnych i zmniejszyło ryzyko błędu. Ciągłe doskonalenie seryjnych produktów Frapol, przez
ulepszanie rozwiązań projektowych, konstrukcyjnych czy wykonawczych, poprawia jakość i
bezpieczeństwo korzystania z nich.
Prace realizowane zakładach produkcyjnych odbywają się zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ,
których celem jest określenie zasad wykonawstwa wyrobów, dla zapewnienia jakości zgodnej z
wymaganiami zawartej umowy oraz dokumentacji technicznej. W Instal Kraków jest to procedura
„Sterowanie procesem wykonawstwa prefabrykatów”, a we Frapol „Sterowanie procesem wykonawstwa

97
wyrobów”. Opisują one kompetencje personelu, przygotowanie techniczne produkcji, sterowanie
procesem wykonawstwa prefabrykatów, ze szczególnym uwzględnieniem procesów specjalnych
wykorzystywanych w produkcji (spawanie, obróbka cieplna, badanie). Obie spółki Grupy utrzymują
wdrożony system Zakładowej Kontroli Produkcji (dalej również „ZKP”), który zapewnia, że dostarczany
element/wyrób jest wyprodukowany w sposób właściwy, według danego systemu produkcji i jest zgodny
z zadeklarowaną charakterystyką.
W Instal Kraków system Zakładowej Kontroli Produkcji spełnia specjalistyczne wymagania normy PN-
EN 1090-1 pn.: „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 1: Zasady oceny zgodności
elementów konstrukcyjnych” - w zakresie wytwarzania elementów konstrukcji stalowych oraz normy
PN-EN 1090-2 pn.: „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 2: Wymagania techniczne
dotyczące konstrukcji stalowych” - w zakresie elementów nośnych ze stali. Działania w systemie
prowadzone są zgodnie z przewodnikiem ZKP „Opis systemu zakładowej kontroli produkcji ZKP (FPC)
zgodny z normą PN EN 1090-1 w systemie zarządzania jakością wg normy ISO 9001:2015” (dalej
„Przewodnik ZKP”). Stosowane materiały mają wymagane własności wytrzymałościowe, spawalność i
odporność na kruche pękanie oraz spełniają wymagania odpowiednich norm europejskich. Elementy
nośne i konstrukcje nośne ze stali wprowadzane są do obrotu w oparciu o udokumentowaną Certyfikację
ZKP (FPC), która stanowi podstawę nadania wyrobom oznaczenia CE.
Zgodnie z Przewodnikiem ZKP, podzlecanie procesów specjalnych i prac spawalniczych przez Spółkę jest
możliwe, o ile dany podmiot spełnia wymagania normy PN-EN 1090-2 oraz posiada udokumentowaną
certyfikację według PN-EN 1090-1. Przy doborze sprawdzana jest skuteczność funkcjonującej u
poddostawcy zakładowej kontroli produkcji.
We Frapol system ZKP spełnia wymagania specjalistycznych norm z zakresu wentylacji i klimatyzacji:
DIN 1946-4:2018-09, PN-EN 13053:2020-05, PN-EN 1886:2008, PN-EN 15650:2010, PN-EN 12101-
7:2012, PN-EN 12101-8:2012; VDI 6022 cz.1 2018 i oparty jest na szeregu instrukcji wytwarzania i
kontroli poszczególnych pozycji asortymentowych oraz zasadach określonych w procedurze „Kontrola i
badania”, regulującej proces kontroli wykonawstwa wyrobów oraz robót montażowych dla wykazania
zgodności wyrobów z ustalonymi wymaganiami oraz zdolności procesów produkcyjnych do wytwarzania
wyrobów i usług zgodnych z wymaganiami. Kontrola wykonawstwa produktów dotyczy poszczególnych
pozycji asortymentowych i obejmuje wszystkie operacje realizowane w procesie ich wytwarzania, w tym
także towary i urządzenia służące wykonaniu produktów, dostarczane przez podmioty zewnętrzne. W
przypadku projektowania wyrobów, zgodnie z procedurą „Projektowanie i rozwój”, w etapie wstępnym
opracowywana jest analiza przedwdrożeniowa produktu. Wymagania prawne i normatywne, dotyczące
projektowanego wyrobu, analizowane są już na etapie koncepcyjnym. Na podstawie dokumentacji
wstępnej budowany jest prototyp, podlegający ocenie i ewentualnym poprawkom. Etap konstrukcyjny
obejmuje opracowanie kodyfikacji i dokumentacji konstrukcyjnej wyrobu oraz dopuszczenie wyrobów
do obrotu przez odpowiednie organy i opracowanie dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR). DTR
określa ogólne zasady bezpieczeństwa, informacje i dane techniczne urządzenia, jego charakterystykę,
schematy budowy i funkcjonowania, wytyczne odnośnie montażu, w tym m.in. jego właściwe
posadowienie, przyłączenie i zabezpieczenie przed czynnikami niekorzystnymi lub szkodliwymi, wytyczne
co do rozruchu, eksploatacji, instrukcje obsługi, opis koniecznych czynności serwisowych i kontrolnych,
wymiany materiałów eksploatacyjnych, części i podzespołów, sposób demontażu urządzenia i
postępowania z odpadami. Proces scalania elementów wyrobów jest realizowany zgodnie z
przedmiotowymi normami i warunkami technicznymi, instrukcjami technologicznymi wykonawstwa
wyrobów, ogólnymi instrukcjami spawania oraz zgrzewania, wzorami wyrobów lub dokumentacją
techniczną. Produkcja wyrobów podlega stałej kontroli ze strony kontrolera jakości i nadzorowi ze strony
właściwego dyrektora pionu. Frapol posiada aprobaty techniczne oraz szereg atestów higienicznych
wydanych przez PZH dla oferowanych wyrobów, potwierdzających, że oferowane produkty spełniają
wymogi higieniczne.
Atesty higieniczne i aprobaty techniczne Frapol
Atesty higieniczne i aprobaty techniczne Frapol
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0163/20 dla
Moduły recyrkulacyjne do pomieszczeń czystych FM-R-10; FM-R-20; FM-R-40;

98
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0386/20 dla
Przepustnice jedno- i wielopłaszczyznowa typu: ST-JHG, A, DR, PD-JHG
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0034/01/2019 dla
Centrale typu AF o wydajności 1000-152 760 m3/h
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0385/20 dla
Centrale wentylacyjno-klimatyzacyjne typu AF CLEANRoom wykonanie FRAMEDIC wykonanie pionowe: FM-V 20, FM-V 35,
FM-V 60, FM-V 75, wykonanie poziome: FM-H 55, FM-H 75, FM-H 95.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0377/21 dla Elementy
systemów wentylacyjnych stalowych: nawiewniki stropowe: ST-DV, nawiewniki stropowe wirowe: ST-DVW, ST-DRW,
kratki nawiewno-wywiewne: ST-W, ST-S, ST-Z-STR, ST-PP-W, ST-PP-S, ST-PP-STR.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0364/21 dla Elementy
systemów wentylacyjnych: nawiewniki stropowe: AL-DV; nawiewniki szczelinowe: AL-PB, AL-SN; kratki nawiewno -
wywiewne: AL-W, AL-S.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0347/21 dla Centrale
wentylacyjne Zenith o wydajności: 500 - 7500 m3/h
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0459/21 dla
Przeciwpożarowe zawory odcinające typu ZPp60-100/125/160/200
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0314/02/2018 dla Regulatory
stałego objętościowego strumienia przepływu powietrza CAV-E, CAV-R
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0314/01/2018 dla Regulatory
stałego objętościowego strumienia przepływu powietrza CAV-N, CAV-W
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0936/02/2018 dla
Centrale wentylacyjno-klimatyzacyjnych typu AF: 00, 05, 07, 10, 15, 17, 18, 20, 25, 27, 28, 29, 30, 35, 38, 39, 40, 45,
46, 47, 48, 49, 50, 55, 58, 60, 65, 70, 75, 80, 85 serii Cleanroom
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0936/01/2018 dla Nawiewniki
z filtrem absolutnym: ST-H11, ST-H13, ST-H14 wykonane w wariantach: W1, W2, W3, W4, W5
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0287/21 dla Centrale
wentylacyjne AF o wydajności 500-152760 m3/h.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0078/01/2019 dla
Kratka wyrównawcza ST-WF.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0076/21 dla
Centrale rekuperacyjne: OnyX Pride 200/400/600; OnyX Compact 500/750/1000/1500; OnyX Passiv 1500/2000; OnyX
Sky 200/250/400/500/750/800/1000/1500/3000; OnyX Premium 500/650/750/1300.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60211-0227/21 dla
Klapy przeciwpożarowe, typu: V370, V370-TC, V330M, VD370-TC, RK370, RK370M, RK150.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr BK/K/0189/01/2019 dla
Tłumiki akustyczne prostokątne: TKF, TKF-B, TKF-PD, tłumiki akustyczne rurowe: RS.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0057/21 dla
System stalowych przewodów oddymiających typu PD o odporności ogniowej E600 120 (ho) S1500 single: przewody PD,
kształtki, tłumiki TKF-PD, przepustnice PD-JHG, kratki ST-PP-S (W)/ST-PP-STR.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0191/21 dla
Kratka nawiewna w wykonaniu higienicznym typu ST-HK z wkładem filtracyjnym G4.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0190/21 dla
Regulatory zmiennego przepływu typ VSR-R, VSR-E; Regulatory ciśnienia typ VSR-PR, VSR-PE.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0203/21 dla
Strop laminarny FM-S-21/22/32/33/42/43/53/44/54/55.

99
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0345/21 dla Elementy
systemów wentylacyjnych: wywietrzak; podstawa dachowa: AI/AII, BI/BII; czerpnie dachowe typ: B; wyrzutnie dachowe:
ST-DHV, ST-DH i ścienne: ST-JUU, ST-JWUA, ST-JUWA; czerpnie ścienne: ST-JWN/JWN-V/TKF; króćce elastyczne okrągłe
i prostokątne; klapy zwrotne KZ-R.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr HK/K/0583/01/2017 dla
Centrale wentylacyjne typu EAF typoszereg P40P obejmujący centrale o wydatku nominalnym od 2600 do ponad 40000
m3/h).
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0354/20 dla
Kanały i kształtki o przekroju kołowym i prostokątnym do wentylacji i klimatyzacji.
Atest Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny nr B-BK-60212-0455/20
Przepustnica jedno- i wielopłaszczyznowa, typ: AL-JHZ.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2019/0948 wydanie 1 – Przewody wentylacyjne FRAPOL o przekroju prostokątnym.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2019/0955 wydanie 2 – Zestaw wyrobów do wykonywania wielkogabarytowych
jednostrefowych przewodów oddymiających PD.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2019/1124 wydanie 2 – Zestaw wyrobów FRANEC RC do różnicowania ciśnienia w
systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2019/1161 wydanie 1 – Przepustnice wielopłaszczyznowe AL-JHZ i ST-JHG.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2020/1343 wydanie 2 - Nawiewniki i wywiewniki sufitowe AL-DV, ST-DV, ST-DVW,
ST-DRW, AL-DV z filtrem absolutnym ST-H13, AL-DV z filtrem absolutnym ST-H14, ST-DV z filtrem absolutnym ST-H13,
ST-DV z filtrem absolutnym ST-H14, ST-DVW z filtrem absolutnym ST-H13 i ST-DVW z filtrem absolutnym ST-H14.
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2020/1344 wydanie 1 - Kratki wentylacyjne ST-W, ST-S, AL-W, AL-S, ST-Z-STR i ST-
HK
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2020/1345 wydanie 1 - Ścienne czerpnie wyrzutnie powietrza ST-JWN i ST-JWN-V
oraz ścienne czerpnie powietrza ST-TKF
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2020/1346 wydanie 1 - Nawiewniki szczelinowe AL-SN
Jakość, bezpieczeństwo i zgodność z normami wykonywanych prac spawalniczych, zarówno w ramach
realizacji usług budowlano-montażowych, jak i w procesie wytwarzania wyrobów w zakładach
produkcyjnych Grupy Kapitałowej, zapewnia postępowanie zgodnie ze szczegółowymi instrukcjami,
obowiązującymi dla tych prac. Spółka spełnia wymagania jakości w spawalnictwie wg normy EN ISO
3834-2, a Frapol PN-M-69011:1978 w zakresie złączy spawanych w konstrukcjach stalowych.
Instal Kraków dysponuje własnym Laboratorium Zakładowym, posiadającym Świadectwo Uznania
Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), wydane przez Urząd Dozoru Technicznego, potwierdzające
spełnienie wymagań Warunków Technicznych WUDT-LAB wydanie 2/2021, wydane przez Urząd Dozoru
Technicznego.
Certyfikaty i uprawnienia posiadane przez Grupę w zakresie produkcji przemysłowej
Certyfikaty i uprawnienia posiadane przez Instal Kraków oraz Frapol w zakresie produkcji
Certyfikat DVS ZERT D-ZE-16083-01-00-ISO3834-2018.0051.002 potwierdzający spełnienie wymagań jakości dla
spawania materiałów metalowych wg EN ISO 3834-2:2005
Certyfikat spawalniczy DVS ZERT-EN1090-2-SZ-2014.0013.004 dla wykonania elementów konstrukcyjnych ze stali wg
PN-EN 1090-1 „Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 1: Zasady oceny zgodności elementów
konstrukcyjnych”
Certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji nr 2451-CPR-EN1090-2014.0389.005 dla elementów nośnych oraz ich
zestawów wykonanych ze stali do klasy EXC2 (we wszystkich typach budowli) wg normy PN-EN 1090-2 „Wykonanie
konstrukcji stalowych i aluminiowych Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych”

100
Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-P/2-10 na modernizację kotłów parowych, kotłów wodnych,
zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów trujących lub żrących, zbiorników
bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych, rurociągów technologicznych oraz
stałych zbiorników ciśnieniowych
Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-N/4-10 na naprawę kotłów parowych, kotłów wodnych, stałych
zbiorników ciśnieniowych, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów trujących lub
żrących, zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych oraz rurociągów
technologicznych
Certyfikat Urzędu Dozoru Technicznego nr UC-12-30-W/5-10 na wytwarzanie zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników
niskociśnieniowych do materiałów ciekłych zapalnych oraz zbiorników bezciśnieniowych i zbiorników niskociśnieniowych
do materiałów trujących lub żrących
Świadectwo Uznania Laboratorium (Nr rejestru LBU-175/12-21), potwierdzające spełnienie wymagań Warunków
Technicznych Urzędu Dozoru Technicznego WUDT-LAB wydanie 2.2021, wydane przez Urząd Dozoru Technicznego
Certyfikat TÜV Rheinland numer rejestracyjny 0198 100 01609 Systemy Zarządzania Jakością wg ISO 9001:2015 w
zakresie projektowanie, produkcja, montaż i serwis systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
Certyfikat TÜV Rheinland numer rejestracyjny 0198 104 00246 Systemy Zarządzania Środowiskowego wg ISO
14001:2015 w zakresie projektowanie, produkcja, montaż i serwis systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
Certyfikat TÜV Rheinland numer rejestracyjny 01 213 2041431 Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy
wg ISO 45001:2018 w zakresie projektowanie, produkcja, montaż i serwis systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0642/W dla przeciwpożarowych klap typu V330M wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0351/W dla przeciwpożarowych klap typu RK370M wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0352/W dla przeciwpożarowych klap typu V370 wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPD-0353/W dla przeciwpożarowych klap typu RK370 wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPD-0354/W dla przeciwpożarowych klap typu RK 150 wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488/CPR-0458/W dla przeciwpożarowych klap typu VD370 wg PN-EN
12101-8:2012” Systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła - Część 8: Klapy odcinające w systemach wentylacji
pożarowej”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0459/W dla przeciwpożarowych klap typu ZPp60 wg PN-EN
15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR -0535/W dla jednostrefowych przewodów oddymiających typu PD
stosowanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania się dymu i ciepła wg PN-EN 12101-7:2012 „Systemy kontroli
rozprzestrzeniania dymu i ciepła - Część 7: Odcinki przewodów wentylacji pożarowej”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 020-UWB-2783/W dla Zestaw wyrobów FRANEC RC do różnicowania
ciśnienia w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła wg ITB-KOT-2019/1124 wydanie 2
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 020-UWB-2334/W dla Zestaw wyrobów do wykonywania
wielkogabarytowych jednostrefowych przewodów oddymiających typu PD wraz z elementami składowymi wg ITB-KOT-
2019/0955 wydanie 2
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0739/W dla przeciwpożarowych klap odcinających V370-TC
montowana w przewodach wg PN-EN 15650:2010 „Wentylacja budynków - Przeciwpożarowe klapy odcinające
montowane w przewodach”
Certyfikat Instytutu Techniki Budowlanej nr 1488-CPR-0899/W dla przeciwpożarowych klap odcinających VD370-TC w
systemach wentylacji pożarowej wg PN-EN 12101-8:2012
Certyfikat TÜV Rheinland nr TM 61000580.001 dla wyrobu Centrale wentylacyjno-klimatyzacyjne typoszereg AF
CLEANRoom wykonanie FRAMEDIC wg norm DIN 1946-4:2018 i PN-EN 1886:2008
Certyfikat TÜV Rheinland nr TM 61000432.001 dla central wentylacyjno-klimatyzacyjne typu AF, ENVIA, ONYX, ZENITH;
tłumików akustycznych o przekroju prostokątnym i kołowym; elementów regulujących natężenie przepływu: przepustnic
i regulatorów; elementów zakończenia instalacji: kratek, nawiewników, anemostatów, czerpni oraz wyrzutni powietrza

101
wg VDI 6022 Part 1:2018 „Ventilation and indoor
-
air quality
.
Hygiene requirements for ventilation and air
-
conditioning
systems and units”
Certyfikat TÜV Rheinland nr TM 61000579.001 dla modułu recyrkulacyjnego do pomieszczeń czystych typ: FM-R; stropu
laminarnego typu: FM-S z filtrem absolutnym Hepa wg DIN 1946-4:2018
Certyfikat TÜV Rheinland nr TM 61000463.001 dla central wentylacyjno-klimatyzacyjnych AF w wykonaniu AF-PRO wg
PN-EN ISO/IEC 17067
Certyfikat TÜV Rheinland nr TM 61000577.001 dla central wentylacyjno-klimatyzacyjnych AF wg norm PN-EN 1886:2008
i 3 wg. PN-EN ISO/IEC 17067.
Certyfikat Centrum Certyfikacji Rynków Wschodnich GOST-R nr 495090 dla wyrobu Centrale wentylacyjne i
klimatyzacyjne AF. Wydanie seryjne. [kod taryfy celnej dla wyrobu: 8415830090]
Certyfikat Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH nr COCH/OZ/3/2021/A2 dla pompy ciepła typu powietrze/woda Frapol
Prime.
Certyfikat Główny Instytut Górnictwa w Katowicach KDB 18ATEX0006X wydanie 0 dla wyrobu przeciwpożarowa klapa
odcinająca w wykonaniu przeciwwybuchowym typu V330M-EX wg. norm EN ISO 80079-36:2016 i EN ISO 80079-
37:2016.
Wyroby podlegające Dyrektywom (UE) lub przepisom o Dozorze Technicznym, wytwarzane są w oparciu
o normy zharmonizowane, a także wytyczne UDT, które opisują i stawiają wymagania dla całego procesu
produkcyjnego, od projektowania, poprzez dobór odpowiednich materiałów, kwalifikacje personelu,
kontrolę i badania. Ocena zgodności wyrobów dokonywana jest przy udziale jednostki notyfikowanej lub
jednostki UDT w odniesieniu urządzeń podlegającym przepisom związanym z działaniem UDT.
Pozytywny wynik dokumentowany jest wystawieniem dla danego wyrobu odpowiednio Deklaracji
Zgodności CE, Deklaracji Właściwości Użytkowych CE lub poświadczenia wykonania UDT. Jest to
poświadczenie wykonania wyrobu bezpiecznego dla konsumenta.
Szkolenia w zakresie zarządzania jakością dotyczą wszystkich pracowników Spółki i Frapol mających
wpływ na zapewnienie jakości. Zasady przeprowadzania tych szkoleń określa procedura ZSZ -
„Szkolenia”. Prowadzone są w formie szkoleń wstępnych (dla pracowników nowo przyjmowanych),
okresowych, doskonalących wiedzę w obszarze zarządzania jakością, szkoleń związanych ze zmianami i
aktualizacjami ZSZ oraz szkoleń specjalistycznych.
W przypadku ujawnienia nieprawidłowości w obszarze jakości podejmowane są działania korygujące,
zgodnie z odpowiednimi procedurami ZSZ. Procedury te określają zasady prowadzenia powyższych
działań, od wykrycia niezgodności, poprzez analizę występujących niezgodności, do udokumentowanego
skutecznego wdrożenia działań korygujących, a w przypadku koniecznym - do dokonania stosownych
zmian w ZSZ. Procedury obowiązują we wszystkich jednostkach organizacyjnych danej spółki. Działania
korygujące w obszarze jakości podejmowane są w obu w/w spółkach w oparciu o:

sprawozdania z audytów wykonywanych przez audytorów zewnętrznych oraz instytucje
certyfikujące,

sprawozdania z audytów wewnętrznych,

niezgodności stwierdzone w trakcie kontroli przez przedstawicieli właściwego działu zapewnienia
jakości,

przeglądy Zintegrowanego Systemu Zarządzania,

wpisy do dziennika budowy,

pisemne i ustne informacje pracowników wykonujących czynności mające wpływ na zapewnienie
jakości,

reklamacje klienta.
Kierownicy/dyrektorzy jednostek organizacyjnych są zobowiązani do podjęcia działań korygujących
wynikających z analizy jakości. Program działań korygujących sporządza kierownik jednostki
organizacyjnej, w której wystąpiła niezgodność, określając w nim przyczynę wystąpienia niezgodności,
rodzaje działań i terminy ich wprowadzenia oraz osoby odpowiedzialne za ich realizację. Jednostki
organizacyjne są również zobowiązane do podjęcia działań korygujących, wynikających z analizy
funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania w obszarze zarządzania jakością, dokonywanej

102
raz w roku, przez właściwego pełnomocnika ds. ZSZ, w oparciu o wyniki audytów zewnętrznych i
wewnętrznych.
Polityka ZSZ w obszarze zapewnienia jakości poddawana jest cyklicznej ocenie w ramach corocznego
przeglądu Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Celem przeglądu jest ocena wyników audytów
wewnętrznych, adekwatności procedur i instrukcji ZSZ do procesów zachodzących w organizacji,
osiągnięcia wyznaczonych celów, analiza podjętych działań korygujących oraz określenie kierunków
doskonalenia.
S.11.1 S.11.2 S.11.3
W okresie sprawozdawczym Grupa Kapitałowa nie odnotowała incydentów związanych z naruszeniem
procedur bezpieczeństwa produktów i usług. Nie było też prowadzone przeciwko spółkom Grupy
postępowanie administracyjne w tym zakresie (np. przez UOKiK), ani nie nałożono na nie kar za
niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z bezpieczeństwem klientów.
Komunikacja marketingowa (S.12)
S.12
Zasadniczym celem Grupy Kapitałowej, w aspekcie komunikacji marketingowej, jest to, aby prowadzone
przez nią działania marketingowe były na każdym ich etapie (począwszy od pierwszego kontaktu z
klientem, a skończywszy na realizacji zawartych umów w okresie gwarancji jakości) były realizowane w
sposób zgodny z przepisami prawa i uczciwy.
Polityka, w oparciu o którą Grupa kształtuje swoją komunikację marketingową, wypływa z przyjętej
zasady uczciwości w działaniach marketingowych, zamieszczonej w Kodeksie Etyki. W myśl przywołanej
zasady, spółki Grupy Kapitałowej są zobowiązane do prowadzenia działań marketingowych w sposób
zgodny z przepisami prawa i uczciwy, łącząc swoje interesy z interesem klientów i innych interesariuszy,
w tym lokalnych społeczności oraz z poszanowaniem środowiska naturalnego. Reklama pochodząca ze
strony Grupy, niezależnie od jej przedmiotu, powinna być zgodna z przepisami prawa, dobrymi
obyczajami, rzetelna i uczciwa, a działania promocyjne odpowiedzialne, wolne od zachowań nachalnych,
wprowadzających w błąd lub ingerujących w sferę prywatności klientów. Przyjęto, że powinność
etycznego działania obowiązuje nie tylko w zakresie promocji, lecz we wszystkich obszarach związanych
z uruchamianiem instrumentów marketingowych, a dotyczących produktów Grupy lub świadczonych
przez spółki usług, gwarancji, ceny, czy dystrybucji. Klienci traktowani są z szacunkiem, jednakową
starannością, życzliwością i kulturą osobistą. Pracownicy mają obowiązek odpowiedzialnie i z należytą
starannością reagować na zgłaszane przez klientów problemy, potrzeby i wyrażane opinie, dbając o
partnerskie relacje, oparte na zaufaniu i jasnych zasadach współpracy.
W omawianym obszarze, w Grupie Kapitałowej, zostało określone jako istotne, zidentyfikowane ryzyko
marketingu naruszającego prawa konsumenta w prowadzonej przez Instal Kraków działalności
deweloperskiej, z którym mogą się wiązać negatywne konsekwencje w wymiarze reputacyjnym, a także
w postaci odpowiedzialności prawnej. Przedmiotowym ryzykiem Grupa zarządza poprzez przestrzeganie
zasad przyjętych w obowiązującym Kodeksie Etyki oraz przewidziane w nim mechanizmy, w tym o
charakterze edukacyjnym i umożliwiające stosowną sygnalizację. Minimalizację zagrożenia zapewnia
aktywne korzystanie z wypracowanych, w ramach praktyki działalności rynkowej Spółki, mechanizmów
kształtowania i kontroli treści komunikatów marketingowych. Spółka zwraca szczególną uwagę na to,
aby podmioty, którymi posługuje się przy realizacji komunikacji marketingowej, w szczególności agencje
reklamowe, działały w zgodzie i z poszanowaniem prawa oraz obowiązujących, opisanych powyżej
zasad. W umowach z podmiotami świadczącymi usługi marketingowe, w tym reklamowe, Spółka
nakłada zobowiązanie do działania zgodnie z prawem i z poszanowaniem praw osób trzecich.
Komunikacja z mediami prowadzona jest w Grupie Kapitałowej wyłącznie przez upoważnione do tego
osoby.
S.12.1 S.12.2 S.12.3
W 2021 r., w Grupie Kapitałowej nie odnotowano przypadków niezgodności z wewnętrznymi regulacjami
dotyczącymi komunikacji marketingowej, wobec spółek Grupy nie były prowadzone postępowania w

103
przedmiocie niezgodności z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z rzetelnością i etyką
komunikacji marketingowej (np. przez UOKiK) oraz nie nałożono na nie jakichkolwiek kar finansowych
za niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych z rzetelnością i etyką komunikacji
marketingowej.
Ochrona prywatności (S.13)
S.13
Grupa przywiązuje szczególną wagę do ochrony danych osobowych. Zgodnie z Kodeksem Etyki,
pracownicy zobowiązani są chronić informacje (w tym dane osobowe) uzyskane w związku z pracą w
spółkach Grupy, przed dostępem osób nieuprawnionych, przestrzegać zasad związanych z ich
zabezpieczeniem i wykorzystywać je wyłącznie w dozwolony sposób oraz stosować się do przepisów
prawa i regulacji wewnętrznych obowiązujących w tym zakresie. Każdy pracownik zobowiązany jest
kierować się dyskrecją i poszanowaniem tajemnicy przedsiębiorstwa.
Dbałość o ochronę danych osobowych znajduje wyraz w obowiązującej w Grupie „Polityce
Bezpieczeństwa Danych Osobowych Grupy Kapitałowej Instal Kraków S.A." (dalej „Polityka
Bezpieczeństwa”), uwzględniającej wymogi Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii
Europejskiej 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia
dyrektywy 95/46/WE (RODO) oraz przyjętych w celu jej realizacji m.in.:

„Instrukcji Zarządzania Systemami Informatycznymi” (dalej zwana „Instrukcją zarządzania”),

„Instrukcji Użytkowania Systemów Informatycznych” (dalej zwana „IUSI”).
W omawianym obszarze za istotne uznane zostało ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych, to
jest ryzyko naruszenia bezpieczeństwa, prowadzącego do przypadkowego lub niezgodnego z prawem
zniszczenia, utraty, zmodyfikowania lub nieuprawnionego ujawnienia, bądź dostępu do przetwarzanych
w Grupie danych osobowych, co skutkować może odpowiedzialnością określoną przepisami prawa, w
szczególności ewentualnymi karami finansowymi nałożonymi przez organy powołane do ochrony danych
osobowych.
Grupa Kapitałowa zarządza przedmiotowym ryzykiem poprzez stosowanie i przestrzeganie procedur
określonych w Polityce Bezpieczeństwa, Instrukcji zarządzania oraz IUSI, funkcjonowanie
przewidzianych w tych dokumentach, opisanych poniżej mechanizmów i działań.
Zasadniczym celem i zobowiązaniem określonym w Polityce Bezpieczeństwa jest przetwarzanie danych
osobowych zgodnie z prawem (w szczególności zgodnie z RODO oraz ustawą o ochronie danych
osobowych), w tym zapewnienie ich bezpieczeństwa, w szczególności poprzez:

uniemożliwianie nieuprawnionego dostępu do danych osobowych;

zapewnienie poufności, integralności oraz rozliczalności danych osobowych przetwarzanych w
systemach informatycznych, poprzez zapobieganie ich utracie, względnie uszkodzeniu lub
nieuprawnionej modyfikacji, między innymi wskutek awarii sprzętu, zasilania lub awarii systemu,
oprogramowania, bądź też wprowadzenia do systemów programów komputerowych
zakłócających sprawne ich funkcjonowanie;

zapewnienie optymalnych warunków bezpieczeństwa danym osobowym i innym informacjom
przetwarzanym poza systemem informatycznym, w formie „tradycyjnej”, w tym zapewnienie
możliwości zrealizowania właściwych procedur pracy z dokumentacją papierową, jej
przechowywaniem, przesyłaniem, archiwizowaniem i niszczeniem oraz w przypadkach
nieautoryzowanego dostępu lub wystąpienia incydentu;

szkolenie pracowników i zaangażowanie ich w stosowanie i przestrzeganie zasad Polityki
Bezpieczeństwa.
Zgodnie z Polityką Bezpieczeństwa:

przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy jest zgodne z
prawem;

należy przetwarzać dane osobowe wyłącznie adekwatnie do celów, w jakich zostały zebrane;

należy działać tak, aby zawsze zapewnić bezpieczeństwo danych osobowych;

104

należy zapobiegać przetwarzaniu niezgodnemu z przepisami prawa oraz zdarzeniom
potencjalnie powodującym ryzyko naruszenia ochrony danych osobowych oraz niezwłocznie
podejmować działania naprawcze.
Grupa realizuje wymagane przepisami RODO obowiązki informacyjne wobec osób fizycznych, których
dane gromadzi.
Polityka Bezpieczeństwa określa sposób przetwarzania danych osobowych oraz środki techniczne i
organizacyjne zapewniające ich ochronę, w tym poufność, integralność i rozliczalność, takie jak:

pseudonimizacja, anonimizacja;

minimalizacja przetwarzania danych;

stosowanie środków kontroli fizycznej;

zobowiązanie osób upoważnionych do przetwarzania danych do zachowania poufności;

programy antywirusowe i firewalle;

uniemożliwienie dostępu do danych osób nieuprawnionych poprzez: szyfrowanie, hasłowanie,
stosowanie indywidualnych identyfikatorów oraz innych środków kontroli logicznej procesu
przetwarzania danych, podział uprawnień dotyczących IT;

zapewnienie realizacji praw osób fizycznych, których dane dotyczą;

audyty, kontrole, przeglądy, testy i ocena;

szkolenia osób upoważnionych do przetwarzania danych (wstępne i okresowe);

działania korygujące i zapobiegawcze.
W celu realizacji Polityki Bezpieczeństwa, w dwóch spółkach Grupy (Instal Kraków i Frapol) został
powołany Inspektor Ochrony Danych (dalej „IOD”) oraz Administrator Systemu Informatycznego, którzy
są odpowiedzialni za przestrzeganie zasad ochrony danych osobowych, w tym przetwarzanych w
systemie informatycznym, prowadzenie dokumentacji, wdrażanie i nadzorowanie środków technicznych
i organizacyjnych zapewniających ich ochronę oraz szkolenia dla pracowników zajmujących się
przetwarzaniem danych. Spółki posiadają wdrożony proces odpowiedniego szyfrowania urządzeń oraz
system autoryzacji urządzeń służących do przetwarzania informacji w systemach informatycznych.
System ten obejmuje następujące rozwiązania:

nowe urządzenia muszą posiadać odpowiednie dopuszczenie Zarządu spółki, określające ich
przeznaczenie i sposób użycia,

Administrator Systemu Informatycznego, po otrzymaniu zakupionego sprzętu i jego
sprawdzeniu, realizuje czynności związane z instalacją,

Administrator Systemu Informatycznego jest wyłącznie uprawniony do instalowania programów
komputerowych w urządzeniach Spółki;

właściwa komórka spółki ewidencjonuje zakupiony sprzęt, natomiast Administrator Systemu
Informatycznego, równolegle wpisuje ten sprzęt do prowadzonych przez siebie rejestrów.
W celu zapewnienia bezpieczeństwa fizycznego i środowiskowego przechowywanych danych
osobowych, spółki Grupy określiły obszary przetwarzania danych oraz środki zastosowane w celu
ochrony tych obszarów, jak również środki służące bezpośredniemu zabezpieczeniu danych osobowych.
W zakresie danych w systemach informatycznych, sieć, w której są przetwarzane jest odpowiednio
zabezpieczona. Dostęp ze stanowisk zlokalizowanych poza siedzibami spółek jest realizowany za pomocą
szyfrowanego łącza VPN. Każdy komputer jest wyposażony w odpowiedni system antywirusowy.
Serwery na których przechowywane są dane osobowe posiadają należyte zabezpieczenie. Dokumentację
tradycyjną (papierową) zawierającą dane osobowe przechowuje się w szafach lub szufladach biurowych
zamykanych na klucz, znajdujących się w zamykanych na klucz pomieszczeniach. Teren spółek jest
ogrodzony i chroniony. W celu zapewnienia fizycznego bezpieczeństwa danych osobowych pracownicy
obowiązani są do stosowania polityki „czystego biurka” – w zakresie danych przetwarzanych w formie
papierowej oraz polityki „czystego ekranu” w zakresie danych osobowych przetwarzanych w sieci
informatycznej. Każda osoba dopuszczana do przetwarzania danych osobowych przechodzi szkolenie z
zakresu znajomości RODO oraz przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Nadto, do
przetwarzania danych osobowych dopuszczone są wyłącznie osoby posiadające imienne upoważnienie.
Upoważnienie obejmuje polecenie przetwarzania przez upoważnioną osobę danych osobowych
wskazanych w treści upoważnienia. Każda z osób dopuszczonych do przetwarzania danych składa

105
pisemne oświadczenie o zachowaniu w tajemnicy przetwarzanych danych osobowych oraz informacji o
stosowanych w danej spółce sposobach ich zabezpieczenia.
Osoba upoważniona może przetwarzać dane osobowe wyłącznie w zakresie określonym we wskazanym
powyżej, imiennym upoważnieniu i tylko w celu wykonywania nałożonych na nią obowiązków.
Rozwiązanie stosunku pracy (odwołanie z funkcji) powoduje wygaśnięcie upoważnienia do
przetwarzania danych osobowych. Osoba upoważniona musi zachować w tajemnicy przetwarzane dane
osobowe oraz przestrzegać procedur ich bezpiecznego przetwarzania. Przestrzeganie tajemnicy danych
osobowych obowiązuje przez cały okres zatrudnienia w Spółce, a także po ustaniu stosunku pracy.
Zarządzanie bezpieczeństwem danych w sieciach informatycznych opiera się na sporządzanych i
wdrażanych indywidualnie przez poszczególne spółki Grupy Instrukcjach zarządzania systemami
informatycznymi, których celem jest zapewnianie bezpieczeństwa informacji (w tym danych osobowych)
w sieciach i ochrona infrastruktury pomocniczej. Instrukcja zarządzania określa zabezpieczenia sieci,
zasady konfiguracji serwerów i urządzeń sieciowych, poziomy dostępu do systemów informatycznych
oraz zasady korzystania z Internetu. Zakres dostępu do danych przetwarzanych przez daną osobę w
systemach informatycznych przypisany jest do niepowtarzalnego identyfikatora użytkownika (ID),
niezbędnego do rozpoczęcia pracy w systemie. Dostęp do poszczególnych programów jest chroniony
odpowiednim hasłem. W Instal Kraków i Frapol, Administrator Systemu Informatycznego dokonuje
właściwej konfiguracji mechanizmów uwierzytelnienia i kontroli dostępu oraz sprawuje systematyczny
nadzór nad prawidłowym ich działaniem.
Użytkownik systemu informatycznego zobowiązany jest do przestrzegania postanowień Instrukcji
Użytkowania Systemów Informatycznych, która określa zakres obowiązków i odpowiedzialności
użytkowników systemów informatycznych wykorzystywanych do pracy i przetwarzania danych
osobowych, zawiera szczegółowe rozwiązania i procedury dotyczące rozpoczęcia, zawieszenia i
zakończenia pracy z systemem informatycznym, opisuje zasady pracy na komputerze oraz metody i
środki uwierzytelniające, zasady korzystania z zasobów Internetu oraz poczty elektronicznej i zasady
zgłaszania incydentów.
Zgodnie z Polityką Bezpieczeństwa pracownicy Instal Kraków i Frapol zobowiązani są do niezwłocznego
zgłoszenia naruszeń (lub podejrzenia naruszeń) bezpośredniemu przełożonemu, Inspektorowi Ochrony
Danych lub Administratorowi Systemów Informatycznych, którzy ustalają, czy incydent rzeczywiście miał
miejsce i podejmują odpowiednie działania, udzielają zaleceń oraz przygotowują stosowny raport, który
jest przedstawiany Zarządowi danej spółki. W spółce BTH zgłoszenia dokonuje się bezpośredniemu
przełożonemu. Niezwłocznie przeprowadzona analiza ryzyka naruszenia praw i wolności osób fizycznych
stanowi podstawę podjęcia decyzji dotyczącej ewentualnego zgłoszenia naruszenia zgodnie z RODO do
Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz zawiadomienia podmiotu danych.
W 2021 roku przeprowadzono w Grupie przegląd Polityki Bezpieczeństwa pod kątem jej aktualności,
adekwatności i skuteczności.
Praca zdalna w stanie epidemii COVID-19
W spółkach Grupy obowiązywały zasady pracy zdalnej, określające warunki bezpiecznego jej
wykonywania, zarówno w zakresie bezpieczeństwa informacji i danych osobowych, jak i bezpiecznych i
higienicznych warunków dla pracownika świadczącego pracę w domu. Spółka opracowała w tym
zakresie odrębny dokument pn: Zasady pracy zdalnej. Zgodnie z powyższym Zasadami, m.in:

łączenie się z siecią firmową każdorazowo powinno następować wyłącznie przy wykorzystaniu
szyfrowanego połączenia VPN;

zakazuje się udostępniania urządzeń oraz przetwarzanych danych i informacji, w tym także
znajdujących się na nośnikach papierowych, osobom trzecim, a także pozostawiania urządzeń i
dokumentów niezabezpieczonych przed dostępem osób trzecich oraz zobowiązuje się do
używania silnych haseł dostępu;

przed przystąpieniem do pracy należy wydzielić w mieszkaniu odpowiednią przestrzeń do pracy,
w taki sposób, aby wykluczyć domownikom, współlokatorom lub innym osobom postronnym
(„osobom trzecim”), dostęp do danych i informacji przetwarzanych w trakcie pracy;

odchodząc od stanowiska pracy należy każdorazowo blokować komputer oraz odpowiednio
zabezpieczać dokumenty papierowe, w sposób wykluczający nieuprawniony dostęp osobom
trzecim, w tym na wypadek drukowania dokumentów (w szczególności nie drukować

106
dokumentów w ogólnodostępnych punktach ksero, a także nie wrzucać dokumentów do
śmietnika - należy przechowywać je do momentu bezpiecznego zniszczenia w niszczarce);

w trakcie wykonywania pracy nie należy prowadzić rozmów telefonicznych w miejscach, które
nie gwarantują zachowania poufności;

przed wysłaniem wiadomości należy każdorazowo upewnić się, że treść i załączniki, obejmujące
dane osobowe lub dane poufne, są właściwie zaszyfrowane oraz, że wiadomość jest wysyłana
do właściwego adresata;

każdorazowo należy dokładnie sprawdzać nadawcę maila, nie otwierać wiadomości od
nieznanych adresatów, a zwłaszcza nie otwierać załączników z programami wykonywalnymi
(np. z rozszerzeniem exe) oraz nie klikać w link zawarty w takiej wiadomości;

nie wolno przesyłać informacji zaszyfrowanej razem z hasłem;

wszystkie informacje i dane mogą być przetwarzane na urządzeniach mobilnych wyłącznie
takich, które są zaszyfrowane i chronione hasłem. Informacje i dane nie mogą być kopiowane i
zapisywane na niezabezpieczonych urządzeniach typu pendrive czy innych nośnikach
zewnętrznych.
W Spółce ewentualna praca zdalna polecana była wyłącznie pracownikom, którzy złożyli oświadczenie,
iż zapoznali się z Zasadami pracy zdalnej oraz, że znane im są zasady ochrony danych osobowych
wynikające z Polityki Bezpieczeństwa i pozostałych powiązanych z nią dokumentów, w tym Instrukcji
Użytkowania Systemów Informatycznych, a nadto, że posiadają warunki mieszkaniowe i rodzinne
pozwalające na świadczenie pracy w formie zdalnej i zobowiązali się zorganizować stanowisko do pracy
zdalnej w sposób zapewniający bezpieczne warunki pracy.
S.13.1 S.13.2 S.13.3
W raportowanym okresie, w Grupie Kapitałowej nie odnotowano jakichkolwiek zdarzeń polegających na
wycieku lub nieuprawnionym wykorzystaniu danych osobowych klientów, czy też pracowników,
przeciwko spółkom Grupy nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie administracyjne związane z
naruszeniem przepisów prawa dotyczących ochrony danych osobowych (np. wszczęte przez PUODO)
oraz nie nałożono na nie żadnych kar za niezgodność z prawem i regulacjami w kwestiach związanych
z ochroną danych osobowych.
Oznakowanie produktów (S.14)
S.14
W dwóch spółkach Grupy Kapitałowej, w ramach wdrożonego w nich Zintegrowanego Systemu
Zarządzania, w tym systemów Zakładowej Kontroli Produkcji, obowiązują odpowiednie procedury
dotyczące oznakowania i identyfikacji wyrobów. Nie zostały one przyjęte w BTH z uwagi na profil
działalności tej spółki (brak działalności produkcyjnej; w zakresie świadczonych usług BTH wykorzystuje
półprodukty odpowiednio oznakowane przez producentów).
Celem obowiązującej we wszystkich jednostkach organizacyjnych procedury „Oznakowanie i
identyfikowalność” (we Frapol „Identyfikacja i identyfikowalność wyrobu”) jest zapewnienie, aby
materiały, prefabrykaty i ich elementy, urządzenia oraz etapy prac montażowych były jednoznacznie
oznakowane i identyfikowalne z zamówieniem/zleceniem, dokumentacją techniczną oraz wymogami
dotyczącymi jakości. Powyższe zasady obowiązują w zakresie znakowania i identyfikacji podczas:

zakupów towarów, prefabrykatów i urządzeń - zakupione towary poddawane są kontroli
zgodności oznaczenia wyrobu z dokumentami dostawy (atesty, świadectwa jakości itp.);

magazynowania i przechowywania towarów, prefabrykatów i urządzeń – w przypadku wyrobów
hutniczych oryginalne oznakowanie przenoszone jest na rozcinany materiał (w przypadku Spółki
Instal Kraków zgodnie ze szczegółową instrukcją „Znakowanie i identyfikacja materiałów
hutniczych”), materiały pomocnicze przechowuje się posegregowane pod względem rodzajowym
i gatunkowym oraz odpowiednio oznaczone;

wykonawstwa prefabrykatów/wyrobów - wyroby gotowe (konstrukcje stalowe, urządzenia
wentylacyjne i klimatyzacyjne, urządzenia ciśnieniowe, objęte regulacjami UE lub urządzenia
objęte zakresem przepisów związanych z UDT) posiadają oznakowanie ustalone z klientem, a
ponadto identyfikowane są poprzez dokumentację danego wyrobu, to jest Deklaracje Zgodności

107
CE, Deklaracje Właściwości Użytkowych CE lub w odpowiednich przypadkach poświadczenie
wykonania UDT, którym to dokumentom nadawany jest niepowtarzalny numer, a w których
jednocześnie przywołany jest dany wyrób poprzez odniesienie do numeru projektu oraz
określenie zastosowania;

pakowania i wysyłki - zgodnie z wymaganiami klienta, dokumentacją techniczną oraz wykazem
elementów wysyłkowych;

badań i kontroli końcowej (w Instal Kraków) – kontrola końcowa wykonawstwa wyrobów
obejmuje także oględziny zewnętrzne w celu sprawdzenia oznakowania produktów, w Instal
Kraków miejsca badań wyrobu są znakowane na wyrobie, jak również na schemacie badań, który
stanowi załącznik do dokumentacji z tych czynności;

prac montażowych i remontowych - poszczególne etapy realizacji prac montażowych są
oznaczane na schemacie montażowym instalacji lub urządzeń. Identyfikacja przebiegu prac
montażowych i remontów oraz zgodności robót z wymaganiami dokumentacji technicznej i
dokumentów organizacji robót jest dokonywana na podstawie wpisów do Karty wykonawstwa
robót montażowych.
We Frapol znakiem CE opatrzone są następujące produkty:

przeciwpożarowe klapy odcinające,

przeciwpożarowe klapy odcinające do systemów wentylacji pożarowej,

przeciwpożarowe zawory odcinające,

centrale wentylacyjno-klimatyzacyjna typu AF,

centrale wentylacyjne Onyx,

centrale wentylacyjne Zenith,

nagrzewnice elektryczne,

rozdzielnice zasilająco-sterujące,

regulatory zmiennego przepływu i regulatory ciśnienia,

tłumiki akustyczne,

odcinki przewodów wentylacji pożarowej PD,

pompy ciepła typu powietrze/woda Frapol Prime.
Aby można było finalnie oznaczyć produkt znakiem CE, musi być przeprowadzony szereg działań
kontrolnych i spełnione wymagania właściwych dla danego wyrobu norm. Proces produkcji odbywa się
z zgodnie z obowiązującym systemem Zakładowej Kontroli Produkcji, w oparciu o szereg instrukcji
wytwarzania i kontroli, właściwych dla poszczególnych pozycji asortymentowych, zapewniających
zgodność z odnośnymi normami. Asortyment wentylacyjny i klimatyzacyjny wprowadzany jest do obrotu
w oparciu o udokumentowane badania, prowadzane w organizacji lub przez zewnętrzną jednostkę
notyfikowaną, zweryfikowaną przez Polskie Centrum Akredytacji. Następnie produkt jest sprawdzany
przez jednostkę notyfikowaną lub poddawany przez nią certyfikacji. Pozytywne zakończenie procedury
stanowi podstawę nadania wyrobom oznaczenia CE. Frapol, jako wytwórca, odpowiedzialny jest za
umieszczenie znaku CE na produkcie. Symbol umieszczony jest na wyrobie, w widocznym miejscu, wraz
z nazwą i adresem producenta, nazwą i typem wyrobu, rokiem produkcji oraz innymi wymaganymi
informacjami, zgodnie z wzorem zamieszczonym w odnośnej instrukcji.
Zapewnienie przez Grupę Kapitałową, że w toku produkcji wyrobów spełnione zostały wymagania
stanowiące podstawę do posługiwania się znakiem CE, następuje nadto poprzez postępowanie zgodnie
z procedurą ZSZ „Kontrola i badania”, opisaną również w części S.11 Sprawozdania, a określającą zasady
kontroli wykonawstwa dla wykazania zgodności wyrobów z ustalonymi wymaganiami. Opracowane
zgodnie z tą procedurą Plany kontroli i badań poszczególnych pozycji asortymentowych zakładają m.in.
kontrolę oznakowania zgodnie z dokumentacją techniczną, obowiązującymi normami, procedurami i
instrukcjami.
Z niniejszym obszarem wiąże się ryzyko niezgodności związanych z niewłaściwym oznakowaniem
produktów Grupy Kapitałowej, w tym błędnych danych materiałowych na dokumentach CE (deklaracje)
oraz ryzyko niezakwalifikowania wyrobu do grupy materiałów podlegających odnośnym Dyrektywom
UE. W związku z nieprowadzeniem działalności produkcyjnej przez BTH nie występują one w tej spółce.
Grupa zarządza przedmiotowymi ryzykami w sposób opisany w niniejszej części Sprawozdania (S.14), a
w szczególności zgodnie z opisanymi powyżej procedurami.

108
S.14.1 S.14.2 S.14.3
W okresie sprawozdawczym nie stwierdzono przypadków niezgodności związanych z niewłaściwym
oznakowaniem produktu, nie wszczęto postępowań administracyjnych w tym zakresie przeciwko Grupie
Kapitałowej (np. przez UOKiK), jak również nie nałożono na spółki Grupy kar finansowych, związanych
z niewłaściwym oznakowaniem produktu.
Pozostałe kwestie społeczne i rynkowe (S.15)
S.15
Grupa Kapitałowa w swoich relacjach z kontrahentami stawia sobie za cel bycie wiarygodnym i uczciwym
partnerem biznesowym oraz troszczy się o wizerunek podmiotu godnego zaufania i budzącego
zadowolenie ze współpracy. W swoich działaniach kieruje się przyjętą w Kodeksie Etyki zasadą
prowadzenia negocjacji w dobrej wierze, nie wykorzystywania ewentualnej, dominującej pozycji oraz
dotrzymywania zaciągniętych zobowiązań. Elementem polityki Grupy Kapitałowej w niniejszym obszarze
jest przyjęte zobowiązanie do nawiązania z podwykonawcami trwałych, partnerskich relacji handlowych,
zawarte w Polityce ZSZ. Cele polityki, w odniesieniu do relacji z dostawcami towarów/usług, realizowane
są poprzez stosowanie przejrzystych i uczciwych postanowień w zawieranych umowach oraz późniejsze,
rzetelne regulowanie zobowiązań wobec kontrahentów.
Rzetelne wywiązywanie się ze zobowiązań stanowi istotny aspekt w branży budowlanej, w szczególności
z uwagi na konieczność nieprzerwanej realizacji procesu inwestycyjnego i wielość podmiotów w tym
procesie uczestniczących. Brak płatności wiąże się z istotnym ryzykiem utraty zdolności wykonania przez
danego dostawcę towarów/usług powierzonego zadania, a w konsekwencji nienależytym wykonaniem
przez Grupę zobowiązań wobec klienta i obciążeniem karami umownymi, a także, generującymi
dodatkowe koszty, przestojami w pracach. Grupa Kapitałowa zarządza przedmiotowym ryzykiem
poprzez poniższe działania.
Dane dotyczące każdej umowy z dostawcą towarów/usług są rejestrowane i aktualizowane w
odpowiednim, dedykowanym, elektronicznym centralnym rejestrze przez wyznaczonych pracowników
danej spółki. Osoby odpowiedzialne za realizację płatności posiadają stały, nieograniczony dostęp do
informacji o terminach płatności wynikających z danej umowy. Doręczone faktury podlegają rejestracji
w systemie informatycznym poszczególnych spółek Grupy, umożliwiającym monitoring stanu rozliczeń,
w tym w szczególności generowanie informacji o etapie płatności i zbliżającym się terminie zapłaty.
S.15.1
Rzeczywisty okres rotacji zobowiązań określa termin regulowania zobowiązań przez Grupę Kapitałową.
Wskaźnik rotacji zobowiązań
Wskaźnik Sposób wyliczenia wskaźnika
2020
2021
Szybkość spłaty zobowiązań
(w dniach)
stan zobowiązań x 365 /
przychód netto ze sprzedaży produktów i towarów
87 93
S.15.2
Wskaźnik rotacji należności
Wskaźnik Sposób wyliczenia wskaźnika 2020 2021
Szybkość obrotu należności
(w dniach)
stan należności x 365 /
przychód netto ze sprzedaży produktów i towarów
39 50
Rzeczywisty okres rotacji należności określa termin regulowania należności na rzecz Grupy Kapitałowej.
S.15.3

109
Standardowy, przewidziany w umowach przez Instal Kraków oraz BTH okres płatności zobowiązań
wynosi 30 dni lub mniej (około 5%). W spółce Frapol termin ten jest zróżnicowany dla dostawców
towarów oraz dostawców usług (podwykonawców) i standardowo wynosi odpowiednio 90 i 30 dni.
S.15.4
Około 98% (wartościowo) zobowiązań Grupy Kapitałowej płaconych jest w terminie lub z niewielkim
(do 7 dni) opóźnieniem.
Zdarzające się opóźnienia wynikają przede wszystkim z opóźnionego dostarczenia dokumentów
kontrahentów, stanowiących podstawę zapłaty oraz braków lub nieprawidłowości danych w tych
dokumentach, skutkujących koniecznością nadania danej płatności statusu „wstrzymane do zapłaty”, do
czasu odpowiedniej korekty.
Terminowość spłaty zobowiązań w Grupie Kapitałowej
Terminowość
2020 2021
Udział (%)
(wartościowo)
Udział (%)
narastająco
(wartościowo)
Udział (%)
(wartościowo)
Udział (%)
narastająco
(wartościowo)
Płatności realizowane w terminie
90% 90% 89% 89%
Płatności realizowane do 7 dni po
terminie 7% 97% 8% 98%
Płatności realizowane od 8 do 14 dni
po terminie 2% 99% 2% 99%
Płatności realizowane powyżej 14 dni
po terminie 1% 100% 1% 100%
S.15.5 S.15.6
W 2021 roku nie były przeciwko Grupie Kapitałowej prowadzone przez UOKiK postępowania
administracyjne. Nie zostały również na nią nałożone żadne kary związane z zachowaniami
antykonkurencyjnymi i antyrynkowymi.
Podpisy Członków Zarządu
Piotr Juszczyk Prezes Zarządu
Małgorzata Kozioł Członek Zarządu
Rafał Rajtar Członek Zarządu